༡༠. ད་ཎྜ་ཝ་གྒོ
༡. ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏེ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ནི་ཀྑ་མ་ཐ, མ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ‘‘ན མ་ཡཾ ད་སྶཱ་མ, ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཡོ ཀ་རོ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པ་ཧཱ་ར་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (པཱ་ཙི. ༤༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་པི ད་ཎྜ་སྶ ཏ་ས་ནྟི, མ་ཙྩུ་ནོ བྷཱ་ཡ་ནྟཱི’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་རོ ན པ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, ན གྷཱ་ཏེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༩. ‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟི ད་ཎྜ་སྶ, ས་བྦེ བྷཱ་ཡ་ནྟི མ་ཙྩུ་ནོ;
ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ཧ་ནེ་ཡྻ ན གྷཱ་ཏ་ཡེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟཱིཏི ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི ད་ཎྜེ པ་ཏ་ནྟེ ཏ་སྶ ད་ཎྜ་སྶ ཏ་ས་ནྟི. མ་ཙྩུ་ནོཏི མ་ར་ཎ་སྶཱ་པི བྷཱ་ཡ་ནྟིཡེ་ཝ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན སཱ་ཝ་སེ་སོ. ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཉྙཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི བྷེ་རི་ཡཱ ཙ་རཱ་པི་ཏཱ་ཡ་པི རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ཝ ཏ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ་སུ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ ཏ་ཡོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ན བྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི. ན ཧ་ནེ་ཡྻ ན གྷཱ་ཏ་ཡེཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ཏྟཱ་ཏི ནེ་ཝ པ་རཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻ ན པ་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ པ་ཧ་རིཾ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སཾ ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀཾ ཨུ་གྒི་རིཾ་སུ. ཨི་དྷཱ་པི ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཡོ ཀ་རོ་ཏི, སོ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (པཱ་ཙི. ༤༥༤ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་པི ད་ཎྜ་སྶ ཏ་ས་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ནེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པི་ཡ’ནྟི ཉ་ཏྭཱ པ་རོ ན པ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ ན གྷཱ་ཊེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༠. ‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟི ད་ཎྜ་སྶ, ས་བྦེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པི་ཡཾ;
ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ཧ་ནེ་ཡྻ ན གྷཱ་ཏ་ཡེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པི་ཡནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པི་ཡཾ མ་དྷུ་རཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ ཝཱ མ་ར་ཎེ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཚ་བྦ་གྒི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ས་བྦ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཏྠུ
སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཀཾ གྷ་ར་ས་པྤ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཀིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, ད་ཎྜ་ཀེ་ན པ་ཧ་རཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི པུ་ན པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཌཾ་ས་ན་བྷ་ཡེ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏུ་མྷེ ‘ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨི་མཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁ་ལཱ་བྷི་ནོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཐ. ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ན ཧི པ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༣༡. ‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི;
ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ན ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁཾ.
༡༣༢. ‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ན ཧིཾ་ས་ཏི;
ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡོ ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ལེ་ཌྜུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི. པེ་ཙྩ སོ ན ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁནྟི སོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶ་སུ་ཁཾ ཝཱ དི་བྦ་སུ་ཁཾ ཝཱ པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ན ལ་བྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ པེ་ཙྩ སོ ལ་བྷ་ཏེཏི སོ པུ་གྒ་ལོ པ་ར་ལོ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཁཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་པི ཏེ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
མཱ་ཝོ་ཙ ཕ་རུ་སཾ ཀ་ཉྩཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་སྶ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏཾ ཐེ་རོ ན པ་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏོ་པི་སྶ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ད་ད་ནྟི.
ཀིཾ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟི? ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ས་དི་སཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མ་གྒཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ཚ་མཱ་སཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་པི ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཀཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མ་གྒཱ, ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨི་མེ བྷི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙི་ནྟི་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མེ་ཧི, ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩེ་ན་མྷི ཨ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཝ་ཎྞཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པཾ, ཨེ་ཀེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ས་ཎྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. སོ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་མཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ན པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ པ་སྶི. སཱ ཏེ་ན དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨི་ཏ་རོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལཾ ཏེ བྷི་ནྣ’’ནྟི. ‘‘ན་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ’’ནྟི. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏེ མ་ཡཱ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་མཱ་ནཱ ཏ་རུ་ཎ་ཨི་ཏྠཱི ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ནྟཱི དི་ཊྛཱ, ཏྭཾ ‘‘ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ’’ནྟི ཀིཾ ཝ་དེ་སཱི་ཏི. སོ ཨ་ས་ནི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཝ་ཏྠ་ཊོ ཝི་ཡ མཱ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་སེ་ཧི, ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ནྟི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘མ་ཡཱ སཱ་མཾ ཨ་ཀྑཱི་ཧི དི་ཊྛཾ, ཀིཾ ཏ་ཝ ས་དྡ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ཎྜ་ཀོ ཝི་ཡ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ་པི ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སཱི་དི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སཱི་ལེ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལ༹ཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ་པི ‘‘མ་ཡཱ སཱ་མཾ དི་ཊྛ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ མ་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ སཱི་ལ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, མ་ཡཱ པ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཀ་རོ་ཐ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཀཱ་སི, ན པ་ན ཐེ་རེ པུ་བྦེ ཝི་ཡ མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ.
ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན ཏེ ཐེ་རཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་པཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨི་མཾ དུ་སྶཱི་ལཾ ཏ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱི་ཧ་ར. ཨི་མ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ ཝི་ཧཱ་རེ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ག་ནྟྭཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཐེ་སུཾ. སཱ་པི ནེ་སཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.
