༥. སོ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. པ་ཉྩ་མེ ན་ག་རེ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ནེཏི བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཀུ་ལ་ཝ་རེཏི ཨ་གྒ་ཀུ་ལེ. སེ་ཊྛེཏི པཱ་སཾ་ས་ཏ་མེ. མ་ཧཱ་སཱ་ལེཏི མ་ཧཱ་སཱ་རེ. ཨ་ཛཱ་ཡ་ཧནྟི ཨ་ཛཱ་ཡིཾ ཨ་ཧཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ཡ་དཱ ཧོ་མི བྷ་ཝཱ་མི པ་ཊི་ཝ་སཱ་མི, ཏ་དཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒེ ཝི་ཛྫཱ་ཝ་ཏ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཊྛེ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཨ་ཧཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ནྟི.
ཏ་དཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ན་ག་རེ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘སོ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙོ་པི ས་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་སྶ ‘‘ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝེ་དཱ་ནཾ ས་བྦ་སི་པྤ་ནི་པྥ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་མྤ་དཾ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ སོ་ཎ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏེ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀུ་ལ་ཏོ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མ, ཏྭཾ ཀུ་ཊུ་མྦཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, ཨ་ཧཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏུ་མྷེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཧི ཏ་དཱ ཏ་ཡོ་པི བྷ་ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཨ་གཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ས ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་ནྡ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཀུ་ཊུ་མྦཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ནཱ་པི ‘‘ནཱ་ཧཾ མ་མ བྷཱ་ཏ་རཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཁེ་ལ༹ཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པཱ་མི, ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷཱ་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཝཾ ཏ་རུ་ཎཱ ཀཱ་མེ ཛ་ཧ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ཡ་ནྟི ས་བྦེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, ས་བྦེ ས་ཧེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ད་ཏྭཱ དཱ་ས་ཛ་ནཾ བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧཱ་ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༤༣. ‘‘ཏ་དཱ་པི ལོ་ཀཾ དི་སྭཱ་ན, ཨ་ནྡྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་མོ་ཏྠ་ཊཾ;
ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏི, ཏུ་ཏྟ་ཝེ་ག་ཧ་ཏཾ ཝི་ཡ.
༤༤. ‘‘དི་སྭཱ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ པཱ་པཾ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱ;
ཀ་དཱ་ཧཾ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མྨ, པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི ཀཱ་ན་ནཾ.
༤༥. ‘‘ཏ་དཱ་པི མཾ ནི་མ་ནྟིཾ་སུ, ཀཱ་མ་བྷོ་གེ་ཧི ཉཱ་ཏ་ཡོ;
ཏེ་ས་མྤི ཚ་ནྡ་མཱ་ཙི་ཀྑིཾ, མཱ ནི་མ་ནྟེ་ཐ ཏེ་ཧི མཾ.
༤༦. ‘‘ཡོ མེ ཀ་ནི་ཊྛ་ཀོ བྷཱ་ཏཱ, ན་ནྡོ ནཱ་མཱ་སི པ་ཎྜི་ཏོ;
སོ་པི མཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟོ, པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མ་རོ་ཙ་ཡི.
