༩. ན་ནྡི་ཡ་ཝ་ཏྠུ
ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ནྡི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀི་ར ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ན་ནྡི་ཡོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ངྒྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་མྨུ་ཁ་གེ་ཧ་ཏོ མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ རེ་ཝ་ཏིཾ ནཱ་མ ཨཱ་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ པ་ན ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལཱ, ན་ནྡི་ཡོ ཏཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ རེ་ཝ་ཏིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཧི, ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཋ་པེ་ཧི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟེ དྷོ་ཝ, ཨེ་ཝཾ མེ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན སཱ་དྷཱུ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནཾ ན་ནྡི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ མེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ས་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི. ན་ནྡི་ཡ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ, གེ་ཧེ ས་བྦི་སྶ་རི་ཡཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ན་ནྡི་ཡོ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་དཱ་ན་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི གེ་ཧ་དྭཱ་རེ པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་བྦྷེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཙ་ཏུ་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ ནཱ་རཱི་ག་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ དི་བྦ་པཱ་སཱ་དོ ཨུ་གྒ་ཙྪི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་སྶེ་སོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དི་བྦ་པཱ་སཱ་དོ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཝི་མཱ་ན་སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ན་ནྡི་ཡེ་ན ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟེ་ན ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ས་ཏྠུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣོ, ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝི་མཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷོ་པི ནཾ དི་སྭཱ པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ‘ན་ནྡི་ཡ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་མྷཱ, མ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ག་ཧ་ཎཾ, ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ན་ནུ ཏེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ན་ནྡི་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ, ཀ་སྨཱ མཾ པུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཊྛཾ པུ་ཏྟཾ ཝཱ བྷཱ་ཏ་རཾ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏོ’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ, ཨ་ཐ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཝེ་གེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཏཱ་ཏ, ཨ་རོ་གོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’ཏི ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ དི་བྦ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘ཨ་ཧཾ པུ་ར་ཏོ, ཨ་ཧཾ པུ་ར་ཏོ’ཏི པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༡༩. ‘‘ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིཾ པུ་རི་སཾ, དཱུ་ར་ཏོ སོ་ཏྠི་མཱ་ག་ཏཾ;
ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ.
༢༢༠. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་མྤི, ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་རཾ ག་ཏཾ;
པུ་ཉྙཱ་ནི པ་ཊི་ག་ཎྷ་ནྟི, པི་ཡཾ ཉཱ་ཏཱི་ཝ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིནྟི ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཊྛཾ. དཱུ་ར་ཏོ སོ་ཏྠི་མཱ་ག་ཏནྟི ཝ་ཎི་ཛྫཾ ཝཱ རཱ་ཛ་པོ་རི་སཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཾ ནི་པྥ་ནྣ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝེ་ན དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙཱཏི ཀུ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏཱི ཙ ས་ནྡི་ཊྛཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན མི་ཏྟཱ ཙ སུ་ཧ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏནྟི ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ གེ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟཾ པ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་བྷི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་མྤི པུ་གྒ་ལཾ ཨི་མ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཾ དི་བྦཾ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཡ་ས་ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, དི་བྦཾ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨི་མཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. པི་ཡཾ ཉཱ་ཏཱི་ཝཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ པི་ཡ་ཉཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ན་ནྡི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
པི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་ལ༹་ས་མོ ཝ་གྒོ.