༡༦. པི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཏ་ཡོ་ཛ་ན་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཡོ་གེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏ་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ གེ་ཧེ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བ་ཧི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི, མཱ་ཏཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱི པི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པི་ཏ་རི བ་ཧི ག་ཏེ མཱ་ཏཱ ‘‘པུ་ཏྟཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ པཱ་དེ་ཧི ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཚ་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟ་ཏི. སོ ‘‘ཨི་མཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཐོ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཨ་པེ་ཧི, ས་རཱི་ར་ཝ་ལ་ཉྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པཱ་དེ ས་མི་ཉྫི་ཏེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི.
ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཧཾ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘སཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ དི་སྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ མཾ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི གེ་ཧེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ ཙ པ་ཏི ཙ ཙི་རཱ་ཡ་ནྟི, ཀ་ཙྩི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་བྷོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་མ གེ་ཧེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ས་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི. ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ལླ་པ་ནྟཱ དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནི་ཡོ་པི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་སཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྠུཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐ? ན ཧི ཨེ་ས པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡོ་གོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི. ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. པི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ས་ཏྟེ་སུ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཙ ཀ་ཉྩི པི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༠༩. ‘‘ཨ་ཡོ་གེ ཡུ་ཉྫ་མ་ཏྟཱ་ནཾ, ཡོ་ག་སྨི་ཉྩ ཨ་ཡོ་ཛ་ཡཾ;
ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱ པི་ཡ་གྒཱ་ཧཱི, པི་ཧེ་ཏ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གི་ནཾ.
༢༡༠. ‘‘མཱ པི་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ཉྪི, ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
པི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནཾ.
༢༡༡. ‘‘ཏ་སྨཱ པི་ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, པི་ཡཱ་པཱ་ཡོ ཧི པཱ་པ་ཀོ;
ག་ནྠཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཡེ་སཾ ན་ཏྠི པི་ཡཱ་པྤི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་གེཏི ཨ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ. ཝེ་སི་ཡཱ་གོ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཧི ཚ་བྦི་དྷ་སྶ ཨ་གོ་ཙ་ར་སྶ སེ་ཝ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ་ག་སྨིནྟི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ, ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཧི་ཏྭཱ. པི་ཡ་གྒཱ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པི་ཡ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ. པི་ཧེ་ཏ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གི་ནནྟི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཡེ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ པི་ཧེ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་སྶ’’ནྟི ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མཱ པི་ཡེ་ཧཱིཏི པི་ཡེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝཱ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ན ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཨ་པྤི་ཡེ་ཧི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པི་ཡཱ ན་ཉྷི ཝི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་པྤི་ཡཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ པི་ཡཾ ནཱ་མ ན ཀ་རེ་ཡྻ. པི་ཡཱ་པཱ་ཡོ ཧཱིཏི པི་ཡེ་ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཝི་ཡོ་གོ. པཱ་པ་ཀོཏི ལཱ་མ་ཀོ. ག་ནྠཱ ཏེ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཡེ་སཾ པི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཡེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ བྱཱ་པཱ་དོ ཀཱ་ཡ་ག་ནྠོ. ཏེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ སེ་ས་ག་ནྠཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ པི་ཡཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ‘‘མ་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱ’’ཏི ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མིཾ་སཱུ་ཏི.
ཏ་ཡོ་ཛ་ན་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཝ་ཏྠུ
པི་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ པུ་ཏྟ་སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ག་ནྟྭཱ རོ་ད་ཏི, པུ་ཏྟ་སོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི ནི་སི་ནྣེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, དུ་ཀྑི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན པུ་ཏྟ་ཝི་ཡོ་ག་དུ་ཀྑེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨི་དཾ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ, ན ཙ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན བྷ་ཝུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་རོ་པི ནི་ཙྩོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མ་ཏཾ, བྷི་ཛྫ་ན་དྷ་མྨཾ བྷི་ནྣ’ནྟི ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ན སོ་ཙི་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏཱ་པི ཧི པུ་ཏྟ་སྶ མ་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ མ་ཏཾ, བྷི་ཛྫ་ན་དྷ་མྨཾ བྷི་ནྣ’ནྟི སོ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་མེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ, ཀ་དཱ ཙ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ མེ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ཨུ་ར་གོ་ཝ ཏ་ཙཾ ཛི་ཎྞཾ, ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི སཾ ཏ་ནུཾ;
ཨེ་ཝཾ ས་རཱི་རེ ནི་བྦྷོ་གེ, པེ་ཏེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ས་ཏི.
