༡༩. དྷ་མྨ་ཊྛ་ཝ་གྒོ
༡. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
ན ཏེ་ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཝ་སྶི. ཏེ ས་མྨུ་ཁཱ་ག་ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ ཨ་སཱ་མི་ཀེ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨི་མེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ, མ་ཡཾ པ་ན ‘ཨི་མེ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཧུ་མྷཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝ་སྶེ ཝི་ག་ཏེ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཊྛཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་པ་རཱ་དྷཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨ་ཊྛཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༥༦. ‘‘ན ཏེ་ན ཧོ་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛོ, ཡེ་ན་ཏྠཾ སཱ་ཧ་སཱ ན་ཡེ;
ཡོ ཙ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ, ཨུ་བྷོ ནི་ཙྪེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ.
༢༥༧. ‘‘ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ན དྷ་མྨེ་ན, ས་མེ་ན ན་ཡ་ཏཱི པ་རེ;
དྷ་མྨ་སྶ གུ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི, དྷ་མྨ་ཊྛོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དྷ་མྨ་ཊྛོཏི རཱ་ཛཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཏ་བྦེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏོ་པི དྷ་མྨ་ཊྛོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ཏྠནྟི ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཾ. སཱ་ཧ་སཱ ན་ཡེཏི ཚ་ནྡཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ སཱ་ཧ་སེ་ན མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཝི་ནི་ཙྪེ་ཡྻ. ཡོ ཧི ཚ་ནྡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཉཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མི་ཏྟོ་ཏི ཝཱ མུ་སཱ ཝ་ཏྭཱ ཨ་སཱ་མི་ཀ་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, དོ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རཱི་ནཾ མུ་སཱ ཝ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, མོ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ལ་ཉྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མུ་སཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཛི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་རཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི པ་རཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ཡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཨི་སྶ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་པི ཛ་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ སཱ་ཧ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ནེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་སོ དྷ་མྨ་ཊྛོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨུ་བྷོ ནི་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཡོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠེ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཨ་སཱ་ཧ་སེ་ནཱཏི ཨ་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དྷ་མྨེ་ན, ན ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ས་མེ་ནཱཏི ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པ་རེ ན་ཡ་ཏི, ཛ་ཡཾ ཝཱ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ ཝཱ པཱ་པེ་ཏི. དྷ་མྨ་སྶ གུ་ཏྟོཏི སོ དྷ་མྨ་གུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཊྛོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ
ན ཏེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རེ་པི གཱ་མེ་པི བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་མེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ ད་ཧ་རེ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཙ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ཏྟ་གྒ’’ནྟི? བྷ་ནྟེ, མཱ པུ་ཙྪ་ཐ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ ‘‘མ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཡ་ཏྟཱ, མ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏཱ, ཨི་མེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱི་སེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ པི་ཊྛི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨོ་ཀི་ར་ནྟཱ བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧུཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ པ་རེ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་མཱ་ནཾ ‘པ་ཎྜི་ཏོ’ཏི ཝ་དཱ་མི, ཁེ་མི་ནཾ པ་ན ཨ་ཝེ་རཱི་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥༨. ‘‘ན ཏེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ བྷཱ་ས་ཏི;
ཁེ་མཱི ཨ་ཝེ་རཱི ཨ་བྷ་ཡོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་སུ བ་ཧུཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ ཁེ་མཱི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝེ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝེ་རཱི ནི་བྦྷ་ཡོ, ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ག་མྨ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ བྷ་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, སོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨེ་ཀུ་དཱ་ན་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ན ཏཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀུ་དཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ་སྶ ཨུ་དཱ་ནཾ པ་གུ་ཎཾ –
‘‘ཨ་དྷི་ཙེ་ཏ་སོ ཨ་པྤ་མ་ཛྫ་ཏོ,
མུ་ནི་ནོ མོ་ན་པ་ཐེ་སུ སི་ཀྑ་ཏོ;
སོ་ཀཱ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཏཱ་དི་ནོ,
ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏཱི་མ་ཏོ’’ཏི. (པཱ་ཙི. ༡༥༣; ཨུ་དཱ. ༣༧);
