༡༨. མ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ་ཝ དཱ་ནི་སཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ གཱ་ཝོ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་ར་མཾ་སཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཾ་ས་ཉྩ ཁཱ་ད་ཏི, མཱུ་ལེ་ན ཙ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཀ་ཊ་ཙྪུ་མ་ཏྟ་མྤི ཡཱ་གུཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཨ་དཱ་སི. སོ ཙ ཝི་ནཱ མཾ་སེ་ན བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ མཾ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙི་ཏུཾ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ད་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཐོ་ཀཾ མེ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཡ་མཾ་སཾ དེ་ཧི, གེ་ཧཾ མེ པཱ་ཧུ་ན་ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ན་ཏྠི ཝི་ཀྐི་ཎི་ཡ་མཾ་སཾ, ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཏེ མཾ་སཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཏོ་ཏི. མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ས་ཙེ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཨ་ཏྠི, དེ་ཧཱི་ཏི. ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མཾ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. སོ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་མཾ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མཾ་སཾ ན་ཏྠི, སོ ཙ ཝི་ནཱ མཾ་སེ་ན ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, ནཱ་ཡཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ མཾ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་པི ནྷ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྐ་པ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཧཾ མཾ་ས’’ནྟི? ‘‘ན་ཏྠི, སཱ་མཱི’’ཏི. ན་ནུ ཨ་ཧཾ པ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཾ་སཾ ད་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི. ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘པཱ་ཧུ་ན་ཀོ མེ ཨཱ་ག་ཏོ, ཝི་ཀྐི་ཎི་ཡ་མཾ་སཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཏེ ཋ་པི་ཏ་མཾ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མཾ་སཾ ན་ཏྠི, སོ ཙ ཝི་ནཱ མཾ་སེ་ན ན བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཏཾ མཾ་སཾ སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི. ཨ་ཧཾ ཝི་ནཱ མཾ་སེ་ན བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཧ་རཱ་ཧི ན་ནྟི. ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, བྷུ་ཉྫ, སཱ་མཱི་ཏི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྪཱ་གེ་ཧེ ཋི་ཏོ གོ་ཎོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མུ་ཁེ ཧ་ཏྠཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཛི་ཝ྄ཧཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠེ་ན མཱུ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ མུ་ཁེ ཋ་པེ་སི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ་སྶ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ལ་བྷི. སོ་པི ཁོ གོ་ཎོ ཝི་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་དྷཱ་རཱ་ཡ མུ་ཁ་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ར་ཝི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ པི་ཏ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ, པུ་ཏྟ, ཨི་མཾ གོ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ གོ་ཎཾ ཝི་ཡ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་སྶ་ཏི, མ་མ་མྤི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་ཏྠིཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ལཱ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. སོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི, པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. གོ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་པི གོ་ཎོ ཝི་ཡ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི. གོ་ཎོ་པི ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པུ་ཏྟོ་པི ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡོ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སོ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝ་ཌྜྷི.
ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པི་ཏཱ་པི ནེ་སཾ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཛ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ཏྟཱ ‘‘པི་ཏཱ ནོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏུ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏེ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་དཾ པི་ཏུ ཛཱི་ཝ་བྷ་ཏྟཾ དི་ནྣཾ, པི་ཏུ ནོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ པ་རི་པ་ཀྐ་ས་རཱི་རོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ས་དི་སོ, ཏ་ཝ པ་ར་ལོ་ཀ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཧི, པ་ཎྜི་ཏོ བྷ་ཝ, མཱ བཱ་ལོ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༣༥. ‘‘པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ་ཝ དཱ་ནི་སི,
ཡ་མ་པུ་རི་སཱ་པི ཙ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ;
ཨུ་ཡྻོ་ག་མུ་ཁེ ཙ ཏི་ཊྛ་སི,
པཱ་ཐེ་ཡྻ་མྤི ཙ ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
༢༣༦. ‘‘སོ ཀ་རོ་ཧི དཱི་པ་མ་ཏྟ་ནོ,
ཁི་པྤཾ ཝཱ་ཡ་མ པ་ཎྜི་ཏོ བྷ་ཝ;
ནི་དྡྷ་ནྟ་མ་ལོ ཨ་ན་ངྒ་ཎོ,
དི་བྦཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པེ་ཧི་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ་ཝ དཱ་ནི་སཱིཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ ཨི་དཱ་ནི ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་མ་པུ་རི་སཱཏི ཡ་མ་དཱུ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨི་དཾ པ་ན མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, མ་ར་ཎཾ ཏེ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཡྻོ་ག་མུ་ཁེཏི པ་རི་ཧཱ་ནི་མུ་ཁེ, ཨ་ཝུ་ཌྜྷི་མུ་ཁེ ཙ ཋི་ཏོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཐེ་ཡྻནྟི ག་མི་ཀ་སྶ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཝི་ཡ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏ་ཝ ཀུ་ས་ལ་པཱ་ཐེ་ཡྻ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཀ་རོ་ཧཱིཏི སོ ཏྭཾ ས་མུ་དྡེ ནཱ་ཝཱ་ཡ བྷི་ནྣཱ་ཡ དཱི་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལ་པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ཧི. ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ཁི་པྤཾ ཝཱ་ཡ་མ, སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཏི་ཊྛ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ བྷ་ཝ. ཡོ ཧི མ་ར་ཎ་མུ་ཁཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ས པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ, ཏཱ་དི་སོ བྷ་ཝ, མཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་བྦཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ མ་ལཱ་ནཾ ནཱི་ཧ་ཊ་ཏཱ་ཡ ནི་དྡྷ་ནྟ་མ་ལོ ཨ་ངྒ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ངྒ་ཎོ ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཏེ པུ་ན་དི་ཝ་ས་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ད་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏུ ཛཱི་ཝ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༣༧. ‘‘ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཝ་ཡོ ཙ དཱ་ནི་སི,
ས་མྤ་ཡཱ་ཏོ་སི ཡ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ;
ཝཱ་སོ ཏེ ན་ཏྠི ཨ་ནྟ་རཱ,