བྷི་ཀྑཱུ་པི ཏེ་ཧི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཡ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི, ཏཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཛི་ཏཱ ནཱི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན སོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པུ་རི་སེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་མྤི་སྶ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋི་ཏཾ རཱ་ཛཱ ཨ་དྡ་ས. ཐེ་རོ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ ན ཝ་ནྡི, ཏ་མྤི ཨི་ཏྠིཾ ནཱ་དྡ་ས. སོ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ་པི ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨ་དྡ་སཾ, ཀ་ཧཾ སཱ’’ཏི? ‘‘ན པ་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋི་ཏཱ དི་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ན པ་སྶཱ་མི’’ཙྩེ་ཝཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏོ ཏཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁེ ཋི་ཏེ པུ་ན སཱ ཐེ་ར་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ པུ་ན ཨུ་པ་རི་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ནི་སཱི་དི. པུ་ན རཱ་ཛཱ ཏཾ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་པི ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཧཾ སཱ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ན ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི. ནཱ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋི་ཏཱ དི་ཊྛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ‘‘མེ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཧཾ པ་ན ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་ན ཐེ་རཾ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨོ་ཏ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁེ ཋི་ཏེ པུ་ན ཏཾ ཏ་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. པུ་ན ནཱ་དྡ་ས. སོ པུ་ན ཐེ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘ན པ་སྶཱ་མི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ‘‘པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ སཾ་ཀི་ལེ་སེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ན ད་སྶ་ཏི, ནི་བ་དྡྷཾ མ་མ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ཐ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ར་ཉྙོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཾ, ‘ཨེ་ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནཱི་ཧ་རཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ཏོ’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཏ་མྤི ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྦྷོ, དུ་སྶཱི་ལ, ཨི་དཱ་ནི་སི རཱ་ཛ་ཀོ་ཎྜོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. སོ་པི པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཏུ་མྷེ དུ་སྶཱི་ལཱ, ཏུ་མྷེ ཀོ་ཎྜཱ, ཏུ་མྷེ ཨི་ཏྠིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ ཨ་མྷེ ‘དུ་སྶཱི་ལཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ཨི་ཏྠིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟིཾ དི་སྭཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ ཀི་ར ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་ཏྠིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི, ཨེ་ཏེ ཏཱ་ཝ དི་སྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏྭཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི, ན་ནུ པུ་བྦེ ཏ་ཝེ་ཝ པཱ་པི་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་དཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ པུ་ན པཱ་པི་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨི་དཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏྭཾ ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི ཏེ པུ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ པཱ་པི་ཀཾ དི་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, མཱ པུ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཧི, ནི་སྶ་དྡོ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ་ས་ཐཱ་ལ་ས་དི་སོ ཧོ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༣༣. ‘‘མཱ་ཝོ་ཙ ཕ་རུ་སཾ ཀ་ཉྩི, ཝུ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཝ་དེ་ཡྻུ ཏཾ;
དུ་ཀྑཱ ཧི སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, པ་ཊི་ད་ཎྜཱ ཕུ་སེ་ཡྻུ ཏཾ.
༡༣༤. ‘‘ས་ཙེ ནེ་རེ་སི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀཾ་སོ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཡ་ཐཱ;
ཨེ་ས པ་ཏྟོ་སི ནི་བྦཱ་ནཾ, སཱ་ར་མྦྷོ ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མཱ་ཝོ་ཙ ཕ་རུ་སཾ ཀ་ཉྩཱིཏི ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་མྤི ཕ་རུ་སཾ མཱ ཨ་ཝ་ཙ. ཝུ་ཏྟཱཏི ཏ་ཡཱ པ་རེ ‘‘དུ་སྶཱི་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཝ་དེ་ཡྻུཾ. སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱཏི ཨེ་སཱ ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རཱ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ཀྑཱ. པ་ཊི་ད་ཎྜཱཏི ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཏཱ་དི་སཱ པ་ཊི་ད་ཎྜཱ ཙ ཏ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ ནེ་རེ་སཱིཏི ས་ཙེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི. ཀཾ་སོ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཡ་ཐཱཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ལ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཀཾ་ས་ཐཱ་ལཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཉྷི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ པ་ཧ་ཊ་མྤི ས་དྡཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ས པ་ཏྟོ་སཱིཏི ས་ཙེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཨི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ཏྟོ་པི ཨེ་སོ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ. སཱ་ར་མྦྷོ ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཙ པ་ན ‘‘ཏྭཾ དུ་སྶཱི་ལོ, ཏུ་མྷེ དུ་སྶཱི་ལཱ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཱ་ར་མྦྷོ་པི ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ་པི ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷཱི་ཏི.
ཀོ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ
ཡ་ཐཱ ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་སཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ ཏཱ་སུ མ་ཧ་ལླ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི, ‘‘ཨ་མྨཱ, ཀི་མ་ཏྠཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཛཱ་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི. ཏཱ་ཧི ‘‘དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ཏྠི་ཡོ པུ་ཙྪི, ཏཱ་ཧི ‘‘ས་པ་ཏྟི་ཝཱ་སཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་རུ་ཎི་ཏྠི་ཡོ པུ་ཙྪི, ཏཱ་ཧི ‘‘པ་ཋ་མ་ག་བྦྷེ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ པུ་ཙྪི, ཏཱ་ཧི ‘‘ཏ་རུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཀུ་ལ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཏཱ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ཝི་སཱ་ཁེ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ད་ཎྜ་ཧ་ཏྠ་ཀ་གོ་པཱ་ལ་ཀ་ས་དི་སཱ, ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ, ཛ་རཱ བྱཱ་དྷི་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ, བྱཱ་དྷི མ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎཾ ཀུ་ཋཱ་རི་ཡཱ ཚི་ནྡ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ པ་ན པ་ཏྠེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༥. ‘‘ཡ་ཐཱ ད་ཎྜེ་ན གོ་པཱ་ལོ, གཱ་ཝོ པཱ་ཛེ་ཏི གོ་ཙ་རཾ;
ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ ཙ མ་ཙྩུ ཙ, ཨཱ་ཡུཾ པཱ་ཛེ་ནྟི པཱ་ཎི་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པཱ་ཛེ་ཏཱིཏི ཚེ་ཀོ གོ་པཱ་ལོ ཀེ་དཱ་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡོ གཱ་ཝོ ད་ཎྜེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པོ་ཐེ་ནྟོ སུ་ལ་བྷ་ཏི་ཎོ་ད་ཀཾ གོ་ཙ་རཾ ནེ་ཏི. ཨཱ་ཡུཾ པཱ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཚི་ནྡ་ནྟི ཁེ་པེ་ནྟི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི ཛ་རཱ ཙ མ་ཙྩུ ཙ, གོ་ག་ཎོ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི ཝི་ཡ མ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི ཏཱ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཛ་རཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི, ཛ་རཱ བྱཱ་དྷི་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ, བྱཱ་དྷི མ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ. ཏ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ཀུ་ཋཱ་རི་ཡཱ ཚེ་དཾ ཝི་ཡ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཐ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་དྡ་ས. ཏ་སྶ སཱི་ས་ཏོ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀཾ པེ་ཏཾ ཨ་དྡ་སཾ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཧཾ ཏཾ དི་སྭཱ ‘ན ཝ་ཏ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’ཏི སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སི’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (པཱ་རཱ. ༢༢༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠༢) ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨེ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པེ་ཏོ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛོ, ‘ཡེ ཙ པ་ན མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ’ཏི ན ཀ་ཐེ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ས་ཀྑིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ པུ་ཊྛོ བྱཱ་ཀཱ་སི –
ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར སུ་མ་ངྒ་ལ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི བྷཱུ་མིཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཨུ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ དྷ་ནེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀ་ལ་ལ་མ་ཀྑི་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ནི་པ་ནྣཾ ཨེ་ཀཾ ཙོ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀ་ལ་ལ་མ་ཀྑི་ཏ་པཱ་དོ ར་ཏྟིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ དི་ཝཱ ནི་པ་ནྣ་མ་ནུ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙོ་རོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཁེ་ཏྟཾ ཛྷཱ་པེ་སི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཛེ གུ་ནྣཾ པཱ་དེ ཚི་ནྡི, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ གེ་ཧཾ ཛྷཱ་པེ་སི, སོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཀོ་པཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྶ ཙཱུ་ལཱུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ སེ་ཊྛི་ནོ པི་ཡ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ‘‘ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཏ་སྶ པི་ཡ་ཏ་རཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཧོ་ཏུ, ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་པཾ ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠ་རི པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཱ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཀི་ར ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛྷཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཛྷཱ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་མ་བཱ་ཧུཾ ས་མ་ཉྫི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་པྥོ་ཊ་ནཾ ཨ་པྥོ་ཊེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་སྨཱ, སཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཛྷཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨ་པྥོ་ཊེ་སཱི’’ཏི? སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ, ཏཱ་ཏཱ, ཨ་གྒི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ དྷ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏུཾ ལ་དྡྷཾ, ‘པུ་ན་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཨ་པྥོ་ཊེ་སི’’ནྟི. སོ པུ་ན ཏ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཙོ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་མཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ངྐུ་ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཧོ་ཏུ, མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་རེ ཚུ་རི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་པི ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་པི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་མ ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཁེ་ཏྟཾ ཛྷཱ་པི་ཏཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཛེ གུ་ནྣཾ པཱ་དཱ ཚི་ནྣཱ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ གེ་ཧཾ ཛྷཱ་པི་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་པི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ པ་ཏྟིཾ ཏ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙོ་རོ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ཡི ཨི་མ་སྶ ཀོ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྨི་མྤི དཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་ཏྟིཾ དེ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ དུ་བྦྷཱ་མི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མེ པུ་རི་སཾ ཨ་ཁ་མཱ་པེ་ནྟ་སྶ དེ་ཝ་ད་ཎྜོ་པི མེ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་ཧི མེ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ མེ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘ཏ་ཡཱ མེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་བྦཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏྭཾ མ་ཡཱ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀ་སྨཱ མེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀོ་པོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ, ཏཾ མེ ཁ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཙོ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, ཁ་མཱ་མི ཏེ, ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཙེ མེ, སཱ་མི, ཁ་མ་སི, ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ མཾ གེ་ཧེ དཱ་སཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ཐི་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཚེ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ ན ས་ཀྐཱ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏུཾ, ན མེ ཏ་ཡཱ གེ་ཧེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཁ་མཱ་མི ཏེ, ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི. ཙོ་རོ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨི་དཱ་ནི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ ནཱ་མ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, པ་ཙྪཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ཝ་གྒི་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༦. ‘‘ཨ་ཐ པཱ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཀ་རཾ བཱ་ལོ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
སེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དུ་མྨེ་དྷོ, ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷོ་ཝ ཏ་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཐ པཱ་པཱ་ནཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ བཱ་ལོ ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པཱ་པཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཀ་རོ་ནྟོ་པི པ་ན ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ‘‘པཱ་པཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཧཱིཏི སོ ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ཧི ཀ་མྨེ་ཧི དུ་མྨེ་དྷོ ནི་པྤ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཌ་ཌྜྷོ་ཝ ཏ་པྤ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་ཛ་ག་ར་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཡོ ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ’ཏི. མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཏུ་མྷེ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི. ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མ, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ. སོ ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི ‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’ཏི. ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི ‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི, ས་ཙེ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, སོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཏཾ མཱ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་རི་ས་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟེ ཙོ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡཾ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ མཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨ་དཾ་སུ. ཙོ་རཱ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་རཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ཐེ་རོ ཏེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཉྩི་ཀ་ཙྪི་དྡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ ཙོ་རཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཐེ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི. ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཋ་མ་མཱ་སེ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མཱ་སེ་པི ཐེ་རཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. པ་ཙྪི་མ་མཱ་སེ པ་ན ས་མྤ་ཏྟེ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ན ཨ་པ་ག་ཙྪི. ཙོ་རཱ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ནི་སྶ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ བྷི་ནྡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘མ་ཏོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གུ་མྦ་པི་ཊྛེ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཐེ་རོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ཝེ་ཋ་ནེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཐི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་སི, མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ’’ཏི? ‘‘ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་པ་དེ་སཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏེ་ན ཧི, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཧི. ཏཱ་དི་ས་སྶ ཧི མེ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨི་དྡྷི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཊ་ཝིཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ‘‘ཐེ་རཾ ཀི་ར ཙོ་རཱ མཱ་རེ་སུ’’ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཀ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ཏྠ་རི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཙོ་རེ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ར་པུ་རི་སེ པ་ཡོ་ཛེ་སི. ཏེ་སུ་པི ཙོ་རེ་སུ སུ་རཱ་པཱ་ནེ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ཊྛིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་སི. སོ ཏཾ ས་ནྟེ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ དུ་བྦི་ནཱི་ཏ, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ མེ པི་ཊྛིཾ པཱ་ཏེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན ཧ་རེ དུ་ཊྛ་ཙོ་ར, ཏ་ཡཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ པ་ཋ་མཾ པ་ཧ་ཊོ་ཏི? ཀིཾ པ་ན མ་ཡཱ པ་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི? ཨི་ཏི ནེ་སཾ ‘‘མ་ཡཱ པ་ཧ་ཊོ, མ་ཡཱ པ་ཧ་ཊོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཙ་ར་པུ་རི་སཱ ཏེ ས་བྦེ ཙོ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཙོ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཐེ་རོ མཱ་རི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཏུ་མྷེ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ནཱ་བྷི་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ་སུ ནི་ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ལེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཛྷཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་ན་ངྒ་ལེ་ཧི ཀ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ, པུ་བྦེ པ་ན ཏེ་ན ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ པ་ན་སྶ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཀ་མྨ’’ནྟི པུ་ཊྛོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི ཨེ་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀོ་ཊྚ་ན་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཾ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ གེ་ཧེ ཙ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀི་ལ་མ་སི, ཨེ་ཀཾ ཏེ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏྠོ, ཨ་ཧཾ ཡཱ་ཝ ཏུ་མྷེ ཛཱི་ཝ་ཐ, ཏཱ་ཝ ཝོ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ན་ཡིཾ་སུ. སཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་མེ་ཝ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱི ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ ཏ་སྶ བ་ཧི་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཙ ཡཱ་གུ་ཕེ་ཎ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཏེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཊྛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནྡྷ་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ས་བྦཾ གེ་ཧཾ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཡ ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ས་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཛྫི. སོ ‘‘ཧོ་ཏུ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ནེ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཏེ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ ཡཱ་ན་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཊ་ཝི་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ར་སྨི་ཡོ ག་ཎྷཱ་ཐ, གཱ་ཝོ པ་ཏོ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཙོ་རཱ ཝ་ས་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཨོ་ཏ་རཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏུ ཧ་ཏྠེ ར་སྨི་ཡོ ད་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་དྡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཙོ་རཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ, ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ར་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏ་ཐཱ་ཝི་ར་ཝ་ནྟེ་པི ཙོ་ར་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་མི.
ས་ཏྠཱ ཨི་དཾ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ སཾ་ཙུ་ཎྞི་ཏོ མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ལ་དྡྷཾ, པ་ཉྩ་ཧི ཙོ་ར་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་བྷིཾ་སུ. ཨ་པྤ་དུ་ཊྛེ་སུ ཧི པ་དུ་སྶ་ནྟོ ད་ས་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༣༧. ‘‘ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཨ་ད་ཎྜེ་སུ, ཨ་པྤ་དུ་ཊྛེ་སུ དུ་སྶ་ཏི;
ད་ས་ནྣ་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནི་ག་ཙྪ་ཏི.
༡༣༨. ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཕ་རུ་སཾ ཛཱ་ནིཾ, ས་རཱི་ར་སྶ ཝ བྷེ་ད་ནཾ;
ག་རུ་ཀཾ ཝཱ་པི ཨཱ་བཱ་དྷཾ, ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཾ ཝ པཱ་པུ་ཎེ.
༡༣༩. ‘‘རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་གྒཾ, ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ དཱ་རུ་ཎཾ;
པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཝ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, བྷོ་གཱ་ནཾ ཝ པ་བྷ་ངྒུ་རཾ.
༡༤༠. ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ་སྶ ཨ་གཱ་རཱ་ནི, ཨ་གྒི ཌ་ཧ་ཏི པཱ་ཝ་ཀོ;
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དུ་པྤ་ཉྙོ, ནི་ར་ཡཾ སོ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ད་ཎྜེ་སཱུཏི ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜཱ་དི་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་སུ. ཨ་པྤ་དུ་ཊྛེ་སཱུཏི པ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ནི་ར་པ་རཱ་དྷེ་སུ. ད་ས་ནྣ་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནནྟི ད་ས་སུ དུ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝེ་ད་ནནྟི སཱི་ས་རོ་གཱ་དི་བྷེ་དཾ ཕ་རུ་སཾ ཝེ་ད་ནཾ. ཛཱ་ནིནྟི ཀི་ཙྪཱ་དྷི་ག་ཏ་སྶ དྷ་ན་སྶ ཛཱ་ནིཾ. བྷེ་ད་ནནྟི ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀཾ ས་རཱི་ར་བྷེ་ད་ནཾ. ག་རུ་ཀནྟི པ་ཀྑ་ཧ་ཏ་ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་ཀ་པཱི་ཋ་ས་པྤི་ཀུ་ཎཱི་བྷཱ་ཝ་ཀུ་ཊྛ་རོ་གཱ་དི་བྷེ་དཾ ག་རུ་ཀཱ་བཱ་དྷཾ ཝཱ. ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པནྟི ཨུ་མྨཱ་དཾ. ཨུ་པ་ས་གྒནྟི ཡ་ས་ཝི་ལོ་པ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་དི་ཀཾ རཱ་ཛ་ཏོ ཨུ་པ་ས་གྒཾ ཝཱ. ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནནྟི ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སུ་ཏ་ཨ་ཙི་ནྟི་ཏ་པུ་བྦཾ ‘‘ཨི་དཾ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ ཝཱ རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་རུ་ཎཾ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ. པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཝ ཉཱ་ཏཱི་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཝཱ. པ་བྷ་ངྒུ་རནྟི པ་བྷ་ངྒུ་བྷཱ་ཝཾ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ. ཡཾ ཧི་སྶ གེ་ཧེ དྷ་ཉྙཾ, ཏཾ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ངྒཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ, མུ་ཏྟཱ ཀ་པྤཱ་ས་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་གྒི ཌ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཌཱ་ཧ་ཀེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ས་ནི་ཨ་གྒི ཝཱ པ་ཏི་ཏྭཱ ཌ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏོ པཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཌ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ནི་ར་ཡནྟི དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཋཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡེ པ་ཏྟ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་ར་ཡཾ སོ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. བ་ཧུ་བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ན ན་གྒ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀི་རེ་ཀོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི. སོ པ་བྦ་ཛ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎ་ཉྩ ཨ་གྒི་སཱ་ལ་ཉྩ བྷ་ཎྜ་ག་བྦྷ་ཉྩ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤི བྷ་ཎྜ་ག་བྦྷཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཏེ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་སེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི. བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ ཙ བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ར་ཏྟིཾ ཨ་ཉྙཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི, དི་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི, དི་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྶེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྶི་མཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཏྭ་ཉྩ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཏཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཡཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཏེ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. སོ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀུ་པི་ཏོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ དཱ་ནི ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་རུ་པ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནོ ན་ནུ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ད་ཀ་ར་ཀྑ་ས་ཀཱ་ལེ་པི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ཧཱ་སི, ཀ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཧཱ་ཡ ཋི་ཏོ་སཱི་ཏི. སོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ མ་ཧིཾ་ས་ཀུ་མཱ་རོཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཙ་ནྡ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་སཾ མཱ་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ་པི པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏེ ཝ་རཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་པི ཁོ, ‘‘དེ་ཝ, ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘དེ་ཝེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་རོ དི་ནྣོ, ཨི་དཱ་ནི མེ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘མ་མ དྭེ པུ་ཏྟཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝི་ཡ ཛ་ལ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ཏཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཏྟེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི་སྶ མཱ་ཏཱ ར་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ དི་སྭཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི. ཏེ་སཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཏཾ ས་རཾ ག་ནྟྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ་ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི. སོ པ་ན ས་རོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎྞ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨེ་ཀེ་ན ད་ཀ་ར་ཀྑ་སེ་ན ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎྞོ ཙ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ན་ན་ཀེ ཡེ ཙ ཨ་ཉྙེ ཨི་མཾ ས་རཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, ཏེ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སོ ཏཾ ས་རཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི་ཎྞེ དེ་ཝ་དྷ་མྨེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ ཁཱ་ད་ཏི, སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ་པི ཏཾ ས་རཾ ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཨོ་ཏ་རི, ཏེ་ན ཙ ‘‘དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘དེ་ཝ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཏྭཾ དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནེ ཋ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཾ ཙི་རཱ་ཡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙ་ནྡ་ཀུ་མཱ་རཾ པེ་སེ་སི. སོ་པི ཏེ་ན ‘‘དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘དེ་ཝ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་ཀ་ར་ཀྑ་སོ ཏ་མྤི ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་པེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨི་མྤི ཙི་རཱ་ཡ་ནྟེ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ དྭི་ནྣ་མྤི ཨོ་ཏ་ར་ཎ་པ་དཾ་ཡེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་རོ ར་ཀྑ་ས་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཁ་གྒཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ར་ཀྑ་སོ ཏཾ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀ་པུ་རི་ས་ཝེ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཏྭཾ མ་གྒ་ཀི་ལ་ནྟོ, ཀ་སྨཱ ཨི་མཾ ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ བྷི་ས་མུ་ལཱ་ལཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ས སོ ཡ་ཀྑོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཡཱ མེ བྷཱ་ཏ་རོ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་རཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི་ཎྞེ ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ན ས་བྦེ་ཝ ལ་བྷ་སཱི་ཏི? དེ་ཝ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ན་ན་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ དེ་ཝ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཏྠོ་ཏི? ཨཱ་མ, ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ཧཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཀ་ཐེ་ཧཱི་ཏི. ན ས་ཀྐཱ ཀི་ལི་ཊྛེ་ན ག་ཏྟེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ནྟི. ཡ་ཀྑོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཎྜ་པ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱ, སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;
ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ ལོ་ཀེ, དེ་ཝ་དྷ་མྨཱཏི ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༦);
ཡ་ཀྑོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཎྜི་ཏ, ཨ་ཧཾ ཏེ པ་ས་ནྣོ, ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཏ་རཾ ད་མྨི, ཀ་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཎྜི་ཏ, ཏྭཾ ཀེ་ཝ་ལཾ དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་སི་ཡེ་ཝ, ན པ་ན ཏེ་སུ ཝ་ཏྟ་སཱི་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཡ་སྨཱ ཛེ་ཊྛཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟོ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་སཱི་ཏི, དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ཙཱ་ཧཾ ཡ་ཀྑ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་སུ ཙ ཝ་ཏྟཱ་མི. མ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ར་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན པི་ཏཱ ཏཾ ཝ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི, སོ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཏཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀོ ཡ་ཀྑོ ཁཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ཀོ་ཙི ས་དྡ་ཧི་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧཾ ག་ར་ཧ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ ཏ་མེ་ཝཱ་ཧ་རཱ་པེ་མཱི་ཏི. ཡ་ཀྑོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ པ་ཎྜི་ཏ, ཏྭ་མེ་ཝ དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ནཱ་སི, དེ་ཝ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཝ་ཏྟ་སཱི’’ཏི དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. སོ ཏེ་ན སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་སི་ཏྭཱ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཡ་ཀྑཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ར་ཛྫཾ, སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡེ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སོ ལཱ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ ར་ཀྑ་སོ བ་ཧུ་བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, སཱུ་རི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཙ་ནྡ་ཀུ་མཱ་རོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, མ་ཧིཾ་ས་ཀུ་མཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, པུ་བྦེ དེ་ཝ་དྷ་མྨེ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནོ ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཋ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ར་ཏོ ‘ཨ་པྤི་ཙྪོ་མྷཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་སི. ན ཧི སཱ་ཊ་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༡. ‘‘ན ན་གྒ་ཙ་རི་ཡཱ ན ཛ་ཊཱ ན པ་ངྐཱ, ནཱ་ནཱ་ས་ཀཱ ཐ་ཎྜི་ལ་སཱ་ཡི་ཀཱ ཝཱ;
ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, སོ་དྷེ་ནྟི མ་ཙྩཾ ཨ་ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ས་ཀཱཏི ན ཨ་ན་ས་ཀཱ, བྷ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐ་ཎྜི་ལ་སཱ་ཡི་ཀཱཏི བྷཱུ་མི་ས་ཡ་ནཱ. ར་ཛོ་ཛ་ལླནྟི ཀ་དྡ་མ་ལེ་པ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་རཱི་རེ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ར་ཛོ. ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནནྟི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ཧི མ་ཙྩོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ ན་གྒ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, སོ ཀེ་ཝ་ལཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ, ཀི་ལ་མ་ཐ་སྶ ཙ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ. ན ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཏི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་ཏི་ཎྞ་ཀ་ངྑཾ མ་ཙྩཾ སོ་དྷེ་ནྟཱིཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