༤༧. ‘‘ཨ་ཧཾ སོ་ཎོ ཙ ན་ནྡོ ཙ, ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ མ་མ;
ཏ་དཱ་པི བྷོ་གེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ, པཱ་ཝི་སི་མྷཱ མ་ཧཱ་ཝ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་པཱིཏི ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ན་ག་རེ སོ་ཎོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཏ་དཱ་པི. ལོ་ཀཾ དི་སྭཱ་ནཱཏི ས་ཀ་ལ་མྤི ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨ་ནྡྷཱི་བྷཱུ་ཏནྟི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཾ. ཏ་མོ་ཏྠ་ཊནྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ. ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀཱ་མཱ་དི་བྷ་ཝ་ཏོ མ་མ ཙི་ཏྟཾ ས་ངྐུ་ཊ་ཏི ས་ནྣི་ལཱི་ཡ་ཏི ན ཝི་ས་ར་ཏི. ཏུ་ཏྟ་ཝེ་ག་ཧ་ཏཾ ཝི་ཡཱཏི ཏུ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཡོ་ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱི་སོ དཱི་གྷ་ད་ཎྜོ, ཡོ པ་ཏོ་དོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝེ་ག་སཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཏ་དཱ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
དི་སྭཱ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ པཱ་པནྟི གེ་ཧཾ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ཧི གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་དོ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ཉྩ ནེ་སཾ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ས་ཧཾ ཏ་དཱཏི ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཨ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ སོ་ཎ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཙི་ནྟེ་སིཾ ཨ་ཧཾ. ཏ་དཱ་པི མཾ ནི་མ་ནྟིཾ་སཱུཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཡོ་གྷ་ར་པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་དཱ་པི ཏ་སྨིཾ སོ་ཎ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ་པི མཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཉཱ་ཏ་ཡོ ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, ཨི་མཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ, ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི བྷོ་གེ་ཧི ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ས་མྤི ཚ་ནྡ་མཱ་ཙི་ཀྑིནྟི ཏེ་ས་མྤི མ་མ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཏེ་ཧི ཀཱ་མ་བྷོ་གེ་ཧི མཱ མཾ ནི་མ་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ནྡ་མྤི ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ནི་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མྤི ཀ་ཐེ་སིཾ, ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སོ་པི མཾ ཨ་ནུ སི་ཀྑ་ནྟོཏི ‘‘ཨི་མེ ཀཱ་མཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣༤; ༢.༤༣-༤༥; པཱ་ཙི.༤༡༧) ན་ཡེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཧཾ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་ནྟོ པ་བྦ་ཛྫཾ རོ་ཙེ་སིཾ. སོ་པི ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏ་ཐེ་ཝ ཏ་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན མཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟོ པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མ་རོ་ཙ་ཡཱིཏི. ཨ་ཧཾ སོ་ཎོ ཙ ན་ནྡོ ཙཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ སོ་ཎ་ནཱ་མ་ཀོ ཨ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ན་ནྡོ ཙཱ་ཏི. ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ མ་མཱཏི ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ པུ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི ཀཱ་མེ ཛ་ཧ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ཡ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་གཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ. བྷོ་གེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་ས་མི་དྡྷེ མ་ཧཱ བྷོ་གེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟཱ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཝི་སི་མྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ ཏེ ཏ་ཏྠ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི བྷཱ་ཏ་རོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒིཾ་སུ. ཏེ་སུ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘མ་ཡཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི་ཡྻོ ཙ པུ་རི་མ་གོ་ཙ་ར་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏི. ཏེ ཏཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. སོ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་དྷུ་ར་མ་དྷུ་རཱ་ནི སུ་པ་ཀྐཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏེ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀ་ནི་ཊྛེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ་ནི མ་ཡཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ནོ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ཏི ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི པ་རི་བྷོ་གཾ ན ལ་བྷ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི, པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ པ་ན ན ཁཱ་ད་ནྟི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ, ན་ནྡོ ཙ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་པ་ཀྐཱ་ནི དུ་པྤ་ཀྐཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་དཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་མེ ན ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ཝཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་མཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཧི, ཨུ་བྷོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ ན ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་མ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ན ཏྭཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་སི, ཨ་ཧཾ ཛེ་ཊྛོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ མ་མེ་ཝ བྷཱ་རོ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ནེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི.
སོ ཏེ་ན པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ སི་ནེ་རུ་པཱ་ད་ཏོ ར་ཏ་ན་ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་མ བྷཱ་ཏུ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི? ཨ་ཐ ཝཱ མེ བྷཱ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཁ་མེ་ཡྻ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཀྐ་ཉྩ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ན སོ་བྷི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཁོ མ་ནོ་ཛོ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་རཱ་ཛཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ, ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་མ བྷཱ་ཏུ གུ་ཎོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ག་ནྟྭཱ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ན་ག་རེ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཏུ་མྷེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏོ་ཀཱ་སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཝ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་སྶ་ཙི ཝ་དྷ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ ནོ དེ་ཏུ, ཝ་སེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱུ’’ཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི. ཏེ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷེ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ དྭི་ནྣཾ སེ་ནཱ་ནཾ པཱི་ལ༹་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཙ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཧ་ར་ཎེ་ཧི སཾ་ཝི་ད་ཧི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པེ་སི.
