༡༧. ཀོ་དྷ་ཝ་གྒོ
༡. རོ་ཧི་ནཱི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་ཝ་ཏྠུ
ཀོ་དྷཾ ཛ་ཧེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རོ་ཧི་ནིཾ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་ཧི་ནིཾ ནཱ་མ ཐེ་ར་སྶ བྷ་གི་ནིཾ. ཐེ་རོ ཉཱ་ཏ་ཀེ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་ཧཾ, རོ་ཧི་ནཱི’’ཏི? ‘‘གེ་ཧེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ས་རཱི་རེ ཏ་སྶཱ ཚ་ཝི་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ལ་ཛྫཱ་ཡ ནཱ་ག་ཏཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐ ན’’ནྟི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊ་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘རོ་ཧི་ནི, ཀ་སྨཱ ནཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་རཱི་རེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཚ་ཝི་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ལ་ཛྫཱ་ཡ ནཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ པུ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ཏེ པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ མཱུ་ལ’’ནྟི? ‘‘ད་ས་ས་ཧ་སྶ་མཱུ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཐེ་རོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཏི་སྶཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ.
ཐེ་རོ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟོ རོ་ཧི་ནིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘དྭི་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ད་རཱ་ནཾ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་སཱ་ལཾ ནི་བ་དྡྷཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཧི, ནི་བ་དྡྷཾ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྭི་བྷཱུ་མི་ཀ་ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ད་རཱ་ནཾ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཚ་ཝི་རོ་གོ མི་ལཱ་ཡི. སཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ‘‘ཀ་སྶེ་ཏཾ དཱ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་གི་ནི་ཡཱ མེ, བྷ་ནྟེ, རོ་ཧི་ནི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘སཱ པ་ན ཀ་ཧ’’ནྟི? ‘‘གེ་ཧེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐ ན’’ནྟི? སཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་མྤི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ པ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘རོ་ཧི་ནི, ཀ་སྨཱ ནཱ་ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ས་རཱི་རེ མེ, བྷ་ནྟེ, ཚ་ཝི་རོ་གོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ནཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན ཀིཾ ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ས ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཝ ཀོ་དྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨེ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཏེ་ན ཧི སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི ཨེ་ཀི་སྶཱ ར་ཉྙོ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྪུ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ས་ཡ་ནེ ཙེ་ཝ པཱ་ཝཱ་ར་ཀོ་ཛ་ཝཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རེ་སུ ཀ་ཙྪུ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཋ་པཱ་པེ་སི, ཀེ་ལི༹ཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རེ་པི ཨོ་ཀི་རི. ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ ཨུ་པྤ་ཀྐུ་པྤ་ཀྐཾ ག་ཎྜཱ་ག་ཎྜ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ནྟཱི ག་ནྟྭཱ ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫི, ཏ་ཏྲཱ་པི་སྶཱ ཀ་ཙྪུ་ཙུ་ཎྞེ་ཧི ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཁ་ར་ཏ་རཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏ་དཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི རོ་ཧི་ནཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘རོ་ཧི་ནི, ཏ་དཱ ཏ་ཡཱ་ཝེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཧི ཀོ་དྷོ ཝཱ ཨི་སྶཱ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༡. ‘‘ཀོ་དྷཾ ཛ་ཧེ ཝི་པྤ་ཛ་ཧེ་ཡྻ མཱ་ནཾ,
སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་བྦ་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ;
ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྨི་མ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཾ,
ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ནཱ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི དུ་ཀྑཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀོ་དྷནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་མྤི ཀོ་དྷཾ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མྤི མཱ་ནཾ ཛ་ཧེ་ཡྻ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀཾ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནནྟི ཨ་ལ་གྒ་མཱ་ནཾ. ཡོ ཧི ‘‘མ་མ རཱུ་པཾ མ་མ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ སོ་ཙ་ཏི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྨིཾ ས་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟོ ན ས་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ དུ་ཀྑཱ ནཱ་མ ནཱ་ནུ་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. རོ་ཧི་ནཱི་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཧོ་སི.
སཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟཱ, མ་མ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཨི་མཾ ནོ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཌྜོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཝོ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་མ ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ ས་ངྒཱ་མ་བྷེ་རི ཝི་ཡ ས་ནྣི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡོ ‘‘མ་མ ཙི་ཏྟཾ པ་བྦ་ཏ་ན་དཱི ཝི་ཡ སཱི་གྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡོ ‘‘མ་མ ཨི་མི་སྶཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་ཀྑ་མིཾ་སཱུ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ ‘‘མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏ་དྷ་ཛོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཾ ཋཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ ས་ཀྐོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ས་ཡ྄ཧ་རཱུ་པཱ་ནི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨི་མཾ ལ་བྷ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ མེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. སཱ ས་ཀྐ་སྶ པི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི མ་ནཱ་པཱ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ནཱ་མ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཀྐོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི་ཏི.
