༡. ཨ་ཀི་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཀི་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཝ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེཏི མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ, ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི་ཡཾ, མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཉྙེཏི ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟེ. ཝི་པི་ན་ཀཱ་ན་ནེཏི ཝི་པི་ན་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་ན་ནེ, པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ན་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ར་དཱི་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཝི་ཧ་རཱ་མཱིཏི དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་རཱི་ར་དུ་ཀྑཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རཱ་མི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་མི. ཨ་ཀི་ཏྟི ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠཱ ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཏཱ་པ་ས་བྷཱ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ནཱ་མ རཱ་ཛི་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སྶ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ཨ་ཀི་ཏྟཱི’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ བྷ་གི་ནཱི་པི ཛཱ་ཡི. ‘‘ཡ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི་སྶཱ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ར་ཏ་ནཱ་ཝ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་པུ་རི་སེ་ཧི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པེ་ཏྟི་ཀཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝི་གྒ་མཱ་ན་སོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དྷ་ན་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན དྷ་ན་སྶ སཾ་ཧཱ་ར་ཀཱ, ས་བྦེ ཨི་མཾ དྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡེ་ཝ ག་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཀི་ཏྟི་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི.
སོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དྷ་ནེ ཨ་ཁཱི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མཱ་ཡ དྷ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ, ཨ་ཏྠི་ཀཱ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་རི་ཏེ སཱ་ར་ག་བྦྷེ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི གེ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་སྶ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟ་སྶ བྷ་གི་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ན་དིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ཡེ་ན པ་ན དྭཱ་རེ་ན ཏ་དཱ ནི་ཀྑ་མི, ཏཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཡེ་ན ཏི་ཏྠེ་ན ན་དིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ཏཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཏ་སྶ གུ་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ནི་བྦ་ཏྟི, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ, པ་རི་ཝཱ་རོ་པི མ་ཧ་ནྟོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་དྷ ན ལ་བྷ་ཏི, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནཱ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ད་མི་ལ༹་ར་ཊྛཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཝཱི་ར་པ་ཊྚ་ན་ས་མཱི་པེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཏ་ཏྲཱ་པི་སྶ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ར་དཱི་པེ ཨོ་ཏ་རི. ཏ་དཱ ཀཱ་ར་དཱི་པོ ཨ་ཧི་དཱི་པོ ནཱ་མ. སོ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ ཀཱ་ར་རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཕ་ལེ ཨ་ས་ཏི པ་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་སི་ཏྟཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
ཏ་སྶ སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཨི་མ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཏ་པཾ ཙ་ར་ཏི, ས་ཀྐ་ཏྟཾ ནུ ཁོ པ་ཏྠེ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙཾ, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཛཱི་ཝི་ཏེ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨུ་ད་ཀ་སི་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ཁཱ་ད་ཏི, ས་ཙེ ས་ཀྐ་ཏྟཾ པ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སི་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ཏི, ནོ ཙེ, ན ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི སེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་ཏ་ལཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ས་ཀྐོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་རཱུ་པེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཙི་ར་སྶཾ ཝ་ཏ མེ ཡཱ་ཙ་ཀོ དི་ཊྛོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་མ མ་ནོ་ར་ཐཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྐ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི. ས་ཀྐོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་པི ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ པུ་ན པ་རི་ཡེ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི.
དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ན ཀཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་ལ་བྷིཾ, ཨ་ཛྫ ནུ ཁོ ཀ་ཐ’’ནྟི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ནི་སཱི་དི. ས་ཀྐོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ག་མི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པུ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ད་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ, བ་ཧུཾ ཝ་ཏ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝཱ་མི, ས་ཙཱ་ཧཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མཱ་ས་མྤི དྭེ་མཱ་ས་མྤི དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཏཱི་སུ་པི དི་ཝ་སེ་སུ ‘‘ཏེ་ན དཱ་ནེ་ན ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷིཾ ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ པ་ཏྠེ་མི, ཨ་པི ཙ ཨི་དཾ མེ དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༤. ‘‘ཏ་དཱ མཾ ཏ་པ་ཏེ་ཛེ་ན, ས་ནྟ་ཏྟོ ཏི་དི་ཝཱ་བྷི་བྷཱུ;
དྷཱ་རེ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཎྞཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཡ མཾ ཨུ་པཱ་ག་མི.
