༢. ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་ཝ་གྒོ
༡. མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀུ་ཉྫ་རོཏི ཧ་ཏྠཱི. མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོཏི ཨ་ནྡྷཱ་ཡ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཀོ. མ་ཧི་ཡཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ. གུ་ཎེ་ནཱཏི སཱི་ལ་གུ་ཎེ་ན, ཏ་དཱ མ་མ ས་དི་སོ ན་ཏྠི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཏ་དཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཧ་ཏྠི་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི. སོ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠཱི ཨ་ནེ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ ཨ་ནྡྷཱ. སོ མ་དྷུ་ར་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ད་ཏྭཱ མཱ་ཏུ པེ་སེ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ནོ ཏ་སྶཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཁཱ་ད་ནྟི. སོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏ་ར་མེ་ཝ པོ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜོ་ར་ཎ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ ན་ལི༹་ནིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡ མཱ་ཏ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པོ་སེ་སི.
༢-༣. པ་ཝ་ནེ དི་སྭཱ ཝ་ན་ཙ་རོཏི ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ པུ་རི་སོ ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ མཾ དི་སྭཱ. ར་ཉྙོ མཾ པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱིཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
སོ ཧི མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ དི་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན པ་རི་དེ་ཝི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཨ་ནཱ་ཐོ, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཾ ཨེ་ས མ་ཡི ཋི་ཏེ ཨི་དྷ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ན་ཏྠི ཏེ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཡཾ, མཱ པ་ལཱ་ཡི, ཀ་སྨཱ ཏྭཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཛྫ མེ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, མཱ བྷཱ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏཾ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི. སོ་པི པཱ་པོ ‘‘ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི རུ་ཀྑ་ས་ཉྙཾ པ་བྦ་ཏ་ས་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱི མ་ཏོ. སོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཝཱ་ནུ་ཙྪ་ཝོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་ཛོ ཝ་ས་ཏི ཀཱ་ན་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཝཱ་ནུ་ཙྪ་ཝོཏི ཏ་ཝ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཡུ་ཏྟོ. ན ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ཡ་ཏྠོཏི ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎེ ག་མ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཁ་ཎི་ཏ་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ཀ་རེ་ཎུ་ཡཱ ཀ་ཎྞ་པུ་ཊེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཁི་ཏྟ་པཱ་ས་ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཨཱ་ལ༹་ཀས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་ལཱ་ནེ་ན ཝཱ ཡ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛོ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་ཝ་ཉྩ་ན་ཀཱ་སུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. ས་ཧ་ག་ཧི་ཏེཏི ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཀཱ་ལཾ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཧི་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ མ་གྒ་དེ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ཧ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པེ་སེ་སི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ན་ལི༹་ནིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
༤. ‘‘ཏ་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, རཱ་ཛཱ་པི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ;
པེ་སེ་སི ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀཾ, ཚེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཾ སུ་སི་ཀྑི་ཏཾ.
༥. ‘‘ག་ནྟྭཱ སོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ, ཨ་དྡ་ས པ་དུ་མ་སྶ་རེ;
བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟཾ, ཡཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཚེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡནྟི ཧ་ཏྠི་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ཀུ་ས་ལཾ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཾ. སུ་སི་ཀྑི་ཏནྟི ཧ་ཏྠཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཊྛ་ངྒ་མ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ སི་ཀྑི་ཏཾ.
༦. ཝི་ཉྙཱ་ཡ མེ སཱི་ལ་གུ་ཎནྟི ‘‘བྷ་དྡོ ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ན མ་ནྡོ, ན ཙ་ཎྜོ, ན ཝོ་མི་སྶ་སཱི་ལོ ཝཱ’’ཏི མ་མ སཱི་ལ་གུ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀ་ཐཾ? ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡཱིཏི སུ་སི་ཀྑི་ཏ་ཧ་ཏྠི་སི་པྤ་ཏྟཱ མ་མ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་སི. ཏེ་ན སོ ཨེ་ཧི པུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ་ན, མ་མ སོ་ཎྜཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧི.
༧. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན མ་ཧཱ་བ་ལོ ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, པ་ཧོ་མི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ར་ཊྛ་ཀཾ སེ་ནཱ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ, ས་ཙེ པ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མི, སཱི་ལཾ མེ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱི་ཧི ཀོ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སཱི་སཾ ཨོ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཾ མེ ཏ་དཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ, ས་རཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏཾ བ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཏི་ཀནྟི ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ. ས་རཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏནྟི ས་རཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ན ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཛྫ ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ཨ་ཛྫ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ས་མུ་དི་ཏཱ་ནཾ. བ་ལེ་ན ས་མ་སཱ་དི་སནྟི ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་བ་ལེ་ན ས་མ་ས་མ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་དི་སཾ, ན ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟེ་ན. མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལེ ཧི ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི.
༨. ཡ་དི་ཧཾ ཏེ་སཾ པ་ཀུ་པྤེ་ཡྻནྟི མཾ ག་ཧ་ཎཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཡ་དི ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཾ, ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་དྡ་ནེ པ་ཊི་བ་ལོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ ར་ཛྫ་མྤི མཱ་ནུ་སནྟི ཡ་ཏོ ར་ཛྫ་ཏོ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་བྦ་མྤི ར་ཛྫཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ.
