༨. ས་ཀྐ་ཝ་ཏྠུ
སཱ་ཧུ ད་སྶ་ནནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཀྐཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རེ ཝི་སྶ་ཊྛེ ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ་བཱ་དྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ གི་ལཱ་ནེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏུཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐ, དེ་ཝཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶ་ག་ནྡྷོ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ལེ བ་དྡྷ་ཀུ་ཎ་པཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨ་ཏྠི མེ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ལ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ ས་ཏྠུ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ནཱ་པི ཕུ་སི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱི་སེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ མུ་ཁ་ས་ངྐོ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི, ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨ་ཧོ ས་ཏྠ་རི ས་ཀྐ་སྶ སི་ནེ་ཧོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་ཁ་ས་ངྐོ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ཏྠུ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ སཱི་སེ་ན ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏཾ, ཡཾ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ཀྐོ ཧི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛ་ར་ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎ་ས་ཀྐ་སྶ བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟོ, ཨ་ཧཾ ཧི་སྶ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏ་སྶ པ་ཉྩ་སི་ཁ་ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་གུ་ཧཱ་ཡཾ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣ་སྶ –
‘‘པུ་ཙྪ ཝཱ་ས་ཝ མཾ པ་ཉྷཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ན་སི་ཙྪ་སི;
ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཉྷ་སྶ, ཨ་ཧཾ ཨ་ནྟཾ ཀ་རོ་མི ཏེ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༣༥༦) –
ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་ངྑཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སིཾ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ པཱ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཀྐོ་པི ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎ་ས་ཀྐོ ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཧཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ. ཏ་སྶ མ་ཡི སི་ནེ་ཧོ ནཱ་མ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡོ. བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྷི ད་སྶ་ན་མྤི སུ་ཁཾ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་ཝཱ་སོ་པི སུ་ཁོ. བཱ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ན ས་བྦ་མེ་ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༢༠༦. ‘‘སཱ་ཧུ ད་སྶ་ན་མ་རི་ཡཱ་ནཾ, ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ས་དཱ སུ་ཁོ;
ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན བཱ་ལཱ་ནཾ, ནི་ཙྩ་མེ་ཝ སུ་ཁཱི སི་ཡཱ.
༢༠༧. ‘‘བཱ་ལ་ས་ངྒ་ཏ་ཙཱ་རཱི ཧི, དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ན སོ་ཙ་ཏི;
དུ་ཀྑོ བཱ་ལེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སོ, ཨ་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་དཱ;
དྷཱི་རོ ཙ སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་སོ, ཉཱ་ཏཱི་ནཾ་ཝ ས་མཱ་ག་མོ’’.
ཏ་སྨཱ ཧི –
༢༠༨. ‘‘དྷཱི་ར་ཉྩ པ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཉྩ,དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་སཱི་ལཾ ཝ་ཏ་ཝ་ནྟ་མ་རི་ཡཾ;
ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ ས་པྤུ་རི་སཾ སུ་མེ་དྷཾ,བྷ་ཛེ་ཐ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་ཐཾ ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱ་ཧཱུཏི སུ་ནྡ་རཾ བྷ་དྡ་ཀཾ. ས་ནྣི་ཝཱ་སོཏི ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་མེ་ཝ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི ཏེ་སཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ན་བྷཱ་ཝོ་པི སཱ་དྷུ་ཡེ་ཝ. བཱ་ལ་ས་ངྒ་ཏ་ཙཱ་རཱི ཧཱིཏི ཡོ བཱ་ལེ་ན ས་ཧ་ཙཱ་རཱི. དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི སོ བཱ་ལ་ས་ཧཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཧི ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་དཱ་དཱི་ནི པ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ སོ་ཙ་ཏི. ས་བྦ་དཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་སི་ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨ་མི་ཏྟེ་ན ཨཱ་སཱི་ཝི་སཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སོ ནཱ་མ ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑོ, ཏ་ཐེ་ཝ བཱ་ལེ་ཧི ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷཱི་རོ ཙ སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁོ སཾ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་སོ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ སཾ་ཝཱ་སོ སུ་ཁོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ? ཉཱ་ཏཱི་ནཾ་ཝ ས་མཱ་ག་མོཏི ཡ་ཐཱ་པི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་མཱ་ག་མོ སུ་ཁོ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁོ.
ཏ་སྨཱ ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ བཱ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སོ དུ་ཀྑོ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སུ་ཁོ, ཏ་སྨཱ ཧི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ དྷཱི་ར་ཉྩ, ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཉྙ་ཉྩ, ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཉྩ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པཱ་པ་ན་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷུ་ར་ཝ་ཧ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་སཱི་ལཾ, སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་ཏེ་ན ཙ ཝ་ཏ་ཝ་ནྟཾ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ས་པྤུ་རི་སཾ སོ་བྷ་ན་པ་ཉྷཾ ཡ་ཐཱ ནི་མྨ་ལཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཙ་ནྡི་མཱ བྷ་ཛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཛེ་ཐ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་ཀྐ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
སུ་ཁ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ནྣ་ར་ས་མོ ཝ་གྒོ.