༣. ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་མི་ཏ་ཡ་སོཏི ཨ་པ་རི་མི་ཏ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཝི་བྷ་ཝོ. རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡོཏི ར་མྨ་ན་ག་རེ ས་བྦ་ད་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ནཱ་མེ་ན ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡོ ནཱ་མ.

ཨ་ཡ་ཉྷི བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཨུ་ད་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༡.༣༧ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་རུ་ནྡྷ་ན་ན་ག་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཏ་སོ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༡༧.༡༩༥ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ, སོ་ཎ་ན་ནྡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༠.༩༢ ཨཱ་ད་ཡོ) བྲ་ཧྨ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ནཱ་མ, ཁ་ཎྜ་ཧཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ(ཛཱ. ༢.༢༢.༩༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) པུ་པྥ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༡.༧༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ར་མྨ་ན་ག་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ནཱ་མཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ་ཏི ར་མྨ་ན་ག་རེ ས་བྦ་ད་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ར་ཉྙོ པུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ རཱ་ཛཱ ཨུ་པ་ར་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ ར་ཐ་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན སི་རི་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རུ་ཀྑ་གྒ་ཏི་ཎ་གྒ་སཱ་ཁ་གྒ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་སུ མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ལ་གྒེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ སཱ་ར་ཐི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ, དེ་ཝ, ཧི་མ་ས་མ་ཡེ པ་ཏ་ན་ཀ་ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ ནཱ་མཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏེ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ སཱ་ར་ཐི, ཀ་ཧཾ ཏེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ, ན ཏེ ཨི་དཱ་ནི པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ, སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ས་བྦེ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་ལ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨི་མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཏི་ཎ་གྒེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་ས་དི་སཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་པཱི་ལི༹་ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏྟེ ཝི་ཡ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུཾ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེ, པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ་ན སཾ་ཝི་ཛིཾ.

༢. ‘‘ཏ་ཉྙེ་ཝཱ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ, སཾ་ཝེ་ག་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡིཾ;

མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ ཙ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛྫ་མ་ནུ་ཡཱ་ཙ་ཧ’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེཏི སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པ་ཧེ་ཏུ, སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶ་ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ་ནཱཏི ཝི་ན་ཊྛཾ པ་སྶི་ཏྭཱ, པུ་བྦེ རུ་ཀྑ་གྒཱ་དཱི་སུ མུ་ཏྟཱ་ཛཱ་ལཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ལ་གྒཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་མཱ་ནཾ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝི་ན་ཊྛཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ. སཾ་ཝི་ཛིནྟི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནི་པི ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པ་ཛྫིཾ.

ཏ་ཉྙེ་ཝཱ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ, སཾ་ཝེ་ག་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡིནྟི ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ མུ་ཁཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨི་ཏྟ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ སཾ་ཝེ་གཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཌྜྷེ་སིཾ. པ་བྦ་ཛྫ་མ་ནུ་ཡཱ་ཙ་ཧནྟི ‘‘ཏི་ཎ་གྒེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ ཝི་ཡ ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ མ་ཡཱ བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཏཱ་ནི ན ས་ནྟི, ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་མ་ཧོ་སི – ‘‘ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི.

ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་སི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་ཊྛུཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་མྨ་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨི་ཏི ས་པ་རི་སོ རཱ་ཛཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ དེ་ཝཱི ཙ ས་བྦེ ཙ ཨོ་རོ་དྷཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མཱ་ར, པ་བྦ་ཛཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙེ ཏེ ཀཱ་མེ་ཧི ཨཱུ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ཏེ པ་རི་པཱུ་ར་ཡཱ་མི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ –

‘‘མཱ མཾ དེ་ཝ ནི་ཝཱ་རེ་ཧི, པ་བྦ་ཛ་ནྟཾ ར་ཐེ་ས་བྷ;

མཱ་ཧཾ ཀཱ་མེ་ཧི ས་མྨ་ཏྟོ, ཛ་རཱ་ཡ ཝ་ས་མ་ནྭ་གཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༡.༧༧) –

ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ཨོ་རོ་དྷེ་ཧི མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་རུ་ཎཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི་ཡཱ –

‘‘ཨུ་སྶཱ་ཝོ་ཝ ཏི་ཎ་གྒ་མྷི, སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཾ པ་ཏི;

ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, མཱ མཾ ཨ་མྨ ནི་ཝཱ་ར་ཡཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༡.༧༩) –

ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་བྷི་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་སཾ་ཝེ་ག་ཏྟཱ ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏ་མཱ་ན་སོ པི་ཡ་ཏ་རེ མ་ཧ་ཏི ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚེ ཨུ་ལཱ༹་རེ རཱ་ཛི་སྶ་རི་ཡེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –

༣. ‘‘ཡཱ་ཙ་ནྟི མཾ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ, ས་ནེ་ག་མཱ ས་ར་ཊྛ་ཀཱ;

ཨ་ཛྫེ་ཝ པུ་ཏྟ པ་ཊི་པ་ཛྫ, ཨི་དྡྷཾ ཕཱི་ཏཾ མ་ཧཱ་མ་ཧིཾ.

༤. ‘‘ས་རཱ་ཛ་ཀེ ས་ཧོ་རོ་དྷེ, ས་ནེ་ག་མེ ས་ར་ཊྛ་ཀེ;

ཀ་རུ་ཎཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ, ཨ་ན་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛི’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀཱ. ས་ནེ་ག་མཱ ས་ར་ཊྛ་ཀཱཏི ནེ་ག་མེ་ཧི ཙེ་ཝ ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ས་བྦེ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘‘མཱ ཁོ, ཏྭཾ དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛཱི’’ཏི མཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན ཨ་ཛྫེ་ཝ པུ་ཏྟ པ་ཊི་པ་ཛྫ, གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཨ་བྷི་ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ, ཨི་དྡྷཾ ཝི་བྷ་ཝ་སཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་སྶཱ་དི་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཙ, ཕཱི་ཏཾ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་མ་ཧིཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས, ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ས་ཧ ར་ཉྙཱ་ཏི ས་རཱ་ཛ་ཀེ, ཏ་ཐཱ ས་ཧོ་རོ་དྷེ ས་ནེ་ག་མེ ས་ར་ཊྛ་ཀེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ ཡ་ཐཱ སུ་ཎ་ནྟཱ་ན་མྤི པ་གེ་ཝ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རུ་ཎཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ པ་བྦ་ཛི’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

༥-༦. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རི་ས་དི་སཾ ར་ཛྫ་སི་རིཾ པི་ཡ་ཏ་རེ ཉཱ་ཏི་བ་ནྡྷ་ཝེ པ་ཧཱ་ཡ སི་ནི་དྡྷཾ པ་རི་གྒ་ཧ་པ་རི་ཛ་ནཾ ལོ་ཀཱ་བྷི་མ་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་ས་ཉྩ ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི.

