༡༡. སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏ་སྨི་ཉྷི བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ དྷ་ན་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཨི་དཾ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏུ དྷ་ནཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་དཱི་ན’’ནྟི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. སོ ཏཾ དྷ་ན་རཱ་སིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧི ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ དྷ་ནཾ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘དཱ་ནཾ ཝཱ ད་སྶཱ་མི, པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཾ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཀཱ་རེ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝ ནྷཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ན་པ་ལླ་ངྐཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏིཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ནེ་ཝ གེ་ཧེ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ས་ཎྛཱ་པེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཡ་མཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ. པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་ན བྷོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དཱ་པེ་སི, ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་སྶ ཀི་ར བྷ་ཏྟ་བྷུ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི. སོ་པི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཧི ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ་ཧི ནྷ་ཏྭཱ ཏཾ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནེ ཏཾ པཱ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ. སོ ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀོ གཱ་མི་ཀ་མ་ནུ་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྦ་ཡཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ན་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. ཏ་དཱ པ་ན པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི. ‘‘ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་ནོ བྷུ་ཉྫ་ན་ལཱི་ལ༹ཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་ནོ ཏེ བྷུ་ཉྫ་ན་ལཱི་ལ༹ཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི, ག་ཙྪཱ་མ, ཨ་ཡཾ ན་ག་རེ བྷེ་རཱི ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི བྷ་ཏྟ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་ཝ ན་ག་ར་ཝཱ་སིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏི་ཡཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ པི་པཱ་སཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་མྨ, མཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཏྠ་ཡི, ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ་ནྟི. ས་མྨ, ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎ་མཱ་མི ཏེ, སཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, སཱ་མཱི་ཏི. ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཏི་ཡཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ པི་པཱ་སཾ ཨུ་པཱ་དེ་སི, ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ, ས་མྨ, སུ་ཏཾ ཏེ’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ, ཨ་པི་ཙ ལ་བྷ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ མེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ པུ་ན་པི ཝི་ར་ཝི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར, སཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་རི་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མྦྷོ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜོ ནཱ་མ ས་ཏ་མྤི ཨ་གྒྷ་ཏི, ས་ཏ་དྭ་ཡ་མྤི ཨ་གྒྷ་ཏི. ཡོ ཡོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ད་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི? སཱ་མི, ཨ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་རི་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་སྶ དེ་ཐཱ་ཏི. ན ས་ཀྐཱ་ཝ མུ་དྷཱ ལ་དྡྷུཾ, ཡ་དི པ་ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མ་མ གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ས་མྨཱ’’ཏི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. སོ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སི. གེ་ཧེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝཱ ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ་པི པ་ཉྙཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ དི་ཝ་སེ པ་རི་པུ་ཎྞེ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀོ ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀ་སྶ, སཱ་མི, དི་ཝ་སོ པུ་ཎྞོ, དུ་ཀྐ་རཾ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པི་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ་སྶ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཡ་པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏ་སྶ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཏཱི་ཎི ས་ཧ་སྶཱ་ནི དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཎིཾ ནཱ་མ པི་ཡ་བྷ་རི་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ན་མྤི ‘‘ཨ་ཛྫ ཏ་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. སོ སེ་ཊྛི་ནོ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཕ་ལ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ནྷ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ན་སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. སེ་ཊྛི་པི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀོ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏིཾ ལ་བྷི, ཏ་སྶ བྷུ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, གཱ་མ་ཝཱ་སི་སྶ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྤ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་ཊ་ཀཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་སུཾ, ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ལ་བྷི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡྷཱ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ མེ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ཙེ་ཝ མ་མ ཙ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་རི་ས་ནྟ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི.
སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི པ་ར་གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ས་ཙེ པ་ན ནཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ད་སྶཱ་མི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡྻ་སྶེ་ཝ ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཏོ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་མྤི མུ་ཁེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཏིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་ཏིཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏིཾ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཏ་སྶ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀི་རི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་སེ་ས་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཊི་ཝི་སོ ན ས་ཀྐཱ དྭི་དྷཱ ཀཱ་ཏུཾ, མཱ མཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ཐ, པ་ར་ལོ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཐ, སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཐོ་ཀ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མེ པ་ར་གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ’’ནྟི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི ཝི་ཡ ཏེ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ མ་ནོ་ས་ངྐ་པྤཱ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ པཱུ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ –
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཀཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, མ་ཎི ཛོ་ཏི་ར་སོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. –
ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཡཱ་ཝ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏ་ག་མ་ནཱ མཾ པ་སྶ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ནཾ པ་སྶ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ‘‘ཨ་པྤོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་ཧོ་སཱི’’ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནི (ཨ. ནི. ༤.༧༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི, ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ནི་པཱ་ཀ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀོ མ་ཡཱ དི་ནྣ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི མ་ཉྙེ, ཏེ་ནཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ ན་ད་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶེ པེ་སེ་སི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་དྷཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ, སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སེ་ཊྛི ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ དུ་ཀྐ་རཾ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏོ ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏ་ཡཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཧ་ནྡ, ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ དཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧ་མྤི པ་ཏྟིཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སེ་ཊྛི་པི་སྶ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.