༩. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ སཱི་ལ་ར་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ཙ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ སཱི་ལ་ར་ཀྑཱ་ཡ སཱི་ལ་གུ་ཏྟི་ཡཱ གུ་ཏྟོ བ་ནྡྷོ ཝི་ཡ. ན ཀ་རོ་མི ཙི་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པོ་ཐ་ནཱ་དི་ཝི་དྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟེ ན ཀ་རོ་མི, ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་མི. པ་ཀྑི་པ་ནྟཾ མ་མཱ་ལ༹་ཀེཏི ཨཱ་ལཱ་ན་ཏྠ་མྦྷེ པ་ཀྑི་པ་ནྟཾ, ‘‘དི་སྭཱ་པཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ, སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སཱི་ལཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ནྟ་སྶ མེ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ ན ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༠. ‘‘ཡ་དི ཏེ མ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ་པི སཱི་ལ་ར་ཀྑཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཊྚེ་ཡྻུནྟི བྷི་ནྡེ་ཡྻུཾ. སཱི་ལ་ཁ་ཎྜ་བྷ་ཡཱ མ་མཱཏི མ་མ སཱི་ལ་སྶ ཁ་ཎྜ་ན་བྷ་ཡེ་ན.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ནི་ཙྩ་ལེ ཋི་ཏེ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་དུ་མ་ས་རཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི པུ་ཏྟཱ’’ཏི ར་ཛ་ཏ་དཱ་མ་ས་དི་སཱ་ཡ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་ཝ ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་སི. ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཀ་ཏ་ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཏྲ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ དཱ་པེ་སི. སོ ‘‘མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ནཱ གོ་ཙ་རཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པི་ཎྜཾ ན ག་ཎྷི. ཡཱ་ཙི་ཏོ་པི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ –
‘‘སཱ ནཱུ་ན་སཱ ཀ་པ་ཎི་ཀཱ, ཨ་ནྡྷཱ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ;
ཁཱ་ཎུཾ པཱ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, གི་རིཾ ཙ་ཎྜོ་ར་ཎཾ པ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ –
‘‘ཀཱ ནུ ཏེ སཱ མ་ཧཱ་ནཱ་ག, ཨ་ནྡྷཱ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ;
ཁཱ་ཎུཾ པཱ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, གི་རིཾ ཙ་ཎྜོ་ར་ཎཾ པ་ཏཱི’’ཏི. – པུ་ཙྪི་ཏྭཱ –
‘‘མཱ་ཏཱ མེ སཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནྡྷཱ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ;
ཁཱ་ཎུཾ པཱ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏི, གི་རིཾ ཙ་ཎྜོ་ར་ཎཾ པ་ཏཱི’’ཏི. –
ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ ‘‘མཱ་ཏཱ མེ གོ་ཙ་རཾ ན ལ་བྷི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཨི་མ་སྶ གོ་ཙ་རཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ. ཏ་སྨཱ –
‘‘མུ་ཉྩ་ཐེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ནཱ་གཾ, ཡོ་ཡཾ བྷ་ར་ཏི མཱ་ཏ་རཾ;
ས་མེ་ཏུ མཱ་ཏ་རཱ ནཱ་གོ, ས་ཧ ས་བྦེ་ཧི ཉཱ་ཏི་བྷཱི’’ཏི. – ཝ་ཏྭཱ མུ་ཉྩཱ་པེ་སི –
‘‘མུ་ཏྟོ ཙ བ་ནྡྷ་ནཱ ནཱ་གོ, མུ་ཏྟ་དཱ་མཱ་ཡ ཀུ་ཉྫ་རོ;
མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ, ཨ་ག་མཱ ཡེ་ན པ་བྦ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་པ་ཎི་ཀཱཏི ཝ་རཱ་ཀཱ. ཁཱ་ཎུཾ པཱ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏཱིཏི ཨ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟ་ཝི་ཡོ་ག་དུ་ཀྑེ་ན ཙ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑ་ཀ་ལི༹་ངྒ་རེ པཱ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཙ་ཎྜོ་ར་ཎཾ པ་ཏཱིཏི ཙ་ཎྜོ་ར་ཎ་པ་བྦ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཱི, ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ པ་རི་བྦྷ་མ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ག་མཱ ཡེ་ན པ་བྦ་ཏོཏི སོ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟོ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་ས་རཱ་ཛ་དྷ་མྨ་གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ མཱ་ཏ་རཱ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ –
‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏུ སོ རཱ་ཛཱ, ཀཱ་སཱི་ནཾ ར་ཊྛ་ཝ་ཌྜྷ་ནོ;
ཡོ མེ པུ་ཏྟཾ པ་མོ་ཙེ་སི, ས་དཱ ཝུ་དྡྷཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༡.༡༢) –
ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ལི༹་ནི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ གཱ་མཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ ཙ་སྶ ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏ་རི མ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ར་ཎྜ་ཀ་ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ནཱ་མ ག་ཏོ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ས་ཡོ ཝ་སིཾ་སུ. ཏཾ ཝ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་ན་རཱུ་པཾ སི་ལཱ་པ་ཊི་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་མ་ཧཾ ནཱ་མ ཀ་རིཾ་སུ.
ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཧ་ཏྠི་ནཱི མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ, ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཨི་དྷཱ་པི དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཨཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི པ་ན ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཏཱི་ཏི སཱ ཨེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. ཏ་ཐཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི བྲ་ཧྨ་པུ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན་པི པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ ག་རུ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཏཱ ནཱ་མེ་སཱ པུ་ཏྟ་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ མཱ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རཱ་དྷི་པ་ཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཡཱུ་ཐཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཁེ་ཏྟཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི མཱ་ཏུ་པོ་ས་ནཾ, མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་པུ་རི་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་གོ་ཙ་ར་ས་མྤཱ་པ་ནཾ, ཏེ་ན ཙ ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷ་ས་ཧ་ནཾ, ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ས་མཱ་ནོ ས་ནྟཱ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་སཾ པཱི་ལ༹་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ སཱི་ལ་སྶ ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སུ་ད་ནྟེ་ན ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧོ ཝི་ཡ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ག་ཧ་ཎཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ནཱ ན ཀ་ཉྩི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ, ཨི་མི་ནཱ་པཱ་ཧཾ བ་ནྡྷཱ་པི་ཏོ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཕ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཙ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨེ་ཏེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ ཙ མ་ཧེ་སི་ནོ…པེ… དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི.
མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡེ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོཏི བྷཱུ་རི་ས་མ་ད་ཏྟོ. ད་ཏྟོ་ཏི ཧི ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་སོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཉྷེ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ཉྩ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏི་ད་ས་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཀྐཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ དེ་ཝཱ་ན་མ་ནྟ་རེ པ་ཉྷོ ས་མུ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ ཀོ་ཙི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ས་ཀྐེ་ན པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ པ་ལླ་ངྐ་ཝ་ར་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཏྟ, ཏྭཾ པ་ཐ་ཝི་ས་མཱ་ཡ ཝི་པུ་ལཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷཱུ་རཱི་ཏི ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་རི་ས་མ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྠེ ར་མ་ཏཱི་ཏི ཙ བྷཱུ་རི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་ན ནཱ་གི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཙཱཏི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ པི་ཏ་རཱ ར་ཊྛ་ཏོ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏེ་སཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཛཱ་ཡིཾ་སུ – པུ་ཏྟོ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙ. པུ་ཏྟ་སྶ ‘‘སཱ་ག་ར་བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ དྷཱི་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་མུ་དྡ་ཛཱ’’ཏི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ནཱ་ག་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དི་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཙཱུ་ལེ༹་ན ནཱ་མ ཀ་ཙྪ་པེ་ན ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, སཱ ཁོ པ་ན རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ས་མུ་དྡ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ཙཱ’’ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཾ ནཱ་ག་ཝི་བྷིཾ་སི་ཀཱ་ཡ བྷིཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ནཱ་གི་དྡྷི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ཏ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ དྷ་ཏ་ར་ཊྛཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་ད་སྶ་ནོ, ད་ཏྟོ, སུ་བྷོ་གོ, ཨ་རི་ཊྛོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟེ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཏེ་སུ ད་ཏྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, སོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐེ་ན ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ‘‘བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པི་ཏཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ར་ཛྫཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧ་ནྟོ ཡ་སོ ཨ་ཧོ་སི. སོ་ལ༹་ས་སོ་ལ༹་ས་ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. པི་ཏུ་པི ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མེ་ཝ ར་ཛྫཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཡོ པུ་ཏྟཱ མཱ་སེ མཱ་སེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཀྐ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་དཾ སུ་དྷ་མྨ་དེ་ཝ་ས་བྷཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨ་ཏི་མ་ནོ་ཧ་རཾ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ག་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ དུ་ལླ་བྷཾ, ཀུ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི ནཱ་ག་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ སཱི་ལ་མེ་ཝ པ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཏཾ བོ་དྷི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ཧི ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་སཱ་ཧི, བ་ཧི་ག་ཏཱ་ནཾ ནཱ་གཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ པུ་ན་ཝཱ་རེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་མུ་ནཱ་ཏཱི་རེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ བྷོ་གེ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ན མ་ཧཱ་ར་ཉྙཱ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མ་ག་ཉྪ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ན མ་ཧཱ་ར་ཉྙཱཏི ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ན ནཱ་མ ནཱ་གཱ་དྷི་པ་ཏི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན. དེ་ཝ་ལོ་ཀནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ. ཨ་ག་ཉྪ་ཧནྟི ཨ་ག་ཉྪིཾ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ ཨ་ཧཾ.
༡༢. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. པ་སྶིཾ ཏྭཱ་ཧནྟི ཨ་དྡ་ཀྑིཾ ཨ་ཧཾ ཏུ-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་ནྟཾ སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏེཏི ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་ཁེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནི་ཀཱ ནཱ་མ ས་གྒཱ. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཡཱ་ཝ སུ་ཁཱ ས་གྒཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༥) ཙ. ཏཾ་ས་གྒ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་གྒ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. སཱི་ལ་བྦ་ཏནྟི སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ ‘‘མ་མ ཙ་མྨཾ ཙ་མྨ་ཏྠི་ཀཱ ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ས་མཱ་དི་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏ་ཉྩ.
༡༣. ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩནྟི མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ. བྷུ་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་ཀནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ས་རཱི་ར་ཊྛི་ཏི་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཙ་ཏུ་རོ ཨ་ངྒེཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. སེ་མཱིཏི ས་ཡཱ་མི.
༡༤. ཚ་ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཚ་ཝི་ཙ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, སེ་སཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ, མཾ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ རུ་དྷི་ར་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི. ཧ་རཱ་ཏུ སོཏི ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ་ཧི ཚ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ མ་ཡཱ དི་ནྣ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ས་བྦཾ སོ ཧ་ར་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷོ ཨ་དྡྷཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སོ་མ་ད་ཏྟེ་ན ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, དེ་ཝོ ཝཱ ཡ་ཀྑོ ཝཱ ནཱ་གོ ཝཱ’’ཏི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི ཀ་ཏྭཱ ས་ཙཱ་ཡཾ ཨི་ཏོ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨི་དྷ མེ ཝཱ་སཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏེ་ན མེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་པི སི་ཡཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ ཨི་མཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ་ཛེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་བྷི་ར་མི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན མེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་ཧ་ནྟཾ ཏེ ཡ་སཾ ད་སྶཱ་མི, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཧི ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. སཱ་མི, པུ་ཏྟོ མེ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ག་ཙྪ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ནེ་སི. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ དི་བྦོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཏེ མ་ཧ་ཏིཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་གྱཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ར་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སོ་མ་ད་ཏྟེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ནྡ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་མྤི པུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ན་མྤི ཨ་ལ་ཀྑི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་པུ་ཏྟ་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ པཱ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི དི་བྦཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི དི་བྦ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨེ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ པ་ཋ་མ་ནི་ཝ་ཏྠ་ཀཱ་སཱ་ཝ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཝ ས་རཱི་རེ པ་ཊི་མུ་ཉྩི, དྷ་ནུ་ས་ར་ས་ཏྟི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སུཾ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏཱ་པ་སོ སུ་པ་ཎྞ་རཱ་ཛ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ན་མ་ནྟཾ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཨོ་ས་དྷཱ་ནི མ་ནྟཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ‘‘ལ་དྡྷོ མེ ཛཱི་ཝི་ཀཱུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡ་མུ་ནཱ་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ མ་ནྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཏ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཏཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡ་མུ་ནཱ་ཏཱི་རེ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་རཱ་སི་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶོ་བྷཱ་སེ་ན ར་ཏྟི་ཡཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ནྟ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སུ་པ་ཎྞོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སོ ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ག་ཝ་དྷཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཏཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ན’’ནྟི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ལླཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནྟ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ མེ ཏྭཾ ཨི་མཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ད་སྶ་སི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་གཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཏྭཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཙ་ར་ནྟོ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ བྷོ་གེ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ནེ་སཱ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ་པི ན ཨི་ཙྪི. ཏ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ མ་ཡཱ དཱི་ཡ་མཱ་ན་མྤི མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་ཧི་གུ་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷི་ནོ ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཾ, སཱི་ལཾ མེ ཁ་ཎྜཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་ཡཱ ཁོ པ་ན པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏོ, སོ ཡ་ཐཱ་དྷི་ཊྛི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏུ. ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ མཾ ཚི་ནྡ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ནེ་ཝ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བྷོ་ག་ནྟ་རེ སཱི་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་པི ‘‘བྷོ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ན, ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ག་ཎྷ, མ་ཎིཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ ནཱ་གཾ དི་སྭཱ ཏུ་ཊྛོ མ་ཎིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཧ་ཏྠེ ཁི་པི. སོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ཏོ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ནི་པྤ་ཙྩ་ཡོ་ཝ པ་ཀྐ་ནྟོ.
༡༥. ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ་པི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨོ་ས་དྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཁེ་ལ༹ཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ དི་བྦ་མ་ནྟཾ ཛ་པྤ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱི་སེ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ནྟོ མུ་ཁ་མ་སྶ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ས་དྷཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མུ་ཁེ ས་ཧ་ཁེ་ལ༹ཾ ཨོ་སི་ཉྩི. སུ་ཙི་ཛཱ་ཏི་ཀོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སཱི་ལ་བྷེ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ན ཨུ་མྨཱི་ལེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨོ་ས་དྷ་མ་ནྟ་བ་ལེ་ན ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་གོ་ཙ་རཾ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ དཱི་གྷ་སོ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ མ་སཱུ་ར་ཀཾ མ་དྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་མ་དྡི. ཨ་ཊྛཱི་ནི ཙུ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ.
པུ་ན ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་སྶཾ པོ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ པོ་ཐེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི. ཨི་ཏི སོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ལླཱི་ཧི པེ་ལ༹ཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི. ས་རཱི་རཾ པ་ན་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཏ་ཏྠ ན པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་ཎྷི་ཡཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པེ་ལ༹ཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ག་སྶ ན་ཙྩཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ ‘‘ནི་ཀྑ་མ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ པ་རི་སཾ ཏོ་སེ་ནྟེ་ན ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛོ མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ཏི, ཡཾ ཡཾ ཨེ་ས མཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ སོ པེ་ལ༹་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ‘‘མ་ཧཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, སོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཁུ་དྡ་ཀོ ཝ་ཊྚོ ཝི་ཕ་ཎོ ཨེ་ཀ་ཕ་ཎོ དྭི་ཕ་ཎོ ཡཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ་ཕ་ཎོ ཨུ་ཙྩོ ནཱི་ཙོ དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ དི་སྶ་མཱ་ན་ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ ནཱི་ལོ པཱི་ཏོ ལོ་ཧི་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏོ མ་ཉྫི་ཊྛོ ཧོ་ཧི, དྷཱུ་མཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི, ཛཱ་ལ་སི་ཁཾ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ན་ཙྩཾ ད་སྶེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དིཾ ཨ་དཾ་སུ. ཨི་ཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ལ་བྷི. སོ ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ པ་ན དྷ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མ་ཀེ་པི ཏཱ་ཝ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, ན་ག་རེ ཀི་ར བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ན མུ་ཉྩི.
སོ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ པེ་ལ༹ཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཏཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པཱ་པུ་ཎི, ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ མ་དྷུ་ལཱ་ཛཾ དེ་ཏི, ཨ་བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་ཉྩ དེ་ཏི. སོ གོ་ཙ་རཾ ན ག་ཎྷི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷ་ཡེ་ན. གོ་ཙ་རཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟ་མྤི ཙ ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་སི་ཏོ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ སཾ་སི་ཏོཏི ཨེ་སོ ནཱ་གོ ཨ་མུ་ཀ་སྶ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་སྶ ས་མཱི་པེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་ཡི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན མི་ཏྟ་དུ་བྦྷི་ནཱ ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོཏི ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ན་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. མ་མ་གྒ་ཧཱིཏི མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཀཱི་ལེ༹་ཏི མཾ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཾ མཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི.
༡༧. ཏི་ཎ་ཏོ་པི ལ་ཧུ་ཀོ མ་མཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ་པི ལ་ཧུ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི སཱི་ལ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ པ་ན ཙ་ཏུ་ན་ཧུ་ཏཱ་དྷི་ཀ་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བ་ཧ་ལཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཏོ་པི ཏཾ བྷཱ་རི་ཡ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༨. ནི་ར་ནྟ་རཾ ཛཱ་ཏི་ས་ཏནྟི མ་མ ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་མྤི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་སུ་པི ཛཱ་ཏཱི་སུ ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཧེ་ཏུ. མ་མ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཙ་ཛེ་ཡྻཾ ཙ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི. ནེ་ཝ སཱི་ལཾ པ་བྷི་ནྡེ་ཡྻནྟི སཱི་ལཾ པ་ན ས་མཱ་དི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་མྤི ནེ་ཝ བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ ན ཝི་ནཱ་སེ་ཡྻཾ. ཙ་ཏུ་དྡཱི་པཱ་ན ཧེ་ཏཱུཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫ་སི་རི་ཡཱ་པི ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༡༩. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་དཱ སཱི་ལ་མེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏཾ, ཏཱ་ཡ ཙ སཱི་ལ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ནེ་སཱ་ད་ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ན་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི ཙཱ’’ཏི ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏེ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ དུ་སྶུ་པི་ནཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ སུ་ད་སྶ་ནོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ སུ་བྷོ་གཾ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྩ་སུ མ་ཧཱ་ན་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ མ་ཧཱ་ས་རེ་སུ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི. ཀཱ་ཎཱ་རི་ཊྛཾ ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཧི བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ནཱི་ཏོ, ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི. ས་ཡཾ པ་ན ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་པ་ས་ཝེ་སེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཙྩི་མུ་ཁཱི ནཱ་མ་སྶ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀཱ བྷ་གི་ནཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཱ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏཾ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཙྪཱ་པིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ཊ་ནྟ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་དཱ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ར་ཉྙོ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་སྶ ཀཱི་ལ༹ཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པེ་ལ༹ཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ’’ཏི ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སཱི་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ དི་སྭཱ པེ་ལ༹་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ བྷཱི་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པེ་ལ༹་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ ཏཱ་པ་སོ ད་ཊྛོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སུ་ད་སྶ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏེ་ན ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཝཱ་དཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཛྫ་སི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨི་མཱ་ཡ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཙྪཱ་པི་ཡཱ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་ས་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་གི་ནིཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. སཱ ཏ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཛ་ཊ་ནྟ་རེ ནི་པ་ནྣཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཝ་སྶི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཏཱི་ཎི ཝི་ས་བི་ནྡཱུ་ནི པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶ ཛ་ཊ་ནྟ་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སི.