སོ ཀི་ར ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ས་ཡ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ཏི. པ་ཐ་ཝི་ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ན་ས་དྡོ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རཱ དྭེ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. སོ ཏེ དི་སྭཱ་ཝ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ‘‘སཱ་དྷུ ཝོ ཀ་ཏཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི, ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏྠི པ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཏི. ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཝ་ན་ས་ཎྜོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དི་ཝ་སེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ དྷ་མྨཾ ཨོ་སཱ་རེ་སི, ཨེ་ཀོ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ནཱ་དཱ་སི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དི་ཝ་སེ ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དེ་ནྟཱི་ཏི ཝ་དེ་སི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི. བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡེ་ན ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཛྫ པ་ན ཛཱ་ནཱ་མི ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ ཏཱ་ཝ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཏ་མེ་ཝ གཱ་ཐཾ ཝ་དེ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་རི་ཝཱ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ དེ་ཝ་ཏཱ མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་ནྟི, ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་ར་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཎ་ནྟེ་སུ་པི ཀི་ཉྩི པ་སཾ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ན ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ བ་ཧུ་མྤི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཏི ཝཱ བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ, ཏཾ དྷ་མྨ་དྷ་རོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི གཱ་ཐཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༥༩. ‘‘ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ བྷཱ་ས་ཏི;
ཡོ ཙ ཨ་པྤ་མྤི སུ་ཏྭཱ་ན, དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཡེ་ན པ་སྶ་ཏི;
ས ཝེ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི, ཡོ དྷ་མྨཾ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝཱ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བ་ཧུཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་དྷ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ པ་ན པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙ ཨ་པྤ་མྤཱིཏི ཡོ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་མ་ནྭཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, ས ཝེ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི. ཡོ དྷ་མྨཾ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡོ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཨ་ཛྫེ་ཝཱ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ན་པྤ་མ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨ་དྷ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨེ་ཀུ་དཱ་ན་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ན ཏེ་ན ཐེ་རོ སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ཏ་སྨིཾ ཐེ་རེ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་ཏོ ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཐེ་རཾ པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ན པ་སྶཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ དི་ཊྛོ ཝོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་སྶི་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ན སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཐེ་རོ ཨེ་ཝ སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཐེ་རོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡོ པ་ན ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༦༠. ‘‘ན ཏེ་ན ཐེ་རོ སོ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན་སྶ པ་ལི་ཏཾ སི་རོ;
པ་རི་པ་ཀྐོ ཝ་ཡོ ཏ་སྶ, མོ་གྷ་ཛི་ཎྞོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༦༡. ‘‘ཡ་མྷི ས་ཙྩ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཙ, ཨ་ཧིཾ་སཱ སཾ་ཡ་མོ ད་མོ;
ས ཝེ ཝ་ནྟ་མ་ལོ དྷཱི་རོ, ཐེ་རོ ཨི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པ་རི་པ་ཀྐོཏི པ་རི་ཎ་ཏོ, ཝུ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མོ་གྷ་ཛི་ཎྞོཏི ཨ་ནྟོ ཐེ་ར་ཀ་རཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཙྪ་ཛི་ཎྞོ ནཱ་མ. ཡ་མྷི ས་ཙྩ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཙཱཏི ཡ་མྷི པ་ན པུ་གྒ་ལེ སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་ཙྩཾ, ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན་ཝ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཧིཾ་སཱཏི ཨ་ཧིཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཡ་མྷི པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་པི ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཡ་མོ ད་མོཏི སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཙ. ཝ་ནྟ་མ་ལོཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ལོ. དྷཱི་རོཏི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ. ཐེ་རོཏི སོ ཨི་མེ་ཧི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཐེ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ན ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ད་ཧ་རེ ཙེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཐེ་རཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘མ་ཡ་མྤི བྱ་ཉྫ་ན་ས་མ་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་མ, ‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མ་ཡེ ཀུ་ས་ལཱ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་པི ཨི་མེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ མཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝ་དིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཝེ་ཎི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་མེ པ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ནི་སྶི་ཏཱ་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན སཱ་དྷུ་རཱུ་པཱ་ཏི ན ཝ་དཱ་མི. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏེ ཨི་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ, ཨེ་སོ ཨེ་ཝ སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༦༢. ‘‘ན ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན, ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ;
སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ ན་རོ ཧོ་ཏི, ཨི་སྶུ་ཀཱི མ་ཙྪ་རཱི ས་ཋོ.
