༥. བུ་དྡྷ་པི་ཏུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཧིཾ་ས་ཀཱ ཡེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཀེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཊྛ་པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ སཱ་ཀེ་ཏཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སཱ་ཀེ་ཏ་ཝཱ་སཱི མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་དྭཱ་རེ ད་ས་བ་ལཾ དི་སྭཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ན་ནུ ནཱ་མ པུ་ཏྟེ་ཧི ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ད་སྶེ་སི. མ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛོ་སི, མཱ་ཏ་ར་མྤི པ་སྶི་ཏུཾ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སི, ན་ནུ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ‘‘ཨེ་ཐ བྷཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡཱ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ན ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཡེ ཝོ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ ‘‘ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་མཱ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་ཏོ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ན་སཱུ་པེ་ཡྻ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨ་ས་ཏི ས་ཏྠཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དེ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ པི་ཏཱ, མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ མཱ་ཏཱ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ས་དྡྷིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཏྠཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་པི་ཏཱ. སཱ་པི མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ. ཨེ་ཝཱ་ཧཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠེ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ་ཏི ཏཱི་ཎི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡ་སྨིཾ མ་ནོ ནི་ཝི་ས་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་པི པ་སཱི་ད་ཏི;
ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཀེ པོ་སེ, ཀཱ་མཾ ཏ་སྨི་མྤི ཝི་སྶ་སེ. (ཛཱ. ༡.༡.༦༨);
‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤);
ས་ཏྠཱ ཏེ་མཱ་ས་མེ་ཝ ཏཾ ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ནི་ཀྑ་མི. ས་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ན་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’ཏི མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏེ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ –
‘‘ཨ་པྤཾ ཝ་ཏ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨི་དཾ,
ཨོ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་པི མི་ཡྻ་ཏི;
ཡོ ཙེ་པི ཨ་ཏི་ཙྩ ཛཱི་ཝ་ཏི,
ཨ་ཐ སོ ཛ་ར་སཱ་པི མི་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༨༡༠; མ་ཧཱ་ནི. ༣༩) –
ཨི་དཾ ཛ་རཱ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. བྷི་ཀྑཱུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཁ་མུ་ནཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི ཨ་ཙྩུ་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༥. ‘‘ཨ་ཧིཾ་ས་ཀཱ ཡེ མུ་ན་ཡོ, ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ཏེ ཡ་ནྟི ཨ་ཙྩུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མུ་ན་ཡོཏི མོ་ནེ་ཡྻ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁ་མུ་ན་ཡོ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཏཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྩུ་ཏནྟི ས་སྶ་ཏཾ. ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཀུ་པྤ་ཊྛཱ་ནཾ དྷུ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་རེ ན སོ་ཙ་ནྟི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
བུ་དྡྷ་པི་ཏུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.