བ་ཧུ་བྷ་ཎྜི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཙེ་པཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཀུ་པི་ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ ཏུ་ཊྛོ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ར་ཛྫཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཀུ་ས་ལཾ ཨི་ཏྠིཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ་ཝ སཱི་སཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ས་ཏྠཱ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, སི་ཏ་པཱ་ཏུ་ཀ་ར་ཎེ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶཱ་ན་ནྡ, ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཛྫ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ་ཝ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶོ་སི. ཏ་ཏྠ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘པ་སྶ་ཐ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ, མུ་ཁ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ཛྫ ཀི་ར ཨེ་ས ཨེ་ཝཾ སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་ལ་ངྐ་ཏོ་ཝ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཨ་ཛྫ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལ༹་ཉྩེ་ཝ ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ལཱི་ལ༹་ཉྩ ད་ཊྛུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ་པི ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠེ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་པཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. སཱ་པི ཨི་ཏྠཱི ར་ངྒ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ལཱི་ལཱ༹་ཡ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་པྤཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཾ ད་སྶ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ས་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མུ་ཁེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཙ ཝི་ཝ་ཊེ་ཧི ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནི་རུ་དྡྷཱ, སཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པཱི་ཏ་སུ་རཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ‘‘ན མེ ཨི་མཾ སོ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི བ་ལ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཝུ་ཏོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མེ སོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཾ མེ ཏུ་མྷེ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ མེ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘སོ་ཀཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སི. ཨི་མི་སྶཱ ཧི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཝ རོ་ད་ནྟ་སྶ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཨ་སྶཱུ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡཾ པུ་བྦེ ཏཾ ཝི་སོ་སེ་ཧི, པ་ཙྪཱ ཏེ མཱ་ཧུ ཀི་ཉྩ་ནཾ;
མ་ཛ྄ཛྷེ ཙེ ནོ ག་ཧེ་སྶ་སི, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༥༥, ༡༡༠༥; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞི་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༦༨);
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, ‘བུ་དྡྷ་ལཱི་ལ༹་ཉྩེ་ཝ ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ལཱི་ལ༹་ཉྩ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ད་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཧི, ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་གྒ་མྨ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཐ མེ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཝི་པ་སྶཱི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧཾ བ་ནྡྷུ་མ་ཏི་ན་ག་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སིཾ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ པ་རེ་སཾ ཚེ་དཾ ཝཱ པཱི་ལ༹ཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ དྷ་མྨ་གྷོ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཐ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཐ, དཱ་ནཾ དེ་ཐ, དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཐ, བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སཾ ཨ་ཉྙཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རཱ་མི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ བ་ནྡྷུ་མ་ཏི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི མཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པ་ད་སཱ་ཝ, དེ་ཝཱ’’ཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ན ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་སི, ཨི་མཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ པི་ལ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཝི་ཙ་རཱ’’ཏི མ་ཡ྄ཧཾ མུ་ཏྟཱ་དཱ་མ་ས་དི་སཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ད་ཏྭཱ ད་ནྟཾ ཨ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ མཾ ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་གྒྷོ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ པུ་ན རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དེ་ཝ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་སྶོ་པི ཏེ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་སི་ནྡྷ་ཝ་ཡུ་ཏྟ་ར་ཐཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི མེ རཱ་ཛཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དེ་ཝ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ར་ཐོ་པི ཏེ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ མ་ཧཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཉྩ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་དཱ་སི. སྭཱ་ཧཾ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་སཱི་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དྷ་མྨ་གྷོ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏི, མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པྤ་ལ་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ས་རཱི་རེ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཛྷཱ་པེ་སི, སུ་མ་ན་པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཝ་སི་སྶིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ སུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏ་ཏྠ པ་ཏིཾ་སུ. ཏཱ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཐཱུ་པཾ ཀཱ་རེ་སི ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་བྷཱ་གཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ གཱ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ ‘ས་མ་ཎོ’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟཾ ‘ས་མ་ཎོ’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༢. ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཙེ་པི ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ,
ས་ནྟོ ད་ནྟོ ནི་ཡ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི;
ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ,
སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ ས་མ་ཎོ ས བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ངྐ་ཏོཏི ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཙེ་པི པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ, རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ནེ་ན ད་ནྟོ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ནི་ཡ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སུ བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོཏི་པི ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ས་མ་ཎོཏི་པི བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཀཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཀ་པཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ན་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀོ མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་ཉྩ པ་ན ནི་ཝ་ཏྠ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གཾ ཀ་ཉྩི པ་དེ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ཀ་པཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཋ་པེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་དོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ མེ ཛ་ན་སྶ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ལོ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧི་རི་ཀ ནི་ལླ་ཛྫ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨི་མཾ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་པཱ་ལ་ཧ་ཏྠོ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི, ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྣི་སཱི་དི. སོ ཏཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ན་པི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི, པུ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི. ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. སོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན དཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་སི, ན་ནུ ཨ་ཡཾ ཏེ ཝི་ཙ་ར་ཎ་མ་གྒོ’’ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒེ ས་ཏི ག་ཏོ་མྷི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ ཚི་ནྣོ སཾ་ས་གྒོ, ཏེ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ན ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་མཱ་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི? ཨི་དཾ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟོ སཾ་ས་གྒེ ས་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་སྶ སཾ་ས་གྒོ ཚི་ནྣོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༤༣. ‘‘ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ པུ་རི་སོ, ཀོ་ཙི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཡོ ནི་དྡཾ ཨ་པ་བོ་དྷེ་ཏི, ཨ་སྶོ བྷ་དྲོ ཀ་སཱ་མི་ཝ.
༡༤༤. ‘‘ཨ་སྶོ ཡ་ཐཱ བྷ་དྲོ ཀ་སཱ་ནི་ཝི་ཊྛོ,
ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ སཾ་ཝེ་གི་ནོ བྷ་ཝཱ་ཐ;
ས་དྡྷཱ་ཡ སཱི་ལེ་ན ཙ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ,
ས་མཱ་དྷི་ནཱ དྷ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཙ;
ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ,
ཛ་ཧི་སྶ་ཐ དུ་ཀྑ་མི་དཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཧི་རི་ཡཱ ནི་སེ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ. ཀོ་ཙི ལོ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ དུ་ལླ་བྷོ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ ནི་དྡནྟི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནི་དྡཾ ཨ་པ་ཧ་ར་ནྟོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་བོ་དྷེ་ཏི. ཀ་སཱ་མི་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་དྲོ ཨ་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཏ་མཱ་ནཾ ཀ་སཾ ཨ་པ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཏི་ཏུཾ ན དེ་ཏི. ཡོ ཨེ་ཝཾ ནི་དྡཾ ཨ་པ་བོ་དྷེ་ཏི, སོ དུ་ལླ་བྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ བྷ་དྲོ ཨ་སྶོ པ་མཱ་ད་མཱ་ག་མྨ ཀ་སཱ་ཡ ནི་ཝི་ཊྛོ, ཨ་ཧ་མྤི ནཱ་མ ཀ་སཱ་ཡ པ་ཧ་ཊོ’’ཏི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཏ་པྤཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷེ་པི ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ སཾ་ཝེ་གི་ནོ བྷ་ཝ་ཐ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན ཙ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ད་ས་ནྣ་ཉྩ ཙ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎཱ. ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཐཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ད་ས་མཾ.
༡༡. སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏ་སྨི་ཉྷི བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ ག་ནྡྷ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ དྷ་ན་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཨི་དཾ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏུ དྷ་ནཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་དཱི་ན’’ནྟི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. སོ ཏཾ དྷ་ན་རཱ་སིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ག་མིཾ་སཱུ’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧི ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ དྷ་ནཾ ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘དཱ་ནཾ ཝཱ ད་སྶཱ་མི, པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཾ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཀཱ་རེ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝ ནྷཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ན་པ་ལླ་ངྐཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏིཾ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ནེ་ཝ གེ་ཧེ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ས་ཎྛཱ་པེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཡ་མཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ. པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་ན བྷོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དཱ་པེ་སི, ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་སྶ ཀི་ར བྷ་ཏྟ་བྷུ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི. སོ་པི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཧི ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ་ཧི ནྷ་ཏྭཱ ཏཾ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནེ ཏཾ པཱ་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ. སོ ནཱ་ཊ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀོ གཱ་མི་ཀ་མ་ནུ་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྦ་ཡཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ན་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. ཏ་དཱ པ་ན པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི. ‘‘ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་ནོ བྷུ་ཉྫ་ན་ལཱི་ལ༹ཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་ནོ ཏེ བྷུ་ཉྫ་ན་ལཱི་ལ༹ཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི, ག་ཙྪཱ་མ, ཨ་ཡཾ ན་ག་རེ བྷེ་རཱི ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི བྷ་ཏྟ་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ་ཝ ན་ག་ར་ཝཱ་སིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏི་ཡཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ པི་པཱ་སཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ས་མྨ, མཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཏྠ་ཡི, ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ་ནྟི. ས་མྨ, ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎ་མཱ་མི ཏེ, སཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, སཱ་མཱི་ཏི. ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཏི་ཡཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ པི་པཱ་སཾ ཨུ་པཱ་དེ་སི, ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ དཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ, ས་མྨ, སུ་ཏཾ ཏེ’’ཏི? ‘‘སུ་ཏཾ མེ, ཨ་པི་ཙ ལ་བྷ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ མེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ པུ་ན་པི ཝི་ར་ཝི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར, སཱ་མི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་རི་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མྦྷོ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜོ ནཱ་མ ས་ཏ་མྤི ཨ་གྒྷ་ཏི, ས་ཏ་དྭ་ཡ་མྤི ཨ་གྒྷ་ཏི. ཡོ ཡོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ད་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཧཾ ཀིཾ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི? སཱ་མི, ཨ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་རི་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་སྶ དེ་ཐཱ་ཏི. ན ས་ཀྐཱ་ཝ མུ་དྷཱ ལ་དྡྷུཾ, ཡ་དི པ་ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མ་མ གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ས་མྨཱ’’ཏི ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. སོ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སི. གེ་ཧེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝཱ ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ་པི པ་ཉྙཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ དི་ཝ་སེ པ་རི་པུ་ཎྞེ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀོ ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀ་སྶ, སཱ་མི, དི་ཝ་སོ པུ་ཎྞོ, དུ་ཀྐ་རཾ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པི་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ་སྶ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཡ་པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏ་སྶ པཱ་ཏ་རཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཏཱི་ཎི ས་ཧ་སྶཱ་ནི དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཎིཾ ནཱ་མ པི་ཡ་བྷ་རི་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ན་མྤི ‘‘ཨ་ཛྫ ཏ་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. སོ སེ་ཊྛི་ནོ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཕ་ལ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ནྷ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ནི་ཝཱ་ས་ན་སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི. སེ་ཊྛི་པི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀོ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏིཾ ལ་བྷི, ཏ་སྶ བྷུ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱུ’’ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཉྩཱ་ཏི་མ་ཉྩེ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, གཱ་མ་ཝཱ་སི་སྶ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྤ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ནཱ་ཊ་ཀཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་སུཾ, ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ལ་བྷི, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡྷཱ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ མེ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ཙེ་ཝ མ་མ ཙ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་རི་ས་ནྟ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི.
སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཨ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི པ་ར་གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ར་ཀྑེ་ཡྻ, ས་ཙེ པ་ན ནཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ད་སྶཱ་མི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡྻ་སྶེ་ཝ ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏི་ཏོ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་མྤི མུ་ཁེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཏིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་ཏིཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏིཾ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཏ་སྶ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀི་རི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷ་སེ་ས་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཊི་ཝི་སོ ན ས་ཀྐཱ དྭི་དྷཱ ཀཱ་ཏུཾ, མཱ མཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ཐ, པ་ར་ལོ་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཐ, སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཐོ་ཀ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ས་བྦཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མེ པ་ར་གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི མེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ སུ་ཁ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶ’’ནྟི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི ཝི་ཡ ཏེ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ མ་ནོ་ས་ངྐ་པྤཱ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ པཱུ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ –
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཀཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;
ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, མ་ཎི ཛོ་ཏི་ར་སོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. –
ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཡཱ་ཝ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏ་ག་མ་ནཱ མཾ པ་སྶ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ནཾ པ་སྶ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ‘‘ཨ་པྤོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་ཧོ་སཱི’’ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནི (ཨ. ནི. ༤.༧༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི, ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ནི་པཱ་ཀ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀོ མ་ཡཱ དི་ནྣ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི མ་ཉྙེ, ཏེ་ནཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ ན་ད་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶེ པེ་སེ་སི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་མྤ་ཏྟི་དྷཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ, སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སེ་ཊྛི ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་རོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ དུ་ཀྐ་རཾ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏོ ཀི་ཉྩི དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི’’ནྟི ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏ་ཡཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཧ་ནྡ, ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ དཱ་ནེ མ་ཡ྄ཧ་མྤི པ་ཏྟིཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སེ་ཊྛི་པི་སྶ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.
ཙ་ཏ་སྶོ ཧི ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ – ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་དཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་དཱ, གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ར་ཧོ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ. དཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪཱ བྷཱ་གེ་ཏི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀོ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ་པི ས་མྤ་དཱ ནི་པྥ་ནྣཱ. ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙ རཱ་ཛཱ་པི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. བྷ་ཏྟ་བྷ་ཏི་ཀ་སེ་ཊྛཱིཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ག་ནྡྷ་སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཁཱ་ད་ནྟོ པི་ཝ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ལ་དྡྷ་ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛཱ་ཝ་སེ་ས་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ’’ནྟི དོ་ཧ་ལི༹་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དོ་ཧ་ལ༹ཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སི. སཱ སེ་ས་མ་ངྒ་ལེ་སུ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཀི་མ་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ཏྟ་སྶ མེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ སུ་ཁ་ཀུ་མཱ་རོཏི ནཱ་མཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་དེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་དཱ་སི.
ཏ་དཱ ཨེ་ཝ་ཉྩ་སྶ མཱ་ཏུ ‘‘ནཱ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སཱ ཏ་སྶ ཀ་ཎྞ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ཐེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཀུ་མཱ་རོ་པི ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨ་མྨ, ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ནཱ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ཏྟོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨི་མཱ་ཧཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ཐེ་རོ་པི ཏཾ, ‘‘ཏཱ་ཏ, པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཱ, ས་ཀྑི་སྶ་སི ཨ་བྷི་ར་མི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མི ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ཝཱ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ་པི ཏ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, དེ་ཧི མ་མ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ ག་ཧི་ཏེ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་མཱ་ནོ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་ཏོ ཏཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་མ པུ་ཉྙེ་ན ལ་བྷི་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཀུ་ཉྩི་ཀཾ ད་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སོ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ག་བྦྷཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ སཱ་མ་ཎེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ, མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱུ་པ་ཝ་ནེ དུ་སྶ་དྡ་ཀེ ས་ཀུ་ཎེ པ་ལཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏེ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ས་ཡ་མྤི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི. ཝི་ཧཱ་རོ ས་ནྣི་སི་ནྣོ ནི་ར་ཝོ ཨ་ཧོ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ‘ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྶ ནུ ཁོ གྷ་རེ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏུ་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱ་དྷུ ཝོ ཀ་ཏཾ ཨ་ཛྫ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཏེ་ཧི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སེ་ཧི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏེ་སཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པ་ར་མྤི ཏེ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཏྟ་པཱུ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ མེ ཚཱ་ཏོ’’ཏི ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ, ནི་པྥ་ནྣཾ ནུ ཁོ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ’’ནྟི. སོ ཏི་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པ་ན ‘སཱ་མ་ཎེ་རོ མེ ཚཱ་ཏོ’ཏི ཝེ་གེ་ན བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ས་ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི.
ཐེ་རོ་པི བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏེ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཐེ་ར་སྶ བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀུ་མཱ་རོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ནཱི་ཙཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་པི ཝི་མཱ་ནཱ་ནི མུ་ཉྩིཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱུ་རི་ཡོ ན་བྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སཱ་ཡ་ནྷོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ པུ་བྦ་ཎྷོ བ་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ, སཱ་ཡ་ནྷོ མ་ནྡོ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ པུ་བྦ་ཎྷོ བ་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ, སཱ་ཡ་ནྷོ མ་ནྡོ, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན སཱུ་རི་ཡོ ན་བྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཧོ་ཏི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཛྫ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ས་ཀྐོ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཧ་མྤི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ, ཨ་ཛྫ སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་རོ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ར་ནྟེ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རེ ཨུ་སུཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཙྪ་ཀེ ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༥. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟི ནེ་ཏྟི་ཀཱ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ ན་མ་ཡ་ནྟི ཏེ་ཛ་ནཾ;
དཱ་རུཾ ན་མ་ཡ་ནྟི ཏ་ཙྪ་ཀཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མ་ཡ་ནྟི སུ་བྦ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་བྦ་ཏཱཏི སུ་ཝ་དཱ, སུ་ཁེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
སུ་ཁ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
ད་ཎྜ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་མོ ཝ་གྒོ.