༥. ‘‘པ་ཝ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ པ་ཎྞཾ, ཨ་ཏེ་ལ་ཉྩ ཨ་ལོ་ཎི་ཀཾ;
མ་མ དྭཱ་རེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ, ས་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ཀི་རིཾ.
༦. ‘‘ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ་ན་ཧཾ པ་ཎྞཾ, ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ;
པུ་ནེ་ས་ནཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ན, པཱ་ཝི་སིཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཀཾ.
༧. ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, ཨུ་པ་ག་ཉྪི མ་མ་ནྟི་ཀཾ;
ཨ་ཀ་མྤི་ཏོ ཨ་ནོ་ལ་གྒོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ་མ་དཱ་ས་ཧཾ.
༨. ‘‘ན མེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ས་རཱི་ར་སྨིཾ ཝི་ཝ་ཎྞི་ཡཾ;
པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ར་ཏི་ཡཱ, ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི ཏཾ དི་ཝཾ.
༩. ‘‘ཡ་དི མཱ་ས་མྤི དྭེ་མཱ་སཾ, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཝ་རཾ ལ་བྷེ;
ཨ་ཀ་མྤི་ཏོ ཨ་ནོ་ལཱི་ནོ, ད་དེ་ཡྻཾ དཱ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ.
༡༠. ‘‘ན ཏ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནོ, ཡ་སཾ ལཱ་བྷ་ཉྩ པ་ཏྠ་ཡིཾ;
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ, ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་དཱཏི ཡ་དཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ནཱ་མ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དཱི་པེ ཀཱ་རཱ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཏ་དཱ. མནྟི མ་མ. ཏ་པ་ཏེ་ཛེ་ནཱཏི སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སཱི་ལ་ཉྷི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཏ་པ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ཏཱ་པི ཧི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཀོ་ས་ཛྫ་སྶ ཙ ཏ་པ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཙ ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཙཱ་པི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་མ་ན་ཏོ ‘‘ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ ཏ་པོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྟ་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཛ་ནི་ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷེ་ན པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ནྟཱ་པི་ཏོ. ཏི་དི་ཝཱ་བྷི་བྷཱུཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི, ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ག་ཧི་ཏ་མྤི ཀཱ་ར་པ་ཎྞཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཝ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཏེ་ལ་ཉྩ ཨ་ལོ་ཎི་ཀནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་མ དྭཱ་རེཏི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ དྭཱ་རེ. ས་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ཀི་རིནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་ནེ་ས་ནཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ གྷཱ་སེ་ས་ནཾ ན ས་ལླེ་ཁ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ན་པཱི་ཏི་ཡཱ ཏི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ པུ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་ཀ་མྤི་ཏོཏི སུ་དཱུ་ར་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཙ་ལི་ཏོ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ཙ་ལ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀཱ་རི་ཏོ. ཨ་ནོ་ལ་གྒོཏི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་ལ་གྒོ. ཏ་ཏི་ཡ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་མྤཱི་ཏི ཨི་མཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ་མ་དཱ་ས་ཧནྟི ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་མྤི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་དཱ་སིཾ ཨ་ཧཾ.
ན མེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཚི་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་སྨིཾ ཡེ་ན ཝེ་ཝ་ཎྞི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་མྤི མེ ས་རཱི་ར་སྨིཾ ཝི་ཝ་ཎྞི་ཡཾ དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? དཱ་ན་ཝི་ས་ཡེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན དཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ར་ཏི་ཡཱ. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི ཏཾ དི་ཝནྟི ཏཾ ས་ཀ་ལཾ ཏི་མ་ཏྟ་དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མི, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཝ དི་ཝ་སཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ས་དྭི་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དཱ་ཏུཾ པ་ཧོ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི མཱ་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནོ་ལཱི་ནོཏི ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟོ, དཱ་ནེ ཨ་ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ. ཡ་སནྟི ཀི་ཏྟིཾ, པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝཱ. ལཱ་བྷ་ཉྩཱཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ལཱ་བྷཾ ཝཱ ན པ་ཏྠ་ཡིཾ. ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཏཱ་ནི ཏཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི དཱ་ན་མ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཀ་མྨཱ་ནི དཱ་ན་སྶ ཝཱ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རིཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དུ་ཀྐ་རཾ པུ་ཉྙ་ཙ་རི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་དྷ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཛཱ་ཏ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ས་ཀྐ་སྶ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝ་རེ་ན ཨུ་པ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ར་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་སཱི་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ པུ་ན ས་ཀྐ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་སྶ ཙ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ན་ཏཱ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཀི་ཏྟིཾ དི་སྭཱ་ན ས་མྨ་ནྟཾ, ས་ཀྐོ བྷཱུ་ཏ་པ་ཏཱི བྲ་ཝི;
ཀིཾ པ་ཏྠ་ཡཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ, ཨེ་ཀོ ས་མྨ་སི གྷ་མྨ་ནི.