‘‘ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པ་རི་དེ་ཝི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ན སོ་ཙཱ་མི, ག་ཏོ སོ ཏ་སྶ ཡཱ ག་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༥.༡༩-༢༠) –
ཨི་མཾ པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨུ་ར་ག་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ པི་ཡ་པུ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཏྭཾ ཀ་མྨ་ནྟེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ རོ་ད་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན སོ་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སུ, ཀ་མྨ་ནྟ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ‘པི་ཡ་པུ་ཏྟོ མེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’ཏི མཱ ཙི་ནྟ་ཡི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཧི སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ པི་ཡ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༢. ‘‘པི་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི སོ་ཀོ, པི་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷ་ཡཾ;
པི་ཡ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ, ན་ཏྠི སོ་ཀོ ཀུ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པི་ཡ་ཏོཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀོ ཧི སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པི་ཡ་མེ་ཝ ས་ཏྟཾ ཝཱ ས་ངྑཱ་རཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ན ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ
པེ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་སཱ་ཁཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ ཀི་ར པུ་ཏྟ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ སུ་ད་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་སི. སཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ སོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི དུ་ཀྑི་ནཱི དུ་མྨ་ནཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, དུ་ཀྑི་ནཱི དུ་མྨ་ནཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཡཱ མེ, བྷ་ནྟེ, སཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ པ་ན, ཝི་སཱ་ཁེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི་ཡེ་ཝ མེ ཀ་ཐི་ཏཾ ས་ཏྟ ཛ་ན་ཀོ་ཊི་ཡོ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཛ་ནོ ཏ་ཝ ན་ཏྟཱ་ཡ ས་དི་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏི པ་ན ཛ་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘བ་ཧཱུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ན་ནུ ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཝ ཨ་སོ་ཙ་ན་ཀཱ་ལོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ རོ་ད་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཝི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི མཱ སོ་ཙི, སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ པེ་མ་ཏོ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༣. ‘‘པེ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི སོ་ཀོ, པེ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷ་ཡཾ;
པེ་མ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ, ན་ཏྠི སོ་ཀོ ཀུ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པེ་མ་ཏོཏི པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏཾ པེ་མ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་ཀོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ
ར་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་དི་སེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏེ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལི་ཙྪ་ཝ་ཡོ, ཡེ་ཧི དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ཏེ ཨི་མེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནིཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་སྶཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ན་དིཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ མ་ཉྩེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་པི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི. བྷི་ཀྑཱུ་པི ལི་ཙྪ་ཝ་ཡོ ཏ་ཐཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ དེ་ཝཱ ཝི་ཡ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ར་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༤. ‘‘ར་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་ཏཱི སོ་ཀོ, ར་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷ་ཡཾ;
ར་ཏི་ཡཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ, ན་ཏྠི སོ་ཀོ ཀུ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ར་ཏི་ཡཱཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ར་ཏི་ཏོ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཀཱ་མ་ཏོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཙུ་ཏ་ས་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ རོ་ད་ཏི. ཝ་ཏྠ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐ་ཉྙཾ པཱ་ཡེ་ནྟི. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན མེ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ གྷ་ན་ཀོ་ཊྚི་མཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཡི ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཏེ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཙེ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶ་ཐ, ཀ་རི་སྶཱ་མི ཝོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཙྪ་ཐ ཨི་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རཾ ག་ཏཱ. ཏ་སྨི་ཉྩ ན་ག་རེ ཨེ་ཀཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶཱུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུཾ. ཏེ་པི ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་དྷ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ དི་སྭཱ ‘ཨ་ཡཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠ་མ་གྒེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏཱི ཏཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ནྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏཾ རཱུ་པ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘དྷཱི་ཏཱ མེ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘དུ་བྦི་ནཱི་ཏཱ་སི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཏྭཾ མ་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ མེ, དྷཱི་ཏཱ་ཏི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སིཾ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཏེ, ཨ་མྨ, དྷཱི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ མ་མ དྷཱི་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི་ཏི? ཏེ་ན ཧི ཏེ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶེ་ཧཱི་ཏི. སཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ནཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་སུཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པ་ཀཾ ནི་པྤ་བྷཾ ཨ་ཧོ་སི, ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ས་པྤ་བྷཱ ཨ་ཧོ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཏེ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ནཾ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཧི་ཎིཾ་སུ.
