༡༣. སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡. ཏེ་ར་ས་མེ སཱ་མོ ཡ་དཱ ཝ་ནེ ཨཱ་སིནྟི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྨིཾ མི་ག་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧ་ཏི ཨ་ར་ཉྙེ སཱ་མོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་ས་ཀུ་མཱ་རོ ཡ་དཱ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀྐེ་ན ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ཏོཏི ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨུ་པ་དེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀྐེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཛ་ནི་ཏོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨེ་ཀོ ནེ་སཱ་ད་གཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛ་ནེ་སཱ་ད་སྶ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྶ ‘‘དུ་ཀཱུ་ལོ’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ན་དི་ཡཱ པ་ར་ཏཱི་རེ་པི ཨེ་ཀོ ནེ་སཱ་ད་གཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛ་ནེ་སཱ་ད་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ‘‘པཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཀཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དྡཾ ཨ་ནོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སིཾ་སུ. ན ཙ ཀི་ཉྩི ནེ་སཱ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཨ་ཐ དུ་ཀཱུ་ལཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ནེ་སཱ་ད་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་སི, ནེ་ཝ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཀིཾ ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟེ་སུ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་བྦ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི. དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མི་ག་ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ན་དཱི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ག་ངྒཾ པ་ཏྟཱ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་ངྒཾ པ་ཧཱ་ཡ མི་ག་ས་མྨ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧིཾ་སུ. ཏ་དཱ ས་ཀྐ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་སྶ་མཾ མཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ད་ཏྟི་ཡེ ཨ་སྶ་མེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་སིཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱུ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝོ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཀཾ པུ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་མི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ལེ ནཱ་བྷིཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཝོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, སོ ཝོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. དུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ལེ ནཱ་བྷིཾ པ་རཱ་མ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, སཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་མོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་མྤི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ར་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་སྶ་མེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝ་ནེ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མ་པ་ད་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མེ་གྷེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་ད་ག་ནྡྷ་མི་སྶ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཝ་མྨི་ཀ་བི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ ཨཱ་སི་ཝི་ས་སྶ ནཱ་སཱ་པུ་ཊཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཨཱ་སི་ཝི་སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་རི. དྭེ ཨ་ནྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘མ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ནྟི, ཀཱ ནུ ཁོ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ཊི་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ས་དྡཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན ‘‘ཏཱ་ཏ སཱ་མ, ཨི་དྷ པ་རི་པ་ནྠོ ཨ་ཏྠི, མཱ ཨཱ་ག་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་དྡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་ག་མིཾ་སུ. སོ ‘‘ཀེ་ན ཝོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཝི་ན་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ, ཨ་ཐ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི ‘‘ཏ་ཏྠ ཨཱ་སི་ཝི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཀུ་དྡྷེ་ན ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧཾ ཝོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་སྶ་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ར་ཛྫུ་ཀེ བ་ནྡྷི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ ཨ་སྶ་མེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ་ད་ཀཱ་ནི ད་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ དེ་ཏི. ཏེ་ཧི མུ་ཁེ ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏེ ས་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཝི་སེ་སེ་ན ཙ མེ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ ས་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཡ་ཐཱ ཙ་སྶ ས་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐཱུ་ལོ. ཨེ་ཝཾ སོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི མི་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝི་པ་ཀྑ་ས་ཏྟཱ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠཱ, མེ་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ མུ་དུ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. ཨི་ཏི སོ ས་བྦ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷཱི་རཱུ ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝེ་རོ ཝི་ཧཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཝ་ནེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ ཙ, མེ་ཏྟཱ་ཡ་མུ་པ་ནཱ་མ་ཡི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ་ཡ་མུ་པ་ནཱ་མ་ཡིནྟི མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ་པི ཕ་རི, པ་གེ་ཝ སེ་ས་ས་ཏྟེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ མེ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ་ཡོ, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མ་ཡིཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཨུ་པ་ནེ་སིཾ. ‘‘སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ་ཧཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ན ཀེ་ཝ་ལ་མ་ཧ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཝ་ནེ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ་ཧི, ཡ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཏ་དཱ ཨ་ཧཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཧཾ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སིཾ. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་པི ཧི ཏ་དཱ མ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༡༢. པ་ས་ད་མི་ག་ཝ་རཱ་ཧེ་ཧཱིཏི པ་ས་ད་མི་གེ་ཧི ཙེ་ཝ ཝ་ན་སཱུ་ཀ་རེ་ཧི ཙ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་སིཾ.