‘‘དུ་ཀྑོ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ ས་ཀྐ, ས་རཱི་ར་སྶ ཙ བྷེ་ད་ནཾ;
ས་མྨོ་ཧ་མ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་མི, ཝཱ་ས་ཝ.
‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ སུ་ལ་པི་ཏེ, པ་ཏི་རཱུ་པེ སུ་བྷཱ་སི་ཏེ;
ཝ་རཾ ཀ་སྶ་པ ཏེ ད་མྨི, ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ན་སི་ཙྪ་སི.
‘‘ཝ་ར་ཉྩེ མེ ཨ་དོ ས་ཀྐ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
ཡེ་ན པུ་ཏྟེ ཙ དཱ་རེ ཙ, དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ པི་ཡཱ་ནི ཙ;
ལ་དྡྷཱ ན་རཱ ན ཏ་པྤ་ནྟི, སོ ལོ་བྷོ ན མ་ཡཱི ཝ་སེ.
ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ སུ་ལ་པི་ཏེ…པེ… མ་ན་སི་ཙྪ་སི.
‘‘ཝ་ར་ཉྩེ མེ ཨ་དོ ས་ཀྐ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
ཁེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུཾ ཧི་ར་ཉྙ་ཉྩ, ག་ཝཱ་སྶཾ དཱ་ས་པོ་རི་སཾ;
ཡེ་ན ཛཱ་ཏེ་ན ཛཱི་ཡ་ནྟི, སོ དོ་སོ ན མ་ཡཱི ཝ་སེ.
‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ སུ་ལ་པི་ཏེ…པེ… མ་ན་སི་ཙྪ་སི.
‘‘ཝ་ར་ཉྩེ མེ ཨ་དོ ས་ཀྐ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
བཱ་ལཾ ན པ་སྶེ ན སུ་ཎེ, ན ཙ བཱ་ལེ་ན སཾ་ཝ་སེ;
བཱ་ལེ་ན་ལླཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ, ན ཀ་རེ ན ཙ རོ་ཙ་ཡེ.
‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ ཨ་ཀ་རཾ བཱ་ལོ, ཝ་ད ཀ་སྶ་པ ཀཱ་ར་ཎཾ;
ཀེ་ན ཀ་སྶ་པ བཱ་ལ་སྶ, ད་སྶ་ནཾ ནཱ་བྷི་ཀ་ངྑ་སི.
‘‘ཨ་ན་ཡཾ ན་ཡ་ཏི དུ་མྨེ་དྷོ, ཨ་དྷུ་རཱ་ཡཾ ནི་ཡུ་ཉྫ་ཏི;
དུ་ནྣ་ཡོ སེ་ཡྻ་སོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝུ་ཏྟོ པ་ཀུ་པྤ་ཏི;
ཝི་ན་ཡཾ སོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ་དྷུ ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ.
‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ སུ་ལ་པི་ཏེ…པེ… མ་ན་སི་ཙྪ་སི.
‘‘ཝ་ར་ཉྩེ མེ ཨ་དོ ས་ཀྐ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
དྷཱི་རཾ པ་སྶེ སུ་ཎེ དྷཱི་རཾ, དྷཱི་རེ་ན ས་ཧ སཾ་ཝ་སེ;
དྷཱི་རེ་ན་ལླཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ, ཏཾ ཀ་རེ ཏ་ཉྩ རོ་ཙ་ཡེ.
‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ ཨ་ཀ་རཾ དྷཱི་རོ, ཝ་ད ཀ་སྶ་པ ཀཱ་ར་ཎཾ;
ཀེ་ན ཀ་སྶ་པ དྷཱི་ར་སྶ, ད་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་སི.
