༩. མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཙ་རི་ཏྭཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝེ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷོ, པུ་ཏྟ་སྶ ནོ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝེ ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏ་ཐེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཨ་ཧོ་སི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ར་ཉྙོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ དྷུ་ཏྟཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ སུ་རཱ་སོ་ཎྜོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་མ ནཾ སུ་རཱ་སོ་ཎྜ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ཏེ སུ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཁ་ཛྫ་ཀ་མཾ་སེ ཙེ་ཝ ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཙ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་ནྡེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ སུ་རཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་ས་ཀྑ་རཾ མུ་ཁེ ཁི་པི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཀ་ནྡཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ སཱ་མི, སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཾ ཁཱ་ད་ན་པི་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཙཱུ་ལཱུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏེ པི་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཀཾ པཱ་ན་ཀཾ, སཱ་མཱི་ཏི. མ་ནཱ་པ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ནྟི. སཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀེ ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སཾ པཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་ཡཱ་པི པཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏེ དྷུ་ཏྟཱ པི་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ས་ཏེ་ན་པི ས་ཏ་དྭ་ཡེ་ན་པི སུ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་རཱ་སིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མཱ་ལཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨི་མི་ནཱ ག་ནྡྷེ, ཨ་ཡཾ ཛ་ནོ ཛུ་ཏེ ཚེ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ན་ཙྩེ, ཨ་ཡཾ གཱི་ཏེ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་དི་ཏེ. ཨི་མ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཐ, ཨི་མ་སྶ དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀི་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཁཱི་ཎཾ ཏེ, སཱ་མི, དྷ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཀིཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ མེ ས་ནྟ་ཀཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཏྠི, སཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི. ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཁེ་ཏྟ་ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ཡོ་གྒཱ་དི་ཀ་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷཱ་ཛ་ན་བྷ་ཎྜ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎ་ནི་སཱི་ད་ན་མྤི ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཁཱ་དི. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཡེ་ཧི་སྶ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ, ཏེ ཏཾ གེ་ཧཱ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. སོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ར་ཛ་ན་སྶ གེ་ཧ་བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟོ ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛ་ན་སྶ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘པ་སྶཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཾ མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ. ས་ཙེ ཧི ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ བྷོ་གེ ཨ་ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཡོ་ཛ་ཡི་སྶ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་གྒ་སེ་ཊྛི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. ས་ཙེ པ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ, བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ. ས་ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ བྷོ་གེ ཨ་ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཡོ་ཛ་ཡི་སྶ, དུ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ. ས་ཙེ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ བྷོ་གེ ཨ་ཁེ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཡོ་ཛ་ཡི་སྶ, ཏ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནྟོ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ. ཨི་དཱ་ནི པ་ནེ་ས གི་ཧི་བྷོ་ག་ཏོ་པི པ་རི་ཧཱི་ནོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་པི. པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙ པ་ན སུ་ཀྑ་པ་ལླ་ལེ ཀོ་ཉྩ་ས་ཀུ་ཎོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༥༥. ‘‘ཨ་ཙ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨ་ལ་དྡྷཱ ཡོ་བྦ་ནེ དྷ་ནཾ;
ཛི་ཎྞ་ཀོ་ཉྩཱ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཁཱི་ཎ་མ་ཙྪེ་ཝ པ་ལླ་ལེ.
༡༥༦. ‘‘ཨ་ཙ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨ་ལ་དྡྷཱ ཡོ་བྦ་ནེ དྷ་ནཾ;
སེ་ནྟི ཙཱ་པཱ་ཏི་ཁཱི་ཎཱ་ཝ, པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཙ་རི་ཏྭཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ. ཡོ་བྦ་ནེཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ བྷོ་གེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ བྷོ་གེ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལེ དྷ་ན་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཁཱི་ཎ་མ་ཙྪེཏི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བཱ་ལཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཁཱི་ཎ་མ་ཙྪེ པ་ལླ་ལེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་པ་ཏྟཱ ཛི་ཎྞ་ཀོ་ཉྩཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པ་ལླ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཧི ཨི་མེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ, མ་ཙྪཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨི་མེ་སཾ བྷོ་གཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཁཱི་ཎ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཀོ་ཉྩཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨི་མེ་སཾ ཨི་དཱ་ནི ཛ་ལ་ཐ་ལ་པ་ཐཱ་དཱི་ཧི བྷོ་གེ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཁཱི་ཎ་པ་ཏྟཱ ཀོ་ཉྩཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཏྠེ་ཝ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ཙཱ་པཱ་ཏི་ཁཱི་ཎཱ་ཝཱཏི ཙཱ་པ་ཏོ ཨ་ཏི་ཁཱི་ཎཱ, ཙཱ་པཱ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཙཱ་པཱ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ས་རཱ ཡ་ཐཱ་ཝེ་གཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏི་ཏཱ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟེ ཨ་ས་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་པི ཏ་ཡོ ཝ་ཡེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ག་མི་སྶ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སེ་ནྟི ཙཱ་པཱ་ཏི་ཁཱི་ཎཱ་ཝཱ’’ཏི. པུ་རཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ནནྟི ‘‘ཨི་ཏི ཨ་མྷེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏཾ ཨི་ཏི པཱི་ཏ’’ནྟི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏ་པི་ཝི་ཏ་ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན་ནྟཱ སོ་ཙ་ནྟཱ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟཱ སེ་ནྟཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
ཛ་རཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ ཝ་གྒོ.