རོ་ཧི་ནཱི་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ཝེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ས་ཏྠཱ་རཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ མ་ནཱ་པ་རུ་ཀྑཾ དི་སྭཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ ཏ་རུ་ཎ་པུ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཡཱ་ཙི ‘‘མཱ མེ, སཱ་མི, ཝི་མཱ་ནཾ ཚི་ནྡི, ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི པུ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སཱ ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི. སོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱི་དི་སཾ རུ་ཀྑཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡི. སཱ ‘‘ཨི་མ་མྤི ཏཱ་ཝ དཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཋ་པེ་སི. སོ་པི བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏཾ ཕ་ར་སུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ དཱ་ར་ཀ་སྶ བཱ་ཧུཾ ཚི་ནྡི, དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་ཀོ་དྷཱ ‘‘པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མི, ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ མཱ་རི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི མཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ མཱ་རེ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་སཱ་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཧ་ཏྠེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ དེ་ཝ་ཏེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མེ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧ་མྤི ནཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ དེ་ཝ་ཏེ, སཱ་དྷུ ཏེ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ཏཾ ཀོ་པཾ བྷ་ནྟཾ ར་ཐཾ ཝི་ཡ ནི་གྒ་ཎྷ་མཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༢. ‘‘ཡོ ཝེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ ཀོ་དྷཾ, ར་ཐཾ བྷ་ནྟཾ་ཝ ཝཱ་ར་ཡེ;
ཏ་མ་ཧཾ སཱ་ར་ཐིཾ བྲཱུ་མི, ར་སྨི་གྒཱ་ཧོ ཨི་ཏ་རོ ཛ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ར་ཐཾ བྷ་ནྟཾ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཚེ་ཀོ སཱ་ར་ཐི ཨ་ཏི་ཝེ་གེ་ན དྷཱ་ཝ་ནྟཾ ར་ཐཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐི་ཙྪ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀོ་དྷཾ ཝཱ་ར་ཡེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་མ་ཧནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ སཱ་ར་ཐིཾ བྲཱུ་མི. ཨི་ཏ་རོ ཛ་ནོཏི ཨི་ཏ་རོ པ་ན རཱ་ཛ་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ར་ཐ་སཱ་ར་ཐི་ཛ་ནོ ར་སྨི་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ར་ཐཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ དེ་ཝ་ཏེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝི་མཱ་ནཾ མེ ན་ཊྛཾ, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་ལཾ དེ་ཝ་ཏེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཝི་མཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ས་མཱི་པེ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ ཙུ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་པ་དི་ས་ནྟོ ‘‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ རུ་ཀྑོ ཝི་ཝི་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘བུ་དྡྷ་ད་ཏྟི་ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ ཝི་མཱ་ན’’ནྟི མ་ཧེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ གེ་ཧེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦཱི ཀ་ཐཱ – རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར སུ་མ་ན་སེ་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ད་ལི་དྡོ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཏི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ དྷཱི་ཏཱ ཙཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝ གེ་ཧ་མཱ་ནུ་ས་ཀཱ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་ཏ་བྦ’’ནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧེ གྷོ་ས་ནཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཎྞཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཛ་ནོ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏྭཾ ཀིཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་དྷ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, མ་མ པ་ན གེ་ཧེ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཏ་ཎྜུ་ལ་མྤི ན་ཏྠི, ཀིཾ མེ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན, གོ་ཎེ ལ་བྷ་ནྟོ ཀ་སི་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི གོ་ཎེ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ བ་ལ་ཝ་གོ་ཎེ ཙ ན་ངྒ་ལ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡེ, ནཱ་ག་རཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཨ་ཧཾ ད་ལི་དྡ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཏིཾ ཀཱ་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏཱ་ཝ ཨ་ཛྫ དྭི་གུ་ཎཾ ནི་ཝཱ་པཾ པ་ཙི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི བྷ་རི་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པུ་ཎྞཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་དྡྷོ ནུ ཁོ ཨེ་ས, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ཝཱ མེ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཙ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ཀ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཏཱི་རེ ཨེ་ཀཾ གུ་མྦཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
པུ་ཎྞོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་ཝ ཀ་སིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ པ་ཏྟ་ཉྩ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཉྩ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རེ་སཾ པ་ཙྪི་མ་གེ་ཧེ ཝ་ས་ཏི. ས་ཙ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨི་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ མཾ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཡཱ་ཝ་སྶཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཐོ་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་གྒཱ་རུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
སཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ་ཧཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ས་ཏི ཨ་ཡྻཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ མེ ཨ་ཡྻཾ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཛྫ པ་ན མེ ཨ་ཡྻོ ཙ དི་ཊྛོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཀ་རི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ མེ ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི. སཱ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ས་སྶ ཝོ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཏ་ཏོ བྷ་ཏྟཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷ་ཏྟེ དི་ནྣེ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. སཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཊི་ཝི་སོ, ན ས་ཀྐཱ དྭི་དྷཱ ཀཱ་ཏུཾ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ས་སྶ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐ, ནི་ར་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་མེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་མ་ཀཱ་སི. སཱ་པི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི. པུ་ཎྞོ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་སི་ཏྭཱ ཛི་གྷ་ཙྪཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ གོ་ཎེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ས ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཏོ མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ. ས་ཙེ མཾ ‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ ཙི་རཱ་ཡཱི’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི་ཡཱ མཾ པ་ཧ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཛྫེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧི, མཱ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཀ་རི. ཨ་ཧ་ཉྷི པཱ་ཏོ་ཝ ཏེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ དི་སྭཱ ཏ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་སཱ་དེ་ཧི, སཱ་མི, ཙི་ཏྟ’’ནྟི. སོ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སི, བྷ་དྡེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡེ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ ཏེ ཀ་ཏཾ མ་མ བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ད་ད་མཱ་ནཱ་ཡ, མ་ཡཱ་པི་སྶ ཨ་ཛྫ པཱ་ཏོ་ཝ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ཉྩ དི་ནྣ’’ནྟི པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་སྶུ་རེ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ ཏ་སྶཱ ཨ་ངྐེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ པཱ་ཏོ་ཝ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཾ་སུ་ཙུ་ཎྞཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཾ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་རཱ་སི ཝི་ཡ སོ་བྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་བུ་དྡྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨེ་ཏཾ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦཾ མ་མ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ མེ ཨ་ཏི་ཨུ་སྶུ་རེ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷ་མ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ངྒ་ལ་སཱི་སེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻ་སྶ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ མེ དི་ནྣ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ཛྫེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀོ ད་སྶི་ཏོ, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཨི་དཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ཨ་ཧ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨ་ཛྫ ཀ་ཏ’’ནྟི? ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ མེ ཨ་ཛྫ པཱ་ཏོ་ཝ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ མུ་ཁོ་ད་ཀ་ཉྩ དི་ནྣཾ, བྷ་རི་ཡཱ་ཡ་པི མེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷ་ཏྟཾ ཏ་སྶེ་ཝ དི་ནྣ’’ནྟི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀི་ར, བྷོ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ནེ་ན ཝི་པཱ་ཀོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བ་ཧཱུ་ནི ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ཀ་ཊཱ་ནི པ་ཧི་ཎི. རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་སུ ‘‘ར་ཉྙོ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀི་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི. པུ་ཊྛཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ན མ་ཡ྄ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ, ས་ནྟ་ཀཾ, ག་ཙྪ་ཐ ‘‘པུ་ཎྞ་སྶ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ, ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ས་བྦ་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ རཱ་སི་མ་ཀཾ་སུ, ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷོ རཱ་སི ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ནཱ་ག་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨ་ཏྠི ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ’’ནྟི? ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན་སྶ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སེ་ཊྛི་ཚ་ཏྟཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘བཱ་ཧུ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན བྷོ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ཚ་ཏྟ་མ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཾ, དེ་ཝ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་སི་མྷཱ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནོ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་སྶ, ཨེ་ས གུ་མྦོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པུ་རཱ་ཎ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ གེ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་པྤ་ཝེ་ས་ན་མ་ངྒ་ལ་ཉྩ ཚ་ཏྟ་མ་ངྒ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ་རེ་སི. སོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ་ནེ་ཝ ཏེ ས་མྤ་ཏྟི ལ་དྡྷཱ, དེ་ཏུ མེ པུ་ཏྟ་སྶ དྷཱི་ཏ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཏཱི་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ནཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ནེ་ཝ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ བ་ཧཱུ སེ་ཊྛི་ག་ཎཱ་ད་ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ‘‘མཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ བྷི་ནྡི, དེ་ཧི་སྶ དྷཱི་ཏ་ར’’ནྟི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ དཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ ནཱ་ལ་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་སུ མཱ་སེ་སུ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་སུ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. སཱ པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཀ་སྨཱ མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཝ་རཾ མེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དཱ་སིཾ སཱ་ཝེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀུ་ལ་སྶ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པུ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶཱ པི་ཏཱ ‘‘དུ་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏ མེ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ད་ས ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པེ་སེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ སི་རི་མཱ ནཱ་མ ག་ཎི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི. སཱ སི་རི་མཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡི་ཀེ ཨི་མེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ པ་རི་ཙ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི. སཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་མི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན སི་རི་མཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘སཱ་མི, ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ མ་མ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཏུ་མྷེ པ་རི་ཙ་ར་ཏུ, ཨ་ཧཾ པ་ན ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
ཨུ་ཏྟ་རཱ་པི ཁོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ས་ཏྠུ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཏཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡཱ་གུཾ པ་ཙ་ཐ, ཨེ་ཝཾ པཱུ་ཝེ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ན་སེ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ‘‘སྭེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ན་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རོ་ནྟཱི སཱ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ སེ་ཊྛཱི་དྷཱི་ཏ་རཾ སེ་ད་ཀི་ལི་ནྣཾ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཀི་ཎྞཾ ཨ་ངྒཱ་ར་མ་སི་མ་ཀྑི་ཏཾ ཏ་ཐཱ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨི་མཾ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ‘མུ་ཎྜ་ཀ་ས་མ་ཎེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཧ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཉྪི.
ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་ག་ཏེ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཱ སི་རི་མཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨེ་ས ཧ་སཱི’’ཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨུ་ཏྟ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཧ་སི་ཏཾ, ཨ་དྡྷཱ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སཱ ཀི་ར ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཨི་ཏྠཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་པི ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ གྷ་ར་སཱ་མི་ནཱི’’ཏི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སི. སཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ན་སཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པཱུ་ཝ་པ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ས་པྤིཾ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཨུ་ཏྟ་རཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷཾ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ནཱི་ཙ་ཀོ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ གུ་ཎོ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ན་ཉྩ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ལ་བྷིཾ. ས་ཙེ མ་མ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨུ་པ་རི ཀོ་པོ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཾ ས་པྤི མཾ ད་ཧ་ཏུ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, མཱ ད་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་རི. ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་སི་ཏྟཾ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ས་པྤི སཱི་ཏུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨི་དཾ སཱི་ཏ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཊ་ཙྪུཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དཱ་སི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་པེ་ཧི དུ་བྦི་ནཱི་ཏེ, ན ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ས་པྤིཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ས་ནྟ་ཛྫེ་ནྟི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ པོ་ཐེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སུཾ. ཨུ་ཏྟ་རཱ ཝཱ་རེ་ནྟཱི་པི ཝཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏཱ ས་བྦཱ དཱ་སི་ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་སྶ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏ’’ནྟི སི་རི་མཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ཧི་ར་ཀི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཧ་ས་ན་མ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་རི པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ས་པྤིཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ ‘ག་ཎྷ་ཐ ན’ནྟི དཱ་སི་ཡོ ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. མཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ས་བྦ་དཱ་སི་ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ན ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི, མུ་དྡྷཱ མེ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཁ་མཱ་ཧི མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ ས་པི་ཏི་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ, པི་ཏ་རི ཁ་མ་ནྟེ ཁ་མཱ་མཱི་ཏི. ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡྻེ, པི་ཏ་རཾ ཏེ པུ་ཎྞ་སེ་ཊྛིཾ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. པུ་ཎྞོ མ་མ ཝ་ཊྚ་ཛ་ན་ཀ་པི་ཏཱ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ་ན་ཀེ པི་ཏ་རི ཁ་མ་ནྟེ པ་ནཱ་ཧཾ ཁ་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཀོ པ་ན ཏེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ་ན་ཀ་པི་ཏཱ་ཏི? ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ས་ཏྠཱ སྭེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ཙེ་ཝ སཱུ་པེ་ཡྻཱ་ནི ཙ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧི. སི་རི་མཱ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ ཏེ ཨ་པ་རཱ་དྷོ’’ཏི? བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ཧི་ཡྻོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ མེ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ མཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་མཱ་ནཱ དཱ་སི་ཡོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ་ཧཾ ཨི་མི་སྶཱ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཁ་མཱ་པེ་སིཾ, ཨ་ཐ མཾ ཨེ་སཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ ཁ་མ་ནྟེ་སུ ཁ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨུ་ཏྟ་རེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, སཱི་སེ མེ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ས་པྤི ཨཱ་སི་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ‘‘ཏ་ཡཱ ཀིཾ ཙི་ནྟི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷཾ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ཨ་ཏི་ནཱི་ཙ་ཀོ, མ་མ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ གུ་ཎོ་ཝ མ་ཧ་ནྟོ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ དཱ་ན་ཉྩ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ, ས་ཙེ མེ ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་རི ཀོ་པོ ཨ་ཏྠི, ཨི་དཾ མཾ ད་ཧ་ཏུ. ནོ ཙེ, མཱ ད་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་རིཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨུ་ཏྟ་རེ, ཨེ་ཝཾ ཀོ་དྷཾ ཛི་ནི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀོ་དྷོ ཧི ནཱ་མ ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀོ ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ནྟེ་ན ཨ་པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟེ་ན, ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སྶ དཱ་ནེ་ན, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛི་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༣. ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷཾ, ཨ་སཱ་དྷུཾ སཱ་དྷུ་ནཱ ཛི་ནེ;