‘‘ན་ཡཾ ན་ཡ་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཨ་དྷུ་རཱ་ཡཾ ན ཡུ་ཉྫ་ཏི;
སུ་ན་ཡོ སེ་ཡྻ་སོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ ཝུ་ཏྟོ ན ཀུ་པྤ་ཏི;
ཝི་ན་ཡཾ སོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སཱ་དྷུ ཏེ་ན ས་མཱ་ག་མོ.
‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ སུ་ལ་པི་ཏེ…པེ… མ་ན་སི་ཙྪ་སི.
‘‘ཝ་ར་ཉྩེ མེ ཨ་དོ ས་ཀྐ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
ཏ་ཏོ ར་ཏྱཱ ཝི་ཝ་སཱ་ནེ, སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཾ པ་ཏི;
དི་བྦཱ བྷ་ཀྑཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཙ ཡཱ་ཙ་ཀཱ.
‘‘ད་ད་ཏོ མེ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ, ད་ཏྭཱ ནཱ་ནུ་ཏ་པེ་ཡྻ་ཧཾ;
ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ཀྐ ཝ་རཾ ཝ་རེ.
‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏེ སུ་ལ་པི་ཏེ…པེ… མ་ན་སི་ཙྪ་སི.
‘‘ཝ་ར་ཉྩེ མེ ཨ་དོ ས་ཀྐ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་ར;
ན མཾ པུ་ན ཨུ་པེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཏཾ ས་ཀྐ ཝ་རཾ ཝ་རེ.
‘‘བ་ཧཱུ་ཧི ཝ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧི, ན་རཱ ཙ ཨ་ཐ ནཱ་རི་ཡོ;
ད་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ནྟི, ཀིཾ ནུ མེ ད་སྶ་ནེ བྷ་ཡཾ.
‘‘ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ དེ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་ནཾ;
དི་སྭཱ ཏ་པོ པ་མ་ཛྫེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏཾ ཏེ ད་སྶ་ནེ བྷ་ཡ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༣.༨༣-༡༠༣);
ཨ་ཐ ས་ཀྐོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ན ཏེ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ ཏ་དཱ ས་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ཨ་ཀི་ཏྟི་པ་ཎྜི་ཏོ.
ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་དི་སཾ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི. སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི. ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་མ་ན་ཏོ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མཱི. པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི. ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཙ་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མཱི. ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མཱི. ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏ་ཝི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི. ཏཱ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་པུ་རེ་ཙ་རཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏི་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ནཱི ཙ པ་ཉྙཱ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱིཏི ཨི་མཱ་པི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི.
དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དཱ་ན་མུ་ཁེ་ན དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་ཀཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ, དྭེ་པི པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རཱ, ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི, ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡོ, ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ ཚ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ པ་ཊི་ཉྙཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ (དཱི. ནི. ༣.༣༥༨; ཨ. ནི. ༨.༣༠) ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ (དཱི. ནི. ༣.༣༥༨), ན་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ དྷ་མྨཱ, དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ ད་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ, དཱ་ན་སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ད་ས པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཡེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པྤ་བྷེ་དཱ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་གུ་ཎཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨི་དྷ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ.
ཨ་པི ཙེ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་དི་སཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ས་མྨ་ཏ་སྶ ས་ཏོ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ལེ་སུ ག་ཎེ་སུ ཙ ཨ་ལ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་ཛི་གུ་ཙྪཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ ས་ཏོ དི་ཝ་ས་ཏྟ་ཡ་མྤི དཱ་ན་པཱི་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཏུ་ཊྛ་སྶ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ས་རཱི་ར་ཡཱ་པ་ནཾ, མཱ་ས་དྭི་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ཀེ ས་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཏ་ཐེ་ཝ ད་ཏྭཱ ‘‘དཱ་ན་ག་ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ས་རཱི་རཾ ཡཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཙྩཱ་གེ ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ཀོ ཨུ་ལཱ༹་རོ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ར་མ་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧེ་ཏེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ ཙ མ་ཧེ་སི་ནོ;
མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ དྷཱི་རཱ, ས་བྦ་ལོ་ཀེ་ཀ་བ་ནྡྷ་ཝཱ.
‘‘ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ, ས་དཱ ས་དྡྷ་མྨ་གོ་ཙ་རཱ;
བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ, སུ་ཙི་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་ནོ.