སུ་ད་སྶ་ནོ ཝི་ས་བི་ནྡུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ བི་ནྡུཾ ས་ཙེ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སྶ་ཏི, ཨོ་ས་དྷི་ཏི་ཎ་ཝ་ན་པྤ་ཏ་ཡོ ས་བྦེ ན་སྶི་སྶ་ནྟི. ས་ཙེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨུ་ད་ཀེ པཱ་ཏེ་སྶ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏཱ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ མ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་དྡ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཏ་ཡོ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ པཱུ་རེ་སི, དུ་ཏི་ཡཾ གོ་མ་ཡ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡཾ དི་བྦོ་ས་དྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཝི་ས་བི་ནྡུཾ པ་ཀྑི་པི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སཱ ག་ནྟྭཱ གོ་མ་ཡཱ་ཝཱ་ཊཾ ག་ཎྷི. ཏ་ཏོ་པི ཛཱ་ལཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དི་བྦོ་ས་དྷ་པུ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་བྦོ་ས་དྷཱ་ནི ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཡི. ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ ཨུ་སུ་མཱ ཕ་རི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ. སེ་ཏ་ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ‘‘ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཏ་ན་པེ་ལཱ༹་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ ཋི་ཏོ. སུ་ད་སྶ་ནོ ཙ ཨ་ཙྩི་མུ་ཁཱི ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
ཏ་ཏོ སུ་ད་སྶ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏེ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏྭཱ སཱི་སེ ཙུ་མྦི་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཏཾ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ནོ ཀ་ཐཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏུ་ལ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨ་ཐ སུ་ད་སྶ་ནོ ‘‘མཱ་ཏུ་ལ, མ་མ མཱ་ཏཱ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ཀི་ལ་མ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་དྷ པ་པ་ཉྩཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི མཱ་ཏུ་ལཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཨ་ཙྩི་མུ་ཁཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ཨ་ཐ ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ གི་ལཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ གི་ལཱ་ན་པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ཝེ་དེ ཙ ཡ་ཉྙེ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཙ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཎཱ་རི་ཊྛེ ཀ་ཐེ་ནྟེ ཏཾ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ, སོ་མ་ད་ཏྟོ ཨཱ་ན་ནྡོ, ཨ་ཙྩི་མུ་ཁཱི ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ, སུ་ད་སྶ་ནོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, སུ་བྷོ་གོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཀཱ་ཎཱ་རི་ཊྛོ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ, བྷཱུ་རི་ད་ཏྟོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཨི་དྷཱ་པི སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷཱ་པི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ སོ་ལ༹་ས་ཧི ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སེ ནཱ་ག་ལོ་ཀི་སྶ་རི་ཡེ ཋི་ཏོ་པི ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ, ས་ཀ་ལཱ་ཡ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པ་རི་སཱ་ཡ ཙ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་པ་ཉྷཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀུ་མུ་ད་ནཱ་ལ་ཀ་ལཱ་པཾ ཝི་ཡ སུ་ནི་སི་ཏ་ས་ཏྠེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠེ་ན ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨི་ཉྩ མུ་ཁེ ཝི་ས་མི་སྶ་ཁེ་ལ༹་པཱ་ཏ་ནཾ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནཾ ཀ་ཌྜྷ་ནཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ གྷཾ་ས་ནཾ མ་དྡ་ནཾ པོ་ཐ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏོ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏཾ ཚཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶཱ་པི སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཁ་ཎྜ་ན་བྷ་ཡེ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ, དྷ་ནཾ ལ་བྷཱ་པེ་མཱི་ཏི ཝཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, སུ་བྷོ་གེ་ན པུ་ནཱ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ མི་ཏྟ་དུ་བྦྷི་སྶ ནེ་སཱ་ད་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ སཱི་ལཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཀཱ་ཎཱ་རི་ཊྛེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨཾ བྷཱ་སི་ཏྭཱ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ སཱི་ལེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡ་ཉྩ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧེ་ཏེ…པེ… དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི.
བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཏ་ཏི་ཡེ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོཏི ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཙ་མྤཱ ནཱ་མ ན་དཱི, ཏ་སྶཱ ཧེ་ཊྛཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་མྤི ཨ་ཝི་དཱུ་ར་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་མྤཱ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ. ཏ་དཱ་པི དྷ་མྨི་ཀོ ཨཱ་སིནྟི ཏ་སྨིཾ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་ཧཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཏ་དཱ ཙ་མྤཱ་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་མྤེ་ཡྻོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཏ་ཏྠ ནཱ་ག་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་ས་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ པཱ་ར་མི་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མཱ་ཡ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ས་མྨ་དེ་ཝ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ‘‘ཨི་དྷ མེ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱ་སཱ་ད་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་པི ཏཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷ མེ སཱི་ལ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ‘‘མ་མ ཙ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཙ་མྨཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟུ, ཀཱི་ལཱ༹་ས་པྤཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཀཱི་ལཱ༹་ས་པྤཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ས་རཱི་རཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཉྩ་ད་སི་ཡ་ཉྩ, པཱ་ཊི་པ་དེ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷོ ཨ་དྡྷཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སུ་མ་ནཱ་ཡ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ‘‘དེ་ཝ, ཏྭཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་སི, སོ ཙ སཱ་ས་ངྐོ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ མ་ངྒ་ལ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མཾ, བྷ་དྡེ, ཀོ་ཙི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་སྶ་ཏི, ཨི་མི་སྶཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཝི་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ སུ་པ་ཎྞོ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཀྐུ་ཐི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་ཎི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི ས་རཱི་ར་སོ་བྷཱ་ཡ ཝ་མྨི་ཀཾ སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནོ. ས་རཱི་ར་ཉྷི་སྶ ར་ཛ་ཏ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ སེ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཏྠ་ཀོ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཡ, ས་རཱི་རཾ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷཱུ་རི་ད་ཏྟ་ཀཱ་ལེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༧༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན ཨཱུ་རུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་ངྑ་པཱ་ལ་ཀཱ་ལེ (ཛཱ. ༢.༡༧.༡༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀ་དོ་ཎི་ཀ་ནཱ་ཝ་པྤ་མཱ་ཎཾ.
ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་མྤཱ་ཡ་ན་མ་ནྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ མེ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠེ་ན གཱ་མཾ ག་ནྟུཾ, ཨི་མཾ ནཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ དྷ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དི་བྦོ་ས་དྷཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་བྦ་མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. དི་བྦ་མ་ནྟཾ སུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཀ་ཎྞེ་སུ ཏ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ་པ་ཝེ་ས་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཏྠ་ཀེ སི་ཁ་རེ་ན ཨ་བྷི་མ་ནྠི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ. སོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ’’ཏི བྷོ་ག་ནྟ་ར་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ ཝི་སཾ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཛཾ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མེ སཱི་ལཾ ཁ་ཎྜཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ བྷོ་ག་ནྟ་རེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨོ་ས་དྷཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཁེ་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་རེ ཨོ་སི་ཉྩི. ཨོ་ས་དྷཱ་ན་ཉྩ མ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཁེ་ལེ༹་ན ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཕོ་ཊཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ སོ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་སོ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ་པ་དེ་ན ད་ཎྜེ་ན ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལེ༹་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི. ཨ་ཐ་སྶ མུ་ཁེ ཁེ་ལ༹ཾ ཨོ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ས་དྷ་མ་ནྟ་བ་ལེ་ན ད་ནྟེ བྷི་ནྡི. མུ་ཁཾ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ པཱུ་རི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་བྷེ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ནཱ་ཀཱ་སི. སོ་པི ‘‘ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་ངྒུ་ཊྛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱི་ནི སཾ་ཙུ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ མ་དྡི་ཏྭཱ པ་ཊྚ་ཀ་ཝེ་ཋ་ནཾ ནཱ་མ ཝེ་ཋེ་སི, ཏ་ནྟ་མ་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ མ་ཛྫི, ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་སྶ་པོ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ པོ་ཐེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, སོ མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ལླཱི་ཧི པེ་ལ༹ཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་སི. ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དཱི་སུ ས་ཎྛཱ་ནེ་སུ ཨ་ཎུཾ་ཐཱུ་ལཱ་དཱི་སུ པ་མཱ་ཎེ་སུ ཡཾ ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་ཙྪ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ཏི, ཕ་ཎ་ས་ཏ་མྤི ཕ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷ་ན་མ་དཱ་སི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀེ ཙ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ལ་བྷི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ‘‘ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏཾ པ་ན དྷ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ མེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཾ, རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏེ ཀཱི་ཝ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀ་ཊ་ཉྩ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊེ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་གྒ་སེ་ན་ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ག་མཱ་སི. སོ མ་ཎྜཱུ་ཀེ མཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ར་ཉྙོ དེ་ཏི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་དྷུ་ལཱ་ཛེ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་པི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟོ་པེ་ལཱ༹་ཡ་མེ་ཝ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན ཁཱ་ད་ཏི.
༢༡. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཀེ ཏཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ བ་ཧུ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི. རཱ་ཛཱ་པི ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, སྭེ པ་ནྣ་ར་སེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སྭེ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ན་ཙྩི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. སོ ར་ཏ་ན་པེ་ལཱ༹་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་རེ པེ་ལ༹ཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. རཱ་ཛཱ་པི པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ཙྩཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ར་ཏ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་དཱ་པི མཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏ་དཱ་པཱིཏི ཡ་དཱ་ཧཾ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཧོ་མི, ཏ་དཱ་པི. དྷ་མྨ་ཙཱ་རིནྟི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཝ ཙ་ར་ཏི, ན ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་དྷ་མྨ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི. ཨུ་པ་ཝུ་ཊྛ་ཨུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ. རཱ་ཛ་དྭཱ་ར་མྷི ཀཱི་ལ༹་ཏཱིཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་གྒ་སེ་ན་ར་ཉྙོ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི.
༢༢. ཡཾ ཡཾ སོ ཝ་ཎྞཾ ཙི་ནྟ་ཡཱིཏི སོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཡཾ ཡཾ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱི་ལཾ ཝ པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ནཱི་ལཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཝཱ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ཨ་ཎུཾ་ཐཱུ་ལཱ་དི་པ་མཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ. ཙི་ནྟི་ཏ་ས་ནྣི་བྷོཏི ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན པེ་ཀྑ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༣. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏེ་ན ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཨེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་པི ཙ ཐ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ་མུ་ད་ཀཾ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཐ་ལཾ ཀ་རེཏི ཐ་ལཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨུ་ད་ཀ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཡ་དི་ཧཾ ཏ་སྶ ཀུ་པྤེ་ཡྻནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨ་ཧཾ ཡ་དི ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཾ. ཁ་ཎེ་ན ཚཱ་རི་ཀཾ ཀ་རེཏི ཀོ་དྷུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ བྷ་སྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ.
༢༤. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ན་ཏྠ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཾ ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱི ཧེ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ མཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བཱ་དྷ་ཏི, ན མེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ་སྶ མེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཡ་དི ཙི་ཏྟ་ཝ་སཱི ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ, ཨ་ཐ སོ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧཾ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶཱ་མི སཱི་ལ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི སཱི་ལེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་སྶ ཁ་ཎྜི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཡྭཱ་ཡཾ མ་ཡཱ དཱི་པ་ངྐ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏོ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ སོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༢༥. ཀཱ་མཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ་ཡཾ ཀཱ་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཡོ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷི་ཛྫ་ཏུ ཝི་ན་སྶ་ཏུ, ཨི་དྷེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏེ ཁི་ཏྟ་བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏུ, ནེ་ཝ སཱི་ལཾ པ་བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ, ཝི་ཀི་ར་ནྟེ བྷུ་སཾ ཝི་ཡཱཏི སཱི་ལཾ པ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ བྷུ་ས་མུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ནྟེ་པི ནེ་ཝ བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་དཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་སྶ མཱ་སོ པ་རི་པཱུ་རི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སུ་མ་ནཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཱ་ཡ་ཏི མེ སཱ་མི་ཀོ, ཀོ ནུ ཁོ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝ་མྨི་ཀ་ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ལ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ཀ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཀཱ་སེ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ན་ཙྩ་ནྟོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ལ་ཛྫི་ཏོ པེ་ལ༹ཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པེ་ལ༹ཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ ནུ ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནཱ་ག་ཀ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ དི་སྭཱ ལ་ཛྫི་ཏོ པེ་ལ༹ཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶེ་ཝ, ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཡཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ཀ་ཐཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ག་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི སཱི་ལ་ཝཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་མེ་ཏེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཨི་མ་སྶ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀ་ལ་པ་ཐ་ཝིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ‘སཱི་ལཾ མེ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི ཙ སུ་ཏྭཱ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཡ་སཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཉྩ ད་ཏྭཱ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷོ, ཨི་མཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན དེ་ཝ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. སུ་མ་ནཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ར་ཉྙོ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཡཱ་ཙི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘མུ་ཏྟོ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་གོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་བྲ་ཝི;
‘ན་མོ ཏེ ཀཱ་སི་རཱ་ཛ་ཏྠུ, ན་མོ ཏེ ཀཱ་སི་ཝ་ཌྜྷ་ན;
ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཏེ པ་གྒ་ཎྷཱ་མི, པ་སྶེ་ཡྻཾ མེ ནི་ཝེ་ས་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ས་པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘ས་བྦཱ རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀཾ དྷ་ནཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི. ར་ཉྙོ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི དྷ་ནཾ པེ་སེ་སི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ས་བྦ་ཏྠ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ད་ས་ཧི རཱ་ཛ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཛཱ་ཏཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པ་རི་སོ ས་གྒ་པུ་རཾ པཱུ་རེ་སི.
ཏ་དཱ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, སུ་མ་ནཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, ཨུ་གྒ་སེ་ནོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་མྤེ་ཡྻ་ནཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙཱུ་ལ༹་བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙཱུ་ལ༹་བོ་དྷཱིཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་དྷ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་བོ་དྷཱི’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, ན པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༠.༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་དི་ནོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སུ་སཱི་ལ་ཝཱཏི སུ་ཊྛུ སཱི་ལ་ཝཱ, ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝཾ དི་སྭཱ་ན བྷ་ཡ་ཏོཏི ཀཱ་མཱ་དི་བྷ་ཝཾ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶི་ཏྭཱ. ནེ་ཀྑ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ན ‘‘དི་སྭཱ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱི་ཡ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་བྦ་མྤི ཀཱ་མཱ་དི་བྷེ་དཾ བྷ་ཝཾ སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི ཨི་དཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་སི་དྡྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཀུ་ལཱ ག་ཧ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏོ་ཏི.
༢༧. དུ་ཏི་ཡི་ཀཱཏི པོ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ, གི་ཧི་ཀཱ་ལེ པ་ཛཱ་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ. ཀ་ན་ཀ་ས་ནྣི་བྷཱཏི ཀ་ཉྩ་ན་ས་ནྣི་བྷ་ཏྟ་ཙཱ. ཝ་ཊྚེ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱཏི སཾ་སཱ་རེ ནི་རཱ་ལ་ཡཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མཱིཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི, པ་བྦ་ཛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨. ཨཱ་ལ་ཡ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རཱ་ལ་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷུ. ཨེ་ཝཾ གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་མྤི ཀེ་ས་ཉྩི ཡཾ ཧོ་ཏི བ་ནྡྷ་ནཾ, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཀུ་ལེ ག་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ལེཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ. ག་ཎེཏི ཏཱ་པ་ས་ག་ཎེ, སེ་སཱ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨུ་པཱ་ག་མུནྟི ཨུ་བྷོ་པི མ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ག་མི་མྷཱ.
༢༩. ཏ་ཏྠཱཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་སཱ་མ་ནྟེ. ནི་པ་ཀཱཏི པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ. ནི་རཱ་ཀུ་ལེཏི ཛ་ན་ས་ཉྩཱ་ར་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཀུ་ལེ, ཨ་པྤ་ས་དྡེཏི མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ ཏེ་སཾ ཝ་སྶི་ཏ་ས་དྡེ་ནཱ་པི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ས་དྡེ. རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སཱ་མུ་བྷོཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཡཾ ཨུ་བྷོ ཛ་ནཱ ཏ་དཱ ཝ་སཱ་མ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝ བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་སི་གཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ ‘‘བོ་དྷི་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ན་སྶ ཏ་ཀྐ་སི་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ན་ཀ་སྶེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སུཾ. སཱ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཙུ་ཏཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ན ནེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ན བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ, སཱ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མྤི ནཱ་ཧོ་སི, ཀཱ པ་ན ཀ་ཐཱ ཨི་ཏ་ར་སཾ་ས་གྒེ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལཾ་ཀ་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ ཨི་མཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་ནེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ ཨི་ཏྠཱི་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷ་དྡེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡ྄ཧ་མྤི དྷ་ནེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་མྤི པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་བྦཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཉྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི ཡཱ་པེ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཏྭཱ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་སཱ་མུ་བྷོ’’ཏི.
༣༠. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཏོ. ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་མཱི་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ར་མ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ‘‘ན ཙ ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན གི་ཧི་ཀཱ་ལེ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་རེ་ཏ་སྶ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏི, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཾ, ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ནེ་ཧཱི’’ཏི.
སོ ཏ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ལོ་ཀེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པཱ་ཡཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶཱ པ་རི་དེ་ཝ་ན་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་ན ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཝཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཏེ་སུ ཙི་ཏྟཾ པ་དོ་སེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, རཱ་ཛཱ ཨ་དྡ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏུ་ཡ྄ཧེ་སཱ ཀཱ ཀ་སྶ བྷ་རི་ཡཱཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཝ ཨེ་སཱ ཀཱ, ཀིཾ བྷ་རི་ཡཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷ་གི་ནཱི ཝཱ ས་མཱ་ནཱ ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ.
༣༡. ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་རི་ཡཱ ཨེ་སཱཏི ཀཱ་མ་ཉྩེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ བྷ་རི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་རི་ཡཱ ཨེ་སཱ, ནཱ་པི ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་ཧ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་སཱ་ས་ནཱི, ཨ་ཧ་མྤི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཡ་མྤི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཏི ས་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སཱ་ས་ནེ་ན ཨེ་ཀ་སཱ་ས་ནཱི, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༢. ཏི་སྶཱ སཱ་ར་ཏྟ་ག་དྷི་ཏོཏི ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན སཱ་ར་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷོ. གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ན ཙེ་ཊ་ཀེཏི ཙེ་ཊ་ཀེ་ཧི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཊ་ཀེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ. ནི་པྤཱི་ལ༹་ཡ་ནྟོ བ་ལ་སཱཏི ཏཾ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་དི་ནཱ ནི་པྤཱི་ལ༹་ཡ་ནྟོ བཱ་དྷེ་ནྟོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ བ་ལ་སཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝེ་སེ་སི.
༣༣. ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་བྷ་རི་ཡཱ ཨོ་ད་པ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, སཱ པ་ན་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཊི་པཱ་དི་ཏཱ, ‘‘ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ཡཱ’’ཏི ཙ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ས་ཧ་ཛཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི ཙ ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཡ་ནྟི་ཡཱཏི ནཱི་ཡ་ནྟི་ཡཱ. ཀོ་པོ མེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཐཱཏི ཨ་ཡཾ ཏེ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ བྷ་རི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་གི་ནཱི, སཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་ར་ཏོ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་ཏི. ‘‘བོ་དྷི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཏེ པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི པུ་རི་ས་མཱ་ནེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏོ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ས་ཡི་ཏོ ཝ་མྨི་ཀ་བི་ལ་ཏོ ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན གྷ་ཊྚི་ཏོ ‘‘སུ་སཱུ’’ཏི ཕ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་སི་ཝི་སོ ཝི་ཡ མེ ཙི་ཏྟ་ཏོ ཀོ་པོ ས་ཧ་སཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི.