ཙ་ཏ་སྶོ ཧི ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ – ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་དཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་དཱ, གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཧོ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ. དཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪཱ བྷཱ་གེ་ཏི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀོ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ་པི ས་མྤ་དཱ ནི་པྥ་ནྣཱ. ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙ རཱ་ཛཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀ་སེ་ཊྛཱིཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཁཱ་ད་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ལ་དྡྷ་ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ས་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ’’ནྟི དོ་ཧ་ལི༹་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དོ་ཧ་ལ༹ཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སི. སཱ སེ་ས་མ་ངྒ་ལེ་སུ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཀི་མ་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ཏྟ་སྶ མེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ སུ་ཁ་ཀུ་མཱ་རོཏི ནཱ་མཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་དེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་དཱ་སི.
ཏ་དཱ ཨེ་ཝ་ཉྩ་སྶ མཱ་ཏུ ‘‘ནཱ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སཱ ཏ་སྶ ཀ་ཎྞ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ་པི ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨ་མྨ, ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ནཱ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ཏྟོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨི་མཱ་ཧཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ཐེ་རོ་པི ཏཾ, ‘‘ཏཱ་ཏ, པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཱ, ས་ཀྑི་སྶ་སི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མི ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ཝཱ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ་པི ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, དེ་ཧི མ་མ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ ག་ཧི་ཏེ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་མཱ་ནོ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་ཏོ ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་མ པུ་ཉྙེ་ན ལ་བྷི་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཀུ་ཉྩི་ཀཾ ད་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སོ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སཱ་མ་ཎེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ, མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱུ་པ་ཝ་ནེ དུ་སྶ་དྡ་ཀེ ས་ཀུ་ཎེ པ་ལཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ས་ཡ་མྤི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི. ཝི་ཧཱ་རོ ས་ནྣི་སི་ནྣོ ནི་ར་ཝོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ‘ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྶ ནུ ཁོ གྷ་རེ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏུ་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱ་དྷུ ཝོ ཀ་ཏཾ ཨ་ཛྫ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཏེ་ཧི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སེ་ཧི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏེ་སཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པ་ར་མྤི ཏེ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཏྟ་པཱུ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ མེ ཚཱ་ཏོ’’ཏི ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ, ནི་པྥ་ནྣཾ ནུ ཁོ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ’’ནྟི. སོ ཏི་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་ན ‘སཱ་མ་ཎེ་རོ མེ ཚཱ་ཏོ’ཏི ཝེ་གེ་ན བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ས་ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི.
ཐེ་རོ་པི བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏེ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཐེ་ར་སྶ བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ནཱི་ཙཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་པི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི མུ་ཉྩིཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱུ་རི་ཡོ ན་བྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སཱ་ཡ་ནྷོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ པུ་བྦ་ཎྷོ བ་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ, སཱ་ཡ་ནྷོ མ་ནྡོ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ པུ་བྦ་ཎྷོ བ་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ, སཱ་ཡ་ནྷོ མ་ནྡོ, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སཱུ་རི་ཡོ ན་བྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཧོ་ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཛྫ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཧ་མྤི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ, ཨ་ཛྫ སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རོ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ར་ནྟེ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རེ ཨུ་སུཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཙྪ་ཀེ ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༥. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟི ནེ་ཏྟི་ཀཱ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ ན་མ་ཡ་ནྟི ཏེ་ཛ་ནཾ;
དཱ་རུཾ ན་མ་ཡ་ནྟི ཏ་ཙྪ་ཀཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མ་ཡ་ནྟི སུ་བྦ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་བྦ་ཏཱཏི སུ་ཝ་དཱ, སུ་ཁེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
ད་ཎྜ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་མོ ཝ་གྒོ.