༥. ཁེ་མཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
ཡེ རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཁེ་མཾ ནཱ་མ ར་ཉྙོ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར རཱུ་པ་སྶ དོ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ རཱུ་པ་མ་ད་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི གཱི་ཏཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ཊཱ་དཱི་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཏེ་སཾ ཏཱ་ནི གཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ གཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝཱི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ་ཝ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ བཱི་ཛ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠིཾ ནི་མྨི་ནི. ཁེ་མཱ, དེ་ཝཱི་པི པ་ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ཝ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ རཱུ་པ་སྶ དོ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་ཏྠཱི བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ཨུ་པེ་མི, ན མ་ཡཱ ཨཱི་དི་སཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི མ་ཉྙེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ་ས་དྡ་མྤི ཨ་ནི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨི་ཏྠིཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཏ་སྨིཾ རཱུ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ཧུ་མཱ་ན་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ རཱུ་པཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཁེ་མཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མེ་ཏཾ རཱུ་པཾ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟཾ, ན་ཏྠི ཝ་ཏ ཨི་མ་སྨིཾ རཱུ་པེ སཱ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཁེ་མེ, ཏྭཾ ‘ཨི་མ་སྨིཾ རཱུ་པེ སཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་སི, པ་སྶ དཱ་ནི་སྶ ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨཱ་ཏུ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ པཱུ་ཏིཾ, པ་སྶ ཁེ་མེ ས་མུ་སྶ་ཡཾ;
ཨུ་གྒྷ་ར་ནྟཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ, བཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏ’’ནྟི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༢.༣༥༤);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ, ‘‘ཁེ་མེ, ཨི་མེ ས་ཏྟཱ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ དོ་ས་པ་དུ་ཊྛཱ མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གྒ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༤༧. ‘‘ཡེ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི སོ་ཏཾ,
ས་ཡཾ ཀ་ཏཾ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ་ཝ ཛཱ་ལཾ;
ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ན ཝ་ཛ་ནྟི དྷཱི་རཱ,
ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ་ཝ ཛཱ་ལནྟི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ སུ་ཏྟ་ཛཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ནེ ནཱ་བྷི་མ་ཎྜ་ལེ ནི་པ་ནྣོ པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཏི་ཏཾ པ་ཊ་ངྒཾ ཝཱ མ་ཀྑི་ཀཾ ཝཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡེ ས་ཏྟཱ རཱ་ག་ར་ཏྟཱ དོ་ས་པ་དུ་ཊྛཱ མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི, ཏེ ཏཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཾ. ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ན ཝ་ཛ་ནྟི དྷཱི་རཱཏི པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ནི་རཱ་ལ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་དུ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཛ་ནྟི, ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཁེ་མཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁེ་མཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ནཾ, ཨ་ལཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ནཱ་ཏི. སཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཁེ་མཱ་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.