ཏ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཉྩ པ་ཐ་ཝིཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙ་ཛ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ མེ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ས་ཀྐཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ནྟི བོ་དྷི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཱ ན ཀི་ཉྩི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ན ཏ་ཏྠ ཨཱི་ས་ཀཾ ལ་གྒཾ ཛ་ནེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཡ་སཾ ར་ཛྫ་ཉྩ མེ ན དེ་སྶཾ, པི་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་ན ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཡ་ཏ་རཾ, ཏ་སྨཱ མཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ པ་རི་ཙྩ་ཛིནྟི.

ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཏ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཡུ་དྷི་ཊྛི་ལ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནོ་ར་མེ ཋཱ་ནེ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཡཱ་པེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –

‘‘ཨུ་བྷོ ཀུ་མཱ་རཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡོ ཡུ་དྷི་ཊྛི་ལོ;

པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ས་ངྒཾ ཚེ་ཏྭཱ་ན མ་ཙྩུ་ནོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༡.༨༣);

ཏ་ཏྠ ས་ངྒཾ ཚེ་ཏྭཱ་ན མ་ཙྩུ་ནོཏི མ་ཙྩུ་མཱ་ར་སྶ ས་ཧ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟ་ཀཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ངྒཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི.

ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡུ་དྷི་ཊྛི་ལ་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.

ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ར་ཛྫཱ་དི་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཙ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་རོ སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི, པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ ཙ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཉྙཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཉྙཱ ཙ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི, ས་བྦ་ཏྠ ཏ་ད་ཏྠ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི, ཉཱ་ཎ་ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི ཙ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མཱི, པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཙ་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མཱི, ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མཱི, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏ་ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ཨུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི་ཏི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ཨི་དྷཱ་པི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧེ་ཏེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ ཙ མ་ཧེ་སི་ནོ…པེ… དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི.

ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. སོ་མ་ན་སྶ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧. དུ་ཏི་ཡེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠེ པུ་རུ་ཏྟ་མེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་ར་ཝ་རེ. ཀཱ་མི་ཏོཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལེ པ་ཏྠི་ཏོ. ད་ཡི་ཏོཏི པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ. སོ་མ་ན་སྶོ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོཏི ‘‘སོ་མ་ན་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་ས་ནཱ་མོ.

༨. སཱི་ལ་ཝཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཱི་ལེ་ན ཙེ་ཝ ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི ས་དྡྷཱ་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ, པ་རི་པུ་ཎྞོ ཝཱ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝཱཏི ཏཾ་ཏཾ་ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ སུ་ནྡ་རེ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝུ་ཌྜྷཱ་པ་ཙཱ་ཡཱིཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷཱ, ཡེ ཙ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷཱ, ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་སཱི་ལོ. ཧི་རཱི་མཱཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ངྒ་ཧེ་སུ ཙ ཀོ་ཝི་དོཏི དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ་སུ ཀུ་ས་ལོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ རེ་ཎུ་སྶ ནཱ་མ ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ སོ་མ་ན་སྶོ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ ཡ་དཱ ཧོ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༩. ཏ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཏི་ཀ་རོཏི ཏེ་ན ཀུ་རུ་རཱ་ཛེ་ན པ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་ཀ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཀ་རོ ཝ་ལླ་བྷོ. ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སོཏི ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཀོ་ཧ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་པྤ་ན་ཀོ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ, ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ཧོ་སི. ཨཱ་རཱ་མནྟི ཕ་ལཱ་རཱ་མཾ, ཡ་ཏྠ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་ཏི་པུ་སཱ་དི་ཝ་ལླི་ཕ་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ་དི་སཱ་ཀ་ཉྩ རོ་པཱི་ཡ་ཏི. མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪནྟི ཛཱ་ཏི་ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀཱ་དི་པུ་པྥ་ག་ཙྪཾ, ཏེ་ན པུ་པྥཱ་རཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་རཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་ཙྪ་ཉྩ རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟོ ཛཱི་ཝ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. རཱ་ཛཱ ཨི་སི་ག་ཎཾ དི་སྭཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ པ་ས་ནྣོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟཾ མ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ད་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཏེ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷུ་ཉྫ་ནྟི.

རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ པུ་ཏྟེ པ་ཏྠེ་ཏི, པུ་ཏྟཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ས་པ་རི་སོ ནི་སཱི་དི. ཏཱ་པ་སཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘རཱ་ཛཱ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙེ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཛྫ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཱ་ནཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ གི་ལཱ་ནཱ་ལ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏོ ཏ་སྶ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སི, ཏ་དཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨི་སི་ག་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཀུ་ཧ་ཀོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ཝེ་གེ་ན པ་ཀྐོ་སཱ་པི་ཏོ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཨི་སཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་གྱཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་ཁི་པྤཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྠ, ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་སི་ག་ཎོ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣོ ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙེ ར་ཉྙོ ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཧཾ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ག་བྦྷཾ ནཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ན’’ནྟི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀ་ཐི་ཏཾ ཝོ མ་ཡཱ, ག་ཙྪཱ་མ་ཧ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ན ས་ཀྐཱ ག་ནྟུ’’ནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཝ་ས་ཏི, ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཛཱ་ཏ་སྶ ཙ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ‘‘སོ་མ་ན་སྶོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ཀུ་མཱ་ར་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ སཱུ་པེ་ཡྻ་སཱ་ཀ་ཉྩ ཕ་ལ་ཝ་ལླི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྞི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ ‘‘ཏཱ་ཏ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་པ་སེ མཱ པ་མ་ཛྫཱ’’ཏི ཀུ་མཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ག་ཏོ.

༡༠-༡༣. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཛ་ཊི་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ ཨེ་ཀཾ ག་ནྡྷི་ཀ་ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི དྭེ གྷ་ཊེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྞི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི པ་ཎྞི་ཀ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཏཾ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི.

ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ, པ་ཙྪཱ ‘ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཁི་པི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཏི་ཎཱ་ནི ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ མ་ཉྩེ ནི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘མ་མ སཱ་མི་ཀཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་པ་ནྣ་ཀཾ དི་སྭཱ པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀེ་ན, ཏྭཾ བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋི་ཏོ, ཀ་མ་ཛྫ ཡ་མ་ལོ་ཀཾ ནེ་མི, ཏཾ མེ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ’’ཏི.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལོ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏྭཾ མེ, པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཡི ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟེ་ན་མྷི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧེ་ཋི་ཏོ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཀུ་མཱ་ར་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཉྩ་སྶ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ར་ཐི་ཡཱ ར་ཐི་ཡཾ ཝི་ཀི་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ མཱ་ཏ་རཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷིཾ་སུ – ‘‘ར་ཉྙཱ ཏེ ཝ་དྷོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ’’ཏི. ཀུ་མཱ་རོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ མཱ་ཏུ ཨ་ངྐ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘ར་ཉྙོ མཾ ད་སྶེ་ཐ, ས་ནྟི རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ གོ་ཎཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་མ་ཧཾ དི་སྭཱ་ན ཀུ་ཧ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཏ་ཏྠ ཐུ་ས་རཱ་སིཾ་ཝ ཨ་ཏ་ཎྜུ་ལནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཐུ་ས་རཱ་སིཾ ཝི་ཡ, དུ་མཾ་ཝ རུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ, ཨ་ནྟོ མ་ཧཱསུ་སི་རཾ. ཀ་ད་ལིཾ་ཝ ཨ་སཱ་ར་ཀཾ སཱི་ལཱ་དི་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨ་ཧཾ དི་སྭཱ ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ. ཀ་སྨཱ? སཱ་མ་ཉྙཱ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཏོ་པི ཨ་པ་ག་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ ཨ་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཧི་རཱི་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨ་ཛ་ཧི་ཏོ པ་ཛ་ཧི་ཏ་ཧི་རི་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨོ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་ས་ལི་ངྒེ་ན ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་ར་ནྟི་ཧཱིཏི པ་ར་ནྟོ པ་ཙྩ་ནྟོ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ར་ནྟི་ནོ, སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝཱ་སི་ནོ. ཏེ་ཧི པ་ར་ནྟཱི་ཧི ཨ་ཊ་ཝི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩ་ནྟ་དེ་སོ ཁོ་བྷི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཀོ་པཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་མ པི་ཏཱ ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཏཱ་ཏ སོ་མ་ན་སྶ་ཀུ་མཱ་ར, མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཏཱ་པ་ནཾ གྷོ་ར་ཏ་པཾ པ་ར་མ་ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཾ ཛ་ཊི་ལཾ མཱ པ་མ་ཛྫི. སོ ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་དཱ མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

༡༤. ཏ་མ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ སཱ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་ཎྞི་ཀོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཙྩི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀུ་ས་ལནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ ས་རཱི་ར་སྶ ཀ་ཙྩི ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཧི སཱ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་སི. ཀིཾ ཝཱ ཏ་ཝ ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཎྞི་ཀ་ཝུ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་སཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷཱ་སིཾ.

༡༥. ཏེ་ན སོ ཀུ་པི་ཏོ ཨཱ་སཱིཏི ཏེ་ན མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན སོ མཱ་ན་ནི་སྶི་ཏོ མཱ་ནཾ ཨ་ལླཱི་ནོ ཀུ་ཧ་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་པི་ཏོ ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཀུ་དྡྷོ ཙ ས་མཱ་ནོ ‘‘གྷཱ་ཏཱ་པེ་མི ཏུ་ཝཾ ཨ་ཛྫ, ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛ་ཡཱ་མི ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཏ་ཏྠ ཏུ་ཝཾ ཨ་ཛྫཱཏི, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ, ཨི་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༡༦. ནི་སེ་དྷ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟནྟི པ་ཙྩ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨ་པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཧ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཀ་ཏཱ་པ་སཾ ཀ་ཙྩི ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ས་མྨཱ་ནོ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཀུ་མཱ་རེ་ན ཏེ ས་མྨཱ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.

༡༧. ཀུ་མཱ་རོ ཡ་ཐཱ ནཱ་སི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་སི་ཡོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ སོ པཱ་པོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཨཱ་ཎཱ་པེ་སཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀེ ཨི་མ་སྨིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་པ་སེ ས་ཏི ཀིཾ མ་མ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཏྟེ་ན མེ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི.

༡༨. ཀི་ནྟི? སཱི་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་སྶ་ཐ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཉྩ་སྶ ཀ་ཏྭཱ་ན ཙ་ཏུ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཙ་ཏུ་རོ ཁ་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཡཱ ར་ཐི་ཡཾ ནཱི་ཡ་ནྟཱ ཝཱི་ཐི་ཏོ ཝཱི་ཐིཾ ཝི་ཀྑི་པ་ནྟཱ ད་སྶེ་ཐ. ཀ་སྨཱ? སཱ ག་ཏི ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལི༹་ཏཱཏི ཡེ་ཧི ཨ་ཡཾ ཛ་ཊི་ལོ ཧཱི་ལི༹་ཏོ, ཏེ་སཾ ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལི༹་ཏཱ་ནཾ སཱ ག་ཏི སཱ ནི་པྥ་ཏྟི སོ ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི. ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལི༹་ཏཱཏི ཝཱ ཛ་ཊི་ལ་ཧཱི་ལ༹་ན་ཧེ་ཏུ སཱ ཏ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༡༩. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་རི་བྷ་ཝེ. ཀཱ་ར་ཎི་ཀཱཏི གྷཱ་ཏ་ཀཱ, ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཎྜཱཏི ཀུ་རཱུ་རཱ. ལུ་དྡཱཏི སུ་དཱ་རུ་ཎཱ. ཨ་ཀཱ་རུ་ཎཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཀ་རུ་ཎཱ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹, ནི་ཀྐ་རུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏུ ཨ་ངྐེ ནི་སི་ནྣ་སྶཱཏི མ་མ མཱ་ཏུ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ དེ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ནི་སི་ནྣ་སྶ. ‘‘ནི་སི་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ན་ཡ་ནྟི མནྟི མཱ་ཏ་རཱ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏཾ མཾ རཱ་ཛཱ་ཎཱ་ཡ ཏེ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ གོ་ཎཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ན་ཡ་ནྟི. ཀུ་མཱ་རེ པ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ དཱ་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ཨོ་རོ་དྷེ་ཧི སུ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝཱི ནཱ་ག་རཱ་པི ‘‘མ་ཡཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཾ ཀུ་མཱ་རཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.

༢༠. བ་ནྡྷ་ཏཾ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནནྟི གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎི་ཀ་པུ་རི་སཱ་ནཾ. རཱ་ཛ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི ཨ་ཏྠི མེཏི མ་ཡཱ ར་ཉྙོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཐ མཾ ཁི་པྤནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙཾ.

༢༡. ར་ཉྙོ ད་སྶ་ཡིཾ་སུ, པཱ་པ་སྶ པཱ་པ་སེ་ཝི་ནོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པཱ་པ་སཱི་ལ་སྶ ལཱ་མ་ཀཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་ས་སྶ སེ་ཝ་ན་ཏོ པཱ་པ་སེ་ཝི་ནོ ར་ཉྙོ མཾ ད་སྶ་ཡིཾ་སུ. དི་སྭཱ་ན ཏཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སིནྟི ཏཾ མ་མ པི་ཏ་རཾ ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ མཾ, དེ་ཝ, མཱ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ‘‘ཀ་སྨཱ ཙ པ་ན ཏྭཾ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཏཱ་པ་སཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རི. ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཝ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཉྙེ་ཝ ‘ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཱ་ནི རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་པ་ཎྞ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་སྶ ཏཱ་ནི དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟེ་ཧི མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་པ་ཎྞི་ཀེ་ཧི ས་དྡ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཎྞ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཉྩ་སྶ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་དི་ཝི་ཀྐི་ཡ་ལ་དྡྷཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སེ་ཧི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སིཾ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སིཾ. མ་མ་ཉྩ ཝ་ས་མཱ་ན་ཡིནྟི ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ‘‘ས་ཙྩཾ ཁོ པ་ན ཀུ་མཱ་རོ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ་པ་སོ པུ་བྦེ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཡ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྣོ མ་མ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ མ་མ ཝ་ས་མཱ་ནེ་སིཾ.

ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ན་ཏོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི – ‘‘ན མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ མཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ ཝ་དྷོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ, ཁ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་པ་རཱ་དྷ’’ནྟི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨི་མཾ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་རོ ‘‘དེ་ཝ, ཀི་མ་ཏྠི མཱ་ནུ་ས་ཀེ་སུ བྷོ་གེ་སུ, ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ དི་བྦ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ, ན ཏ་ཏྠཱ་པི མེ ས་ངྒོ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མེ་ཝཱ་ཧཾ, ན ཏཱ་དི་ས་སྶ བཱ་ལ་སྶ པ་ར་ནེ་ཡྻ་བུ་དྡྷི་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ –

‘‘ཨ་ནི་ས་མྨ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟི་ཏཾ;

བྷེ་ས་ཛྫ་སྶེ་ཝ ཝེ་བྷ་ངྒོ, ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀོ.

‘‘ནི་ས་མྨ ཙ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ས་མྨཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ནྟི་ཏཾ;

བྷེ་ས་ཛྫ་སྶེ་ཝ ས་མྤ་ཏྟི, ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི བྷ་དྲ་ཀོ.

‘‘ཨ་ལ་སོ གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གཱི ན སཱ་དྷུ, ཨ་ས་ཉྙ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ན སཱ་དྷུ;

རཱ་ཛཱ ན སཱ་དྷུ ཨ་ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རཱི, ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ ཀོ་དྷ་ནོ ཏཾ ན སཱ་དྷུ.

‘‘ནི་ས་མྨ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཡི་རཱ, ནཱ་ནི་ས་མྨ དི་ས་མྤ་ཏི;

ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ རཱ་ཛ, ཡ་སོ ཀི་ཏྟི ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.

‘‘ནི་ས་མྨ ད་ཎྜཾ པ་ཎ་ཡེ་ཡྻ ཨི་སྶ་རོ, ཝེ་གཱ ཀ་ཏཾ ཏ་པྤ་ཏི བྷཱུ་མི་པཱ་ལ;

ས་མྨཱ་པ་ཎཱི་དྷཱི ཙ ན་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ, ཨ་ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཏེ བྷ་ཝ་ནྟི པ་ཙྪཱ.

‘‘ཨ་ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ་ནི ཧི ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་བྷ་ཛྫ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ལོ་ཀེ;

ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི སུ་ཁུ་དྲ་ཡཱ་ནི, བྷ་ཝ་ནྟི བུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི.

‘‘ཨཱ་ག་ཙྪུཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ ཁ་གྒ་བ་ནྡྷཱ, ཀཱ་སཱ་ཝི་ཡཱ ཧ་ནྟུ མ་མཾ ཛ་ནི་ནྡ;

མཱ་ཏུ་ཉྩ ཨ་ངྐ་སྨི་མ་ཧཾ ནི་སི་ནྣོ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏོ ས་ཧ་སཱ ཏེ་ཧི དེ་ཝ.

‘‘ཀ་ཊུ་ཀ་ཉྷི ས་མྦཱ་དྷཾ སུ་ཀི་ཙྪཾ པ་ཏྟོ, མ་དྷུ་ར་མྤི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ རཱ་ཛ;

ཀི་ཙྪེ་ན་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཝ་དྷཱ པ་མུ་ཏྟོ, པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝཱ་བྷི་མ་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༢༢༧-༢༣༤) –

ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ས་མྨཱཏི ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ. ཝེ་བྷ་ངྒོཏི ཝི་པ་ཏྟི. ཝི་པཱ་ཀོཏི ནི་པྥ་ཏྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ. པ་ཎ་ཡེ་ཡྻཱཏི པ་ཊྛ་པེ་ཡྻ. ཝེ་གཱཏི ཝེ་གེ་ན ས་ཧ་སཱ. ས་མྨཱ་པ་ཎཱི་དྷཱི ཙཱཏི ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་ནཱ, ཡོ་ནི་སོ ཋ་པི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཱ ན་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་བྷ་ཛྫཱཏི ཨི་མཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ. ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཀ་མྨཱ་ནི. བུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་མ་ཏཱ་ནི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཊུ་ཀནྟི དུ་ཀྑཾ ཨ་སཱ་ཏཾ, ས་མྦཱ་དྷཾ སུ་ཀི་ཙྪཾ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡཾ པ་ཏྟོམྷི. ལ་དྡྷཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝཱ་བྷི་མ་ནོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝཱཧ་མ་སྨི.

ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན དྷ་མྨེ དེ་སི་ཏེ རཱ་ཛཱ དེ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དེ་ཝི, ཏྭཾ པུ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. དེ་ཝཱི་པི ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛྫ་མེ་ཝ རོ་ཙེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཁ་མ་ཐཱ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཏེ ཙ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ས་ནཱ་ག་རེ་ཧི ཨ་མ་ཙྩ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ཧི རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི ཨ་སྶུ་མུ་ཁེ་ཧི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟེ་སུ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ནཱི་ཏོ ས་ཏྟ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛི་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –

༢༢. ‘‘སོ མཾ ཏ་ཏྠ ཁ་མཱ་པེ་སི, མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི མེ;

སོ་ཧཾ ཏ་མཾ དཱ་ལ་ཡི་ཏྭཱ, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཏ་མཾ དཱ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨོ་ཧ་ཏ་མཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ. པ་བྦ་ཛིནྟི ཨུ་པཱ་ག་ཙྪིཾ. ཨ་ན་གཱ་རི་ཡནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ.

༢༣. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཏ་དཱ ཏཾ རཱ་ཛི་སྶ་རི་ཡཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན མེ དེ་སྶ’’ནྟི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ.

ཨེ་ཝཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཡཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ཝེ་སེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་དཱ ཀུ་ཧ་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, མཱ་ཏཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ, མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏཱ་པ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, སོ་མ་ན་སྶ་ཀུ་མཱ་རོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.