༢༦༣. ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, མཱུ་ལ་གྷ་ཙྩཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ;
ས་ཝ་ནྟ་དོ་སོ མེ་དྷཱ་ཝཱི, སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཝ་ཙཱི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་སྶ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ན་རོཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ར་ལཱ་བྷཱ་དཱི་སུ ཨི་སྶཱ་མ་ན་ཀོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན མ་ཙྪེ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཋོ ན་རོ སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཙེ་ཏནྟི ཡ་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཏཾ ཨི་སྶཱ་དི་དོ་ས་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཚི་ནྣཾ, མཱུ་ལ་གྷཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ, སོ ཝ་ནྟ་དོ་སོ དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སཱ་དྷུ་རཱུ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཧ་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཝཱ་ད་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་སུ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཝཱ་དཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ མ་མ བྷ་ཡེ་ན ནཱ་ག་ཏཱ, ཨེ་སོ་ཝ པ་ན ནེ་སཾ པ་རཱ་ཛ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་ད་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀོ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཧ་ཏྠ་ཀ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སི? ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྷི མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱི་ས་མུ་ཎྜ་ནཱ་དི་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཎཱུ་ནི ཝཱ ཐཱུ་ལཱ་ནི ཝཱ པཱ་པཱ་ནི ས་མེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ས་མ་ཎོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༦༤. ‘‘ན མུ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་མ་ཎོ, ཨ་བྦ་ཏོ ཨ་ལི་ཀཾ བྷ་ཎཾ;
ཨི་ཙྪཱ་ལོ་བྷ་ས་མཱ་པ་ནྣོ, ས་མ་ཎོ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༢༦༥. ‘‘ཡོ ཙ ས་མེ་ཏི པཱ་པཱ་ནི, ཨ་ཎུཾ ཐཱུ་ལཱ་ནི ས་བྦ་སོ;
ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ཧི པཱ་པཱ་ནཾ, ས་མ་ཎོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མུ་ཎྜ་ཀེ་ནཱཏི སཱི་ས་མུ་ཎྜ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཨ་བྦ་ཏོཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ཙ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ལི་ཀཾ བྷ་ཎནྟི མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ བྷ་ཎ་ནྟོ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཏྟེ་སུ ཙ ལོ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི? ས་མེ་ཏཱིཏི ཡོ ཙ པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ པཱ་པཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, སོ ཏེ་སཾ ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ཎོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཧ་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཙ་ར་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ཎེ་ན ‘བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་ད་ཏི, མ་མྤི ‘བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཧ་མྤི བྷི་ཀྑཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝཱ་མི, མ་མྤི ‘བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑ་ན་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ན ཧི ཝི་སྶཾ དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ངྑཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༦༦. ‘‘ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ སོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑ་ཏེ པ་རེ;
ཝི་སྶཾ དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ.
༢༦༧. ‘‘ཡོ་དྷ པུ་ཉྙ་ཉྩ པཱ་པ་ཉྩ, བཱ་ཧེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ;
ས་ངྑཱ་ཡ ལོ་ཀེ ཙ་ར་ཏི, ས ཝེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་རེ བྷི་ཀྑ་ཏེ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑ་ན་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཝི་སྶནྟི ཝི་ས་མཾ དྷ་མྨཾ, ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡོ་དྷཱཏི ཡོ ཨི་དྷ སཱ་ས་ནེ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཉྩ པཱ་པ་ཉྩ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན བཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ནུ་དི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་ངྑཱ་ཡཱཏི ཉཱ་ཎེ་ན. ལོ་ཀེཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀེ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ, ཨི་མེ བཱ་ཧི་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི དྷ་མྨེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, སོ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏྠུ
ན མོ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་ཏྠི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར བྷུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ‘‘ཁེ་མཾ ཧོ་ཏུ, སུ་ཁཾ ཧོ་ཏུ, ཨཱ་ཡུ ཝ་ཌྜྷ་ཏུ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཀ་ལ་ལཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ པ་ན པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཏྟ་གྒེ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ མ་ངྒ་ལཾ སུ་ཎཱ་མ, བྷ་དྡ་ནྟཱ པ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་མ་ཏྠཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཏྟ་གྒཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ཐ, དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་ནི སུ་ཎ་ནྟཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་པྤ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན ‘‘མ་ཡཾ མུ་ནི་ནོ མོ་ནཾ ཀ་རོ་མ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ བྷ་ཏྟ་གྒཱ་དཱི་སུ མ་ཧཱ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ.
ས་ཏྠཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ‘མུ་ནཱི’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཧི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ན ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཝི་སཱ་ར་ད་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘མཱ ནོ ཨི་མཾ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙེ ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’ཏི མ་ཙྪེ་རེ་ན. ཏ་སྨཱ མོ་ན་མ་ཏྟེ་ན མུ་ནི ན ཧོ་ཏི, པཱ་པ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན པ་ན མུ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༦༨. ‘‘ན མོ་ནེ་ན མུ་ནཱི ཧོ་ཏི, མཱུ་ལ༹ྷ་རཱུ་པོ ཨ་ཝི་དྡ་སུ;
ཡོ ཙ ཏུ་ལཾ་ཝ པ་གྒ་ཡ྄ཧ, ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏོ.