ཛི་ནེ ཀ་ད་རི་ཡཾ དཱ་ནེ་ན, ས་ཙྩེ་ནཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་དི་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ནཱཏི ཀོ་དྷ་ནོ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཛི་ནི་ཏ་བྦོ. ཨ་སཱ་དྷུནྟི ཨ་བྷ་དྡ་ཀོ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཛི་ནི་ཏ་བྦོ. ཀ་ད་རི་ཡནྟི ཐ་དྡྷ་མ་ཙྪ་རཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཙཱ་ག་ཙི་ཏྟེ་ན ཛི་ནི་ཏ་བྦོ. ཨ་ལི་ཀ་ཝཱ་དཱི ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛི་ནི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཀྐོ་དྷེ་ན ཛི་ནེ ཀོ་དྷཾ…པེ… ས་ཙྩེ་ནཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་དི་ན’’ནྟི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སི་རི་མཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཧི ཨི་ཏྠཱི་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི.
ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་པ་ཉྷ་ཝ་ཏྠུ
ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཐེ་རོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘དེ་ཝ་ཏེ མ་ཧ་ཏཱི ཏེ ས་མྤ་ཏྟི, ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨ་ལ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘མཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨེ་ན ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. སཱ པ་ན ཐེ་རེ་ན ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ནེ་ཝ དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ན པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ, ན དྷ་མྨོ སུ་ཏོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཙྩ་མ་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏ’’ནྟི. ཐེ་རོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ ཨ་པ་རཱ་པི དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ པུ་ཙྪི. ཏཱ་སུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་གུ་ཧི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ནེ་ཝ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པ་ན ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ར་སྶ དཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ཏ་སྶཱ མེ སཱ་མི་ཀོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཙ་ཎྜོ ཕ་རུ་སོ, ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ལི་ངྒ་རེ་ན ཝཱ སཱི་སཾ བྷི་ནྡ་ཏི. སཱ་ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀོ་པེ ‘ཨེ་ས ཏ་ཝ སཱ་མི་ཀོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་སཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨི་སྶ་རོ, མཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱི’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཀོ་པཾ ནཱ་མ ན ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཏེ་ན མེ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ལ་དྡྷཱ’’ཏི. ཨ་པ་རཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ཊྛིཾ ཨ་དཱ་སིཾ’’. ཨ་པ་རཱ ཨེ་ཀཾ ཏི་མྦ་རུ་ས་ཀཾ ཨ་དཱ་སིཾ. ཨ་པ་རཱ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཾ ཨ་དཱ་སིཾ. ཨ་པ་རཱ ཨེ་ཀཾ ཕཱ་རུ་ས་ཀཾ ཨ་དཱ་སིཾ. ཨ་པ་རཱ ཨེ་ཀཾ མཱུ་ལ་མུ་ཊྛིཾ. ཨ་པ་རཱ ‘‘ནི་མྦ་མུ་ཊྛི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པ་རི་ཏྟ་དཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཐེ་རོ ཏཱ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཙྩ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟེ་ན, ཀོ་པ་ནི་བྦཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན, ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཀེ་ན ཏི་མྦ་རུ་ས་ཀཱ་དི་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་དྡྷུ’’ནྟི. ‘‘ཀ་སྨཱ མཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པུ་ཙྪ་སི, ན་ནུ ཏེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྦྷ་ཏི མ་ཉྙེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཙྩ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་པི ཀོ་པ་མ་ཏྟཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་པི པ་རི་ཏྟ་ཀཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༤. ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ད་ཛྫཱ ཨ་པྤ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏོ;
ཨེ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, ག་ཙྪེ དེ་ཝཱ་ན ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེཏི ས་ཙྩཾ དཱི་པེ་ཡྻ ཝོ་ཧ་རེ་ཡྻ, ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱཏི པ་ར་སྶ ན ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཡཱ་ཙི་ཏོཏི ཡཱ་ཙ་ཀཱ ནཱ་མ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘དེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་ཝ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་པྤ་སྨིཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ད་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་པ་ཉྷ་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. བུ་དྡྷ་པི་ཏུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཧིཾ་ས་ཀཱ ཡེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཀེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཊྛ་པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏ་སྶ སཱ་ཀེ་ཏཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ སཱ་ཀེ་ཏ་ཝཱ་སཱི མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་དྭཱ་རེ ད་ས་བ་ལཾ དི་སྭཱ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ན་ནུ ནཱ་མ པུ་ཏྟེ་ཧི ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ད་སྶེ་སི. མ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛོ་སི, མཱ་ཏ་ར་མྤི པ་སྶི་ཏུཾ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སི, ན་ནུ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ‘‘ཨེ་ཐ བྷཱ་ཏ་རཾ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ནྡཱ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ ན ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཡེ ཝོ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ ‘‘ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་མཱ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་ཏོ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ན་སཱུ་པེ་ཡྻ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨ་ས་ཏི ས་ཏྠཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶེ་ཝ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དེ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ པི་ཏཱ, མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ མཱ་ཏཱ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ས་དྡྷིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཏྠཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་པི་ཏཱ. སཱ་པི མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ, པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་མཱ་ཏཱ. ཨེ་ཝཱ་ཧཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠེ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ, དི་ཡ་ཌྜྷ་ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ་ཏི ཏཱི་ཎི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡ་སྨིཾ མ་ནོ ནི་ཝི་ས་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་པི པ་སཱི་ད་ཏི;
ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ཀེ པོ་སེ, ཀཱ་མཾ ཏ་སྨི་མྤི ཝི་སྶ་སེ. (ཛཱ. ༡.༡.༦༨);
‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;
ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤);
ས་ཏྠཱ ཏེ་མཱ་ས་མེ་ཝ ཏཾ ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ནི་ཀྑ་མི. ས་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ན་ས་མཱི་པེ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’ཏི མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏེ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ –
‘‘ཨ་པྤཾ ཝ་ཏ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨི་དཾ,
ཨོ་རཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་པི མི་ཡྻ་ཏི;
ཡོ ཙེ་པི ཨ་ཏི་ཙྩ ཛཱི་ཝ་ཏི,
ཨ་ཐ སོ ཛ་ར་སཱ་པི མི་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༨༡༠; མ་ཧཱ་ནི. ༣༩) –
ཨི་དཾ ཛ་རཱ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. བྷི་ཀྑཱུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏེ་སཾ ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་སེ་ཁ་མུ་ནཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི ཨ་ཙྩུ་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༥. ‘‘ཨ་ཧིཾ་ས་ཀཱ ཡེ མུ་ན་ཡོ, ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ;
ཏེ ཡ་ནྟི ཨ་ཙྩུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་རེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མུ་ན་ཡོཏི མོ་ནེ་ཡྻ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཁ་མུ་ན་ཡོ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཏཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྩུ་ཏནྟི ས་སྶ་ཏཾ. ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཀུ་པྤ་ཊྛཱ་ནཾ དྷུ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་རེ ན སོ་ཙ་ནྟི ན ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
བུ་དྡྷ་པི་ཏུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པུ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཝ་ཏྠུ
ས་དཱ ཛཱ་ག་ར་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ནོ དཱ་སིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀོ་ཊྚ་ན་ཏྠཱ་ཡ བ་ཧུ་ཝཱི་ཧིཾ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ར་ཏྟི་མྤི དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཧིཾ ཀོ་ཊྚེ་ནྟཱི ཝི་སྶ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ སེ་ད་ཏི་ནྟེ་ན ག་ཏྟེ་ན བ་ཧི་ཝཱ་ཏེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ མ་གྒ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ནི་མྨི་ནི. པུ་ཎྞཱ ཏེ་ནཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་བྦ་ཏེ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ་པི ཝེ་ལཱ་ཡ ནི་དྡཾ ན ཨུ་པེ་མི, བྷ་དྡ་ནྟཱ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ན ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཀུ་ཎྜ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ པཱུ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་རེ་སུ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི་ཏི གྷ་ཊཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁཱི པཱ་ཡཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
སཱ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ས་ཏྠ་རི དི་ཊྛེ་པི མ་མ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ས་ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི མེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ. ས་ཙེ ལཱུ་ཁཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ད་དེ་ཡྻཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པཱུ་ཝ’’ནྟི གྷ་ཊཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ལཱུ་ཁཾ དཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ མ་མ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷི. པུ་ཎྞཱ་པི ཏཾ ས་ཏྠུ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ མེ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
