ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ
ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ
ཙ་རི་ཡཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ, ཧི་ཏཱ ཡ་སྶ མ་ཧེ་སི་ནོ;
ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཏཾ, ཝ་ནྡེ ལོ་ཀ་གྒ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཡེ་ན ནཱི་ཡ་ནྟི ལོ་ཀ་ཏོ;
ཝ་ནྡེ ཏ་མུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་པཱུ་ཛི་ཏཾ.
སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ, ཋི་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཡོ;
ཝ་ནྡེ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷཾ ཏཾ, པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ.
ཝ་ནྡ་ནཱ་ཛ་ནི་ཏཾ པུ་ཉྙཾ, ཨི་ཏི ཡཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ;
ཧ་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ, ཧུ་ཏྭཱ་ཧཾ ཏ་སྶ ཏེ་ཛ་སཱ.
ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་སྨིཾ, ས་མྦྷ་ཏཱ ཡཱ སུ་དུ་ཀྐ་རཱ;
ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟཱ, དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ད་ཡོ.
ཏཱ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ, ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ;
ས་ཀྐེ་སུ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ, ཝ་ས་ནྟེ་ན མ་ཧེ་སི་ནཱ.
ཡཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ, ས་བྦ་སཱ་ཝ་ཀ་ཀེ་ཏུ་ནོ;
ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ན ཙ་རི་ཡཱ-པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ དེ་སི་ཏཾ.
ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ, ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སུ མ་ཧེ་ས་ཡོ;
དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ ས་ཏྠུ, ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ནཾ.
ཏ་སྶ ས་མྦོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར-ཝི་བྷཱ་ག་ན་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ;
ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཀྐ་རཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ མ་ཡཱ.
ས་ཧ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཡ་སྨཱ, དྷ་ར་ཏེ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ;
པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱི་ཧཱ་ནཾ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ལ་མྦི་ཏྭཱ, ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ས་བྦ་སོ;
ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ, པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ.
ནི་སྶི་ཏཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ, སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མ་ནཱ་ཀུ་ལཾ;
མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ, ནི་པུ་ཎ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ.
ནཱི་ཏ་ནེ་ཡྻ་ཏྠ་བྷེ་དཱ ཙ, པཱ་ར་མཱི པ་རི་དཱི་པ་ཡཾ;
ཀ་རི་སྶཱ་མི ཏཾ ཙ་རི་ཡཱ-པི་ཊ་ཀ་སྶ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ.
ཨི་ཏི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ན་སྶ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏིཾ;
ཝི་བྷ་ཛ་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ་ཏྠཾ, ནི་སཱ་མ་ཡ་ཐ སཱ་དྷ་ཝོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀནྟི ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀཾ? ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ས་ཏྠུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་སི་ནཱི པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ པི་ཊ་ཀ་ས་དྡོ, ‘‘མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨཱ སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཏྠུ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ་པི ‘‘ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷཱ་ཛ་ན་ཏྠོ་པི ཧི པི་ཊ་ཀ་ས་དྡོ ནི་དྡི་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༢༨; ཨ. ནི. ༣.༧༠) ཝི་ཡ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཔ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི པ་ཉྩ་སུ ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཔ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཱ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླ་ནྟི ན་ཝ་སུ སཱ་ས་ན་ངྒེ་སུ གཱ་ཐཱས་ངྒ་ཧཾ.
‘‘དྭཱ་སཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ཏོ ག་ཎྷིཾ, དྭེ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོ;
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཡེ མེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༡༠༢༧) –
ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཝ་གྒ་ཏོ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཝ་གྒོ, ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་ཝ་གྒོ, ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཝ་གྒོ་ཏི ཝ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཝ་གྒེ ད་ས, ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་ཝ་གྒེ ད་ས, ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཝ་གྒེ པ་ཉྩ་ད་སཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས་ཙ་རི་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཏཱི་སུ ཝ་གྒེ་སུ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཝ་གྒོ ཨཱ་དི, ཙ་རི་ཡཱ་སུ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ. ཏ་སྶཱ་པི –
‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ, ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེ;
ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡཾ ཙ་རི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་པཱ་ཙ་ན’’ནྟི. –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཨཱ་དི. ཏ་སྶ ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡ་སྨཱ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ, ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནི་དཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ སུ་ཎ་ནྟེ་ཧི ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ནི་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དཱི་པ་ངྐ་རད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ནི་དཱ་ནེ་སུ ཡ་སྨཱ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཱ་ནི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནེ པ་ན ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ་ཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ནི་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ.
དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་མ་ཏྟིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ, ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟེ་ན པ་རི་ཧཱ་རེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་སོ་བྷ་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཡོ་བྦ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སེ ཝ་ཡ་སྨིཾ ཀ་ཏ་མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ, ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་ཏྭཱ, ཝེ་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ན་ཏྠ་ངྒ་མི་ཏེ་ཡེ་ཝ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་མ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི.
ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཔྤ་མུ་ཁཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊི་ཡོ དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་ནྟོ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཡ་སཱདི་ཀེ ཝེ་ནེ་ཡྻེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏེ ས་བྦེ་ཝ ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཏིཾ་ས བྷ་དྡ་ཝ་གྒི་ཡེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨུ་རུ་ཝེ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལ་པ་རི་ཝཱ་རེ ཏེ་བྷཱ་ཏི་ཀ་ཛ་ཊི་ལེ ཝི་ནེ་ཏྭཱ, ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ལ་ཊྛི་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བི་མྦི་སཱ་རཔྤ་མུ་ཁེ དྭཱ་ད་ས་ན་ཧུ་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ སཱ་ས་ནེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ, མ་ག་དྷ་རཱ་ཛེ་ན ཀཱ་རི་ཏེ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏེ་སུ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཛཱ་ཏེ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ཏྟོ ཀི་ར མེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ར་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ད་ས་པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ, ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ད་ས ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི ‘‘པུ་ཏྟཾ མེ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་སུ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རེ་ན ར་ཉྙོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ས་ཀྱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏི་སེ་ཊྛཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཝ་ས་ན་ཡོ་གྒཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ, ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མཾ པ་ཝེ་སེ་སུཾ. ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སཱ་ཀི་ཡཱ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཱ ས་ཏྠུ པ་ཎི་པཱ་ཏཾ ནཱ་ཀཾ་སུ. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མཱ་ནཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ སཱི་སེ པཱ་ད་པཾ་སུཾ ཨོ་ཀི་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཀ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཝ་ནྡི. ར་ཉྙཱ པ་ན ཝ་ནྡི་ཏེ ཏེ ཋཱ་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ས་བྦེ་པི སཱ་ཀི་ཡཱ ཝ་ནྡིཾ་སུ.
ཏ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ལོ་ཀ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མྤི ཨ་ཀཱ་སི – ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ མ་ནུ་སྶཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཱ་ཝ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནཱ ས་བྦེ དེ་ཝེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནེ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛོ་ཏ་ནྟེ མ་ཧ་ཏིཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟེ ས་ནྟཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་ནི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྷ་མྨཾ སཱ་ཀ་ཙྪ་ནྟེ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ, སོ་ལ༹་ས་སུ ཙ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ་སུ, ལོ་ཀ་ནྟ་ར་ནི་ར་ཡེ ཙཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ནྟི. ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ དེ་ཝཱ མ་ཧ་ཙྩ་དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི, བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟཱ ཐོ་མེ་ནྟི ཨ་པྥོ་ཊེ་ནྟི ཧ་ས་ནྟི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷུ་མྨཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཡཱ་མཱ ཙ དེ་ཝཱ ཏུ་སི་ཏཱ ཙ ནི་མྨི་ཏཱ;
པ་ར་ནི་མྨི་ཏཱ ཡེ་པི ཙ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ, ཨཱ་ན་ནྡི་ཏཱ ཝི་པུ་ལ་མ་ཀཾ་སུ གྷོ་ས’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༦)
ཏ་དཱ ཧི ད་ས་བ་ལོ ‘‘ཨ་ཏུ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷ་བ་ལཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་མུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་མཱ་ག་མེ ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ, དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏེ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡེ ཙ་ངྐ་མེ ཋི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་ཡ་ན་ཝི་ཧ་ངྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, པུ་ན ཏ་སྨིཾ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ན ཧེ་ཏེ ཛཱ་ན་ནྟི ས་དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སཱ, བུ་དྡྷོ ཨ་ཡཾ ཀཱི་དི་ས་ཀོ ན་རུ་ཏྟ་མོ;
ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལ་ཉྩ ཀཱི་དི་སཾ, བུ་དྡྷ་བ་ལཾ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སྶ ཀཱི་དི་སཾ.
‘‘ན ཧེ་ཏེ ཛཱ་ན་ནྟི ས་དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སཱ, བུ་དྡྷོ ཨ་ཡཾ ཨེ་དི་ས་ཀོ ན་རུ་ཏྟ་མོ;
ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལ་ཉྩ ཨེ་དི་སཾ, བུ་དྡྷ་བ་ལཾ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སྶ ཨེ་དི་སཾ.
‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མི, བུ་དྡྷ་བ་ལ་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མི, ན་བྷེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜི་ཏ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༣-༥);
ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ, ཏེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྡ་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལ་མ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སི པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ པཱ་ར་མི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡ་ནྟོ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཾ དེ་སེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, ས་མཱ་དྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཝི་དོ;
པ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ, པུ་ཙྪ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཀཱི་དི་སོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ན་རུ་ཏྟ་མ;
ཀ་མྷི ཀཱ་ལེ ཏ་ཡཱ དྷཱི་ར, པ་ཏྠི་ཏཱ བོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཱ.
‘‘དཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཉྩ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, པ་ཉྙཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ཀཱི་དི་སཾ;
ཁ་ནྟི ས་ཙྩ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, མེ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཀཱི་དི་སཱ.
‘‘ད་ས པཱ་ར་མཱི ཏ་ཡཱ དྷཱི་ར, ཀཱི་དི་སཱི ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀ;
ཀ་ཐཾ ཨུ་པ་པཱ་ར་མཱི པུ་ཎྞཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི ཀ་ཐཾ.
‘‘ཏ་སྶ པུ་ཊྛོ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་མ་དྷུ་ར་གི་རོ;
ནི་བྦཱ་པ་ཡ་ནྟོ ཧ་ད་ཡཾ, ཧཱ་ས་ཡ་ནྟོ ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི. (བུ. ཝཾ. ༡.༧༤-༧༨);
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ དེ་སི་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ཧོ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ, དུ་ཀྐ་རཾ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝཾ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ཕ་ལཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ བ་ལེ་སུ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་སི. སོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤཾ ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཱི་ཎི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཏ་ཡོ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཏི་སྶོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙཱ་ཡོ ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི པ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཚ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཚ གཱ་ར་ཝཱ ཚ ནི་སྶ་ར་ཎི་ཡཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཚ ས་ཏ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི ཚ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ས་ཉྙཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཚ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཏྟ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནཱ་ནི ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ས་ཏྟ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ ས་ཏྟ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་དེ་ས་ནཱ ས་ཏྟ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བ་ལ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཊྛ པ་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཊྛ ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཊྛ ཨ་ཀྑ་ཎ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཊྛ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑཱ ན་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ན་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒཱ་ནི ན་ཝ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་དེ་ས་ནཱ ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ན་ཝ པ་ཉྙཱ ན་ཝ ནཱ་ན་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ ད་ས ནཱ་ཐ་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ད་ས ས་མྨ་ཏྟཱ་ནི ད་ས ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ ད་ས ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ ད་ས ར་ཏ་ནཱ་ནི ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ དྭཱ་ད་ས དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རཱ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒ་གུ་ཎཱ ཙུ་དྡ་ས བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ་ད་ས ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏཱི སོ་ལ༹་ས ཨ་པ་ར་མྤ་རི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྩཱ་རི་ཏ་མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཝི་ཙ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟཱ་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ དྷ་མྨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ, ན པ་མཱ་ཎཾ པ་སྶི. ཐེ་རོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ནཱ་མ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟཾ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ན པ་སྶ་ཏི, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀིཾ པ་སྶི་སྶ་ཏི? ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཧི པ་ཉྙཱ མ་ཧ་ཏཱི ཉཱ་ཎཾ ཝི་ས་དཾ, སོ སོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ མ་ཧ་ནྟ་ཏོ ས་དྡ་ཧ་ཏི, ཨི་ཏི ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སཾ. ཨ་ཧོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻ་བྷེ་དཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ས་བྦ་སོ གོ་ཙ་རཱ, ནཱ་ཉྙེ་སཾ. ཀ་ཐེ་ཏུཾ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ན ས་ཀྐཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ནི་ཊྛ་མ་ག་མཱ་སི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཎྞཾ, ཀ་པྤ་མྤི ཙེ ཨ་ཉྙ་མ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ;
ཁཱི་ཡེ་ཐ ཀ་པྤོ ཙི་ར་དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ, ཝ་ཎྞོ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༠༤; ༣.༡༤༡; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༣);
ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶོ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ པཱ་ར་མི་ཡོ ཨ་ཧོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ. ཀ་ཏ་མཱ་སུ ནུ ཁོ ཛཱ་ཏཱི་སུ པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ཝཱ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཱ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མྤི ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་སུ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨི་མེ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ཝཱ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏཱ’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཏི་ས་ནྡྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏེ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡ྄ཧཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཙ ས་བྦེ་སུ ཀ་པྤེ་སུ བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཏོ ཛཱ་ཏིཾ པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ཨི་མཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཏེ པ་རི་པ་ཀྐཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷཱ་པ་དཱ་ནི་ཡ་ནྟི དུ་ཏི་ཡཱ་བྷི་དྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝོ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན པུ་ཙྪི་ཏོ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ནི་དཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༡. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཀ་པྤ-ས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་དྷཱ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་ག་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་པ་ར་མཱ་ཡུ་ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ན- ཚེ་ད་ན་ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཝི་ན་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ལེ་ས་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༣༧) ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༤༢) ཝི་དྷཱ་ནེ, ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཏྠུ་ཀ་པྤེ་ན ཝ་ཏ ཀི་ར, བྷོ, སཱ་ཝ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཛཱ་ནི་མྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༦༠) པ་ཊི་བྷཱ་གེ. ས་ཏྠུ་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་དྷཱ་ཡ་སྨཱ, ཀ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༠༩༨) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཡེ་ན སུ་དཾ ནི་ཙྩ་ཀ་པྤཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ཀཱ་ལེ. ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༧༨; ཨུ་དཱ. ༥༡) པ་ར་མཱ་ཡུ་མྷི. ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ ཧི ཨི་དྷ ཀ་པྤོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ. ‘‘ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༥.༡; སུ. ནི. མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ) ས་མ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ས་དྡྷཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢) ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནེ, ས་དྡྷཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི. ཝ. ༡༠༩༤; ཛཱ. ༢.༢༢.༡༣༦༨) ཚེ་ད་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཏོ དི་ནྣཾ, པེ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༧; པེ. ཝ. ༢༠) ཝི་ནི་ཡོ་གེ. ‘‘ཀ་པྤ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤ་ཀ་ཏཾ སཾ་སི་བྦི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༣༧༡) ཝི་ན་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ལེ་སེ. ‘‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ…པེ… ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༨; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༤; ཀ་ཐཱ. ༦༥༧, ༨༦༢) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤེ.