‘‘མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་ས་མུ་དྡྷ་ཏ-ཝཱི་ཙི་མཱ་ལོ མ་ཧོ་ད་དྷི;
ཨ་པི ལ་ངྒྷེ་ཡྻ ཝེ་ལ་ནྟཾ, བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ན དྷ་མྨ་ཏཾ.
‘‘ལོ་ཀེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་དྡྷཱ་པི, ན ཏེ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝི་ནོ;
ལི་མྤ་ནྟི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི, ཏོ་ཡེ་ན པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཡེ་སཾ ཝེ ཨ་ཏྟ་ནི སྣེ་ཧོ, ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ;
ས་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ་སྣེ་ཧོ, ཝ་ཌྜྷ་ཏེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱ་ནུ་གཱ;
ཏ་ཐཱ ཀ་མྨཾ ཝ་སེ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཀ་མྨ་ཝ་སཱ་ནུ་གཱ.
‘‘དོ་སེ་ཧི ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཡ་ནྟི, ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ནྟི ཝཱ ན ཏེ;
ཙ་ར་ནྟཱ བོ་དྷི་པ་རི་ཡེ་ཊྛིཾ, པུ་རི་སཱ་ཛཱ་ནི་ཡཱ བུ་དྷཱ.
‘‘ཏེ་སུ ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དོ་པི, དུ་ཀྑ་ཏོ པ་རི་མོ་ཙ་ཡེ;
པ་གེ་ཝཱ་ནུ་ཀི་རི་ཡཱ ཏེ་སཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི.
པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཨ་ཀི་ཏྟི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ངྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡-༡༢. དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ པུ་ནཱ་པ་རནྟི པུ་ན ཨ་པ་རཾ, ན ཀེ་ཝ་ལ་མི་དཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་ན ཨ་པ་རཾ ཨ་ཉྙཾ ས་ངྑ་ཙ་རི་ཡ་མྤི པ་ཝ་ཀྑི་སྶཾ, སུ་ཎོ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ངྑ་ས་ཝ྄ཧ་ཡོཏི ས་ངྑ་ནཱ་མོ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟུཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨུ་པ་ག་ཙྪཱ་མི པ་ཊྚ་ནནྟི ཏཱ་མ་ལི་ཏྟི་པ་ཊྚ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪཱ་མི. ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ས་ཡ་མྦྷུཾ. ཀི་ལེ་ས་མཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀེ་ན་ཙི་པི ན པ་རཱ་ཛི་ཏ་ནྟི ཨ་པ་རཱ་ཛི་ཏཾ, ཏི་ཎྞཾ མཱ་རཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཋི་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱཏི གྷ་མྨ་ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཀྑ་ར་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ནི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཁ་རཱ་ཡ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ.
༡༣. ཏནྟི ཏཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ. ཨི་མ་མ་ཏྠནྟི ཨི་མཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ‘‘ཨི་དཾ ཁེ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ. ཝི་ཙི་ནྟ་ཡིནྟི ཏ་དཱ ས་ངྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི་ནྟི ས་ཏྠཱ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི མོ་ལི༹་ནཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. མོ་ལི༹་ནཱི་ན་ག་རེ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ངྑོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ་ཏི ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཚ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ གེ་ཧེ དྷ་ནེ ཁཱི་ཎེ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ་ཡེ་ཝ དྷ་ནེ ནཱ་ཝཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མིཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ནཱ་ཝཾ བྷ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཝ མེ དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་ཏྟེ་ན དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དྷ་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ནོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མཾ དི་སྭཱ ཚ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་དཱ་ན་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་མུ་དྡེ བྷི་ནྣཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཀ་རི་སྶཱ་མི་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཙ་ཎྜ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན ཨ་ངྒཱ་ར་ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ཨུ་ཎྷ་ཝཱ་ལུ་ཀཾ མ་དྡ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ག་ཉྪི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ‘‘པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ མེ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛཾ རོ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་མ་ཧཾ པ་ཊི་པ་ཐེ དི་སྭཱ, ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཙི་ནྟ་ཡི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ ཁེ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཁེ་ཏྟནྟི ཁི་ཏྟཾ བཱི་ཛཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁེ་ཏྟཾ, པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་ཝི་རུ་ཧ་ན་བྷཱུ་མི. ཨི་དྷ པ་ན ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཁེ་ཏྟཾ, ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྙ་ཀཱ་མ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ’’ཏི.