༡༡༣. ཨི་དཱ་ནི ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཉྩ་སྶ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན མཾ ཀོ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་ས་བི་ལཱ༹་རཱ་དི་ཀོ བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་པི ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ མཾ ན ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི ན ཨུ་བྦི་ཛྫེ་ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཀ་སྶ་ཙི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཏོ ཡ་ཀྑཱ་དི་ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཏོ ལུ་དྡ་ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎི་མ་ནུ་སྶ་ཏོ་ཏི ཀུ་ཏོ་ཙི་པི ན བྷཱ་ཡཱ་མི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ་བ་ལེ་ནུ་པ་ཏྠ་དྡྷོ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ ཏ་དཱ ར་མཱ་མི ཨ་བྷི་ར་མཱ་མཱི་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ས་བྦ་ས་ཏྟེ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མི་ག་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དྭེ མི་གེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པི་ཊྛི་ཡཾ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་དཱི་ཏི་ཏྠཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པཱི་ལི༹་ཡ་ཀྑོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ མི་ག་མཾ་ས་ལོ་བྷེ་ན མཱ་ཏ་རཾ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ནྣ་དྡྷ་པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཙ་ར་ནྟོ མི་ག་ས་མྨ་ཏཾ ན་དིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་མ་སྶ པཱ་ནཱི་ཡ་ག་ཧ་ཎ་ཏི་ཏྠཾ པ་ཏྟོ. མི་ག་པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫཾ དི་སྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ མ་ནུ་སྶོ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, དེ་ཝོ ནུ ཁོ ཨེ་ས ནཱ་གོ ནུ ཁོ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ས་ཧ་སཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནྷ་ཏྭཱ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཾ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ་མཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཡོ’’ཏི ཝི་ས་པཱི་ཏེ་ན ས་རེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ཝི་ཛ྄ཛྷི. ས་རོ ཝཱ་མ་པ་སྶེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྶ ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མི་ག་ག་ཎོ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི.
སཱ་མ་པ་ཎྜི་ཏོ པ་ན ཝི་དྡྷོ་པི པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སུ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ བྱཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ཀོ་ཙི ཝེ་རཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་མ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཝེ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཀོ ནུ མཾ ཨུ་སུ་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི, པ་མ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཧཱ་ར་ཀཾ;
ཁ་ཏྟི་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝེ་སྶོ, ཀོ མཾ ཝི་དྡྷཱ ནི་ལཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༢༩༦);
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པཱ་ཏི་ཏོ་པི ནེ་ཝ མཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི ན པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, མ་མ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ས་མྦཱ་ཧ་ནྟོ ཝི་ཡ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི, ག་མི་སྶཱ་མི་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཝཱ ཏྭཾ ཀ་སྶ ཝཱ པུ་ཏྟོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪི.
སོ ‘‘སཱ་མོ ནཱ་མཱ་ཧཾ དུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ནཱ་མ ནེ་སཱ་ད་ཨི་སི་ནོ པུ་ཏྟོ, ཀི་སྶ པ་ན མཾ ཝི་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པ་ཋ་མཾ ‘‘མི་ག་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ནི་ར་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི’’ནྟི ཨ་ནུ་སོ་ཙི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘སཱ་མོ མ་ཡཱ ཝི་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ སོ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣེ ‘‘ཡཾ སཱ་མེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཝོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ སཱ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་རེ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ ས་རཱི་རེ ཨུ་སུ་མཱ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ, ཝི་ས་ཝེ་གེ་ན ཝི་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་བྦི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ –
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི་ཏྠི ཀ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩེ་ཝ པི་ཏུ་ཙྩ ཏེ;
ས་བྦེ་ན ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན, ཝི་སཾ སཱ་མ་སྶ ཧ་ཉྙ་ཏཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༣༨༨) –
མཱ་ཏ་རཱ,
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི་ཏྠི ཀ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩེ་ཝ མཱ་ཏུ་ཙྩ ཏེ;
ས་བྦེ་ན ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན, ཝི་སཾ སཱ་མ་སྶ ཧ་ཉྙ་ཏཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༣༩༦) –
པི་ཏ་རཱ,
‘‘པ་བྦ་ཏྱཱ་ཧཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནེ, ཙི་ར་ར་ཏྟ་ནི་ཝཱ་སི་ནཱི;
ན མེ པི་ཡ་ཏ་རོ ཀོ་ཙི, ཨ་ཉྙོ སཱ་མེ་ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན, ཝི་སཾ སཱ་མ་སྶ ཧ་ཉྙ་ཏཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༢.༢༢.༣༩༨) –
དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ ཝུ་ཊྛཱ་སི. པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་པ་ལཱ་སེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝི་ག་ཏོ. ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རོ་གཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་རོ་ག་ཏཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨ་སྶ་མེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཙ་ར, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཛཱ. ༢.༢༢.༤༡༡-༤༡༢) དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ སི་ར་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ, པི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ, མཱ་ཏཱ བྷ་དྡ་ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི, སཱ་མ་པ་ཎྜི་ཏོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་ས་པཱི་ཏེ་ན ས་ལླེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་དྡྷོ་པི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་སྶ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ, ཝ་དྷ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཉཱ་ཏེ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ, པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་པུ་ཉྙ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨ་རོ་གེ ཛཱ་ཏེ ར་ཉྙོ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ མེ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.