ཏ་སྶ ཡུ་དྷ་ཉྫ་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཾ (ཙ་རི་ཡཱ. ༣.༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷཱ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཏཱི་ཏི སཱ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩེ་སུ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ཏ་སྶ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ, ཏེ་ན པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ར་ཉྙཱ ཝ་དྷེ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ས་ནྟཱ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཏ་སྶ ས་དོ་ས་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཙ པ་ར་ནེ་ཡྻ་བུ་དྡྷི་ཏཾ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཁ་མཱ་པི་ཏེ་པི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ་ས་ཏོ ར་ཛྫི་སྶ་རི་ཡ་ཏོ ཙ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན་པི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ར་ཛྫ་སི་རིཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་རཱ་མེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.

སོ་མ་ན་སྶ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. ཨ་ཡོ་གྷ་ར་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཡོ་གྷ་ར་མྷི སཾ་ཝ་ཌྜྷོཏི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་སཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏེ མ་ཧ་ཏི ས་བྦ་ཨ་ཡོ་མ་ཡེ གེ་ཧེ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ. ནཱ་མེ་ནཱ་སི ཨ་ཡོ་གྷ་རོཏི ཨ་ཡོ་གྷ་རེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡོ་གྷ་ར་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི.

༢༥-༦. ཏ་དཱ ཧི ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་པ་ཏྟི ‘‘ཏ་ཝ ཛཱ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ པ་ཛཾ ཁཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ དྭེ ཝཱ་རེ པུ་ཏྟེ ཁཱ་དི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. རཱ་ཛཱ ‘‘དེ་ཝི་ཡཱ ཛཱ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ པ་ཛཾ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི ཁཱ་ད་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་མྨ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ ཨ་ཡོ་གྷ་ར་སྶ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ཡོ་གྷ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་མྨཱ་རེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་མ་ཡེ་ཧེ་ཝ ས་བྦ་གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་སཱ་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཡོ་གྷ་རཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ག་བྦྷཾ དེ་ཝིཾ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སེ་སི. སཱ ཏ་ཏྠ དྷ་ཉྙ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ‘‘ཨ་ཡོ་གྷ་ར་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ དྷཱ་ཏཱི་ནཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ དེ་ཝིཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཡ་ཀྑི་ནཱི་པི ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་ཧ་ནྟཱི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ.

མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨ་ཡོ་གྷ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི. རཱ་ཛཱ པུ་ཏྟཾ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཛྫ་མ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘པུ་ཏྟཾ མེ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ མ་ངྒ་ལ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སོ་བྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཏཾ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ མེ པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, པ་བྦ་ཛྫཾ མེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀྑེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏོ ལ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑེ་ནཱཏི, ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ བྷཱ་ཏི་ཀཱ དྭེ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཁཱ་དི་ཏཱ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཏ་ཏོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་བྷ་ཡ་ཏོ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏེ་ན དུ་ཀྑེ་ན མ་ཧ་ཏཱ ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏོ ལ་དྡྷོ. སཾ་པཱི་ལེ༹ པ་ཏི་པོ་སི་ཏོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ར་ཀྑཱ་ཡ ས་མྦཱ་དྷེ ཨ་ཡོ་གྷ་རེ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦཱ་དྷེ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛྫེ་ཝ, པུ་ཏྟ, པ་ཊི་པ་ཛྫ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་སུ་དྷཾ ཨི་མནྟི ཀ་ཉྩ་ན་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏ་སྶ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ར་ཏ་ན་རཱ་སི་མྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ས་ངྑེ་ཧི ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་མཾ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཀ་ལཾ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ཧ ར་ཊྛེ་ཧཱི་ཏི ས་ར་ཊྛ་ཀཾ ས་ཧ ནི་ག་མེ་ཧི མ་ཧཱ་གཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ས་ནི་ག་མཾ ཨ་པ་རི་མི་ཏེ་ན པ་རི་ཝཱ་ར་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཛ་ནཾ ཨི་མཾ ཝ་སུ་དྷཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ, པུ་ཏྟ, པ་ཊི་པ་ཛྫ, ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝིནྟི ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ་ནཾ མ་མ པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷཱ་སིཾ.

༢༧. ཡེ ཀེ་ཙི མ་ཧི་ཡཱ ས་ཏྟཱཏི ཨི་མི་སྶཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཧཱི་ན་མུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱཏི ལཱ་མ་ཀཱ ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མཱ ཙ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཙ. ས་ཀེ གེ་ཧེཏི ས་བྦེ ཏེ ས་ཀེ གེ་ཧེ. ས་ཀ་ཉཱ་ཏི་བྷཱིཏི ས་ཀེ་ཧི ཉཱ་ཏཱི་ཧི ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཝི་སྶ་ཊྛཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི.

༢༨. ཨི་དཾ ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་རི་ཡནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ས་དི་སཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ སཾ་པཱི་ལེ༹ མ་མ པོ་ས་ནནྟི ས་མྦཱ་དྷེ མ་མ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡོ་གྷ་ར་མྷི སཾ་ཝ་ཌྜྷོ, ཨ་པྤ་བྷེ ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡེཏི ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་བྷཱ་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ཡོ་གྷ་རེ སཾ་ཝ་ཌྜྷོ་མྷཱིཏི སཾ་ཝ་ཌྜྷོ ཨ་མྷི.

༢༩. པཱུ་ཏི་ཀུ་ཎ་པ་ས་མྤུ་ཎྞཱཏི པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷ་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀུ་ཎ་པ་ས་མྤུ་ཎྞཱ གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡ་ས་དི་སཱ. མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏ་སཾ་ས་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཀ་ཐཾ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ གྷོ་ར་ཏ་རེཏི ཏ་ཏོ་པི ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་ཏོ དཱ་རུ་ཎ་ཏ་རེ, ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝཱ་སེ་ན དུ་ཀྑེ. པ་ཀྑི་ཏྟ་ཡོ་གྷ་རེཏི པ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ཡོ་གྷ་རེ, བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ཋ་པི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.

༣༠. ཡ་དི་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་དཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་སནྟི ཡཱ་དི་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་དི་སཾ པ་ར་མ་དཱ་རུ་ཎཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ར་ཛྫེ་སུ ཡ་དི ར་ཛྫཱ་མི ཡ་དི ར་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པཱ་པཱ་ནཾ ལཱ་མ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཧཱི་ན་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མོ ནི་ཧཱི་ན་ཏ་མོ སི་ཡཾ.

༣༡. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷི ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ག་བྦྷ་ཝཱ་སཱ་དི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ནི་བྦི་ནྣོ ཨ་མྷི. ར་ཛྫེ་ན་མྷི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོཏི ར་ཛྫེ་ན་པི ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཨ་མྷི. ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟོ་པི ཧི ནཱ་ཧཾ ཨ་ཛ་རཱ་མ་རོ, ཀིཾ མེ ར་ཛྫེ་ན, ར་ཛྫ་ཉྷི ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ནྣི་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཾ, ཡ་ཏྠ མཾ མ་ཙྩུ ན མ་དྡི་ཡེཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ མཾ མ་ཧཱ་སེ་ནོ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན མ་དྡི་ཡེ ན ཨོ་ཏྠ་རེ་ཡྻ ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ ནི་བྦུ་ཏིཾ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི.

