༣. ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཏ་ཏི་ཡེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠེ པུ་རུ་ཏྟ་མེཏི ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཀེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་སྶ པུ་ར་ཝ་རེ ཨུ་ཏྟ་མ་ན་ག་རེ. རཱ་ཛཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ. ཀུ་ས་ལེ ད་ས་ཧུ་པཱ་ག་ཏོཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ད་ས་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི, ད་ས་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཝཱ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༡. ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛ་ཝི་ས་ཡཱཏི ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་པ་ག་ཉྪུ མནྟི ཀ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙུཾ མཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གནྟི ཧ་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཾ མཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ་སུ. དྷ་ཉྙནྟི དྷ་ནཱ་ཡི་ཏ་བྦ་སི་རི་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ. མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏནྟི ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ངྒ་ལཾ ཨ་བྷི་ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཧི.
༢༢. ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀོཏི ཝ་སྶ་ར་ཧི་ཏོ. དུ་བྦྷི་ཀྑོཏི དུ་ལླ་བྷ་བྷོ་ཛ་ནོ. ཚཱ་ཏ་ཀོ མ་ཧཱཏི མ་ཧ་ཏཱི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་བཱ་དྷཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་དཱ་ཧཱིཏི དེ་ཧི. ནཱི་ལནྟི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ. ཨ་ཉྫ་ན་ས་ཝ྄ཧ་ཡནྟི ཨ་ཉྫ་ན་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛཾ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀཾ, ཏེ་ན ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ ཨ་ཉྫ་ན་གི་རི་ས་ངྐཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་མ་ཀཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ དེ་ཧི, ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཏྠ ནཱི་ཏེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ས་བྦ་བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ པི་ཏ་རཱ ཨུ་པ་ར་ཛྫེ ཋ་པི་ཏོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི དྷ་ན་ཉྫ་ཡོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. སོ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ་ཏི ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཚ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ དཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པ་ཏྠ་རི.
ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ རོ་ག་བྷ་ཡ་ནྟི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ད་ནྟ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་དྭཱ་རེ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་མ་ཀཾ་སུ ‘‘དེ་ཝཾ ཝ་སྶཱ་པེ་ཧི དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཏེ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ པུ་ཙྪི. ཨ་མ་ཙྩཱ ར་ཉྙོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་བྦ་ས་ནྠ་རེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. དེ་ཝོ ན ཝ་སྶི, ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ, དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི, ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མཱ་ཏི. དེ་ཝ, ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ དྷ་ན་ཉྫ་ཡ་སྶ ནཱ་མ ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་སྶ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་མྷི ཨཱ་ནཱི་ཏེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ རཱ་ཛཱ བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ དུ་པྤ་ས་ཧོ, ཀ་ཐ་མ་སྶ ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱ་ཏི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ སོ རཱ་ཛཱ དཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏོ ཡཱ་ཙི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་ས་མྤི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི་པི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ར་ཛྫ་མྤི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻ, ཧ་ཏྠི་མྷི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨ་ཝ་སྶཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཀེ པ་ན ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི? བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ད་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཾ པེ་སེ་སི. ཏེ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་སུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ས་རཱི་རཾ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ དཱ་ན་གྒཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཐེ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ནྷཱ་ཏཱ་ནུ་ལི་ཏྟོ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་ཁ་ནྡྷ་ག་ཏོ མ་ཧ་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱ་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ན དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་ར་ཀྑ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ དྭཱ་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཛ་ཡཱ་པེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཝ་ཛི་ར་ངྐུ་སེ་ན ཝཱ་ར་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ‘‘ཀིཾ ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛཾ དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡེ་ན ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡེ་ན རོ་ག་བྷ་ཡེ་ན ཙ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ. སོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་ཝ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་མྷི ནཱི་ཏེ ཝཱུ་པ་ས་མྨི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞཾ ནཱ་གཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛ་ཝི་ས་ཡཱ…པེ… ཨ་ཉྫ་ན་ས་ཝ྄ཧ་ཡ’’ནྟི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ན མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཾ མེ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ མ་ནོ་ར་ཐ་ཝི་གྷཱ་ཏོ སི་ཡཱ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ས་མཱ་དཱ་ན་བྷེ་དོ སི་ཡཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ལ་ངྐ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ སོ་ཎྜཱ་ཡ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་བྷི་ངྒཱ་རེ་ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༢༣. ‘‘ན མེ ཡཱ་ཙ་ཀ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟེ, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝོ;
མཱ མེ བྷི་ཛྫི ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ད་སྶཱ་མི ཝི་པུ་ལཾ ག་ཛཾ.
༢༤. ‘‘ནཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་ཎྜཱ་ཡ, བྷི་ངྒཱ་རེ ར་ཏ་ནཱ་མ་ཡེ;
ཛ་ལཾ ཧ་ཏྠེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དཾ ག་ཛ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཙ་ཀ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟེཏི ཡཱ་ཙ་ཀེ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝོཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ པ་ཏི་རཱུ་པོ. མཱ མེ བྷི་ཛྫི ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་བྦ་སྶ ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་བྦཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ད་ད་ནྟོ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ཏཾ མཱ བྷི་ཛྫི. ཏ་སྨཱ ད་སྶཱ་མི ཝི་པུ་ལཾ ག་ཛནྟི མ་ཧ་ནྟཾ ཨི་མཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་དནྟི ཨ་དཱ་སིཾ.
