༣. ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཡ་སཱ་ཝ མ་ལནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. སཱ ‘‘ན མེ ཨེ་སོ སཱ་ཊ་ཀོ བྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ཏཾ ཏི་ཁི་ཎཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧཱི་ར་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་ཝི་སེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ་པི སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ སཱུ་ཙི་ཡོ ཙ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏཾ མེ སཱ་ཊ་ཀཾ དེ་ཐ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ན་ཝ་ཧ་ཏྠཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ སཱ་ཊ་ཀོ ཐཱུ་ལོ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ སུ་ཁུ་མོ ན་ཝ་ཧ་ཏྠོ. ནཱ་ཡཾ མ་མ སཱ་ཊ་ཀོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས, ན མེ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཏ་མེ་ཝ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་སོ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི? སོ ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝེ་ས, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་གི་ནཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་སི. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་དི་ཝ་སེ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧོ ‘‘སྭེ དཱ་ནི ནཾ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཏྟིཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ ཛི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཱུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. བྷ་གི་ནཱི་པི་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ རོ་དི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘བྷཱ་ཛེ་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སུཾ. སཱ ཨཱུ་ཀཱ ‘‘ཨི་མེ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཏི་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. སཱ་པི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཏི་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ཁོ ས་ཏྠཱ ཏི་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཱུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཏ་སྨིཾ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ‘ཨི་མེ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱི’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཝི. སཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏུ་མྷེ་སུ མ་ནཾ པ་དུ་སྶི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཙཱ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་སིཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན སཱ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཝོ མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་ར་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ཧི ‘‘བྷཱ་རི་ཡཱ ཝ་ཏ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཡ་ཏོ མ་ལཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏྟེ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏི, ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༤༠. ‘‘ཨ་ཡ་སཱ་ཝ མ་ལཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ,
ཏ་ཏུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རི་ནཾ,
སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན་ཡ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་སཱ་ཝཱཏི ཨ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཏ་ཏུ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རི་ནནྟི དྷོ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཨི་ད་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་པ་ཉྙཱ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་ཡ་ཏོ མ་ལཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རི་ནཾ སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི དུ་གྒ་ཏིཾ ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.