༤. བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
ན ཏཾ ད་ལ༹ྷནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ནྠ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མ་ནུ་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀེ ཙོ་རེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ ད་སྶ་ཡིཾ་སུ. ཏེ རཱ་ཛཱ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ན་ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་པི ཁོ ཛཱ་ན་པ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཙོ་རེ དི་སྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷེ་ཧི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ཧཱུ ཙོ་རཱ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ དི་ཊྛཱ, ཏེ ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི ཐི་ར་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ནཱ་མེ་ཏཱ་ནི, ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཐི་ར་ཏ་རཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ དུ་ཙྪི་ནྡ་ནི་ཡཾ བ་ནྡྷ་ནཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དུ་གྒ་ཏ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ པི་ཏཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སོ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པོ་སེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ གེ་ཧེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བྷ་རི་ཡཱ་ཡ་པི་སྶ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སོ ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ, ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, ན་ནུ ག་བྦྷོ མེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, མ་ཡི ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ, ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ སོ་ཏྠི་ནཱ ཝི་ཛཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ ཐ་ན་པཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི. ཨ་ཐ ནཾ ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. སོ ‘‘ཨ་ཧཾ, སཱ་མི, མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ ནཱ་མ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ མ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ མེ དུ་ཙྪི་ནྡ་ནི་ཡཾ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྣ’’ནྟི ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨུ་དཱ་ནི་ཏཾ ཨུ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༤༥. ‘‘ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ,
ཡ་དཱ་ཡ་སཾ དཱ་རུ་ཛ་པ་བྦ་ཛ་ཉྩ;
སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ,
པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ.
༣༤༦. ‘‘ཨེ་ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ,
ཨོ་ཧཱ་རི་ནཾ སི་ཐི་ལཾ དུ་པྤ་མུ་ཉྩཾ;
ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ན པ་རི་བྦ་ཛ་ནྟི,
ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷཱི་རཱཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ཡཾ ས་ངྑ་ལི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཡ་སཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨཱ་ཡ་སཾ, ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱ་རུ་ཛཾ, ཡ་ཉྩ པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ར་ཛྫུཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཏཾ ཨ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཐི་ར་ནྟི ན ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱཏི སཱ་ར་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཏྟཱ, བ་ཧ་ལ་ཏ་ར་རཱ་ག་ར་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སཱུཏི མ་ཎཱི་སུ ཙེ་ཝ ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ ཙ, མ་ཎི་ཝི་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ. ཨེ་ཏཾ ད་ལ༹ྷནྟི ཡེ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ སོ རཱ་གོ ཙ ཡཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་སུ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨེ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་མ་ཡཾ བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ད་ལ༹ྷ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨོ་ཧཱ་རི་ནནྟི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ པཱ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཧཱ་རི་ནཾ. སི་ཐི་ལནྟི བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་མཾ་སཱ་ནི ན ཚི་ནྡ་ཏི, ལོ་ཧི་ཏཾ ན ནཱི་ཧ་ར་ཏི, བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཐ་ལ་པ་ཐ་ཛ་ལ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ དེ་ཏཱི་ཏི སི་ཐི་ལཾ. དུ་པྤ་མུ་ཉྩནྟི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ད་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཙྪ་པོ ཝི་ཡ དུ་མྨོ་ཙི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་པྤ་མུ་ཉྩཾ. ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏཾ ད་ལ༹ྷ་མྤི ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ཁ་གྒེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་རི་བྦ་ཛ་ནྟི, པ་ཀྐ་མ་ནྟི པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.