‘‘ན ཀ་པྤ་ཡ་ནྟི ན པུ་རེ་ཀྑ་རོ་ནྟི, དྷ་མྨཱ་པི ཏེ་སཾ ན པ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ་སེ;
ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱི་ལ་ཝ་ཏེ་ན ནེ་ཡྻོ, པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ན པ་ཙྩེ་ཏི ཏཱ་དཱི’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༠༩) ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་སུ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀ་པྤཱ་ཏི ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀ་པྤཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤོ དི་ཊྛི་ཀ་པྤོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༢༨). ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤; མ. ནི. ༡.༦༨) ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤེ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦) མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ. ཨི་དྷཱ་པི མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༩; ༣.༢༧༥; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༡༢༨; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.ཨེ་ཝ་མི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ཋ་ཝ་ཎྞ་ནཱ).
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་སི་དྡྷི – ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་པྤོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ སཱ་ས་པ་རཱ་སི་ཨུ་པ་མཱ་དཱི་ཧི ཀ་པྤེ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་པ་རི་མཱ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀཱི་ཝ དཱི་གྷོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པྤོ་ཏི? དཱི་གྷོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཀ་པྤོ, སོ ན སུ་ཀ་རོ ས་ངྑཱ་ཏུཾ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’ཏི ཝཱ. ས་ཀྐཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་མཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི? ‘ས་ཀྐཱ, བྷི་ཀྑཱུ’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑུ, ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ས་པ་རཱ་སི. ཏ་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ སཱ་ས་པཾ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་སཱ་ས་པ་རཱ་སི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན ཏྭེ་ཝ ཀ་པྤོ, ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཀ་པྤོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༢༨).
སྭཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ས་ངྒ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? སཾ་ཝ་ཊྚོ, སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི, ཝི་ཝ་ཊྚོ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༥༦).
ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ – ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏི. ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱ – ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ཏི. ཡ་དཱ ཧི ཀ་པྤོ ཏེ་ཛེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་དཱ ཨཱ་པེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སུ ཏཱི་སུ སཾ་ཝ་ཊྚེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཛཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝཱ ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ ཨི་དཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ སཾ་ཝ་ཊྚོ ནཱ་མ. ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ལཱ་དི་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་པཱུ་ར་ཀོ ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ནཱ་མ.
ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཝི་ཝ་ཊྚོ ནཱ་མ. ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཝ པུ་ན ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི ནཱ་མ. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ས་ངྒ་ཧཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡཱི. ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སྭཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི.
ཀ་པྤེཏི ཙ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེཏི ཀ་པྤ་ས་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཙཱ་ཡཾ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ, ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ. ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ས་ངྑི་ཡེ་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་པྤ་སྶ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་པྤཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝ. ན ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ག་ཧ་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཙ-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རོ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ངྑི་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ, ག་ཎ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཀོ ག་ཎ་ན་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཀེ. ཏེ ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་བ་ལ་ཀྑ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ས་མ་ཧཱ་བ་ལ་ཀྑཱ་ནི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, ས་ཊྛི་མ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ས་ངྑྱཱ་ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ ག་ཎ་ན་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་ས་ངྑྱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཏྟེ་པི ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ མེ་དྷ་ངྐ་རོ ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ དཱི་པ་ངྐ་རོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ་སུ དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་མ་ར་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ སུ་མེ་དྷོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ, སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན, ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷི. ཏ་སྶ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ ཨཱ་ཡ་པོ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་དི་བྷ་རི་ཏེ སཱ་ར་ག་བྦྷེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏེ, ཀུ་མཱ་ར, མཱ་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏེ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏེ ཨ་ཡྻ་ཀ་པ་ཡྻ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ དྷ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ག་ཏཱ, མ་ཡཱ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ དཱི་པ་ངྐ་རད་ས་བ་ལོ པ་ར་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ར་མྨ་ཝ་ཏཱིན་ག་རཾ ནཱ་མ པ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ སུ་ད་སྶ་ནམ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ར་མྨ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ སུ་ད་སྶ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏེ པུ་ན་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ སོ་དྷེ་ནྟི.
ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ སུ་མེ་དྷཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛེ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཀ་སྶ ཏུ་མྷེ ཨི་མཾ མ་གྒཾ སོ་དྷེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི? ཏེ་ཧི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒཾ སོ་དྷེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི སོ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ་ཧི ད་སྶི་ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏུཾ པ་ཧོ་མི, ཨ་ཛྫ པ་ན མ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀཱ་ཡཱ་ར་ཧཾ པུ་ཉྙཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པཾ་སུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ སོ་དྷེ་ཏི. ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ སོ་དྷ་ནེ དཱི་པ་ངྐ་རོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ མཱ ཙི་ཀྑ་ལླཾ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་ཉྩ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜ་ཉྩ ཛ་ཊཱ་ཀ་ལཱ་པ་ཉྩ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཉྩ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫོ ནི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མི. ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀེ་ནེ་ཝ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎེ་ན? ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧ་ཎྞ་ཝ་ཏོ ཏཱ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨི་ཏི སོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་དྷེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦཾ ཨི་མཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་པི ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཡཱ་ཝ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ‘‘བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ. ཨི་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཀ་པྤེ དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཏ་ཡོ བུ་དྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏཱ. པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏ་མྷཱ ཀ་པྤཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་བུ་དྡྷེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏ་ཎྷ་ངྐ་རོ མེ་དྷ་ངྐ་རོ, ཨ་ཐོ་པི ས་ར་ཎ་ངྐ་རོ;
དཱི་པ་ངྐ་རོ ཙ ས་མྦུ་དྡྷོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ.
‘‘མ་ངྒ་ལོ ཙ སུ་མ་ནོ ཙ, རེ་ཝ་ཏོ སོ་བྷི་ཏོ མུ་ནི;
ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི པ་དུ་མོ, ནཱ་ར་དོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ.
‘‘སུ་མེ་དྷོ ཙ སུ་ཛཱ་ཏོ ཙ, པི་ཡ་ད་སྶཱི མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
ཨ་ཏྠ་ད་སྶཱི དྷ་མྨ་ད་སྶཱི, སི་དྡྷ་ཏྠོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཏི་སྶོ ཕུ་སྶོ ཙ ས་མྦུ་དྡྷོ, ཝི་པ་སྶཱི སི་ཁི ཝེ་སྶ་བྷཱུ;
ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ, ཀ་སྶ་པོ ཙཱ་པི ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ཨེ་ཏེ ཨ་ཧེ་སུཾ ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ;
ས་ཏ་རཾ་སཱི་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, མ་ཧཱ་ཏ་མ་ཝི་ནོ་ད་ནཱ;
ཛ་ལི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ, ནི་བྦུ་ཏཱ ཏེ ས་སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི. (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཨ་པ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ);
ཏ་ཏྠ དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ངྒ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ་བྷི་ཏ་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ, ཏ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ (བུ. ཝཾ. ༢༨.༣, ༤, ༦, ༩) –
‘‘དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཙ ས་ཏྠུ་ནོ;
ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ.
‘‘ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, མ་ངྒ་ལོ ནཱ་མ ནཱ་ཡ་ཀོ;
ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ.
‘‘སོ་བྷི་ཏ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན, ཨ་ནོ་མ་ད་སྶཱི མ་ཧཱ་ཡ་སོ;
ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ.