༣༢. ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ སཾ་སཱ་རེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཡོ་ནི་སོ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. ཝི་ར་ཝ་ནྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེཏི མ་ཡཱ ཝི་པྤ་ཡོ་ག་དུ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ནེ་ན ཝི་ར་ཝ་ནྟེ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་པྤ་མུ་ཁེ མ་ཧ་ནྟེ ཛ་ནེ. ནཱ་གོ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཾ ཚེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ མ་ཧཱ་བ་ལོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ དུ་བྦ་ལ་ཏ་རཾ ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཏ་སྨིཾ ཛ་ནེ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཚི་ནྡ་ནེ་ན བ་ནྡྷ་ནཾ ཚེ་ཏྭཱ ཀཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཝི་སིཾ. ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ.

ཏ་ཏྠ ཙ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛྫཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་བྦ་ཛ་སཱི’’ཏི ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟོ ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཧཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ད་ས མཱ་སེ གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡེ ཝི་ཡ ཝ་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ བྷ་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ བ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ལ་བྷིཾ, ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཡ་ཀྑི་ནི་ཏོ མུ་ཏྟོ་པི ཨ་ཛ་རཱ་མ་རོ ན ཧོ་མི, མ་ཙྩུ ནཱ་མེ་ས ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཛི་ནི་ཏུཾ, བྷ་ཝེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་མྷི, ཡཱ་ཝ མེ བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཙ་རི་སྶཱ་མི, ཨ་ལཾ མེ ར་ཛྫེ་ན, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཧི མཾ, དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ –

‘‘ཡ་མེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ པ་ཋ་མཾ, ག་བྦྷེ ཝ་ས་ཏི མཱ་ཎ་ཝོ;

ཨ་བྦྷུ་ཊྛི་ཏོ་ཝ སོ ཡཱ་ཏི, ས ག་ཙྪཾ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༥.༣༦༣) –

ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ གཱ་ཐཱ་ཧི པི་ཏུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཛྫཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ, ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ བྱཱ་དྷི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཏི་ཊྛ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་དཱ་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ, ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཉྫ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་པོ་ཏ་ཀོ ཝི་ཡ, ཀཱ་མེ པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ་སྶ པི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ནཱ་ཧཾ, མ་མཱ་པི ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྨིཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ དེ་ཝཱི་པི ཨ་མ་ཙྩཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ བྷོ་གེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ས་མཱ་ག་མོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་རི་སཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཝི་སི.

ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ པེ་སེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མཾ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ཀཱ་རེ་སི, ས་བྦེ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི. ཨི་དྷ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ན་ཏཱ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ས་བྦཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཾ (ཙ་རི་ཡཱ. ༡.༣༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡོ་གྷ་ར་པ་ཎྜི་ཏོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.

ཏ་སྶ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.

ཨ་ཡོ་གྷ་ར་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. བྷི་ས་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཡ་དཱ ཧོ་མི, ཀཱ་སཱི་ནཾ པུ་ར་ཝ་རུ་ཏྟ་མེཏི ‘‘ཀཱ་སཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ར་ཊྛ་སྶ ན་ག་ར་ཝ་རེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་ཌྜྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་གི་ནཱི ཙ བྷཱ་ཏ་རོ ས་ཏྟ, ནི་བྦ་ཏྟཱ སོ་ཏྟི་ཡེ ཀུ་ལེཏི ཨུ་པ་ཀ་ཉྩ་ནཱ་ད་ཡོ ཚ ཨ་ཧ་ཉྩཱ་ཏི བྷཱ་ཏ་རོ ས་ཏྟ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛཱ ཀ་ཉྩ་ན་དེ་ཝཱི ནཱ་མ བྷ་གི་ནཱི ཙཱ་ཏི ས་བྦེ མ་ཡཾ ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ནི་ར་ཏ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏེ མ་ཧ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ཏ་དཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༣༥. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ‘‘ཀ་ཉྩ་ན་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ པ་ད་སཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་རོ པུ་ཏྟོ ཝི་ཛཱ་ཡི. ‘‘ཨུ་པ་ཀ་ཉྩ་ན་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་ཉྩ་ན་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛཱ པ་ན ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ‘‘ཀ་ཉྩ་ན་དེ་ཝཱི’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི.

ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ཏོ ཏེ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨ་མྨ, ཏཱ་ཏ, ན མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ. མ་ཡ྄ཧ་ཉྷི ས་བྦོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཨཱ་དི་ཏྟོ ཝི་ཡ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ, བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ ཝི་ཡ པ་ལི་བུ་དྡྷ་ནཾ, ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མི ཝི་ཡ ཛི་གུ་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ན མེ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་མེ་སུ ར་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཝོ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ་པི ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ཡཱ་ཙཱ་པི་ཏོ་པི ན ཨི་ཙྪི, ཨ་ཐ ནཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ‘‘ས་མྨ, ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ཛོ ཨཱ་སི’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ཛོ ཨཱ་སིནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཀ་ཉྩ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཧི་རཱི་སུ་ཀྐ་མུ་པཱ་ག་ཏོཏི སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ ཙ སུ་ཀྐཾ པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཧི་རིཾ བྷུ་སཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་པཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཾ དི་སྭཱ་ན བྷ་ཡ་ཏོ, ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏོ ཨ་ཧནྟི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦཾ བྷ་ཝཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཙ་ཎྜ་ཧ་ཏྠིཾ ཝི་ཡ, ཧིཾ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀཾ ཝ་དྷ་ཀཾ ཝི་ཡ, སཱི་ཧཾ ཝི་ཡ, ཡ་ཀྑཾ ཝི་ཡ, ར་ཀྑ་སཾ ཝི་ཡ, གྷོ་ར་ཝི་སཾ ཝི་ཡ, ཨཱ་སི་ཝི་སཾ ཝི་ཡ, ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཨ་ངྒཱ་རཾ ཝི་ཡ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠ་ཉྩ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ར་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཡྻཾ, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཏ་དཱ ཨ་ཧཾ ཨཱ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

༣༦. པ་ཧི་ཏཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པེ་སི་ཏཱ. ཨེ་ཀ་མཱ་ན་སཱཏི ས་མཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ པུ་བྦེ མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྡཱ མ་ནཱ་པ་ཙཱ་རི་ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན མ་མ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ ཝ་ད་ནྟཱ. ཀཱ་མེ་ཧི མཾ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱིཏི མ་ཧཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་མཱ་ན་སཱ ཀཱ་མེ་ཧི མཾ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི. ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ དྷཱ་རེ་ཧཱིཏི གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ཎྛ་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ དྷཱ་རེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཧཱི་ཏི ཀཱ་མེ་ཧི མཾ ནི་མ་ནྟེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

༣༧. ཡཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཏེ་སཾ མ་མ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. གི་ཧི་དྷ་མྨེ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཉཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཙ སུ་ཁ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ. ཏཾ མེ ཨ་ཧོ་སི ཀ་ཋི་ནནྟི ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན མེ ཀ་ཋི་ནཾ ཕ་རུ་སཾ དི་ཝ་སཾ ས་ནྟ་ཏྟ་ཕཱ་ལ་ས་དི་སཾ ཨུ་བྷོ་པི ཀ་ཎྞེ ཛྷཱ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.