པུ་ཎྞཱ་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི མེ ས་ཏྠཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷི, ན པ་ནི་དཾ ཁཱ་དི་སྶ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཀ་སྶ ཝཱ སུ་ན་ཁ་སྶ ཝཱ ད་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་སཱ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཐེ་རོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བ་ཧི་ན་ག་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཀཾ ཨོ་ཛཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ. པུ་ཎྞཱ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཐེ་རོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ པུ་ཎྞཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཏྭཾ པུ་ཎྞེ མ་མ སཱ་ཝ་ཀེ པ་རི་བྷ་ཝ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན པ་རི་བྷ་ཝཱ་མི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་ཡཱ མ་མ སཱ་ཝ་ཀེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ནི་དྡཾ ན ཨུ་པེ་མི, བྷ་དྡ་ནྟཱ ཀི་མ་ཏྠཾ ནི་དྡཾ ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ནྟི་ཏ་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཎྞེ ཏྭཾ ན ཏཱ་ཝ དུ་ཀྑུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ནི་དྡཱ་ཡ་སི, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་དཱ ཛཱ་ག་རི་ཡ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༢༦. ‘‘ས་དཱ ཛཱ་ག་ར་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑི་ནཾ;
ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑི་ནནྟི དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟི་ཉྩ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི ནི་བྦཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་བྦེ་པི ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ནཱ་སཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ པུ་ཎྞཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཨ་ངྒཱ་ར་པཱུ་ཝེ་ན བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་ཏཾ པུ་ཎྞཱ་ཡ དི་ནྣེ་ན ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཨ་ངྒཱ་ར་པཱུ་ཝེ་ན བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི མ་ཡཱ ཨི་མཱ་ཡ དི་ནྣ་ཀུ་ཎྜ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘བྷུ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་པ་རི་གྷཱ་སཾ, བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀུ་ཎྜ་ཀཾ;
ཨེ་ཏཾ ཏེ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་སི, ཀ་སྨཱ དཱ་ནི ན བྷུ་ཉྫ་སི.
‘‘ཡ་ཏྠ པོ་སཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡེ་ན ཝཱ;
བ་ཧུཾ ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ, ཨ་པི ཨཱ་ཙཱ་མ་ཀུ་ཎྜ་ཀཾ.
‘‘ཏྭ་ཉྩ ཁོ མཾ པ་ཛཱ་ནཱ་སི, ཡཱ་དི་སཱ་ཡཾ ཧ་ཡུ་ཏྟ་མོ;
ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ན་མཱ་ག་མྨ, ན ཏེ བྷ་ཀྑཱ་མི ཀུ་ཎྜ་ཀ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༣.༡༠-༡༢) –
ཨི་མཾ ཀུ་ཎྜ་ཀ་སི་ནྡྷ་ཝ་པོ་ཏ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.
པུ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ཏུ་ལ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ
པོ་རཱ་ཎ་མེ་ཏནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏུ་ལཾ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. སོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མོ སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཀུ་དྡྷོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཐེ་རེ་ན ‘‘ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ, ཏ་སྶ མེ ཐེ་རོ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི, སྭཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ མེ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཐེ་རོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ས་ཎྷཱ, ཐེ་རོ བ་ཧུཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་རི་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཐེ་རེ་ནཱ་པི ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀུ་དྡྷཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མི་མྷཱ, སོ་པི ནོ ཨ་ཏི་ས་ཎྷཾ བ་ཧུཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་མི་མྷཱ, ཀ་ཐེ་ཧི ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐ’’ནྟི. ཏེ་ན ཧི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཐཱ་ཏི ཐེ་རོ ཏེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཀ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ཐེ་ར་སྶ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘སུ་ཏོ པ་ན ཝོ དྷ་མྨོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ, སོ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི, ཏ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ, ཏེ་ན ནོ བ་ཧུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ, ཏེ་ན ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་སྶ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་མྷཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏུ་ལ, པོ་རཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་མྤི བ་ཧུ་ཀ་ཐ་མྤི མ་ནྡ་ཀ་ཐ་མྤི ག་ར་ཧ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ནྟཾ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧི པ་སཾ་སི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ན་ཏྠི. རཱ་ཛཱ་ནོ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནི་ནྡ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་སཾ་ས་ནྟི. མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་མྤི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ་པི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ད་ཡོ་པི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་མྤི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ག་ར་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་སཾ་ས་ནྟི. ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ་ན་ཉྷི ནི་ནྡཱ ཝཱ པ་སཾ་སཱ ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ན མེ་དྷཱ་ཝི་ནཱ ནི་ནྡི་ཏོ ནི་ནྡི་ཏོ ནཱ་མ, པ་སཾ་སི་ཏོ ཙ པ་སཾ་སི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༢༧. ‘‘པོ་རཱ་ཎ་མེ་ཏཾ ཨ་ཏུ་ལ, ནེ་ཏཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་མི་ཝ;
ནི་ནྡ་ནྟི ཏུ་ཎྷི་མཱ་སཱི་ནཾ, ནི་ནྡ་ནྟི བ་ཧུ་བྷཱ་ཎི་ནཾ;
མི་ཏ་བྷཱ་ཎི་མྤི ནི་ནྡ་ནྟི, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ཨ་ནི་ནྡི་ཏོ.