ཀུ་མཱ་རོ་པི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཉྩ་ན་རཱུ་པ་ཏོ་པི ཀི་ར ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ཨཱ་ནེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ཁོ ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཝཱ་ཏ་རོ་གཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ་པི ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ནི་ར་ནྟ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་སི་ནེ་ཧེ་ན པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཧ་སཱ་ཝ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. སོ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་མཾ ནཱ་ལ་ཏྠ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་དོ་མ་ན་སྶོ པ་བྦ་ཏེ་ན ཝི་ཡ སོ་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི. ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐ ན’’ནྟི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀུ་མཱ་ར, བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’ཏི སུ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན ཏྭཾ, ཀུ་མཱ་ར, ཀིཾ ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ཀུ་མཱ་ར, བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༥. ‘‘ཀཱ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི སོ་ཀོ, ཀཱ་མ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷ་ཡཾ;
ཀཱ་མ་ཏོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ, ན་ཏྠི སོ་ཀོ ཀུ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཏོཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཏོ, དུ་ཝི་དྷ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ཨ་ནི་ཏྠི་ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཁེ་ཏྟཾ སོ་དྷེ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ་པི སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨཱ་ལ་པི་ཏྭཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཁེ་ཏྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, སོ་དྷེ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཁེ་ཏྟཾ ཀ་སཱ་མི, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཁེ་ཏྟཾ ཝ་པཱ་མི ནི་དྡེ་མི ར་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏྭཾ མ་མ ཁེ་ཏྟ་སོ་དྷ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ. ས་ཙེ མེ ས་སྶཾ ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ན ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཏྭཾ མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་སྶཾ ས་མྤ་ཛྫི, ཏ་སྶ ‘‘ས་མྤ་ནྣཾ མེ ས་སྶཾ, སྭེ དཱ་ནི ལཱ་ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ལཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ར་ཏྟིཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་སྶཾ ཧ་རི, ཁེ་ཏྟཾ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ན པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཏཾ ས་སྶཾ ན ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པཱ་ཏོ་ཝ ‘‘ཁེ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཏོ ཏུ་ཙྪཾ ཁེ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་མ ཁེ་ཏྟ་སོ་དྷ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི ནཾ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་སྶེ ནི་པྥ་ནྣེ ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ན ཁཱ་དི་སྶཱ་མི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནི ཏྭཾ མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ’ཏི ཨ་ཝ་ཙཾ. སོ་པི མེ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ ན པཱ་པུ་ཎཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡཾ མེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཛ་ནོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ག་བྦྷེ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཀྐོ་ས་ཐ ན’’ནྟི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི? བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏུ་མྷེ མ་མ ཁེ་ཏྟ་སོ་དྷ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཧ་མྤི ‘‘ས་སྶེ ནི་པྥ་ནྣེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཙཾ. སོ མེ མ་ནོ་ར་ཐོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣོ, ཏེ་ན མེ སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, བྷ་ཏྟ་མྤི མེ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏྭཾ པ་ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ སོ་ཀོ ཝཱ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༦. ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ཏཱི སོ་ཀོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷ་ཡཾ;
ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་སྶ, ན་ཏྠི སོ་ཀོ ཀུ་ཏོ བྷ་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི ཚ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཨེ་ཏཾ ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཉྩ་ས་ཏ་དཱ་ར་ཀ་ཝ་ཏྠུ
སཱི་ལ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ས་ཏྠཱ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ དཱ་ར་ཀེ པཱུ་ཝ་པ་ཙྪི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཏེ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་མྤི ‘‘པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ན ཝ་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཁཱ་དི་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱུ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ བྷ་ནྟེ, པཱུ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ན པ་སྶ་ཐ ཏེ དཱ་ར་ཀེ པཱུ་ཝ་པ་ཙྪི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀཱ ཀ་སྶ་ཙི པཱུ་ཝཾ ན དེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏེ མཾ ཝཱ ཏུ་མྷེ ཝཱ པཱུ་ཝེ་ཧི ན ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ, པཱུ་ཝ་སཱ་མི་ཀོ པ་ན བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པཱུ་ཝེ ཁཱ་དི་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ་པི ཨི་སྶཱ ཝཱ དོ་སོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་དི. དཱ་ར་ཀཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧཱ པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་རཱི་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཡོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱུ་ཝེ པ་ཙྪཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རཾ ཝ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ས ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པཱུ་ཝེ ད་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་དཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ ‘‘དཱ་ར་ཀེ་ཧི མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན བྷི་ཀྑཱ དི་ནྣཱ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཝཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཝཱ པཱུ་ཝེ་ཧི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ པ་ཙྪཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ས་དི་སོ བྷི་ཀྑུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༧. ‘‘སཱི་ལ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, དྷ་མྨ་ཊྛཾ ས་ཙྩ་ཝེ་དི་ནཾ;
ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ ཀུ་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ཀུ་རུ་ཏེ པི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན ཙེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཙ ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མྤ་ནྣཾ. དྷ་མྨ་ཊྛནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཋི་ཏཾ, ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྩ་ཝེ་དི་ནནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྩ་ཝེ་དི་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ ཀུ་བྦཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ, ཏཱ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཛ་ནོཏི ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཙྩ་ཡེ་ན པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཏེ དཱ་ར་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏ་དཱ་ར་ཀ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨེ་ཀ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྷི ཏཾ ཐེ་རཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ནཱ་མ ག་ཧ་ཊྛཱ་པི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་རཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ རོ་དི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་ད་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, དྷུ་ཝ་དྷ་མྨོ ནཱ་མེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་པི་ཙ མ་ཡཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ པུ་ཙྪི་མྷཱ, སོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, ཏེ་ན་མྷ དུ་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཾ, སོ ‘གི་ཧཱི་པེ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཝ ནེ་སཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཧ་རཱ་ཡ་ནྟོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨ་སྶཱ་ས་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝོ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༢༡༨. ‘‘ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏེ, མ་ན་སཱ ཙ ཕུ་ཊོ སི་ཡཱ;
ཀཱ་མེ་སུ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོཏི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏ་ཚ་ནྡོ ཨུ་སྶཱ་ཧ་པ་ཏྟོ. ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏེཏི ནི་བྦཱ་ནེ. ཏ་ཉྷི ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ ཝཱ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏཾ ནཱ་མ. མ་ན་སཱ ཙ ཕུ་ཊོ སི་ཡཱཏི ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཕུ་ཊོ པཱུ་རི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝི་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ ཝོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ན་ནྡི་ཡ་ཝ་ཏྠུ
ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ནྡི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀི་ར ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ན་ནྡི་ཡོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ངྒྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ས་མྨུ་ཁ་གེ་ཧ་ཏོ མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རཾ རེ་ཝ་ཏིཾ ནཱ་མ ཨཱ་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ པ་ན ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་དཱ་ན་སཱི་ལཱ, ན་ནྡི་ཡོ ཏཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ རེ་ཝ་ཏིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཧི, ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཋ་པེ་ཧི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟེ དྷོ་ཝ, ཨེ་ཝཾ མེ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་ན སཱ་དྷཱུ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནཾ ན་ནྡི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ མེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶ་སི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ས་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི. ན་ནྡི་ཡ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ, གེ་ཧེ ས་བྦི་སྶ་རི་ཡཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ན་ནྡི་ཡོ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་དཱ་ན་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི གེ་ཧ་དྭཱ་རེ པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ག་བྦྷེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཙ་ཏུ་སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠུ ཧ་ཏྠེ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨུ་དྡྷཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ ནཱ་རཱི་ག་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ དི་བྦ་པཱ་སཱ་དོ ཨུ་གྒ་ཙྪི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་སྶེ་སོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དི་བྦ་པཱ་སཱ་དོ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཝི་མཱ་ན་སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ན་ནྡི་ཡེ་ན ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟེ་ན ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ ས་ཏྠུ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ནྣོ, ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝི་མཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷོ་པི ནཾ དི་སྭཱ པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ‘ན་ནྡི་ཡ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་མྷཱ, མ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ག་ཧ་ཎཾ, ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ན་ནུ ཏེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ན་ནྡི་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི སཱ་མཾ དི་ཊྛཱ, ཀ་སྨཱ མཾ པུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཊྛཾ པུ་ཏྟཾ ཝཱ བྷཱ་ཏ་རཾ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དི་སྭཱ ཝེ་གེ་ན གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨཱ་ག་ཏོ’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ, ཨ་ཐ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཝེ་གེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘ཨཱ་ག་ཏོ་སི, ཏཱ་ཏ, ཨ་རོ་གོ་སི, ཏཱ་ཏཱ’ཏི ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ དི་བྦ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘ཨ་ཧཾ པུ་ར་ཏོ, ཨ་ཧཾ པུ་ར་ཏོ’ཏི པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༡༩. ‘‘ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིཾ པུ་རི་སཾ, དཱུ་ར་ཏོ སོ་ཏྠི་མཱ་ག་ཏཾ;
ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ.
༢༢༠. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་མྤི, ཨ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་རཾ ག་ཏཾ;
པུ་ཉྙཱ་ནི པ་ཊི་ག་ཎྷ་ནྟི, པི་ཡཾ ཉཱ་ཏཱི་ཝ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིནྟི ཙི་ར་པྤ་ཝུ་ཊྛཾ. དཱུ་ར་ཏོ སོ་ཏྠི་མཱ་ག་ཏནྟི ཝ་ཎི་ཛྫཾ ཝཱ རཱ་ཛ་པོ་རི་སཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཾ ནི་པྥ་ནྣ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝེ་ན དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙཱཏི ཀུ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏཱི ཙ ས་ནྡི་ཊྛཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན མི་ཏྟཱ ཙ སུ་ཧ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཧ་ཛྫཱ ཙ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏནྟི ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ གེ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟཾ པ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་བྷི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་མྤི པུ་གྒ་ལཾ ཨི་མ་སྨཱ ལོ་ཀཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏཾ དི་བྦཾ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཡ་ས་ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, དི་བྦཾ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨི་མཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. པི་ཡཾ ཉཱ་ཏཱི་ཝཱཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ པི་ཡ་ཉཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ན་ནྡི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
པི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སོ་ལ༹་ས་མོ ཝ་གྒོ.