‘‘ནཱ་ར་ད་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ;
ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ་ཏཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཏྟེ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་ངྑྱཱ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ སུ་མེ་དྷ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཏིཾ་ས་ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, སུ་ཛཱ་ཏ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ པི་ཡ་ད་སྶཱི་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ན་ཝ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དྭཱ་སཱི་ཏུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ས་ཏཱ་ནི, དྷ་མྨ་ད་སྶཱི་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ སི་དྡྷ་ཏྠ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཝཱི་ས་ཏི ཀ་པྤཱ, སི་དྡྷ་ཏྠ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཏི་སྶ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ཀ་པྤོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶི་སྶ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཁི་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཊྛི ཀ་པྤཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཏིཾ་ས ཀ་པྤཱ, ཨི་ཏི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀ་པྤ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀ་པྤེ་ཧི ཨི་མི་ནཱ ཙ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱི་རུ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟཱ ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡི་མྷ. ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་ཏོ (བུ. ཝཾ. ༡.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ, སོ་པི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ) དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.དཱུ་རེ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རས་དྡོ –
‘‘ན་དཱི་ཏཱི་རེ་སུ ས་ཎྛཱ་ནེ, ས་བྷཱ་སུ ར་ཐི་ཡཱ་སུ ཙ;
ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨) –
ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཁ་ཎེ, ཝི་ཛྫུ་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ག་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བོ་དྷི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༨༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡) ཝི་ཝ་རེ. ‘‘ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༦) ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨི་དྷཱ་པི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༣༦), ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ –
‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི, ས་མ་ཏྟིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པ་ཝི་ཙི་ནི ས་མཱ་དི་ཡི, ས་བྦེ་པི བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀེ དྷ་མྨེ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཡ་མྷི ཙེ་ཏ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ས་བྦ་སོ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི. ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ, ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེ’’ཏི ཨི་ད་ཉྷི མ་ཧཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཙ ས་ངྑྱཱ་ད་སྶ་ནཾ. སཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ངྑྱཱ ས་ངྑྱེ་ཡྻ་སྶ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ནཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཏྠ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ན་མཱ་ར་མྦྷོ ཡ་ཏྠ ཙ ཏེ པ་རི་ཡོ་སི་ཏཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཝ་དྷི ཙ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ར་མྦྷོ་སཱ་ན་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ཝི་དྷི ཙ ཨི་དྷ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི? ན ཨི་ད་མེ་ཝཾ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་པི ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཡོ ཧི ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཀ་པྤོ, སོ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ་ཏི.
ཡཾ ཙ་རི་ཏཾ, ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་པཱ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་རི་ཏནྟི ཙ་རི་ཡཱ, ས་མ་ཏྟིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ས་ངྒ་ཧཱ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཡཱ ཙི་མཱ ཨ་ཊྛ ཙ་རི་ཡཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པ་ཎི་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ, བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ, ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་སུ མ་གྒ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལེ་སུ པ་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱཏི. ཏ་ཏྠ པ་དེ་ས་ཏོ དྭི་ནྣཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ནི་དྡེ་སེ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༡; པ་ཊི. མ. ༡.༡༩༧) ‘‘ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཙ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ. ‘‘ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནྟོ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, པ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ་ར་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏི་ཡཱ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་ནྟོ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ་ར་ཏི, པ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཊི་པ་ནྣོ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཡཱ ཨི་མཱ ཨ་པ་རཱ་པི ཨ་ཊྛ ཙ་རི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ ས་བྦཱ་སཾ པཱ་ར་མི་ཏཱ་སྭེ་ཝ ས་མོ་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཙ་རི་ཡཱ, ས་མ་ཏྟིཾ་ས་པཱ་ར་མི་ས་ངྒ་ཧཱ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཧེ་ཏུ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཙ་རི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦཾ ཏཾ བོ་དྷི་པཱ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ-ས་དྡོ ས་བྦ་ས་བྦཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦཾ པ་དེ་ས་ས་བྦ་ནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༦; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥) ས་བྦ་ས་བྦ་སྨིཾ. ‘‘ས་བྦཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཙ་ཀྑུ་ཉྩེ་ཝ རཱུ་པཱ ཙ…པེ… མ་ནོ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཙཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྦ་སྨིཾ. ‘‘ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༦) ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་བྦ་སྨིཾ. ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༤༥) པ་དེ་ས་ས་བྦ་སྨིཾ. ཨི་དྷཱ་པི པ་དེ་ས་ས་བྦ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
བོ་དྷཱིཏི རུ་ཀྑོ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་པི ནི་བྦཱ་ན་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མྤི. ‘‘བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡; ཨུ་དཱ. ༡) ཙ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ག་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བོ་དྷི’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༨༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི རུ་ཀྑོ བོ་དྷི. ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༡) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ བོ་དྷི. ‘‘པ་ཏྭཱ་ན བོ་དྷིཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ བོ་དྷི. ‘‘པ་པྤོ་ཏི བོ་དྷིཾ ཝ་ར་བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༡༧) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦེ དྷ་མྨེ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ བོ་དྷི. ཨི་དྷཱ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཝཱ ཨི་དྷ བོ་དྷཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡), མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘མ་ཧཱ་བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཡཾ མ་མ དཱ་ནཱ་སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ པཱ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཡཾ ཙ་རི་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་སྶོ ཧི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ཀྐ་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙཱ་ཏི. ཏཱ་སུ ‘‘ཀ་པྤེ ཙ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ, ཙ་ཏུ་རོ ཙ ཨ་ས་ངྑི་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གོ, ཏེ་ན པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་བྦ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ, དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ས་བྦཾ ཙ་རི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ, བོ་དྷི་པཱ་ཙ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཀྐ་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པཱ་ཙེ་ཏི ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘བོ་དྷི་པཱ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ? ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཧི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨ་ཐ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མྤི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཧི ས་བྦཱ་ནི ཏེ་སཾ ཀི་རི་ཡ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་ག་ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཛཱ་ཏི་ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ན ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྶ་ཉྷི ཛཱ་ཏི་ཡཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ ན སཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཡཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ཏཱ ན སི་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནི་ཡ་ཏི་པ་ཏྠི་ཏཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ. ཡཱ་ཝ ཙ ཏེ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་པྤ་དེ་ས་མྤི ས་མྦྷཱ་རེ་སུ པ་ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དཱ པ་ན ས་བྦ་སོ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཨེ་ཝ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ས་མཱི་ཧ་ནཾ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ པ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡེ་ན ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ཀྐ་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲ ཡ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙ་རི་ཏཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཡཱ་ནཾ པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཙ པ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཀོ་ས་ལླ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པཱ་ར་མི་ཡོ ཨི་དྷ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ པ་ར་ཏོ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
༢. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ་རི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏོ བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་པྤེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་པྤེཏི ཨི་ཏོ པུ་རི་མེ པུ་རི་མ་ཏ་རེ ཝཱ ས་བྦ་སྨིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ, ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་རི་ཏནྟི ཙི་ཎྞཾ དཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ. ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱཏི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེཏི བྷ་ཝེ ཙ ཨ་བྷ་ཝེ ཙ, ‘‘ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༡༧) ཨེ་ཏྠ ཧི ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་པུ་ཉྙ་པཱ་པཱ་ནི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ‘‘ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༩; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༥) ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་ནི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སུ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ བྷ་ཝ་སྨི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་མྷི ཀ་པྤེཏི ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ. པ་ཝ་ཀྑི་སྶནྟི ཀ་ཐ་ཡི་སྶཾ. སུ་ཎོ་ཧཱིཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ས་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. མེཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀེ, མ་མ བྷཱ་ས་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡. ཨ་ཀི་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཀི་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཝ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེཏི མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ, ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི་ཡཾ, མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙེཏི ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟེ. ཝི་པི་ན་ཀཱ་ན་ནེཏི ཝི་པི་ན་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་ན་ནེ, པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ར་དཱི་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཝི་ཧ་རཱ་མཱིཏི དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་རཱི་ར་དུ་ཀྑཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རཱ་མི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་མི. ཨ་ཀི་ཏྟི ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠཱ ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ནཱ་མ རཱ་ཛི་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ཨ་ཀི་ཏྟཱི’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ བྷ་གི་ནཱི་པི ཛཱ་ཡི. ‘‘ཡ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་སེ་ཧི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དྷ་ན་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན དྷ་ན་སྶ སཾ་ཧཱ་ར་ཀཱ, ས་བྦེ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡེ་ཝ ག་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཀི་ཏྟི་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི.
སོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་ནེ ཨ་ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མཱ་ཡ དྷ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ, ཨ་ཏྠི་ཀཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་རི་ཏེ སཱ་ར་ག་བྦྷེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི གེ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་སྶ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷ་གི་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ཡེ་ན པ་ན དྭཱ་རེ་ན ཏ་དཱ ནི་ཀྑ་མི, ཏཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཡེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ན་དིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ཏཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཏ་སྶ གུ་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ནི་བྦ་ཏྟི, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ, པ་རི་ཝཱ་རོ་པི མ་ཧ་ནྟོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་དྷ ན ལ་བྷ་ཏི, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ད་མི་ལ༹་ར་ཊྛཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཝཱི་ར་པ་ཊྚ་ན་ས་མཱི་པེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཏ་ཏྲཱ་པི་སྶ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ར་དཱི་པེ ཨོ་ཏ་རི. ཏ་དཱ ཀཱ་ར་དཱི་པོ ཨ་ཧི་དཱི་པོ ནཱ་མ. སོ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ ཀཱ་ར་རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཕ་ལེ ཨ་ས་ཏི པ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་སི་ཏྟཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཏ་སྶ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཏ་པཾ ཙ་ར་ཏི, ས་ཀྐ་ཏྟཾ ནུ ཁོ པ་ཏྠེ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙཾ, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཛཱི་ཝི་ཏེ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨུ་ད་ཀ་སི་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི, ས་ཙེ ས་ཀྐ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སི་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏི, ནོ ཙེ, ན ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི སེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ཏ་ལཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ས་ཀྐོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་རཱུ་པེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ ཡཱ་ཙ་ཀོ དི་ཊྛོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་མ མ་ནོ་ར་ཐཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྐ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི. ས་ཀྐོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ པུ་ན པ་རི་ཡེ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ན ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་ལ་བྷིཾ, ཨ་ཛྫ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་མི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པུ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ, བ་ཧུཾ ཝ་ཏ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝཱ་མི, ས་ཙཱ་ཧཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མཱ་ས་མྤི དྭེ་མཱ་ས་མྤི དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཏཱི་སུ་པི དི་ཝ་སེ་སུ ‘‘ཏེ་ན དཱ་ནེ་ན ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷིཾ ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པ་ཏྠེ་མི, ཨ་པི ཙ ཨི་དཾ མེ དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༤. ‘‘ཏ་དཱ མཾ ཏ་པ་ཏེ་ཛེ་ན, ས་ནྟ་ཏྟོ ཏི་དི་ཝཱ་བྷི་བྷཱུ;
དྷཱ་རེ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཡ མཾ ཨུ་པཱ་ག་མི.