༢༥. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཧ་ཏྠི་མྷི དི་ནྣེ ཨ་མ་ཙྩཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ ད་ད་ཏྠ, ན་ནུ ཨ་ཉྙོ ཧ་ཏྠཱི དཱ་ཏ་བྦོ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཡཾ མཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ཏ་དེ་ཝ མ་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ པ་ན མཾ ར་ཛྫཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻུཾ, ར་ཛྫ་མྤི ཏེ་སཾ ད་དེ་ཡྻཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཛྫ་ཏོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏོ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ པི་ཡ་ཏ་རཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་དཱ་སི་ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶ ནཱ་གེ པ་དི་ནྣ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཏེ་ན, ཏ་སྨིཾ ནཱ་གེ ཧ་ཏྠི་མྷི དི་ནྣེ.
༢༦. མ་ངྒ་ལ་ས་མྤ་ནྣནྟི མ་ངྒ་ལ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡུ་ཏྟ་མནྟི ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡེ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ཝ་རཾ ནཱ་གཾ. ཀིཾ ཏེ ར་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ནཱ་གེ ཨ་པ་ག་ཏེ ཏ་ཝ ར་ཛྫཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ར་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏི, ར་ཛྫ་མྤི ཨ་པ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༧. ར་ཛྫ་མྤི མེ ད་དེ ས་བྦནྟི ཏི་ཊྛ་ཏུ ནཱ་གོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ, ཨི་དཾ མེ ས་བྦཾ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་མྤི ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཾ. ས་རཱི་རཾ ད་ཛྫ་མ་ཏྟ་ནོཏི ར་ཛྫེ་པི ཝཱ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་མྤི ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཾ, ས་བྦོ་པི ཧི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རོ པ་རི་གྒ་ཧོ ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་ཏྠ་མེ་ཝ མ་ཡཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ ཨ་པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་གཾ ཨ་དཱ་སིཾ ཨ་ཧ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་སྨིཾ ནཱ་གེ ཨཱ་ནཱི་ཏེ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏེ་ཝ. ཀ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ན ཝ་སྶ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ ག་རུ་དྷ་མྨེ ར་ཀྑ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ར་ཊྛེ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨ་ནུ་ད་སཱ་ཧཾ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ར་ཉྙོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ས, ན ཨི་མ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ་མྤི ག་རུ་དྷ་མྨེ ར་ཀྑི་སྶཱ་མ, ག་ཙྪ་ཐ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་ཀོ་ར་བྱ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི. ག་རུ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི, ཏཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱི, ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ, པུ་རོ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ར་ཛྫུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩོ, སཱ་ར་ཐི སེ་ཊྛི, དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ, ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘རཱ་ཛཱ མཱ་ཏཱ མ་ཧེ་སཱི ཙ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ པུ་རོ་ཧི་ཏོ;
ར་ཛྫུ་གྒཱ་ཧོ སཱ་ར་ཐཱི སེ་ཊྛི, དོ་ཎོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཏ་ཐཱ;
ག་ཎི་ཀཱ ཏེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས, ག་རུ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི.
ཏེ ཨ་མ་ཙྩཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་རུ་དྷ་མྨེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, མཱ་ཏཱ པ་ན མེ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ནཱ་མ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་སྶ ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཧོ་ཏི, དེ་ཐ ནོ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏོ ‘‘པཱ་ཎོ ན ཧ་ནྟ་བྦོ, ཨ་དི་ནྣཾ ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན ཙ་རི་ཏ་བྦོ, མུ་སཱ ན བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ, མ་ཛྫཾ ན པཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
དཱུ་ཏཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘དེ་ཝི, ཏུ་མྷེ ཀི་ར ག་རུ་དྷ་མྨཾ ར་ཀྑ་ཐ, ཏཾ ནོ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཐཱ མ་ཧེ་སི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི. ཏེ ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ག་རུ་དྷ་མྨེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ་པི རཱ་ཛཱ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི པཱུ་རེ་སི. ཏ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི. ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནི. ར་ཊྛཾ ཁེ་མཾ སུ་བྷི་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ཏ་དཱ ག་ཎི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ག་ཎི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, པུ་ཎྞོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཏ་དཱ;
ར་ཛྫུ་གྒཱ་ཧོ ཙ ཀ་ཙྩཱ་ནོ, དོ་ཎ་མཱ་པ་ཀོ ཙ ཀོ་ལི་ཏོ.
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏ་དཱ སེ་ཊྛི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ སཱ་ར་ཐི;
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀ་སྶ་པོ ཐེ་རོ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་ན་ནྡ་པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘མ་ཧེ་སཱི རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, མཱ་ཡཱ་དེ་ཝཱི ཛ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ;
ཀུ་རུ་རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ཐ ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི. (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༦༡ ཧཾ་ས་གྷཱ་ཏ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ);
ཨི་དྷཱ་པི ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཨཱ་ད་ཡོ སེ་ས་དྷ་མྨཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.