༤. མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏི་མྷི ན་ག་རེཏི ཀུ་སཱ་ཝ་ཏཱི་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀུ་སི་ནཱ་རཱ ནི་ཝི་ཊྛཱ. མ་ཧཱི་པ་ཏཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡོ, ནཱ་མེ་ན མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ ནཱ་མ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ཧི ཙ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན, པ་རེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ་ཀྐ་སྶ ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནཱ་དི་པ་མུ་ཁེ་ན མ་ཧཱ་བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་བྦ་ལོ. ཡ་དཱ ཨཱ་སིནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ སུ་ད་སྶ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀཾ ཐེ་རཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡཱ ཨ་ཡྻ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཡོ་གྒཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཊྛ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་རི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ པ་རི་བྷོ་གཾ, ན ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སཱི་དི. ཐེ་རོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཊྛ་ཏྠ་ར་ཎེ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཕཱ་སུ་ཀཱ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཕཱ་སུ་ཀཱ, བྷ་དྡ་མུ་ཁ, པ་བྦ་ཛི་ཏ་སཱ་རུ་པྤཱ་ཏི. ཝ་སི་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷཱ་ཏི? ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི. སོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ནི་བ་དྡྷཾ མ་ཡ྄ཧཾ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. སོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་སི, ཨ་པ་སྶེ་ནཾ ནི་ཀྑི་པི, པཱ་ད་ཀ་ཋ་ལི་ཀཾ ཋ་པེ་སི, པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎི, ཙ་ངྐ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི, པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པི, ཏ་ཐཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཙ་ངྐ་མ་ཉྩ. ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཏཱ་ལ་པ་ནྟི་ཡོ རོ་པེ་སི. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་ར་སྶ ཧི ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་བྷཱ་ཛ་ན་ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ན་ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་སཱུ་ཙི་ཀ་ཏྟ་ར- ཡ་ཊྛི་ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀ་པི་པྥ་ལི་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ན་པ་དཱི་པེ་ཡྻཱ་དི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཛཱ་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. སོ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. ཐེ་རོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི.
༢༩. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཏ་སྶི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༢) ན་ཡེ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་སཱ་ཝ་ཏཱི་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་སཱ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་ད་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་བྱཱུ་ཧ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པ་ལླ་ངྐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་སྶ དི་ནྣ་སྶ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སྶ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི མ་ཎི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་སྶ དི་ནྣ་སྶ པ་དཱི་པ་སྶ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཧ་པ་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དཱ་ན་སྶ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷེ་ནུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་དཱ་ན་སྶ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་དཱ་ན་སྶ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཐཱ་ལི་པཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷོ་ཛ་ན་དཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི. སོ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་དྡྷཱི་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ་དྷི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལཾ དྷ་མྨེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི ‘‘ཡོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ དི་ཝ་སེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ, གྷོ་སཱ་པེ་མི ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ. ‘‘ཏ་དཱ་ཧ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ ཏ་དཱ ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ ཀིཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཨ་ནྣཱ་དཱི་སུ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨི་ཙྪ་ཏི. པ་ཏྠེ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྶ ཀིཾ དཱི་ཡ་ཏུ དྷ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ཧི ཙ དཱ་ན་གྷོ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏེ་ན དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཡཱ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ཀ་པྤ་ར་ཧི་ཏཱ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི་ཏི.
༣༠. ཨི་དཱ་ནི དཱ་ན་གྷོ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཀི་ཏྟ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ ཚཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཚཱ་ཏ་ཀོཏི ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏོ. ཏ་སི་ཏོཏི པི་པཱ་སི་ཏོ. ཀོ མཱ་ལཾ ཀོ ཝི་ལེ་པ་ནནྟི་པི ‘‘ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན་གྒོཏི ཝ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ལོ, ཝ་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་ད་ཧི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་སི་སྶ་ཏི.
༣༡. ཀོ པ་ཐེ ཚ་ཏྟ་མཱ་དེ་ཏཱིཏི ཀོ པ་ཐི་ཀོ པ་ཐེ མ་གྒེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཚ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཚ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་པཱ་ཧ་ནཱ མུ་དཱུ སུ་བྷཱཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་བྷཱ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཏཱ་ཡ མུ་དཱུ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ. ཀོ ཨཱ་དེ་ཏཱིཏི ཀོ ཏཱ་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘དི་ཝ་སེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ གྷོ་སཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༢. ན ཏཾ ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཏཾ དཱ་ནཾ ན ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་པི ཋཱ་ན་ས་ཏེ་སུ ཝཱ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ, ཨ་པི ཙ ཁོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཙ་ཀེ དྷ་ནནྟི ཡཱ་ཙ་ཀེ ཨུ་དྡི་སྶ དྷ་ནཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ. དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མེ ཧི ན་ག་རེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏེ ས་ཏྟ་སུ པཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་སུ ས་ཏྟ ཏཱ་ལ་པ་ནྟི་པ་རི་ཀྑེ་པཱ, ཏཱ་སུ ཏཱ་ལ་པ་ནྟཱི་སུ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པི་ཏཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘པ་ཊྛ་པེ་སི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ ཏཱ་སཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ནཾ ཏཱི་རེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ ཨ་ནྣཾ ཨ་ནྣ་ཏྠི་ཀ་སྶ, པཱ་ནཾ པཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ, ཝ་ཏྠཾ ཝ་ཏྠ་ཏྠི་ཀ་སྶ, ཡཱ་ནཾ ཡཱ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ, ས་ཡ་ནཾ ས་ཡ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ, ཨི་ཏྠིཾ ཨི་ཏྠི་ཏྠི་ཀ་སྶ, ཧི་ར་ཉྙཾ ཧི་ར་ཉྙ་ཏྠི་ཀ་སྶ, སུ་ཝ་ཎྞཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏྠི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༥༤).