༢༦༩. ‘‘པཱ་པཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས མུ་ནཱི ཏེ་ན སོ མུ་ནི;
ཡོ མུ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེ, མུ་ནི ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན མོ་ནེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་ཉྷི མོ་ནེ་ཡྻ་པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མོ་ནེ་ན མུ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མོ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཱུ་ལ༹ྷ་རཱུ་པོཏི ཏུ་ཙྪ་རཱུ་པོ. ཨ་ཝི་དྡ་སཱུཏི ཨ་ཝི་ཉྙཱུ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་པི མུ་ནི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ མོ་ནེ་ན མུ་ནི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏུ་ཙྪ་ས་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ཝི་ཉྙཱུ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཙ ཏུ་ལཾ་ཝ པ་ག་ཡ྄ཧཱཏི ཡ་ཐཱ ཧི ཏུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཙེ ཧོ་ཏི, ཧ་ར་ཏི. ཨཱུ་ནཾ ཙེ ཧོ་ཏི, པ་ཀྑི་པ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་པཾ ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨཱུ་ན་ཀེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཀ་རོ་ནྟོ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མ་མེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་པཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ས མུ་ནཱིཏི སོ མུ་ནི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སོ མུ་ནཱིཏི ཀ་སྨཱ པ་ན སོ མུ་ནཱི་ཏི ཙེ? ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏེ་ན སོ མུ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ མུ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ལོ་ཀེཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀེ ཏུ་ལཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མི་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱ, ཨི་མེ བཱ་ཧི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་མེ ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠེ མུ་ནཱ་ཏི. མུ་ནི ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མུ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. བཱ་ལི་སི་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ན ཏེ་ན ཨ་རི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་རི་ཡཾ ནཱ་མ བཱ་ལི་སི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སོ བཱ་ལི་སི་ཀོ བ་ལི་སེ་ན མ་ཙྪེ ག་ཎྷ་ནྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ དི་སྭཱ བ་ལི་ས་ཡ་ཊྛིཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ནཱ་མོ་སཱི’’ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི པུ་ཙྪི. ཏེ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཱ་ནི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. བཱ་ལི་སི་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཏྠཱ ས་བྦེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི པུ་ཙྪ་ཏི, མ་མ་མྤི ནཱ་མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨི་ཙྪཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ ཀོ ནཱ་མོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏཱ་དི་སཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་རི་ཡཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཧིཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༧༠. ‘‘ན ཏེ་ན ཨ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན པཱ་ཎཱ་ནི ཧིཾ་ས་ཏི;
ཨ་ཧིཾ་སཱ ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧིཾ་སཱཏི ཨ་ཧིཾ་ས་ནེ་ན. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ་ན ཧི པཱ་ཎཱ་ནི ཧིཾ་ས་ཏི, ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ནཾ པཱ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཧིཾ་ས་ནེ་ན མེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཧིཾ་ས་ཏོ ཨཱ་རཱ་ཝ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བཱ་ལི་སི་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
བཱ་ལི་སི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ས་མྦ་ཧུ་ལ་སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ན སཱི་ལ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ་སུ ཀི་ར ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཾ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ, མ་ཡཾ དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རཱ, མ་ཡཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ, མ་ཡཾ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སི་ནོ, མ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ, ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ དུ་ལླ་བྷཾ, ཨི་ཙྪི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ དུ་ལླ་བྷ’’ནྟི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ཊྛཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠ་མྷཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རཱ་མཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་དི་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ‘ཨ་པྤ་ཀཾ ནོ བྷ་ཝ་དུ་ཀྑ’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཏྭཱ ‘སུ་ཁི་ཏོ་མྷཱི’ཏི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༧༡. ‘‘ན སཱི་ལ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟེ་ན, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ཝཱ པ་ན;
ཨ་ཐ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷེ་ན, ཝི་ཝི་ཏྟ་ས་ཡ་ནེ་ན ཝཱ.
༢༧༢. ‘‘ཕུ་སཱ་མི ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ, ཨ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སེ་ཝི་ཏཾ;
བྷི་ཀྑུ ཝི་སྶཱ་ས་མཱ་པཱ་དི, ཨ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཏེ་ར་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ. བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ཝཱཏི ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ. ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷེ་ན. ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སུ་ཁཾ. ཏཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སུ་ཁཾ ཕུ་སཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ. ཨ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སེ་ཝི་ཏནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཨ་སེ་ཝི་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སེ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ. བྷི་ཀྑཱུཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཝི་སྶཱ་ས་མཱ་པཱ་དཱིཏི ཝི་སྶཱ་སཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷི་ཀྑུ ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝོ ཨ་པྤ་ཀོ པ་རི་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ཝི་སྶཱ་སཾ ནཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི གཱུ་ཐོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི བྷ་ཝོ དུ་ཀྑོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཾ་སུ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ད་ས་མཾ.
དྷ་མྨ་ཊྛ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མོ ཝ་གྒོ.