༨. མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ

ཨ་ཏྠ་མྷཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ནུ་སྶེ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ར་ཛྫེ ད་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་པཱི་ལི༹་ཏེ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཧ་ནཾ ཨ་གྷཱ་ཏ་ཡཾ, ཨ་ཛི་ནཾ ཨ་ཛཱ་པ་ཡཾ, ཨ་སོ་ཙཾ ཨ་སོ་ཙཱ་པ་ཡཾ དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི, མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུ’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི, ཨི་དཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ར་ཛྫ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ས་ཀྐཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏུཾ, ག་ཙྪཱ་མི ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་སྶ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་རེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ར་ཛྫཾ, ཀཱ་རེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ ར་ཛྫཾ ཨ་ཧ་ནཾ ཨ་གྷཱ་ཏ་ཡཾ, ཨ་ཛི་ནཾ ཨ་ཛཱ་པ་ཡཾ, ཨ་སོ་ཙཾ ཨ་སོ་ཙཱ་པ་ཡཾ དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ པ་ན མེ ཏྭཾ, པཱ་པི་མ, པ་སྶ་སི, ཡཾ མཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཾ ‘སུ་ཝ་ཎྞ’ནྟི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཨ་སྶ, ཨ་ཧ་མྤི ཁོ དྷ་ནེ་ན དྷ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟེ –

‘‘པ་བྦ་ཏ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཀེ་ཝ་ལོ;

དྭི་ཏྟཱ་ཝ ནཱ་ལ་མེ་ཀ་སྶ, ཨི་ཏི ཝི་དྭཱ ས་མ་ཉྩ་རེ.

‘‘ཡོ དུ་ཀྑ་མ་ད་ཀྑི ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ,

ཀཱ་མེ་སུ སོ ཛ་ནྟུ ཀ་ཐཾ ན་མེ་ཡྻ;

ཨུ་པ་དྷིཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ངྒོ་ཏི ལོ་ཀེ,

ཏ་སྶེ་ཝ ཛ་ནྟུ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑེ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༥༦) –

ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཝ ཁོ, པཱ་པི་མ, ཏ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དོ, ཨ་ཉྙོ མ་མ, ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ དྷ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༣༣༡. ‘‘ཨ་ཏྠ་མྷི ཛཱ་ཏ་མྷི སུ་ཁཱ ས་ཧཱ་ཡཱ,

ཏུ་ཊྛཱི སུ་ཁཱ ཡཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན;

པུ་ཉྙཾ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑ་ཡ་མྷི,

ས་བྦ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ནཾ.

༣༣༢. ‘‘སུ་ཁཱ མ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ ལོ་ཀེ,

ཨ་ཐོ པེ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ སུ་ཁཱ;

སུ་ཁཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏཱ ལོ་ཀེ,

ཨ་ཐོ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏཱ སུ་ཁཱ.

༣༣༣. ‘‘སུ་ཁཾ ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ་སཱི་ལཾ, སུ་ཁཱ ས་དྡྷཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;

སུ་ཁོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཁ’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་མྷཱིཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ་པི ཧི ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་དི་ཀེ ཝཱ གི་ཧི་ནོ་པི ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དི་ཀེ ཝཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཀྑ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀེ ཝཱ ཀི་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡེ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ཝཱ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ སུ་ཁཱ ས་ཧཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་ཊྛཱི སུ་ཁཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ན གི་ཧི་ནོ་པི ས་ཀེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ. ཨི་ཏི ཏེ སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཡཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན པ་རི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་པུ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཁཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙནྟི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ སུ་ཁཾ. ས་བྦ་སྶཱཏི ས་ཀ་ལ་སྶ་པི པ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སུ་ཁཾ ནཱ་མ.

མ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱཏི མཱ་ཏ་རི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. པེ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱཏི པི་ཏ་རི ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ནི་ད་ཧ་ནྟི, པ་རེ་སཾ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ནེ་སཾ ནི་ནྡཱ་པི ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡེ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཡེ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, པ་སཾ་ས་མྤི ལ་བྷ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏཱཏི བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པེ་སུ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཏེ་སཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་ད་མྤི ལོ་ཀེ སུ་ཁཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཀཾ.

སཱི་ལནྟི མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལ་ར་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སོ་བྷ་ནྟི. ན ད་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ, མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ས མ་ཉྙེ’’ཏི ག་ར་ཧུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན པ་ན དོ་ས་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏི. པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ན སཱི་ལཾ ད་ཧ་ར་སྶཱ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶཱ་པི ས་བྦ་ཝ་ཡེ་སུ སོ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི པ་སཾ་སུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – སུ་ཁཾ ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ སཱི་ལནྟི. ས་དྡྷཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ་པི ས་དྡྷཱ ནི་ཙྩ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. སུ་ཁོ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སུ་ཁོ. པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ན པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.

མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.

ནཱ་ག་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ ཝ་གྒོ.