༣༨. ཏེ མཾ ཏ་དཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟནྟི ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨུ་པ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཀཱ་མེ ཨུ་དྡྷ་མུ་དྡྷཾ ཁི་པ་ནྟཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཾ མཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. པ་ཏྠི་ཏཾ མ་མཱཏི ཨི་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏ་རཾ ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྠི་ཏ་ནྟི མ་ཡཱ ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཾ མ་མ ཏཾ པ་ཏྠ་ནཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ པ་ཏྠ་ཡ་སེ, ས་མྨ, ཡ་དི ཀཱ་མེ ན བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི.

༣༩. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ, པཱ་པ་བྷཱི་རཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མོ’’ཏི་པི པཱ་ལི༹. ཧི་ཏེ་སི་ནནྟི མ་ཡ྄ཧཾ ཧི་ཏེ་སཱི་ནཾ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཧི་ཏེ་སི་ན’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ.

༤༠. པི་ཏུ མཱ་ཏུ ཙ སཱ་ཝ་ཡུནྟི ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡཾ མ་མ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་དཱི་པ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ པི་ཏུ མཱ་ཏུ ཙ སཱ་ཝེ་སུཾ. ‘‘ཡ་གྒྷེ, ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཀ་ཉྩ་ན་ཀུ་མཱ་རོ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, ན སོ ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀཱ་མེ་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏུ’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙུཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱུཏི ཏ་དཱ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་མ ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་བྦེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་མ, བྷོ’’ཏི, ཡ་དི མ་ཧཱ་ཀ་ཉྩ་ན་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ, ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ, ཏ་ད་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་མ, བྷོཏི. ‘‘བྷོ’’ཏི ཏེ་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ. ‘‘པ་བྦ་ཛཱ་མ ཁོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པ་བྦ་ཛཱ་མ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཧི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ཉྩ་ནཱ་ད་ཡོ ཚ བྷཱ་ཏ་རོ བྷ་གི་ནཱི ཙ ཀ་ཉྩ་ན་དེ་ཝཱི པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་ན ཏེ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཨི་ཙྪིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ས་བྦེ་ཝ པ་བྦ་ཛཱ་མ, བྷོ’’ཏི.

ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡ་དི པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཚ བྷཱ་ཏ་རོ ཙ བྷ་གི་ནཱི ཙ ཨེ་ཀོ དཱ་སོ ཨེ་ཀཱ དཱ་སཱི ཨེ་ཀོ ཙ ས་ཧཱ་ཡོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –

༤༡. ‘‘ཨུ་བྷོ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་གི་ནཱི ཙ ས་ཏྟ བྷཱ་ཏ་རོ;

ཨ་མི་ཏ་དྷ་ནཾ ཚ་ཌྜ་ཡི་ཏྭཱ, པ་ཝི་སི་མྷཱ མ་ཧཱ་ཝ་ན’’ནྟི.

ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༤.༡༤.༧༧ བྷི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཝཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཱ ཨེ་ཀཾ པ་དུ་མ་ས་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་སྶ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཧཱ་རཱ ཡཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཀ་ཉྩ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ ཝཱ་རེ་ན ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ གྷ་ཎྚི་ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. སེ་སཱ་པི གྷ་ཎྚི་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི.

ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷི་སཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཁཱ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏེ གྷོ་ར་ཏ་པཱ པ་ར་མ་དྷི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཀ་མྤི. ས་ཀྐོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨི་ས་ཡོ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘མ་མ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པ་མུ་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ‘‘མ་མ དོ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ཎཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན མ་མ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ན ཋ་པི་ཏཾ མ་ཉྙེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ གྷ་ཎྚི་ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦེ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ་པི དི་ཝ་སེ་སུ ཏེ་ཧི ཛེ་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཋ་པི་ཏོ, མ་ཡཱ པ་ན ན ལ་དྡྷོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.

ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶ་མེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ར་ཎོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ མུ་ཏྟོ ས་པྤ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ན་ཀོ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ན་རོ ཙ ཏེ་ཧི ཨི་སཱི་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡཱ ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི ‘‘ཨི་སི་ག་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ཁ་ཎེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ ཨུ་པ་ཀ་ཉྩ་ན་ཏཱ་པ་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཉྙཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ སོ་དྷེ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, ལ་བྷ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་སི་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ –

‘‘ཨ་སྶཾ ག་ཝཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, བྷ་རི་ཡ་ཉྩ སོ ཨི་དྷ ལ་བྷ་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ;

པུ་ཏྟེ་ཧི དཱ་རེ་ཧི ས་མ་ངྒི ཧོ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༤.༧༨) –

ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨི་མ་ཉྷི སོ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི པི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གེ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ཧ.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་སི་ག་ཎོ ‘‘མཱ་རི་ས, མཱ ཀ་ཐ་ཡ, ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡོ ཏེ ས་པ་ཐོ’’ཏི ཀ་ཎྞེ པི་ད་ཧི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ‘‘ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡོ ཏེ ས་པ་ཐོ, ན, ཏྭཾ ཏཱ་ཏ, ག་ཎྷ་སི, ཏ་ཝ པ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་སཱ་པི ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ –

‘‘མཱ་ལ་ཉྩ སོ ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ན་ཉྩ, དྷཱ་རེ་ཏུ པུ་ཏྟ་སྶ བ་ཧཱུ བྷ་ཝ་ནྟུ;

ཀཱ་མེ་སུ ཏི་བྦཾ ཀུ་རུ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ཉྙོ ཀ་སི་མཱ ཡ་ས་སྶཱི, པུ་ཏྟེ གི་ཧཱི དྷ་ནི་མཱ ས་བྦ་ཀཱ་མེ;

ཝ་ཡཾ ཨ་པ་སྶཾ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སཱ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘སོ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ཏུ པ་ས་ཡ྄ཧ་ཀཱ་རཱི, རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱ་ཛཱ བ་ལ་ཝཱ ཡ་ས་སྶཱི;

ས་ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟཾ མ་ཧི་མཱ་ཝ་སཱ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ, མུ་ཧུ་ཏྟ་ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་ཐེ་སུ ཡུ་ཏྟོ;

པཱུ་ཛེ་ཏུ ནཾ ར་ཊྛ་པ་ཏཱི ཡ་ས་སྶཱི, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཾ ས་བྦ་ས་མ་ནྟ་ཝེ་དཾ, ཏ་པ་སྶི་ནཾ མ་ཉྙ་ཏུ ས་བྦ་ལོ་ཀོ;