སོ ཏེ་ན པ་རི་ཏུ་ཊྛོ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཡ་ཐཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏཾ, བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ མེ ཏུ་མྷེ, ཀི་མ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྷི ཏེ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ར་ཛྫ་མྤི དཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་མི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལ༹་ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་དཱ་ས་པ་རི་ཛ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད’’ནྟི? ཏཾ སུ་ཏྭཱ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘ན མེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ, ནཱ་པི ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི, ཨ་པི ཙ ཁོ ཏེ ར་ཊྛེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨ་སྶ་མེ མ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏྱཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་པ་རཱ་དྷེ མ་མ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀེ་ན སོ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏེ་ན ནཱ་མ མ་ཧེ་སི་ནཱ པ་ཎཱ་མི་ཏོ, སྭཱ་ཧཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཏ་སྶ མེ ཏྭཾ ཁ་མཱ་པ་ནེ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཀྑོ་བྷ་ནཱི པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨེ་ཀ་ས་ཏ་རཱ་ཛཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ པ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་དེ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན ཀཱ་ཛེ་ན ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་པྤ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣཾ ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་ས་མ་པྤི་ཏཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ ནཾ ཁ་མཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏེ་སཾ པ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ –
‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ ཙ པ་མོ་དོ ཙ, ས་དཱ ཧ་སི་ཏ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ;
མཱ་ཏ་རཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏྭཱ་ན, ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཱ.
‘‘ཨཱ་ན་ནྡོ ཙ པ་མོ་དོ ཙ, ས་དཱ ཧ་སི་ཏ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ;
པི་ཏ་རཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏྭཱ་ན, ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ.
‘‘དཱ་ན་ཉྩ པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫ་ཉྩ, ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཡཱ ཨི་དྷ;
ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཙ དྷ་མྨེ་སུ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;
ཨེ་ཏེ ཁོ ས་ངྒ་ཧཱ ལོ་ཀེ, ར་ཐ་སྶཱ་ཎཱི་ཝ ཡཱ་ཡ་ཏོ.
‘‘ཨེ་ཏེ ཙ ས་ངྒ་ཧཱ ནཱ་སྶུ, ན མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ;
ལ་བྷེ་ཐ མཱ་ནཾ པཱུ་ཛཾ ཝཱ, པི་ཏཱ ཝཱ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཱ.
‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ས་ངྒ་ཧཱ ཨེ་ཏེ, ས་མྨ་པེ་ཀྑ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;
ཏ་སྨཱ མ་ཧ་ཏྟཾ པ་པྤོ་ནྟི, པཱ་སཾ་སཱ ཙ བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.
‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་རེ;
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ཙ པུ་ཏྟཱ་ནཾ, པ་ཛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ནེ ན་མ་སྶེ་ཡྻ, ས་ཀྐ་རེ་ཡྻ ཙ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨ་ནྣེ་ན ཨ་ཐ པཱ་ནེ་ན, ཝ་ཏྠེ་ན ས་ཡ་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནེ་ན ནྷཱ་པ་ནེ་ན, པཱ་དཱ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནེ་ན ཙ.
‘‘ཏཱ་ཡ ནཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ པ་ཎྜི་ཏཱ;
ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༠.༡༧༦-༡༨༣) –
བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་བ་ལ་ཀཱ་ཡཱ པ་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི མཱ་ཏ་རཾ ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི, ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, མ་ནོ་ཛོ རཱ་ཛཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ཨེ་ཀ་ས་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཐེ་རཱ ཙ, ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཀྑོ་བྷ་ནཱི་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, སོ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི, ཏ་ཐཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ཙ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཏི་བྦོ ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶ་བྷཱ་ཝོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟི, ས་ཏི་པི ནེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
སོ་ཎ་པ་ཎྜི་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི ནི་ཊྛི་ཏཱ.