༢༢༨. ‘‘ན ཙཱ་ཧུ ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨེ་ཀ་ནྟཾ ནི་ནྡི་ཏོ པོ་སོ, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཝཱ པ་སཾ་སི་ཏོ.
༢༢༩. ‘‘ཡཾ ཙེ ཝི་ཉྙཱུ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ སུ་ཝེ སུ་ཝེ;
ཨ་ཙྪི་དྡ་ཝུ་ཏྟིཾ མེ་དྷཱ་ཝིཾ, པ་ཉྙཱ་སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ.
༢༣༠. ‘‘ནི་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་སྶེ་ཝ, ཀོ ཏཾ ནི་ནྡི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི;
དེ་ཝཱ་པི ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི པ་སཾ་སི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པོ་རཱ་ཎ་མེ་ཏནྟི པུ་རཱ་ཎ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ. ཨ་ཏུ་ལཱཏི ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ནེ་ཏཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་མི་ཝཱཏི ཨི་དཾ ནི་ནྡ་ནཾ ཝཱ པ་སཾ་ས་ནཾ ཝཱ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཾ ཨ་དྷུ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏི. ཏུ་ཎྷི་མཱ་སཱི་ནནྟི ཀིཾ ཨེ་སོ མཱུ་གོ ཝི་ཡ བ་དྷི་རོ ཝི་ཡ ཀི་ཉྩི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་ཏི ནི་ནྡ་ནྟི. བ་ཧུ་བྷཱ་ཎི་ནནྟི ཀིཾ ཨེ་ས ཝཱ་ཏཱ་ཧ་ཏ་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ནྡ་ནྟི. མི་ཏ་བྷཱ་ཎི་མྤཱིཏི ཀིཾ ཨེ་ས སུ་ཝ་ཎྞ་ཧི་ར་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ནི་ནྡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ནི་ནྡི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙཱ་ཧཱུཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཡཾ ཙེ ཝི་ཉྙཱུཏི བཱ་ལཱ་ནཾ ནི་ནྡཱ ཝཱ པ་སཾ་སཱ ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཡཾ པ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ནི་ནྡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ པ་སཾ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ཡ ཝཱ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ཡ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪི་དྡ་ཝུ་ཏྟིཾ དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མེ་དྷཱ་ཝིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་སཱི་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ གྷ་ཊྚ་ན་མ་ཛྫ་ན་ཀྑ་མཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་ནི་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཀོ ནི་ནྡི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་ཝཱ་པཱིཏི དེ་ཝ་ཏཱ་པི པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡ ཐོ་མེ་ནྟི པ་སཾ་ས་ནྟི. བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི, ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ་པི ཨེ་ས པ་སཾ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཏུ་ལ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ
ཀཱ་ཡ་པྤ་ཀོ་པནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏེ་སཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཡ་ཊྛི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛ་པཱ་དུ་ཀཱ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཁ་ཊ་ཁ་ཊཱ་ཏི་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཀིཾ ས་དྡོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ པཱ་དུ་ཀཱ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཁ་ཊ་ཁ་ཊ་ས་དྡོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནི ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༣༡. ‘‘ཀཱ་ཡ་པྤ་ཀོ་པཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ སི་ཡཱ;
ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེ.
༢༣༢. ‘‘ཝ་ཙཱི་པ་ཀོ་པཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏོ སི་ཡཱ;
ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེ.
༢༣༣. ‘‘མ་ནོ་པ་ཀོ་པཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏོ སི་ཡཱ;
མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེ.
༢༣༤. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ, ཨ་ཐོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏཱ;
མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ, ཏེ ཝེ སུ་པ་རི་སཾ་ཝུ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཀོ་པནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ. ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པ་ཝེ་ས་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་ཝུ་ཏོ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རེཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ དྷཱི་རཱཏི ཡེ པ་ཎྜི་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནི ཨ་ས་མུ་ཊྛ་པེ་ནྟཱ མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏཱ, ཏེ ཨི་དྷ ལོ་ཀ་སྨིཾ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ སུ་ར་ཀྑི་ཏཱ སུ་གོ་པི་ཏཱ སུ་པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
ཀོ་དྷ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་ར་ས་མོ ཝ་གྒོ.