པཱུ་ཛེ་ནྟུ ནཾ ཛཱ་ན་པ་དཱ ས་མེ་ཙྩ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘ཙ་ཏུ་སྶ་དཾ གཱ་མ་ཝ་རཾ ས་མི་དྡྷཾ, དི་ནྣ་ཉྷི སོ བྷུ་ཉྫ་ཏུ ཝཱ་ས་ཝེ་ན;

ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ མ་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘སོ གཱ་མ་ཎཱི ཧོ་ཏུ ས་ཧཱ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ན་ཙྩེ་ཧི གཱི་ཏེ་ཧི པ་མོ་ད་མཱ་ནོ;

སོ རཱ་ཛ་ཏོ བྱ་ས་ན་མཱ་ལ་ཏྠ ཀི་ཉྩི, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘ཏཾ ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཛེ་ཏྭཱ, ཨི་ཏྠཱི་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཋ་པེ་ཏུ ཨ་གྒེ;

སཱི་མ་ནྟི་ནཱི་ནཾ པ་ཝ་རཱ བྷ་ཝཱ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡཱ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘ཨི་སཱི་ན་ཉྷི སཱ ས་བྦ་ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ, བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ སཱ་དུཾ ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནཱ;

ཙ་རཱ་ཏུ ལཱ་བྷེ་ན ཝི་ཀ་ཏྠ་མཱ་ནཱ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧ་ཎ ཡཱ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏུ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ, ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ ཧོ་ཏུ ག་ཛ་ངྒ་ལཱ་ཡཾ;

ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷིཾ དི་ཝ་སཾ ཀ་རོ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘སོ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཾ པཱ་ས་ས་ཏེ་ཧི ཚ་མྷི, ར་མྨཱ ཝ་ནཱ ནཱི་ཡ་ཏུ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ;

ཏུ་ཏྟེ་ཧི སོ ཧ་ཉྙ་ཏུ པཱ་ཙ་ནེ་ཧི, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སི.

‘‘ཨ་ལ་ཀྐ་མཱ་ལཱི ཏི་པུ་ཀ་ཎྞ་པི་ཊྛོ, ལ་ཊྛཱི་ཧ་ཏོ ས་པྤ་མུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཏུ;

ས་ཀ་ཙྪ་བ་ནྡྷོ ཝི་སི་ཁཾ ཙ་རཱ་ཏུ, བྷི་སཱ་ནི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡོ ཨ་ཧཱ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༤.༧༩-༩༠) –

ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་ཝོ་ཙུཾ.

ཏ་ཏྠ ཏི་བྦནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ བ་ཧ་ལཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏུ. ཀ་སི་མཱཏི ས་མྤ་ནྣ་ཀ་སི་ཀ་མྨོ. པུ་ཏྟེ གི་ཧཱི དྷ་ནི་མཱ ས་བྦ་ཀཱ་མེཏི པུ་ཏྟེ ལ་བྷ་ཏུ, གི་ཧཱི ཧོ་ཏུ, ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་ནེ་ན དྷ་ནི་མཱ ཧོ་ཏུ, རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དེ ས་བྦ་ཀཱ་མེ ལ་བྷ་ཏུ. ཝ་ཡཾ ཨ་པ་སྶནྟི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མི་དྡྷཾ གྷ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ས་ཏུ. རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱ་ཛཱཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཏི་རཱ་ཛཱ. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏ་ཎྷོ. ཏ་པ་སྶི་ནནྟི ཏ་པ་སཱི་ལཾ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ནཾ མ་ཉྙ་ཏུ. ཙ་ཏུ་སྶ་དནྟི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶེ་ཧི པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དྷ་ཉྙེ་ན སུ་ལ་བྷ་དཱ་རུ་ཏཱ་ཡ དཱ་རཱུ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་སྶ་ནྣཾ. ཝཱ་ས་ཝེ་ནཱཏི ཝཱ་ས་ཝེ་ན དི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལཾ, ཝཱ་ས་ཝ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཝ་རཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཏེ་ན དི་ནྣ་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་རཱ་གོ ཀ་དྡ་མེ སཱུ་ཀ་རོ ཝི་ཡ ཀཱ་མ་པ་ངྐེ ནི་མུ་གྒོ་ཝ ཧོ་ཏུ.

གཱ་མ་ཎཱིཏི གཱ་མ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ. ཏནྟི ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ. ཨེ་ཀ་རཱ་ཛཱཏི ཨ་གྒ་རཱ་ཛཱ. ཨི་ཏྠཱི་ས་ཧ་སྶ་སྶཱཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་མ་ནྟི་ནཱི་ནནྟི སཱི་མ་ནྟ་དྷ་རཱ་ནཾ, ཨི་ཏྠཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནཱ སཱ་དུ་ར་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་རཱ་ཏུ ལཱ་བྷེ་ན ཝི་ཀ་ཏྠ་མཱ་ནཱཏི ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ སི་ངྒཱ་ར་ཝེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཙ་ར་ཏུ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་ཛ་གྒ་ན་ཀོ. ག་ཛ་ངྒ་ལཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ སུ་ལ་བྷཱ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷིཾ དི་ཝ་སནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏུ. སོ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ག་ཛ་ངྒ་ལ་ན་ག་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཛི་ཎྞེ ཝི་ཧཱ་རེ ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.

པཱ་ས་ས་ཏེ་ཧཱིཏི བ་ཧཱུ་ཧི པཱ་སེ་ཧི. ཚ་མྷཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་དེ་སུ གཱི་ཝཱ་ཡ ཀ་ཊི་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཏི ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཏུ་ཏྟེ་ཧཱིཏི དྭི་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ཧི དཱི་གྷ་ལ་ཊྛཱི་ཧི. པཱ་ཙ་ནེ་ཧཱིཏི ར་སྶ་པཱ་ཙ་ནེ་ཧི, ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ་ཧི ཝཱ. ཨ་ལ་ཀྐ་མཱ་ལཱིཏི ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀེ་ན ཀ་ཎྛེ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་ཀྐ་མཱ་ལཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏི་པུ་ཀ་ཎྞ་པི་ཊྛོཏི ཏི་པུ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནེ་ན པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏ་པི་ཊྛི་ཀ་ཎྞོ ཀ་ཎྞ་པི་ཊྛོ. ལ་ཊྛི་ཧ་ཏོཏི ས་པྤ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ ལ་ཊྛི་ཡཱ ཧ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ས་བྦཾ ཏེ ཀཱ་མ་བྷོ་གཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་དུ་ཀྑ་ཉྩ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ.

ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ས་བྦེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི ས་པ་ཐོ ཀ་ཏོ, མ་ཡཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ –

‘‘ཡོ ཝེ ཨ་ན་ཊྛཾ་ཝ ན་ཊྛ་ནྟི ཙཱ་ཧ, ཀཱ་མེ་ཝ སོ ལ་བྷ་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ཏ་ཉྩ;