༥. ‘‘པ་ཝ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ པ་ཎྞཾ, ཨ་ཏེ་ལ་ཉྩ ཨ་ལོ་ཎི་ཀཾ;
མ་མ དྭཱ་རེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ, ས་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ཀི་རིཾ.
༦. ‘‘ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ་ན་ཧཾ པ་ཎྞཾ, ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ;
པུ་ནེ་ས་ནཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ན, པཱ་ཝི་སིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཀཾ.
༧. ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨུ་པ་ག་ཉྪི མ་མ་ནྟི་ཀཾ;
ཨ་ཀ་མྤི་ཏོ ཨ་ནོ་ལ་གྒོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
༨. ‘‘ན མེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ས་རཱི་ར་སྨིཾ ཝི་ཝ་ཎྞི་ཡཾ;
པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ར་ཏི་ཡཱ, ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི ཏཾ དི་ཝཾ.
༩. ‘‘ཡ་དི མཱ་ས་མྤི དྭེ་མཱ་སཾ, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཝ་རཾ ལ་བྷེ;
ཨ་ཀ་མྤི་ཏོ ཨ་ནོ་ལཱི་ནོ, ད་དེ་ཡྻཾ དཱ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ.
༡༠. ‘‘ན ཏ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ, ཡ་སཾ ལཱ་བྷ་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡིཾ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ, ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་དཱཏི ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ནཱ་མ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དཱི་པེ ཀཱ་རཱ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཏ་དཱ. མནྟི མ་མ. ཏ་པ་ཏེ་ཛེ་ནཱཏི སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སཱི་ལ་ཉྷི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཏ་པ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ཏཱ་པི ཧི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ ཙ ཏ་པ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཙ ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཙཱ་པི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་མ་ན་ཏོ ‘‘ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ ཏ་པོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྟ་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཛ་ནི་ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷེ་ན པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ནྟཱ་པི་ཏོ. ཏི་དི་ཝཱ་བྷི་བྷཱུཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི, ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ག་ཧི་ཏ་མྤི ཀཱ་ར་པ་ཎྞཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཝ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཏེ་ལ་ཉྩ ཨ་ལོ་ཎི་ཀནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་མ དྭཱ་རེཏི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ དྭཱ་རེ. ས་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ཀི་རིནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་ནེ་ས་ནཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ གྷཱ་སེ་ས་ནཾ ན ས་ལླེ་ཁ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ན་པཱི་ཏི་ཡཱ ཏི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ པུ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་ཀ་མྤི་ཏོཏི སུ་དཱུ་ར་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཙ་ལི་ཏོ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ཙ་ལ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀཱ་རི་ཏོ. ཨ་ནོ་ལ་གྒོཏི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་ལ་གྒོ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་མྤཱི་ཏི ཨི་མཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ་མ་དཱ་ས་ཧནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་དཱ་སིཾ ཨ་ཧཾ.
ན མེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཚི་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་སྨིཾ ཡེ་ན ཝེ་ཝ་ཎྞི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་མྤི མེ ས་རཱི་ར་སྨིཾ ཝི་ཝ་ཎྞི་ཡཾ དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? དཱ་ན་ཝི་ས་ཡེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན དཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ར་ཏི་ཡཱ. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི ཏཾ དི་ཝནྟི ཏཾ ས་ཀ་ལཾ ཏི་མ་ཏྟ་དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཝ དི་ཝ་སཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ས་དྭི་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི མཱ་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནོ་ལཱི་ནོཏི ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟོ, དཱ་ནེ ཨ་ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ. ཡ་སནྟི ཀི་ཏྟིཾ, པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ. ལཱ་བྷ་ཉྩཱཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ལཱ་བྷཾ ཝཱ ན པ་ཏྠ་ཡིཾ. ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཏཱ་ནི ཏཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི དཱ་ན་མ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཀ་མྨཱ་ནི དཱ་ན་སྶ ཝཱ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རིཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི.