༡༢. མ་ཧཱ་སུ་ཏ་སོ་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥. དྭཱ་ད་ས་མེ སུ་ཏ་སོ་མོ མ་ཧཱི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཁ་ཏྟི་ཡོ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧི ཏ་དཱ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ ཀོ་ར་བྱ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི. ཏཾ སུ་ཏ་ཝི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ་ནྡ་ས་མཱ་ན་སོ་མྨ་ཝ་ར་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘སུ་ཏ་སོ་མོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཏཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦ་སི་པྤ་ནི་པྥ་ཏྟི་པྤ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. ག་ཧི་ཏོ པོ་རི་སཱ་དེ་ནཱཏི པུ་རི་སཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ད་ན་ཏོ ཁཱ་ད་ན་ཏོ ‘‘པོ་རི་སཱ་དོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙཱ དེ་ཝ་ཏཱ་བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏོ.
བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཧི ཏ་དཱ མཾ་སཾ ཝི་ནཱ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ མཾ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་དཱ་པི་ཏོ ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟོ ‘‘པོ་རི་སཱ་དོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཨ་མ་ཙྩ་པཱ་རི་ས་ཛྫ་པྤ་མུ་ཁེ་ཧི ནཱ་ག་རེ་ཧི ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ‘‘དེ་ཝ, ཡ་དི ར་ཛྫེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་ར་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ར་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ་པི མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ན་ཏོ ན ཨོ་ར་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ར་ཊྛཱ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་ས་ནྟོ ཁཱ་ཎུ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པཱ་དེ ཛཱ་ཏ་སྶ ཝ་ཎ་སྶ ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ‘‘ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨེ་ཀ་ས་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ག་ལ་ལོ་ཧི་ཏེ་ན བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝ་ཎེ ཕཱ་སུ་ཀེ ཛཱ་ཏེ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མེ སོ་ཏྠི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན དི་ནྣ་མ་ནྟ་བ་ལེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་པ་ར་ཀྐ་མ་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ས་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཛྫོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱི ‘‘ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ནཾ ནི་སེ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཡཱ ‘ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཝཱ ཏེ ཝཱ དུ་བྦ་ལ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ནེ་སི. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ སུ་ཏ་སོ་མ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཙེ ནཱ་ནེ་སྶ་སི, ན མེ ཏེ བ་ལི་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ‘‘དི་ཊྛཱ མེ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཏུ་སི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ སུ་ཏ་སོ་མཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན མི་གཱ་ཛི་ན་ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ་ན སཱི་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ཡྻཱ་ན་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པཱ་ཏོ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ར་ག་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ན་ག་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་དཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཏོ ན་ནྡོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ་ཏ་སྶོ ས་ཏཱ་ར་ཧ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ཡ་ཏུ བྷ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛ་ཡཱ་པེ་སི.
རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠི་ནཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ནུ, ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི, ཀི་མི་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཏེ ད་ཛྫ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཏུ་མྷེ ‘སུ་ཏ་ཝི་ཏྟ་ཀཱ’ཏི སུ་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ ས་ཏཱ་ར་ཧ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སོ་སྶཱ་མི, ཏྭཾ མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་སུ་ཀ་གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ མ་སྶུ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་བྦ་ཊྚི་ཏ་ས་རཱི་རོ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ རཱ་ཛ་ཝི་བྷ་ཝེ་ན ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨུ་པ་ཧ་རིཾ་སུ. པོ་རི་སཱ་དོ ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཀཱ་ལེ རཱ་ཛཱ བྷཱ་རི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ནཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་ད་ནྟོ ཁ་གྒཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི པོ་རི་སཱ་དོ’’ཏི ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ་ད་ཡོ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཏོ བྷ་སྶིཾ་སུ. བ་ལ་ཀཱ་ཡོ དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་ཡི. ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི. པོ་རི་སཱ་དོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠཾ པཱ་ཀཱ་རཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ པ་ག་ལི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎེ ཀུ་མྦྷེ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནི ཝི་ཡ པཱ་ཏེ་ནྟོ ཝཱ་ཏ་ཛ་ཝཱ་ནི་པི ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནཱ་ནི པི་ཊྛི་ཡཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ནྟོ ར་ཐ་སཱི་སེ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ནྟོ བྷ་མ་རི་ཀཾ བྷ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི ནི་གྲོ་དྷ་པ་ཏྟཱ་ནི མ་དྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཝེ་གེ་ནེ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཉྩི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ སུ་ཏ་སོ་མ་སྶ ཀེ་སེ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡཱུ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ནྟཱ་ནི ‘‘ཨ་སྶུ་བི་ནྡཱུ་ནཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཀི་མི་དཾ སུ་ཏ་སོ་མོ་པི མ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟོ རོ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ནཱ་ཧཾ མ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་སོ་ཙཱ་མི, ཀུ་ཏོ རོ་ད་ནཱ, ཨ་པི ཙ ཁོ ས་ངྒ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཏཾ ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙཱ་མི. ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལེ་ན དེ་སི་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ ས་ཏཱ་ར་ཧ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཎི་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཝ མ་མཱ་ག་མ་ནཱ ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི ས་ངྒ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཏོ, ཏྭ་ཉྩ ཏཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ སོ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ མཾ ག་ཎྷཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ག་ཧི་ཏོ པོ་རི་སཱ་དེ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ངྒ་རཾ ས་རི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ངྒ་རཾ ས་རིནྟི ན་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ནུ་སྶ་རིཾ.
༡༠༦. ཨཱ་ཝུ་ཎི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཏྟ་ལེཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དཱི་སུ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ལ་མྦ་ན་ཏྠཾ ར་ཛྫུཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་མི་ལཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ ཨེ་ཀ་ས་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡེ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དེ ཨ་དྷོ་སི་རེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྷི་ཡཱ སཱི་སཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ བྷ་མ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་ཝུ་ཎི་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ཙ ས་བྦ་ཐཱ པ་མི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སོ་སེ་ཏྭཱ ཁེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྙ་ཏྠེཏི བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ. ཨུ་པ་ན་ཡཱི མ་མནྟི མཾ ཨུ་པ་ནེ་སི.
༡༠༧. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པོ་རི་སཱ་དེ་ན ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ མ་ར་ཎ་ཏོ བྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ནཱ་ཧཾ མ་ར་ཎ་ཏོ བྷཱ་ཡཱ་མི, ཏ་སྶ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ཡཱ ཀ་ཏོ ས་ངྒ་རོ ན པ་རི་མོ་ཙི་ཏོ’’ཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙཱ་མི. ‘‘ས་ཙེ མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་སི, ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧ་མི་དཾ ས་དྡ་ཧཱ་མི, ཡཾ ཏྭཾ མ་ཡཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ ག་ནྟྭཱ པུ་ན མ་མ ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ས་མྨ པོ་རི་སཱ་ད, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ སི་ཀྑི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ན མུ་སཱ ཀ་ཐེ་མཱི’ཏི ཀིཾ ན ས་དྡ་ཧ་སཱི’’ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི མེ ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཙཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན –
‘‘ཨ་སི་ཉྩ ས་ཏྟི་ཉྩ པ་རཱ་མ་སཱ་མི, ས་པ་ཐ་མྤི ཏེ ས་མྨ ཨ་ཧཾ ཀ་རོ་མི;
ཏ་ཡཱ པ་མུ་ཏྟོ ཨ་ན་ཎོ བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ས་ཙྩཱ་ནུ་ར་ཀྑཱི པུ་ན་རཱ་ཝ་ཛི་སྶ’’ནྟི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༠༧) –
མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པོ་རི་སཱ་དོ ‘‘ཨ་ཡཾ སུ་ཏ་སོ་མོ ‘ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་པ་ཐཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ག་ནྟྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི མ་མ ཧ་ཏྠ་ཏོ ན མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ –
‘‘ཡོ ཏེ ཀ་ཏོ ས་ངྒ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན, ར་ཊྛེ ས་ཀེ ཨི་སྶ་རི་ཡེ ཋི་ཏེ་ན;
ཏཾ ས་ངྒ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ས་པྤ་དཱ་ཡ, ས་ཙྩཱ་ནུ་ར་ཀྑཱི པུ་ན་རཱ་ཝ་ཛ་སྶཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༠༨) –
ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ རཱ་ཧུ་མུ་ཁཱ མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ནཱ་ག་བ་ལོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཏཾ ན་ག་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. སེ་ནཱ་པི་སྶ ‘‘སུ་ཏ་སོ་མ་རཱ་ཛཱ པ་ཎྜི་ཏོ, པོ་རི་སཱ་དཾ ད་མེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་མུ་ཁཱ པ་མུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པོ་རི་སཱ་ད་སྶ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ག་ར་ཧ་བྷ་ཡེ་ན ཙ བ་ཧི་ན་ག་རེ་ཡེ་ཝ ནི་ཝི་ཊྛཱ ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པོ་རི་སཱ་དེ་ན ན ཀི་ལ་མི་ཏོ’’ཏི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པོ་རི་སཱ་དེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི་པི དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཙ་ཎྜོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ མ་མཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ ནཱ་ག་རཱ ཏུ་སིཾ་སུ.
སོ་པི དྷ་མྨ་སོ་ཎྜ་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ས་ཡཾ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་བྷ་ཏཱ ས་ཏཱ་ར་ཧ་གཱ་ཐཱ སུ་ཎོ་མི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་ནྡྷེ་ཧི ཧ་ཏྠེ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་སི་བྦ་ཀ་ཏོ མ་ནོ་ར་མཾ པོ་ཏྠ་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་ཎོ་ཧཱི’’ཏི པོ་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ས་ཀི་དེ་ཝ སུ་ཏ་སོ་མ, ས་བྦྷི ཧོ་ཏི ས་མཱ་ག་མོ;
སཱ ནཾ ས་ངྒ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི, ནཱ་ས་བྦྷི བ་ཧུ་ས་ངྒ་མོ.
‘‘ས་བྦྷི་རེ་ཝ ས་མཱ་སེ་ཐ, ས་བྦྷི ཀུ་བྦེ་ཐ ས་ནྠ་ཝཾ;
ས་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི ན པཱ་པི་ཡོ.
‘‘ཛཱི་ར་ནྟི ཝེ རཱ་ཛ་ར་ཐཱ སུ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ཐོ ས་རཱི་ར་མྤི ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏི;
ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ ན ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏི, ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི.
‘‘ན་བྷ་ཉྩ དཱུ་རེ པ་ཐ་ཝཱི ཙ དཱུ་རེ, པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཏ་དཱ་ཧུ དཱུ་རེ;
ཏ་ཏོ ཧ་ཝེ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟི, ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ རཱ་ཛཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༡-༤༡༤, ༤༤༥-༤༤༨);
ཏཱ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ས་ཕ་ལཾ མེ ཨཱ་ག་མ་ན’’ནྟི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ‘‘ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཱ, ན ཨི་སི་བྷཱ་སི་ཏཱ, ན ཀ་ཝི་བྷཱ་སི་ཏཱ, ན དེ་ཝ་བྷཱ་སི་ཏཱ, ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་གྒྷ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣེ་པི ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན་སྶ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་མི. ར་ཛྫཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ན་སྶ བྷཱ་གྱཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་ངྒ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ དི་ནྣ་མྤི ར་ཛྫཾ ན ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ དེ་སེ་ཏྭཱ ཀིཾ ལ་བྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ས་ཏཾ ས་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏཱ་ར་ཧ་གཱ་ཐཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཏྭཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒྷཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཧ་སྶི་ཡཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ, ན་ཡི་མཱ གཱ་ཐཱ ས་ཏཱ་ར་ཧཱ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཏྭཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཁི་པྤཾ ག་ཎྷཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༥);
ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཉྩ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི པོ་རི་སཱ་ད་སྶ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཱ་ནི པོ་རི་སཱ་ད་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏ སུ་ཏ་སོ་མ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི, ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ ཙོ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མ, མཱ ག་ཙྪ ཙོ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཡཱ་ཙིཾ་སུ. སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ སེ་ས་པ་རི་ཛ་ནཱ་པི ‘‘ཨ་མྷེ ཨ་ནཱ་ཐེ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སི དེ་ཝཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝིཾ་སུ. ‘‘པུ་ན་པི ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཙོ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྩཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, སོ་པི མ་མཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཏ་སྨཱ ག་མི་སྶཱ་མི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ སེ་ས་ཛ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མུ་ཁེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ་ན ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཱ་དི་ནཱ ཛ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ག་ཏོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཏཾ ཛ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ མ་གྒེ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ལེ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ མ་མ ལེ་ཁཾ མཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏེ་ཛ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཀ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པུ་ཙྪི མཾ པོ་རི་སཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཏྭཾ ཨི་ཙྪ་སི ནི་ས་ཛྫནྟི ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ མ་མ ཧ་ཏྠ་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀིཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏྭཾ ‘‘མ་ཡཱ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་དཱི་སུ ཙི་ར་པ་རི་ཙི་ཏོ ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི ཝ་ད་སི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏི ཏེ ཀཱ་ཧཱ་མི, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཡ་དི མེ ཏྭཾ པུ་ནེ་ཧི་སཱིཏི ས་ཙེ པུ་ན ཏྭཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་སི.
༡༠༨. པ་ཎྷེ ཨཱ་ག་མ་ནཾ མ་མཱཏི པ་གེ་ཝ མ་མ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཏ་སྶ པོ་རི་སཱ་ད་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་སྶ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ. ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏ་ཡིཾ ཏ་དཱཏི ཏ་དཱ པོ་རི་སཱ་ད་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐཱ’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་སིཾ.
༡༠༩. ཀ་སྨཱ པ་ན ར་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་ཏ་ཡི་ནྟི? ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ས་ཏཾ དྷ་མྨནྟི ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྩཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཏཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎཱི ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་དྷ་མྨཾ པུ་བྦ་ཀཾ པོ་རཱ་ཎཾ ཛི་ནེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི སེ་ཝི་ཏཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པོ་རི་སཱ་དཾ ཨུ་པཱ་ག་མིཾ.
༡༡༠. ན་ཏྠི མེ སཾ་ས་ཡོ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པོ་རི་སཱ་ད་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མ་ནེ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཀིཾ ནུ ཁོ གྷཱ་ཏེ་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’’ཏི མ་ཡ྄ཧཾ སཾ་ས་ཡོ ན་ཏྠི. ‘‘ཙ་ཎྜོ སཱ་ཧ་སི་ཀོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏ་ཁ་ཏྟི་ཡེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཛྫོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ གྷཱ་ཏེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པཱ་ག་མིཾ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏ་དེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཙྩེ་ན མེ ས་མོ ན་ཏྠི, ཨེ་སཱ མེ པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི་ཏི.
ཨུ་པཱ་ག་ཏེ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ཝི་ཀ་སི་ཏ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་པ་དུ་མ་ས་སྶི་རི་ཀ་མ་སྶ མུ་ཁཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ག་ཏ་མ་ར་ཎ་བྷ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀི་སྶ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྶ མ་ཉྙེ དྷ་མྨ་སྶ སུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཛ་ཝཱ ནི་བྦྷ་ཡོ ཙ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་ཛ་ཝཱ ནི་བྦྷ་ཡོ ཙ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པོ་རི་སཱ་དོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཎོ་མ ས་ཏཱ་ར་ཧ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཡཱ་སཾ ས་ཝ་ན་ཏྠཾ ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ག་ཏོ’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ པོ་རི་སཱ་དོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ, ཨི་མཾ ཐོ་ཀཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི –
‘‘ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ལུ་དྡ་སྶ, ནི་ཙྩཾ ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎི་ནོ;
ན་ཏྠི ས་ཙྩཾ ཀུ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཀིཾ སུ་ཏེ་ན ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༢༧) –
ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་ཝ་ནཱ་ད་རེ་ན –
‘‘སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི, ན་རཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀཾ;
ཨ་པི གཱ་ཐཱ སུ་ཎི་ཏྭཱ་ན, དྷ་མྨེ མེ ར་མ་ཏེ མ་ནོ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༤༤) –
ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ད་རོ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཧ་ནྡ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་མྨ, སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎོ་ཧི མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ གཱ་ཐཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཐུ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་སུ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པོ་རི་སཱ་ད་སྶ –
‘‘ས་ཀི་དེ་ཝ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦྷི ཧོ་ཏི ས་མཱ་ག་མོ;
སཱ ནཾ ས་ངྒ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི, ནཱ་ས་བྦྷི བ་ཧུ་ས་ངྒ་མོ.
‘‘ས་བྦྷི་རེ་ཝ ས་མཱ་སེ་ཐ, ས་བྦྷི ཀུ་བྦེ་ཐ ས་ནྠ་ཝཾ;
ས་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི ན པཱ་པི་ཡོ.
‘‘ཛཱི་ར་ནྟི ཝེ རཱ་ཛ་ར་ཐཱ སུ་ཙི་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠོ ས་རཱི་ར་མྤི ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏི;
ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ ན ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏི, ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟི.
‘‘ན་བྷ་ཉྩ དཱུ་རེ པ་ཐ་ཝཱི ཙ དཱུ་རེ, པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཏ་དཱ་ཧུ དཱུ་རེ;
ཏ་ཏོ ཧ་ཝེ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟི, ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ རཱ་ཛཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༡-༤༡༤) –
དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་སྶ ཏེ་ན སུ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན གཱ་ཐཱ སུ་ཎ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ པ་རི་པཱུ་རི. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ མུ་དུ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ སུ་ཏ་སོ་མ, དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙཱ་དིཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ར་སྶ ཀིཾ ནཱ་མ ཝ་རཾ ད་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཏཾ ཨ་རོ་གཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་རཾ ཡཱ་ཙི. སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི མེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཀ་ར་སྶ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་མི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཝ་ར་སྶ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧི ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ‘‘པ་རོ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དེ་ཧཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ ཝ་རཾ, ཏེ་སཾ ས་ཀེ ར་ཊྛེ པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝ་རཾ, མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་ར་མ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙི. སོ ཏཱི་ཎི ཝ་རཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་མྤི ཨ་དཱ་སི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པོ་རི་སཱ་དཾ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ མོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཎྞ་ཏོ སུ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ཝི་ཡ ས་ཎི་ཀཾ ར་ཛྫུ་ཡོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པོ་རི་སཱ་དེ་ན ཨེ་ཀཾ ཏ་ཙཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ན གྷཾ་སི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཱ་ནི མ་ཀྑེ་སི. ཏ་ངྑ་ཎཾ ཨེ་ཝ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི. དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་རོ་གེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ཛྫ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ནེ་ཏྭཱ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ སེ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ག་ཏོ ཏུ་ཊྛ་པ་མུ་དི་ཏེ་ན ནཱ་ག་ར་ཛ་ནེ་ན ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཏ་ལཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ སཱི་ལཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟོ པཱ་ར་མི་ཡོ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་སི. ཏེ་པི རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ.
ཏ་དཱ པོ་རི་སཱ་དོ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཀཱ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་ཨ་མ་ཙྩོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ན་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ, རཱ་ཛཱ་ནོ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི, སུ་ཏ་སོ་མ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ་པི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ལཱི་ན་ས་ཏྟུ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཊྛ. ༢.༧༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་སུ་ཏ་སོ་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི ནི་ཊྛི་ཏཱ.