པཱ་ཐེ་ཡྻ་མྤི ཙ ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
༢༣༨. ‘‘སོ ཀ་རོ་ཧི དཱི་པ་མ་ཏྟ་ནོ,
ཁི་པྤཾ ཝཱ་ཡ་མ པ་ཎྜི་ཏོ བྷ་ཝ;
ནི་དྡྷ་ནྟ་མ་ལོ ཨ་ན་ངྒ་ཎོ,
ན པུ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཧི་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཝ་ཡོཏི ཨུ་པཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ནཱི་ཏ་ཝ་ཡོཏི ཝི་ག་ཏ་ཝ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཡོ, ཏྭ་ཉྩ་སི དཱ་ནི ཏ་ཡོ ཝ་ཡེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་མུ་ཁེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ཡཱ་ཏོ་སི ཡ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀནྟི མ་ར་ཎ་མུ་ཁཾ ག་ནྟུཾ ས་ཛྫོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་སོ ཏེ ན་ཏྠི ཨ་ནྟ་རཱཏི ཡ་ཐཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ. ན ཧི ས་ཀྐཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ, དཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ དེ་མི, དྷ་མྨཾ ཏཱ་ཝ སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྟུཾ. ཨི་ཏོ པ་ན ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཐེ་ཡྻནྟི ཨི་དཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨི་དྷཱ་པི ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རནྟི ཨེ་ཏྠ བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཧེ་ཊྛི་མ་གཱ་ཐཱ་ཧི ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་དྷ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ར་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁ་པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་བ་ལ༹ཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ སོ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁ་པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ དེ་སི་ཏེ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ. སེ་ས་པ་རི་སཱ་ཡ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ པ་ན ཋཱ་ནཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཏི་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞོ ཏི་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ་ཧི ཏེ་མི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཀུ་དྡཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ པཾ་སུ་མྷི པ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཀི་རི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཙ་ཎྜོ ཨཱ་ཏ་པོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཏྟ་ཏོ སེ་དེ མུ་ཙྩ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡཱ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་སི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི, ཝ་དྡ་ལི་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་ཝ ཋི་ཏོ ཏི་ནྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ མ་ཡཱ སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སཱ་ལ་མ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཋི་ཏོ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ དི་སྭཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་རེ་སི’’ནྟི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་ཎྜི་ཏཱ ནཱ་མ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཐོ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མ་ལཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༣༩. ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ;
ཀ་མྨཱ་རོ ར་ཛ་ཏ་སྶེ་ཝ, ནི་དྡྷ་མེ མ་ལ་མ་ཏྟ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཁ་ཎེ ཁ་ཎེཏི ཨོ་ཀཱ་སེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཀ་མྨཱ་རོ ར་ཛ་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ལཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པི་ལ་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཱ་པེ་ནྟོ ཀོ་ཊྚེ་ནྟོ པ་ན མ་ལཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ པི་ལ་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཾ ནི་དྡྷ་མེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ནི་དྡྷ་ནྟ་མ་ལོ ནི་ཀྐི་ལེ་སོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཡ་སཱ་ཝ མ་ལནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. སཱ ‘‘ན མེ ཨེ་སོ སཱ་ཊ་ཀོ བྷཱ་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ཏཾ ཏི་ཁི་ཎཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧཱི་ར་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་ཝི་སེ་ཏྭཱ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ་པི སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ སཱུ་ཙི་ཡོ ཙ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏཾ མེ སཱ་ཊ་ཀཾ དེ་ཐ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ན་ཝ་ཧ་ཏྠཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ སཱ་ཊ་ཀོ ཐཱུ་ལོ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ སུ་ཁུ་མོ ན་ཝ་ཧ་ཏྠོ. ནཱ་ཡཾ མ་མ སཱ་ཊ་ཀོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས, ན མེ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཏ་མེ་ཝ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་སོ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི? སོ ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ས་བྦཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝེ་ས, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་གི་ནཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་སི. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་དི་ཝ་སེ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧོ ‘‘སྭེ དཱ་ནི ནཾ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཏྟིཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རཾ ཛི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཱུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. བྷ་གི་ནཱི་པི་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ རོ་དི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘བྷཱ་ཛེ་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སུཾ. སཱ ཨཱུ་ཀཱ ‘‘ཨི་མེ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཏི་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. སཱ་པི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཏི་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ཁོ ས་ཏྠཱ ཏི་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཱུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཏ་སྨིཾ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ‘ཨི་མེ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱི’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཝི. སཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཏུ་མྷེ་སུ མ་ནཾ པ་དུ་སྶི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཙཱ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་སིཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན སཱ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཝོ མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་ར་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ཧི ‘‘བྷཱ་རི་ཡཱ ཝ་ཏ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཡ་ཏོ མ་ལཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏྟེ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏི, ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༤༠. ‘‘ཨ་ཡ་སཱ་ཝ མ་ལཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ,
ཏ་ཏུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རི་ནཾ,
སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན་ཡ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡ་སཱ་ཝཱཏི ཨ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཏ་ཏུ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རི་ནནྟི དྷོ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ‘‘ཨི་ད་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་པ་ཉྙཱ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་ཡ་ཏོ མ་ལཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ ཨ་ཏི་དྷོ་ན་ཙཱ་རི་ནཾ སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི དུ་གྒ་ཏིཾ ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ལཱ་ལུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ལཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལཱ་ལུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར པ་ཉྩ་ཀོ་ཊི་མ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝ་ས་ནྟི, དྭེ ཀོ་ཊི་མ་ཏྟཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟི. དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཐ, མ་མ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཀིཾ ནུ ཁོ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ་པི ཨ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དི་ཝ་སོ’’ཏི ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དི་ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ་པི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
ཏེ་ཧི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ལཱ་ལུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་མྤི དྷ་མྨ་པ་དཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎི་སྶཱ་མི, ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི. ཏེ ཨ་ཉྙེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན ཏཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡིཾ་སུ. སོ པུ་ན་པི ཀི་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ར་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཉྙོ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཨོ་ཏ་རི. ཏེ ཨ་ཉྙེ་ན ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ར་ཏྟིཾ ཐེ་རཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ ར་ཏྟི་མྤི ཀི་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཐེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི. ཏེ ཨ་ཉྙེ་ན ར་ཏྟིཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩཱུ་སེ ཏཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ པུ་ན་པི ཀི་ཉྩི ནཱ་དྡ་ས. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ, ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཎྞེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ན ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. སོ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ ལཱ་ལུ་དཱ་ཡཱི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶཱུ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘དྷ་མྨཾ སུ་ཎོ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻེ་ཧི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་སཱི’ཏི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་ཏི་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཨེ་སོ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པེ ནི་མུ་གྒོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ཙ་ཏུ་པྤ་དོ ཨ་ཧཾ ས་མྨ, ཏྭ་མྤི ས་མྨ ཙ་ཏུ་པྤ་དོ;
ཨེ་ཧི ས་མྨ ནི་ཝ་ཏྟ་སྶུ, ཀིཾ ནུ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡ་སི.
‘‘ཨ་སུ་ཙི་པཱུ་ཏི་ལོ་མོ་སི, དུ་གྒ་ནྡྷོ ཝཱ་སི སཱུ་ཀ་ར;
ས་ཙེ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཛ་ཡཾ ས་མྨ ད་དཱ་མི ཏེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༥-༦) –
ཨི་མཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ སཱི་ཧོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སཱུ་ཀ་རོ ལཱ་ལུ་དཱ་ཡཱི་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་ལུ་དཱ་ཡི་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ དྷ་མྨོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ པ་ན ནེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི, ཀི་ཉྩི པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༤༡. ‘‘ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ལཱ མ་ནྟཱ, ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་མ་ལཱ གྷ་རཱ;
མ་ལཾ ཝ་ཎྞ་སྶ ཀོ་ས་ཛྫཾ, པ་མཱ་དོ ར་ཀྑ་ཏོ མ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ལཱཏི ཡཱ་ཀཱ་ཙི པ་རི་ཡ་ཏྟི ཝཱ སི་པྤཾ ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ལཱ མ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཛི་ཎྞ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ གྷ་རཾ ནཱ་མ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ན་མ་ལཱ གྷ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ གི་ཧི་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ལཾ ཝ་ཎྞ་སྶ ཀོ་ས་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ གཱ་ཝོ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏཱ གཱ་ཝོ ཨ་ཏི་ཏྠ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཝཱ པ་རེ་སཾ སཱ་ལི་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ནཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ས་ཡ་མྤི ད་ཎྜཾ ཝཱ པ་རི་བྷཱ་སཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ པ་ན ཚ དྭཱ་རཱ་ནི ཨ་ར་ཀྑ་ནྟཾ པ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་མཱ་དོ ར་ཀྑ་ཏོ མ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི་སྶ ཝི་ནཱ་སཱ་ཝ་ཧ་ནེ་ན མ་ལ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ མ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ལཱ་ལུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
མ་ལི་ཏྠི་ཡཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཀི་ར ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སུཾ. སཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏི་ཙཱ་རེ་ན ལ་ཛྫི་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀིཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ན དི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, པུ་བྦེ་པི མ་ཡཱ ‘ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ན་དཱི་ཨཱ་དི་ས་དི་སཱ, ཏཱ་སུ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཀོ་དྷོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏྭཾ པ་ན བྷ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ –
‘‘ཡ་ཐཱ ན་དཱི ཙ པ་ནྠོ ཙ, པཱ་ནཱ་གཱ་རཾ ས་བྷཱ པ་པཱ;
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ, ཝེ་ལཱ ཏཱ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༦༥; ༡.༡༢.༩) –
ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནི་བྷཱ་ཝོ མ་ལཾ, དཱ་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ མ་ཙྪེ་རཾ མ་ལཾ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏྠེ་ན མ་ལཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ན ས་བྦ་མ་ལཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་མ་ལ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༤༢. ‘‘མ་ལི་ཏྠི་ཡཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, མ་ཙྪེ་རཾ ད་ད་ཏོ མ་ལཾ;
མ་ལཱ ཝེ པཱ་པ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་མྷི ཙ.
༢༤༣. ‘‘ཏ་ཏོ མ་ལཱ མ་ལ་ཏ་རཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ར་མཾ མ་ལཾ;
ཨེ་ཏཾ མ་ལཾ པ་ཧ་ནྟྭཱ་ན, ནི་མྨ་ལཱ ཧོ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ཨ་ཏི་ཙཱ་རོ. ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནི་ཉྷི ཨི་ཏྠིཾ སཱ་མི་ཀོ་པི གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་མྤི ‘‘ཏྭཾ ཀུ་ལ་སྶ ཨ་གཱ་ར་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་ཀྑཱི་ཧི་པི ན ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཏཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི. སཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ན་སྶཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ‘‘མ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ད་ཏོཏི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ. ཡ་སྶ ཧི ཁེ་ཏྟ་ཀ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཁེ་ཏྟེ ས་མྤ་ནྣེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་པྥ་ནྣེ ས་སྶེ་པི མ་ཙྪེ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, སོ མ་ཙྪེ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ག་ཙི་ཏྟེ ཨ་ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟེ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ནྟི ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ཙྪེ་རཾ ད་ད་ཏོ མ་ལ’’ནྟི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པཱ་པ་ཀཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཙ པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ མ་ལ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ལ་ཏོ. མ་ལ་ཏ་རནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མ་ལཾ ཝོ ཀ་ཐེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ པ་ར་མཾ མ་ལཾ. པ་ཧ་ནྟྭཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏཾ མ་ལཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ནི་མྨ་ལཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཙཱུ་ལ༹་སཱ་རི་ཝ་ཏྠུ
སུ་ཛཱི་ཝནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙཱུ་ལ༹་སཱ་རིཾ ནཱ་མ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ མ་ཡཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཐ, ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཝ པ་ཀྐཱ་མི. བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ནཱ་མ པ་ག་བྦྷོ ཀཱ་ཀ་ས་དི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ན དུ་ཀྑཾ ཛཱི་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༤༤. ‘‘སུ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན, ཀཱ་ཀ་སཱུ་རེ་ན དྷཾ་སི་ནཱ;
པ་ཀྑ་ནྡི་ནཱ པ་ག་བྦྷེ་ན, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ.
༢༤༥. ‘‘ཧི་རཱི་མ་ཏཱ ཙ དུ་ཛྫཱི་ཝཾ, ནི་ཙྩཾ སུ་ཙི་ག་ཝེ་སི་ནཱ;
ཨ་ལཱི་ནེ་ནཱ་པྤ་ག་བྦྷེ་ན, སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ་ན པ་སྶ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ནཱཏི ཚི་ནྣ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཀེ་ན. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཧི ཨ་མཱ་ཏ་ར་མེ་ཝ ‘‘མཱ་ཏཱ མེ’’ཏི ཨ་པི་ཏཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཙ ‘‘པི་ཏཱ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ཀཱ་ཀ་སཱུ་རེ་ནཱཏི སཱུ་ར་ཀཱ་ཀ་ས་དི་སེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི སཱུ་ར་ཀཱ་ཀོ ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་མཱ་དཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘སཱུ་སཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ མུ་ཁ་པཱུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཧི་རི་ཀ་པུ་གྒ་ལོ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཧོ་ཏི.
སོ ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘པ་སྶ་ཐི་མ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ ག་ཎྛི་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠ་པི་ཏ་གེ་ཧེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ གྷ་ར་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ ཐོ་ཀཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ པི་དྷཱ་ཡ དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཝཱ་ཊཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དི་སྭཱ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་པི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ དེ་ནྟི. སོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་ཏྟེ་ནཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཀ་སཱུ་རོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན སུ་ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དྷཾ་སི་ནཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟེ་སུ – ‘‘ཀིཾ པ་ན མ་ཡཾ ན ཨ་པྤི་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་དྷཾ་ས་ན་ཏཱ་ཡ དྷཾ་སི་ནཱ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎེ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. སོ པ་ན ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱུ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་མྷཱ་པི ལཱ་བྷཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དྷཾ་སི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་ར་སྶ་པི ལཱ་བྷཾ ནཱ་སེ་ཏི་ཡེ་ཝ.
པ་ཀྑ་ནྡི་ནཱཏི པ་ཀྑ་ནྡ་ཙཱ་རི་ནཱ. པ་རེ་སཾ ཀི་ཙྩཱ་ནི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཝི་ཡ ད་སྶེ་ནྟོ པཱ་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཐོ་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ་སུ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཎྜུ་ཀཱ་སཱ་ཝ་པཱ་རུ་པ་ན་ཨ་ཀྑི་ཨ་ཉྫ་ན་སཱི་ས་མ་ཀྑ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཡ དྭེ ཏ་ཡོ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་པ་ཧཱ་རེ ད་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ པཱ་ཏོ་ཝ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མ, མཱ་ལཱ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་མཾ ད་ཧ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་མཾ མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ནཱ་པི སུ་ཛཱི་ཝཾ. པ་ག་བྦྷེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ དུ་ཛྫཱི་ཝི་ཏཾ པཱ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཧི་རཱི་མ་ཏཱ ཙཱཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན དུ་ཛྫཱི་ཝཾ. སོ ཧི ཨ་མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ་ཝ ‘‘མཱ་ཏཱ མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ལཱུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཙི་ག་ཝེ་སི་ནཱཏི སུ་ཙཱི་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ག་ཝེ་ས་ནྟེ་ན. ཨ་ལཱི་ནེ་ནཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་མ་ན་ལླཱི་ནེ་ན. སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ་ན པ་སྶ་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི པུ་གྒ་ལོ སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཏ་མེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏཱ ལཱུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཛྫཱི་ཝཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཙཱུ་ལ༹་སཱ་རི་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཉྩ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཡོ པཱ་ཎནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་རོ་མི, དུ་ཀྐ་རཾ ར་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་ལ་མྤི ཀ་ནི་ཊྛ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦཱ་ནེ་ཝ དུ་ར་ཀྑཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༤༦. ‘‘ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏི;
ལོ་ཀེ ཨ་དི་ནྣ་མཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ར་དཱ་ར་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི.
༢༤༧. ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན་ཉྩ, ཡོ ན་རོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི;
ཨི་དྷེ་ཝ མེ་སོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, མཱུ་ལཾ ཁ་ཎ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ.
༢༤༨. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ པུ་རི་ས ཛཱ་ནཱ་ཧི, པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ;
མཱ ཏཾ ལོ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, ཙི་རཾ དུ་ཀྑཱ་ཡ ར་ནྡྷ་ཡུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཡོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ པ་ཡོ་གེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ནཱ་པི པ་ར་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. མུ་སཱ་ཝཱ་དནྟི པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀཾ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཉྩ བྷཱ་ས་ཏི. ལོ་ཀེ ཨ་དི་ནྣ་མཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. པ་ར་དཱ་ར་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ར་སྶ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏེ་སུ བྷ་ཎྜེ་སུ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཐ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནནྟི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སུ་རཱ་ཡ ཙེ་ཝ མེ་ར་ཡ་སྶ ཙ པཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏཱིཏི སེ་ཝ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི. མཱུ་ལཾ ཁ་ཎ་ཏཱིཏི ཏི་ཊྛ་ཏུ པ་ར་ལོ་ཀོ, སོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ ལོ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡེ་ན ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ནཱ མཱུ་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻ, ཏ་མྤི ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱུ་ལཾ ཁ་ཎ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཐོ ཀ་པ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ, བྷོཏི པ་ཉྩ་དུ་སྶཱི་ལྱ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. པཱ་པ་དྷ་མྨཱཏི ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙ་ཏཱ་དི་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཙེ་ཏ་སཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨོ ཙཱཏི ལོ་བྷོ ཙེ་ཝ དོ་སོ ཙ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ. ཙི་རཾ དུ་ཀྑཱ་ཡ ར་ནྡྷ་ཡུནྟི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ མཱ ར་ནྡྷེ་ནྟུ མཱ མ་ཏྠེ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏི་སྶ་ད་ཧ་ར་ཝ་ཏྠུ
ད་དཱ་ཏི ཝེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་སྶ་ད་ཧ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ དཱ་ནཾ ནི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི, ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ན་མྤི ནི་ནྡི་ཡེ་ཝ. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དཱ་ན་གྒེ སཱི་ཏ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ཏ་ལ’’ནྟི ནི་ནྡི, ཨུ་ཎྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཎྷ’’ནྟི ནི་ནྡི. ཨ་པྤཾ དེ་ནྟེ་པི ‘‘ཀིཾ ཨི་མེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ནྡི, བ་ཧུཾ དེ་ནྟེ་པི ‘‘ཨི་མེ་སཾ གེ་ཧེ ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཉྙེ ན་ཏྠི, ན་ནུ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ནི་ནྡི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་སཾ་སཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. སོ པ་ནེ་ཀ་སྶ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཛ་ན་པ་དཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ནི་ནྡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཀ་ཧཾ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ནཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཏི་པ་ཡེ ད་ཧ་རེ པེ་སེ་སུཾ. ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་རཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཨི་མ་མྷཱ གཱ་མཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏི་སྶོ ནཱ་མ ད་ཧ་རོ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྶ ཀ་ཏ་མེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི? མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དྷ ཀུ་ལ་གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ དོ་ཝཱ་རི་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི སུ་ཎོ་མ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དེ་ཐ མ་ཉྙེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཏི་སྶ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶ་ར་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ ཝི་ལ་པ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ་པི ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, པུ་བྦེ་པི ཝི་ཀ་ཏྠ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘བ་ཧུ་མྤི སོ ཝི་ཀ་ཏྠེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཏོ;
ཨ་ནྭཱ་ག་ནྟྭཱ་ན དཱུ་སེ་ཡྻ, བྷུ་ཉྫ བྷོ་གེ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༢༥) –
ཨི་མཾ ཀ་ཊཱ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་རེ་ཧི ཨ་པྤ་ཀེ ཝཱ བ་ཧུ་ཀེ ཝཱ ལཱུ་ཁེ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏེ ཝཱ དི་ནྣེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དི་ནྣེ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཝཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༤༩. ‘‘ད་དཱ་ཏི ཝེ ཡ་ཐཱ་ས་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ་པ་སཱ་ད་ནཾ ཛ་ནོ;
ཏ་ཏྠ ཡོ ཙ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི, པ་རེ་སཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ;
ན སོ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ, ས་མཱ་དྷི་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི.
༢༥༠. ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, མཱུ་ལ་གྷ་ཙྩཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;
ས ཝེ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ, ས་མཱ་དྷི་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ད་དཱ་ཏི ཝེ ཡ་ཐཱ་ས་དྡྷནྟི ལཱུ་ཁ་པ་ཎཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དེ་ནྟོ ཛ་ནོ ཡ་ཐཱ་ས་དྡྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་སཱ་ད་ནནྟི ཐེ་ར་ན་ཝཱ་དཱི་སུ ཙ་སྶ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ པ་སཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ དེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་པ་སཱ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ར་སྶ དཱ་ནེ ‘‘མ་ཡཱ ཨ་པྤཾ ཝཱ ལ་དྡྷཾ, ལཱུ་ཁཾ ཝཱ ལ་དྡྷ’’ནྟི མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་མཱ་དྷིནྟི སོ པུ་གྒ་ལོ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མཱ་དྷིཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་སྶ ཙེ་ཏནྟི ཡ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ མཱུ་ལ་གྷ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, སོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏི་སྶ་ད་ཧ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་ཉྩ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ན་ཏྠི རཱ་ག་ས་མོ ཨ་གྒཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཌྜྷོ, ཨ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏོ, ཨི་མ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨི་མ་སྶ ནོ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ དེ་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ནི་དྡཱ་ཡི, ཨེ་ཀོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ བྷཱུ་མིཾ ལི་ཁ་ནྟོ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑཾ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཀོ པ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སི.
ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨི་མེ་སཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫ་ནྟཱ ཝི་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཐ, ཨེ་ཏེ པ་ན ཏུ་མྷེ་སུ་པི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཏྭཾ ཨེ་ཏེ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཡོ ཨེ་ས ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ, ཨེ་ས པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ས་པྤ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ་སུ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡི, ཨི་དཱ་ནི་པི་སྶ ནི་དྡཱ་ཡ ཏི་ཏྟི ན་ཏྠི, ནཱ་སྶ ཀ་ཎྞཾ མ་མ ས་དྡོ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཐ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ཀཱ་ལེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཀཱ་ལེ་ན དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཀཱ་ལེ་ན ནཱ་ག་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་པི ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ནེ་ས པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ནཱ་ག་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་པི ནི་དྡཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ བྷཱུ་མིཾ ལི་ཁ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་པུ་རི་སོ་པི པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི, ཨི་དཱ་ནི་པི བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎ་ནྟོ་ཝ མ་མ ས་དྡཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ས རུ་ཀྑཾ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་པུ་རི་སོ་པི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཀྐ་ཊ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨི་དཱ་ནི་པི པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན རུ་ཀྑཾ ཙཱ་ལེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ནཱ་སྶ ཀ་ཎྞཾ མ་མ ས་དྡོ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ས ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་པུ་རི་སོ་པི པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ན་ཀྑ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨི་དཱ་ནི པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛྫཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏི, ནཱ་སྶ ཀ་ཎྞཾ མ་མ ས་དྡོ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨེ་ས ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་པུ་རི་སོ པ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨི་དཱ་ནི་པི མ་ནྟཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི.
‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཚ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཨི་མེ ཏུ་མྷེ་སུ་པི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན སུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, མ་མ དྷ་མྨོ སུ་སྶ་ཝ་ནཱི་ཡོ་ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སི མ་ཉྙེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, དུ་སྶ་ཝ་ནཱི་ཡོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, བུ་དྡྷོ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨོ་ཏི ཝཱ ས་ངྒྷོ་ཏི ཝཱ པ་དཾ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་སུ་ཏ་པུ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཎ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཀེ་ལི༹་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་སུ གཱ་ཡ་ནྟཱ ན་ཙྩ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ནེ་ཏེ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, བྷ་ནྟེ’’ཏི?
ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་གཾ ནི་སྶཱ་ཡ དོ་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ མོ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. རཱ་ག་གྒི་ས་དི་སོ ཨ་གྒི ནཱ་མ ན་ཏྠི, སོ ཚཱ་རི་ཀ་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཏྟེ ད་ཧ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ ཨ་གྒི་པི ཀི་ཉྩི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀཾ ད་ཧ་ཏི, སོ པ་ན ཨ་གྒི ཀ་དཱ་ཙི་ཡེ་ཝ ད་ཧ་ཏི. རཱ་ག་གྒི་ནོ ཨ་ད་ཧ་ན་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ས་མོ ཝཱ ཨ་གྒི དོ་ས་ས་མོ ཝཱ ག་ཧོ མོ་ཧ་ས་མཾ ཝཱ ཛཱ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་མཱ ཝཱ ན་དཱི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥༡. ‘‘ན་ཏྠི རཱ་ག་ས་མོ ཨ་གྒི, ན་ཏྠི དོ་ས་ས་མོ ག་ཧོ;
ན་ཏྠི མོ་ཧ་ས་མཾ ཛཱ་ལཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ་ས་མཱ ན་དཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ རཱ་ག་ས་མོཏི དྷཱུ་མཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་གེ་ན ས་མོ ཨ་གྒི ནཱ་མ ན་ཏྠི. དོ་ས་ས་མོཏི ཡ་ཀྑ་ག་ཧ་ཨ་ཛ་ག་ར་ག་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ལ་ག་ཧཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, དོ་ས་ག་ཧོ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི དོ་སེ་ན ས་མོ ག་ཧོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མོ་ཧ་ས་མནྟི ཨོ་ན་ནྡྷ་ན་པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན པ་ན མོ་ཧ་ས་མཾ ཛཱ་ལཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཎྷཱ་ས་མཱཏི ག་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ན་དཱི་ནཾ པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ་པི ཨཱུ་ན་ཀཱ་ལོ་པི སུ་ཀྑ་ཀཱ་ལོ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ན པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ ཝཱ སུ་ཀྑ་ཀཱ་ལོ ཝཱ ན་ཏྠི, ནི་ཙྩཾ ཨཱུ་ནཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་པྤཱུ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མཱ ན་དཱི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
སུ་ད་སྶཾ ཝ་ཛྫནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རཱ་པེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ཙ, བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་སྶ ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ་ཡ, པུ་ཏྟ་སྶ ཙ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ, སུ་ཎི་སཱ་ཡ ཙ སུ་མ་ན་དེ་ཝི་ཡཱ, ན་ཏྟཱ་ཡ ཙ་སྶ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ, དཱ་ས་སྶ ཙ པུ་ཎྞ་སྶཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་སྶོ་སི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ་ཏི? ཏ་སྶ ཀི་ར པ་ཙྪི་མ་གེ་ཧེ ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཨུ་ས་བྷ་པ་མཱ་ཎཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཎྜ་ཀཱ པ་ཐ་ཝིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཱ པི་ཊྛིཾ པ་ཧ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་སུ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ གེ་ཎྜུ་ཀཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ན་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཏེ་སཾ མུ་ཁ་ཏོ གེ་ཎྜུ་ཀེ ཨ་པ་ནེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི མེ་ཎྜ་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ས་པྤི་ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ན་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི.