༡༤. མ་ཧཱ་ག་མནྟི ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལཱ་ག་མཾ, ས་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བཱི་ཛཾ ན རོ་པེ་ཏཱིཏི བཱི་ཛཾ ན ཝ་པ་ཏི.
༡༥. ཁེ་ཏྟ་ཝ་རུ་ཏྟ་མནྟི ཁེ་ཏྟ་ཝ་རེ་སུ་པི ཨུ་ཏྟ་མཾ. སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཁེ་ཏྟ་ཝ་རཱ, ཏ་ཏོ་པི ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཁེ་ཏྟ་ཝ་རུ་ཏྟ་མོ. ཀཱ་རནྟི ས་ཀྐཱ་རཾ. ཡ་དི ན ཀ་རོ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ད་མཱི་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཡ་དི ན ཀ་རོ་མི, པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཧཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི.
༡༦-༡༧. ཡ་ཐཱ ཨ་མ་ཙྩོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྭི་ནྣཾ གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཡོ ཀོ་ཙི ར་ཉྙཱ མུ་དྡཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཋ་པི་ཏོ ལ་ཉྪ་ན་དྷ་རོ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་རི་སོ སེ་ནཱ་པ་ཏི ཝཱ སོ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ཛ་ནེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ བ་ལ་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ར་ཉྙོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ན ཏེ་སཾ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏི. སོ མུ་དྡི་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི མུ་དྡཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ལ་དྡྷ་ཝི་བྷ་ཝ་ཏོ པ་རི་དྷཾ་ས་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཧ་མྤི པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་སྶ ར་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦ་པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་པུ་ལཾ དི་སྭཱ་ན ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ དཱ་ནཾ ཡ་དི ན ད་དཱ་མི པུ་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཏོ ཙ པ་རི་དྷཾ་སཱ་མི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ མ་ཡཱ པུ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཏ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏ་སྶ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ, ག་ནྡྷ་ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ, ག་ནྡྷ་ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ པཱ་དེ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ཨི་མཾ ཚ་ཏྟཾ མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ་པི་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༨. ‘‘ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ་ན, ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ;
ཏ་སྶ པཱ་དཱ་ནི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ཨ་དཱ་སིཾ ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ན’’ནྟི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ཊྚ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཏ་ར་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ནཱ་ཝཱ ཝི་ཝ་ར་མ་དཱ་སི. ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་པྤི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཀྑ་ར་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཁཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱུ་པ་ཀ་ཡ་ཊྛི་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན་ག་ར’’ནྟི དི་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་པ་རི་པ་ནྠ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་མོ་ཙེ་ནྟོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡཾ ཏ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶ ཏ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ ག་ཏཱ. སོ ཏ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ ལོ་ཎོ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ.
ཏ་དཱ པ་ན ཨཱི་དི་སཱ་ནཾ པུ་རི་ས་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་ཧི ལོ་ཀ་པཱ་ལེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ མ་ཎི་མེ་ཁ་ལཱ ནཱ་མ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་མ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ ཨི་དྷ མ་རི་སྶ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ’’ནྟི སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ དི་བྦ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དཾ དི་བྦ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ་མྷཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ –
‘‘ཡཾ ཏྭཾ སུ་ཁེ་ནཱ་བྷི་ས་མེ་ཀྑ་སེ མཾ, བྷུ་ཉྫ་སྶུ བྷ་ཏྟཾ ཨི་ཏི མཾ ཝ་དེ་སི;
པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ ནཱ་རི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ, དེ་ཝཱི ནུ་སི ཏྭཾ ཨུ་ད མཱ་ནུ་སཱི ནཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༢) –
ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟཱི –
‘‘དེ་ཝཱི ཨ་ཧཾ ས་ངྑ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ སཱ་ག་ར་ཝཱ་རི་མ་ཛ྄ཛྷེ;
ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ནོ ཙ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ, ཏ་ཝེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་སྨི.