༣༣. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ དཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཀཱ་རོ – མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཧི ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྩ པུ་རི་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན སེ་ས་ཉྩ ས་བྦཾ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡེ་སཾ ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་སཾ ན་ཏྠི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡེ ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཝ་ར་ས་ཡ་ནེ་སུ་པི ས་ཡི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠཱི་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ར་ཏ་ན་པ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ, ཏཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ན་ཏྠི་ཀཱ ཨོ་ཧཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་མྤི དཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཾ དཱི་ཡ་ཏེ་ཝ. ཏ་དཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, དཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ན ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཧོ་སི. ར་ཏྟི་ཉྩཱ་པི དི་ཝཱ་པི ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏ་དཱ དཱི་ཡ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དི་ཝཱ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་དི ཨེ་ཏི ཝ་ནི་བྦ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་དི ཨེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ན་ཉྷི ལཱ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཨེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. ཝ་ནི་བྦ་ཀོཏི ཡཱ་ཙ་ཀོ. ལ་དྡྷཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ བྷོ་གནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ དཱ་ནཾ. ཡོ ཡོ ཧི ཡཱ་ཙ་ཀོ ཡཾ ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏཾ་ཏ་དེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དེ་ཏི. ན ཏ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་དུ་ལླ་བྷཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རོ་དྷཾ ཙི་ནྟེ་སི. པཱུ་ར་ཧ་ཏྠོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཡཱ་ཙ་ཀཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དེ་ཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ.
༣༤. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན དཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ་པཱ་རི་པཱུ་རི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ན ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟི, བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎེ ས་ངྐོ་ཙཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨ་ཝོ་སཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ མ་ར་ཎེ་ན་པི ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི པ་ན མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན་པཱ་ཧཾ དེ་སྶཾ དྷ་ནཾ ད་མྨཱིཏི ཨི་དཾ དྷ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ན དེ་སྶཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ གེ་ཧ་ཏོ ཙ དྷ་ནཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་མི. ན་པི ན་ཏྠི ནི་ཙ་ཡོ མ་ཡཱིཏི མ་མ ས་མཱི་པེ དྷ་ན་ནི་ཙ་ཡོ དྷ་ན་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་པི ན་ཏྠི, ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ས་མ་ཎོ ཝི་ཡ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ་པི ན ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཏ་སྶི་དཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༥. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཏུ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠི་དཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཏུ་རོ རོ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པུ་རི་སོ རོ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དྷ་ནེ་ན ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ནཱ ཝེ་ཛྫཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀཾ ཏ་པྤེ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཏ་ཏོ རོ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི.
༣༦. ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ཊྚ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ཀི་ལེ་ས་རོ་ག་ཏོ ས་ཀ་ལ་སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་རོ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ ཏ་ཏོ པ་རི་མོ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཡཾ ས་བྦ་སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཛཱ་ན་མཱ་ནོ བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་སེ་ས་ཏོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ཧཱ་དཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ན མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི པ་རི་པུ་ཎྞཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱུ་ན་མ་ནནྟི པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱུ་ནཾ མ་ནཾ པཱུ་ར་ཡི་ཏུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ནི་བྦ་ཀེ ཡཱ་ཙ་ཀེ ཨ་དཱ་སིཾ ཏཾ དཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་དཱ་མི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཏ་སྨིཾ དཱ་ན་དྷ་མྨེ ཏ་སྶ ཙ ཕ་ལེ ནི་རཱ་ལ་ཡོ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཨ་པ་ཙྩཱ་སོ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མྦོ་དྷི་མ་ནུ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ དེ་མཱིཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་བྱཱུ་ཧ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡེ རཱ་ཛ་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ སུ་བྷ་དྡཱ་དེ་ཝཱི་པ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་མ་ཙྩ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ན་ཉྩ –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝ་ཏ ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༢༢༡, ༢༧༢; སཾ. ནི. ༡.༡༨༦; ༢.༡༤༣) –
ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་དཱ སུ་བྷ་དྡཱ་དེ་ཝཱི རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ རཱ་ཧུ་ལོ, སེ་ས་པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནོ པ་ན ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཨི་དྷཱ་པི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི ཨེ་ཝ, དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ་ཡ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི ཨེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ. སེ་ས་དྷ་མྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ལཱ༹་རེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལེ ཙ་ཏུ་དཱི་པི་སྶ་རི་ཡེ་པི ཋི་ཏ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ཨ་ན་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ དཱུ་ར་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནི་སྶ་ངྒ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.