ཀིཾ པ་ན་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟི? ཝི་པ་སྶཱི་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ཨེ་ས ཨ་ཝ་རོ་ཛ་སྶ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ མཱ་ཏུ་ལེ་ན ས་མཱ་ན་ནཱ་མོ ཨ་ཝ་རོ་ཛོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏུ་ལོ ས་ཏྠུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘མཱ་ཏུ་ལ, ཨུ་བྷོ་པི ས་ཧེ་ཝ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་ན པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཀུ་ཉྫ་ར་སཱ་ལཾ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཐ་མྦྷཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ར་ཛ་ཏ་ཁ་ཙི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ མ་ཎི་ཁ་ཙི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏུ་ལཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་གོ་པཱ་ན་སཱི་ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ས་བྦཱ་པི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཁ་ཙི་ཏཱ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཀུ་ཉྫ་ར་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི གྷ་ན་ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ཀ་མྦ་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཱ སི་ཁ་ར་ཐཱུ་པི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀུ་ཉྫ་ར་སཱ་ལཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ནེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ གྷ་ན་ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ པཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཎྜ་ཀེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཋ་པེ་སི, དྭེ མེ་ཎྜ་ཀེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ད་པཱི་ཋ་ཀཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཋ་པེ་སི, ཚ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཎྜ་ཀེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཾ པ་རི་ཀྑི་པེ་ནྟོ ཋ་པེ་སི. དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ པ་ཋ་མཾ སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་ཧི ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་རི མུ་ཏྟ་མ་ཡེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ ཙ་ནྡ་ན་མ་ཡོ ཨ་པ་སྶ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཉྫ་ར་སཱ་ལཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་མ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛཱི་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶཱི་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ན་ཀྑ་ཏྟ་མུ་ཧུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་མི, ཀིཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཀཱི་དི་སཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཏྟ་ནྟི? ཨེ་ཀཾ བྷ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཀིཾ བྷ་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི? ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ སེ་ཊྛཱི་ཏི. ཀ་དཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ཨི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི བ་ཧུཾ ཀ་སི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ གེ་ཧེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དྷ་ནེ་ནཱ་པི དྷ་ཉྙ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཝཱི་ཧཱི་ཧི པ་རི་པཱུ་རེ་སི. ཀོ་ཊྛེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཙཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཁ་ཎི. ནི་དྷཱ་ནཱ་ཝ་སེ་སཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ མ་དྡི་ཏྭཱ བྷི་ཏྟི་ཡོ ལི་མྤཱ་པེ་སི.
སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ དྷ་ཉྙཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀོ་ཊྛེ་སུ ཙ ཙཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷ་ཉྙེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ པ་རི་ཛ་ནེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ སུ་བྷི་ཀྑ་ཀཱ་ལེ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ནཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ཨེ་ཀོ་ཝ པུ་ཎྞོ ནཱ་མ དཱ་སོ ཨོ་ཧཱི་ཡི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཡཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ སེ་ཊྛི་སུ་ཎི་སཱ་ཏི པ་ཉྩེ་ཝ ཛ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་སུ ནི་ཧི་ཏ་དྷ་ཉྙེ་པི པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ བྷི་ཏྟི་མ་ཏྟི་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་དྷ་ཉྙེ་ན ཡཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ཛཱ་ཡཱ ཚཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ནྟེ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཁཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་པཱ་དེ་སུ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་མ་ཏྟི་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷཱ་ལ༹ྷ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཝཱི་ཧིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཚཱ་ཏ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙོ་རཱ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཚཱ་ཏོ་མྷི, ཨ་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’’ཏི. སཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ སཱ’’ཏི? ‘‘ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་ན མེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི པ་ཙཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་སྶཱ་མི, དྭེ ཝཱ་རེ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཀིཾ པ་ཙཱ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙོ པ་ཙྩ་ཡོ ན་ཏྠི, བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་རི་སྶཱ་མ, བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཀི་ར ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལེ་ན ཛི་གྷ་ཙྪཱ ན བཱ་དྷ་ཏི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ ལ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ་པི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ནོ་ཝ པ་ཀྐོ, ས་དྡྷཱ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ, ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝཱ མ་མ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཏེ་སཾ ས་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དི་སྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ པུ་ར་ཏོ དྭཱ་རེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ‘‘པུ་བྦེ་པི མ་ཡཱ དཱ་ན་སྶ ཨ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་ཀཾ དི་ཊྛཾ, ཨི་དཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཏྟཾ མཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ར་ཀྑེ་ཡྻ. ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ན དི་ནྣཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་སུ མ་མ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ད་པཱི་ཋེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ ཨོ་ཀི་རི. ཨུ་པ་ཌྜྷཱ་ཝ་སེ་སེ བྷ་ཏྟེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཀྐ་ཨོ་ད་ན་སྶ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ, ཨི་མཾ དྭི་དྷཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. མཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཧཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦཾ བྷ་ཏྟ་མ་དཱ་སི. ད་ཏྭཱ ཙ པ་ན པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, པུ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ཨ་དྡ་སཾ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ བཱི་ཛ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ན ཀ་པྤེ་ཡྻཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ མེ ར་ཏྟ་སཱ་ལི་དྷཱ་རཱ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀོ་ཊྛེ པཱུ་རེ་ཡྻུཾ. ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་རི་ཡཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཏྟོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཎི་སཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ དཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི.
བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ‘‘མ་མ སཱ་མི་ཀེ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནེ ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ན པ་སྶེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟ་ཐཱ་ལི་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ནྟི་ཡཱ་པི ཙ མེ ཡཱ་ཝ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཏྟོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སུ་ཎི་སཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ དཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. པུ་ཏྟོ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ན པ་སྶེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཀ་ཉྩ མེ ས་ཧ་སྶ་ཐ་ཝི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཡཾ ས་ཧ་སྶ་ཐ་ཝི་ཀཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཨི་མེ་ཡེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཡཾ བྷ་རི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ དཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི.
སུ་ཎི་སཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ན པ་སྶེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཀ་ཉྩ མེ དྷ་ཉྙ་པི་ཊ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ བཱི་ཛ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ནྟི་ཡཱ་པི ཁཱི་ཎ་བྷཱ་ཝོ མཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ས་སུ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ དཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. དཱ་སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ད་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི, ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ན པ་སྶེ་ཡྻཾ, ས་བྦེ ཨི་མེ སཱ་མི་ཀཱ ཧོ་ནྟུ, ཀ་ས་ནྟ་སྶ ཙ མེ ཨི་ཏོ ཏི་སྶོ, ཨེ་ཏྟོ ཏི་སྶོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཱ་ཏི དཱ་རུ་ཨ་མྦ་ཎ་མ་ཏྟཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟ སཱི་ཏཱ་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི. སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི སཱ་མི་ཀེ་སུ སི་ནེ་ཧེ་ན ‘‘ཨི་མེ་ཡེ་ཝ མེ སཱ་མི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་བྦེ་ས་མྤི ཝ་ཙ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, མ་ཎི ཛོ་ཏི་ར་སོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. –
པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏཱ ཨི་མེ མཾ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. སོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི. ཏཾ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི པ་ཧོ་ཏི. ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཨུ་ཀྑ་ལིཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. སེ་ཊྛི་པི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཏོ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. སོ སཱ་ཡ་ནྷེ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཚཱ་ཏོ་མྷི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཱ ཏ་ལེ ཛྷཱ་མ་ཀ་སི་ཏྠཱ་ནཱི’’ཏི. སཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑ་ལི་ཡཱ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་པི ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཀྑ་ལིཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཀྑ་ལི་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཀྑ་ལིཾ ཝི་ཝ་རི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སུ་མ་ན་མ་ཀུ་ལ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞ་སྶ བྷ་ཏྟ་སྶ པཱུ་རཱ ཨུ་ཀྑ་ལི པི་དྷཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་རཱ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཨུ་ཀྑ་ལིཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པི་ད་ཧིཾ, སཱ པ་ན སུ་མ་ན་མ་ཀུ་ལ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞ་སྶ བྷ་ཏྟ་སྶ པཱུ་རཱ, པུ་ཉྙཱ་ནི ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི, དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, སཱ་མི, བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ’’ཏི. སཱ དྭི་ནྣཾ པི་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་སུ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ སུ་ཎི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ཎྞ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ས་ཀིཾ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་ད་ཡོ པུ་བྦེ པཱུ་རི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པུ་ན པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. ‘‘སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, བཱི་ཛ་བྷ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ན་ག་རེ གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ གེ་ཧ་ཏོ བཱི་ཛ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝ.
སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཏ་སྶེ་ཝ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྪཱ་གེ་ཧེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ མེ་ཎྜ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. པུ་ཏྟོ་པི ནེ་སཾ པུ་ཏྟོ་ཝ, སུ་ཎི་སཱ སུ་ཎི་སཱ་ཝ, དཱ་སོ དཱ་སོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་སཱ་ནི ཀོ་ཊྛ་ས་ཏཱ་ནི སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏོ དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ས་བྦཱ་ནི་པི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ར་ཏྟ་སཱ་ལཱི་ནཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. སོ སེ་སཱ་ན་མྤི པུ་ཉྙཱ་ནི ཝཱི་མཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཙ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི པུ་ཉྙཱ་ནི ཝཱི་མཾ་སི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལེ མི་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་མྤི དེ་ནྟི་ཡཱ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶཱ པ་ན པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་ཀྑ་ལིཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་ཙ་རི, ཏེ་ན་སྶཱ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཏ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟི, ཝཱ་མ་པཱ་ད་ཏ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་དུ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ་ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ.
པུ་ཏྟོ་པི་སྶ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏོ ས་ཧ་སྶ་ཐ་ཝི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. སུ་ཎི་སཱ་པི་སྶ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཧི་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘བཱི་ཛ་བྷ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. པི་ཊ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་པཱུ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. དཱ་སོ་པི་སྶ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡུ་གེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཡོ་ཏྟེ་ཧི གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཏོ་ད་ཡ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྭི་ནྣཾ གོ་ཎཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་ཀཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཎེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀོ་ས་ཀེ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་ཛེ་སི. ཨི་ཏོ ཏི་སྶོ, ཨེ་ཏྟོ ཏི་སྶོ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཱ་ཏི ས་ཏྟ སཱི་ཏཱ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ བྷ་ཏྟ་བཱི་ཛ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏཾ སེ་ཊྛི་གེ་ཧ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ སེ་ཊྛི ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཏི་ཏྠི་ཡེ དི་སྭཱ ཏེ་ཧི ‘‘ཀ་སྨཱ ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་ད་སྶ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ, ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ནཱ་མ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་སཾ ན པ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི པ་རེ་སཾ དོ་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷུ་སཾ ཝི་ཡ ཨོ་པུ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥༢. ‘‘སུ་ད་སྶཾ ཝ་ཛྫ་མ་ཉྙེ་སཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན དུ་དྡ་སཾ;