༧. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ

ས་ཙེ ལ་བྷེ་ཐཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཀྑི་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒེ ‘‘པ་རེ ཙ ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥ ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཝ་ཏྠུ) –

ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཏོ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝི་སཱ་ཁཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. དི་སཱ་ཝཱ་སི་ནོ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ར་སྶུ་ཏཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ, སཱ་དྷུ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏེ་མཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ད་ཎྜ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡི. ཏཾ ས་ཏྠཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པེ་ཧི, ཨ་པེ་ཧི, པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ, མཱ ཝཱ་ར་ཡི, བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ད་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ནཱ་དཱ་སི. ནཱ་གོ ‘‘ས་ཙེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ན ཋ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཐེ་རོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་སི. ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧི ག་རཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནེ ཝཱ ས་ཡ་ནེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ན ཋ་པེ་ནྟི.

ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཏེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཀྐོ་སཱ་ཧི ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ‘‘བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བུ་དྡྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཙེ་ཝ ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཙ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཏེ་མཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཀེ་ཧི ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཧི ནི་སཱི་ད་ནྟེ་ཧི ཙ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི མུ་ཁོ་ད་ཀཱ་དི་དཱ་ཡ་ཀོ་པི ནཱ་ཧོ་སི མ་ཉྙེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནཱ མ་མ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྷི ས་ཧཱ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝ་སི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་གྒེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༣༢༨. ‘‘ས་ཙེ ལ་བྷེ་ཐ ནི་པ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡཾ,

ས་དྡྷིཾ་ཙ་རཾ སཱ་དྷུ་ཝི་ཧཱ་རི དྷཱི་རཾ;

ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ས་བྦཱ་ནི པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནི,

ཙ་རེ་ཡྻ ཏེ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་ཏཱི་མཱ.

༣༢༩. ‘‘ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ ནི་པ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡཾ,

ས་དྡྷིཾ་ཙ་རཾ སཱ་དྷུ་ཝི་ཧཱ་རི དྷཱི་རཾ;

རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཊྛཾ ཝི་ཛི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ,

ཨེ་ཀོ ཙ་རེ མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེ་ཝ ནཱ་གོ.

༣༣༠. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཙ་རི་ཏཾ སེ་ཡྻོ,

ན་ཏྠི བཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ;

ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ན ཙ པཱ་པཱ་ནི ཀ་ཡི་རཱ,

ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེ་ཝ ནཱ་གོ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཀནྟི ནེ་པ་ཀྐ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. སཱ་དྷུ་ཝི་ཧཱ་རི དྷཱི་རནྟི བྷ་དྡ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རིཾ པ་ཎྜི་ཏཾ. པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཱིཏི ཏཱ་དི་སཾ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རིཾ ས་ཧཱ་ཡཾ ལ་བྷ་ནྟོ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡེ ཙ རཱ་ག་བྷ་ཡ་དོ་ས་བྷ་ཡ་མོ་ཧ་བྷ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡེ ཙཱ་ཏི ས་བྦེ་ཝ པ་རི་སྶ་ཡེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རེ་ཡྻ, ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཊྛནྟི ར་ཊྛཾ ཧི་ཏྭཱ ག་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཝི་ཛི་ཏ་བྷཱུ་མི་པ་དེ་སོ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་དཾ ར་ཛྫཾ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟཾ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཀིཾ མེ ར་ཛྫེ་ན ཀཱ་རི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝི་ཛི་ཏཾ ར་ཊྛཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ མ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེ་ཝ ནཱ་གོཏི ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ༹་བྷེ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཙྪཱ་པེ་ཧི, ཚི་ནྣ་གྒཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཁཱ་དཱ་མི, ཨོ་བྷ་གྒོ་བྷ་གྒ་ཉྩ མེ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ལཱ་ནི ཙ པཱ་ནཱི་ཡཱ་ནི པི་ཝཱ་མི, ཨོ་གཱ་ཧཱ ཙ མེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ག་ཎ་མྷཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༧; ཨུ་དཱ. ༣༥) ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཏོ མཱ་ཏ་ངྒོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ སུ་ཁཾ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཀོ་ཝ ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཀ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙ་རི་ཏཾ སེ་ཡྻོ. ན་ཏྠི བཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱཏི ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ལཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱི་ལཾ མ་ཧཱ་སཱི་ལཾ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎཱ་ནི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ནཱ་མ. སཱ བཱ་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ན་ཏྠི བཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ. ཨེ་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་རེ་ཡྻ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི་པི ན ཙ པཱ་པཱ་ནི ཀ་ཡི་རཱ. ཡ་ཐཱ སོ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ནི་རཱ་ལ་ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ མཱ་ཏ་ངྒ་ནཱ་གོ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁཾ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རེ་ཡྻ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི་པི ན ཙ པཱ་པཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་ཧི པ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་ཧཱ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རཱི་ཧེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་སི.

དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.

ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.