‘‘ཨི་དྷ་ནྣ་པཱ་ནཾ ས་ཡ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ, ཡཱ་ནཱ་ནི ནཱ་ནཱ་ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ས་ངྑ;
ས་བྦ་སྶ ཏྱཱ་ཧཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡཱ་མི, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏུ་ཡ྄ཧཾ མ་ན་སཱ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༣-༤༤) –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ས་མུ་དྡ་པི་ཊྛེ མ་ཡ྄ཧཾ ‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ད་མྨཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཉྩེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཏི, ཏ་མྤི མ་མ པུ་ཉྙེ་ནེ་ཝ, ཏཾ པ་ན པུ་ཉྙཾ ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནུ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡི་ཊྛ་ཉྩ ཧུ་ཏ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་བྦ་སྶ ནོ ཨི་སྶ་རཱ ཏྭཾ སུ་ག་ཏྟེ;
སུ་སྶོ་ཎི སུ་བྦྷཱུ་རུ ཝི་ལ་གྒ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ཀི་སྶ མེ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༥);
ཏ་ཏྠ ཡི་ཊྛནྟི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཛི་ཏཾ. ཧུ་ཏནྟི ཨཱ་ཧུ་ན་པཱ་ཧུ་ན་ཝ་སེ་ན དི་ནྣཾ. ས་བྦ་སྶ ནོ ཨི་སྶ་རཱ ཏྭནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཏྭཾ ཨི་སྶ་རཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ. སུ་སྶོ་ཎཱིཏི སུ་ནྡ་ར་ཛ་གྷ་ནེ. སུ་བྦྷཱུ་རཱུཏི སུ་ནྡ་རེ་ཧི བྷ་མུ་ཀེ་ཧི ཨཱུ་རཱུ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཝི་ལ་གྒ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཝི་ལ་གྒ་ཏ་ནུ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཀི་སྶ མེཏི མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་སུ ཀ་ཏ་རཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཛྫ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏི མ་ཉྙེ, ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ན་དཱ་ན་པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟཱི –
‘‘གྷ་མྨེ པ་ཐེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ, ཨུ་གྒྷ་ཊྚ་པཱ་དཾ ཏ་སི་ཏཾ ཀི་ལ་ནྟཾ;
པ་ཊི་པཱ་ད་ཡཱི ས་ངྑ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ནི, སཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཀཱ་མ་དུ་ཧཱ ཏ་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༦) –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུནྟི ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨུ་གྒྷ་ཊྚ་པཱ་དནྟི ཨུ་ཎྷ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ གྷ་ཊྚ་པཱ་དཾ, ཝི་བཱ་དྷི་ཏ་པཱ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སི་ཏནྟི པི་པཱ་སི་ཏཾ. པ་ཊི་པཱ་ད་ཡཱིཏི པ་ཊི་པཱ་དེ་སི ཡོ་ཛེ་སི. ཀཱ་མ་དུ་ཧཱཏི ས་བྦ་ཀཱ་མ་དཱ་ཡི་ཀཱ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛེ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་ཡཱ དི་ནྣཾ ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ན་དཱ་ནཾ མ་མ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཧོ སུ་དི་ནྣ’’ནྟི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ –
‘‘སཱ ཧོ་ཏུ ནཱ་ཝཱ ཕ་ལ་ཀཱུ་པ་པ་ནྣཱ, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨེ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏ་ཡུ་ཏྟཱ;
ཨ་ཉྙ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ ན ཧེ་ཏྠ བྷཱུ་མི, ཨ་ཛྫེ་ཝ མཾ མོ་ལི༹་ནིཾ པཱ་པ་ཡ་སྶཱུ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༧) –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཕ་ལ་ཀཱུ་པ་པ་ནྣཱཏི མ་ཧཱ་ནཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ཧི ཕ་ལ་ཀེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏཱ. ཨུ་ད་ཀ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ. ས་མྨཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏེ་ན ཨེ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏ་ཡུ་ཏྟཱ.
དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏུ་ཨུ་ས་བྷཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡ་ཊྛི་ཀཾ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ནཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱུ་པ་ཕི་ཡཱ་རི་ཏྟ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ པ་ན་སྶ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཱ་སི, སོ ཨ་ནུ་མོ་དི. ཨ་ཐ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཏ་མྤི ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ནཱ་ཝཾ མོ་ལི༹་ནཱི་ན་ག་རཾ ནེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གྷ་རེ དྷ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘སཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྟཱ སུ་མ་ནཱ པ་ཏཱི་ཏཱ, ནཱ་ཝཾ སུ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ;
ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ངྑཾ པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ, ཨུ་པཱ་ན་ཡཱི ན་ག་རཾ སཱ་དྷུ་ར་མྨ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༨);
མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ ཨཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་ར་ཕ་ལཱ ཙ ཛཱ་ཏཱ. ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཕ་ལ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཉྷི ཏཾ དཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༡༩. ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཏ་གུ་ཎ་ཏོ, སུ་ཁུ་མཱ་ལོ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ;
ཨ་པི ཙ དཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་ས་ཧ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཏོ, ས་ཏ་གུ་ཎ་ཏོཏི ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ ས་ངྑ་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁུ་མཱ་ལོ, ཏ་སྨཱ སུ་ཁེ་དྷི་ཏོ སུ་ཁ་སཾ་ཝ་ཌྜྷོ, ཨ་པི ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི དཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱུ་ཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཨ་དཱ་སིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྠཱ པ་ཝེ་དེ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་མི་ཏ་དྷ་ན་གེ་ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་པ་རི་སོ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ཏ་དཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཧོ་སི, པུ་རི་སོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ས་ངྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ.
ཏ་སྶ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མཱི, དཱ་ནཱ་དི་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་བྦྷུ་སྶ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཏ་ར་ཎ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མཱི, པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མཱི, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཙ་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མཱི, ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མཱི, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ཏ་ཝི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི, ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རེ དྷ་མྨེ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་པུ་རེ་ཙ་རཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི་ཏི ཨི་མཱ་པི པཱ་ར་མི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི.
དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ད་ཡོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་གུ་ཎཱ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ‘‘དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དཱ་ན་ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་མུ་དྡ་ཏ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ས་མུ་དྡ་པ་ཏི་ཏ་སྶ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ཁ་ཎྜ་བྷ་ཡེ་ན དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ སེ་ས་ཙ་རི་ཏེ་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན གུ་ཎ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧེ་ཏེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ ཙ མ་ཧེ་སི་ནོ…པེ…;
པ་གེ་ཝཱ་ནུ་ཀི་རི་ཡཱ ཏེ་སཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི.
ས་ངྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཏ་ཏི་ཡེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠེ པུ་རུ་ཏྟ་མེཏི ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཀེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་སྶ པུ་ར་ཝ་རེ ཨུ་ཏྟ་མ་ན་ག་རེ. རཱ་ཛཱཏི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ. ཀུ་ས་ལེ ད་ས་ཧུ་པཱ་ག་ཏོཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ད་ས་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི, ད་ས་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཝཱ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༡. ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛ་ཝི་ས་ཡཱཏི ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨུ་པ་ག་ཉྪུ མནྟི ཀ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཊྛ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་ཙུཾ མཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གནྟི ཧ་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཾ མཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ་སུ. དྷ་ཉྙནྟི དྷ་ནཱ་ཡི་ཏ་བྦ་སི་རི་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ. མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏནྟི ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ངྒ་ལཾ ཨ་བྷི་ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཧི.
༢༢. ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀོཏི ཝ་སྶ་ར་ཧི་ཏོ. དུ་བྦྷི་ཀྑོཏི དུ་ལླ་བྷ་བྷོ་ཛ་ནོ. ཚཱ་ཏ་ཀོ མ་ཧཱཏི མ་ཧ་ཏཱི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་བཱ་དྷཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་དཱ་ཧཱིཏི དེ་ཧི. ནཱི་ལནྟི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ. ཨ་ཉྫ་ན་ས་ཝ྄ཧ་ཡནྟི ཨ་ཉྫ་ན་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ལི་ངྒ་ར་ཊྛཾ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཀཾ, ཏེ་ན ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟཾ ཚཱ་ཏ་ཀ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ ཨ་ཉྫ་ན་གི་རི་ས་ངྐཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་མ་ཀཾ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠིཾ དེ་ཧི, ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཏྠ ནཱི་ཏེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ས་བྦ་བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཨི་ནྡ་པ་ཏྠ་ན་ག་རེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀུ་རུ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ པི་ཏ་རཱ ཨུ་པ་ར་ཛྫེ ཋ་པི་ཏོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པ་ཏྭཱ ད་ས རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་པེ་ནྟོ དྷ་མྨེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི དྷ་ན་ཉྫ་ཡོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. སོ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ་ཏི ཚ དཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཚ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ དཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ པ་ཏྠ་རི.