༣༤-༥. ས་ཧ་ཀོ་པེ ས་མུ་པྤ་ནྣེཏི ཀོ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལ་བྦ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་རིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སིཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀོ་པཾ ནི་གྒ་ཎྷིནྟི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏཾ ཀོ་པཾ ནི་ཝཱ་རེ་སིཾ. ནཱ་དཱ་སིཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱུ་པ་རཱིཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སིཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀོ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ‘‘ན་ནུ ཏྭཾ, བོ་དྷི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ ཏེ ཀི་མི་དཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་པི ཨུ་པ་ཀྑ་ལ་ནཾ, ཏ་ཡི་དཾ གུ་ནྣཾ ཁུ་ར་མ་ཏྟོ་ད་ཀེ ཨོ་སཱི་ད་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཁ་ཎེ ཀོ་པཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སི་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ སོ རཱ་ཛཱ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཏི་ཎྷཱ་ཡ་པི ནི་སི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཀོ་ཊྚེ་ཡྻ, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཡ་དི ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སཱི་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ ནེ་ཝ བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ. ཀ་སྨཱ? བོ་དྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཱ, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཁ་ཎྜི་ཏ་སཱི་ལེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ན ཨི་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི.
༣༦. ན མེ སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དེ་སྶཱཏི སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཛཱ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏྟེ་ན ཀུ་ལ་པྤ་དེ་སེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ར་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ན མེ དེ་སྶཱ ན ཨ་པྤི་ཡཱ, ཨེ་ཏི་སྶཱ མ་མ ཨ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི. ན་པི མེ བ་ལཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི མ་ཡ྄ཧ་མྤི བ་ལཾ ན ན ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ. ཨ་ཧཾ ནཱ་ག་བ་ལོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ས་ཧ་སཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ པུ་རི་སེ ནི་པྤོ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧནྟི ཏ་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀ་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ སཱི་ལཱ་ནུ་ར་ཀྑི་སྶནྟི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་སྶཾ.
ཨ་ཐ སོ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་པ་ཉྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཡ་སེ་ན ནི་མ་ནྟེ་སི. སཱ ཡ་ས་སྶ ཨ་གུ་ཎཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ སཾ་ཝེ་གེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛཱ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ, སོ་པི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི, ས་བྦ་ཏྠ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟོ, ན ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ཝི་པྤ་ཀཱ་རོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ, ཏ་ཉྩ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཁ་མཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི? ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏ, ཀིཾ མ་ཡཱ ཏཱ་ཡ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀོ་པོ ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫི མེ ན མུ་ཙྩི་ཏྠ, ན མེ མུ་ཙྩི་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཏོ;
ར་ཛཾ་ཝ ཝི་པུ་ལཱ ཝུ་ཊྛི, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནི་ཝཱ་ར་ཡི’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༥༢);
ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཀོ་པ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི སི་པྤཱ་དི་ཀ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་ཙྪི –
‘‘ཀིཾ ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནོ མུ་ཙྩི, ཀིཾ ཏེ ནོ མུ་ཙྩི ཛཱི་ཝ་ཏོ;
ར་ཛཾ་ཝ ཝི་པུ་ལཱ ཝུ་ཊྛི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ནི་ཝཱ་ར་ཡཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༥༣);
ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ན པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི. ན མུ་ཙྩི་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ན མུ་ཙྩི་ཏྠ, ན ནཾ བ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ར་ཛཾ་ཝ ཝི་པུ་ལཱ ཝུ་ཊྛཱིཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ར་ཛཾ ཝི་པུ་ལཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ཝུ་ཊྛི་དྷཱ་རཱ ཋཱ་ན་སོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ ནི་ཝཱ་ར་ཡིཾ, ནི་ཝཱ་རེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ་སྶ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ་དྷེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ –
‘‘ཡ་མྷི ཛཱ་ཏེ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ཏེ སཱ་དྷུ པ་སྶ་ཏི;
སོ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནོ མུ་ཙྩི, ཀོ་དྷོ དུ་མྨེ་དྷ་གོ་ཙ་རོ.
‘‘ཡེ་ན ཛཱ་ཏེ་ན ན་ནྡ་ནྟི, ཨ་མི་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་མེ་སི་ནོ;
སོ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནོ མུ་ཙྩི, ཀོ་དྷོ དུ་མྨེ་དྷ་གོ་ཙ་རོ.
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་མྷི, ས་ད་ཏྠཾ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
སོ མེ ཨུ་པྤ་ཛྫི ནོ མུ་ཙྩི, ཀོ་དྷོ དུ་མྨེ་དྷ་གོ་ཙ་རོ.
‘‘ཡེ་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ ཛ་ཧཱ་ཏི, པ་ར་ཀྐ་རེ ཝི་པུ་ལ་ཉྩཱ་པི ཨ་ཏྠཾ;
ས བྷཱི་མ་སེ་ནོ བ་ལ་ཝཱ པ་མ་དྡཱི, ཀོ་དྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ན མེ ཨ་མུ་ཙྩ་ཐ.
‘‘ཀ་ཊྛ་སྨིཾ མ་ནྠ་མཱ་ན་སྨིཾ, པཱ་ཝ་ཀོ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི;
ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཊྛཾ ཌ་ཧ་ཏི, ཡ་སྨཱ སོ ཛཱ་ཡ་ཏེ གི་ནི.
‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ནྡ་སྶ པོ་ས་སྶ, བཱ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ;
སཱ་ར་མྦྷཱ ཛཱ་ཡ་ཏེ ཀོ་དྷོ, ས་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི.
‘‘ཨ་གྒཱི་ཝ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སྨིཾ, ཀོ་དྷོ ཡ་སྶ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
ནི་ཧཱི་ཡ་ཏི ཏ་སྶ ཡ་སོ, ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ.
‘‘ཨ་ནི་ནྡྷོ དྷཱུ་མ་ཀེ་ཏཱུ་ཝ, ཀོ་དྷོ ཡ་སྶཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི;
ཨཱ་པཱུ་ར་ཏི ཏ་སྶ ཡ་སོ, སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡༠.༥༤-༦༡) –
ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.
ཏ་ཏྠ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ན པ་སྶ་ཏི, པ་གེ་ཝ པ་ར་ཏྠཾ. སཱ་དྷུ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ པ་ར་ཏྠཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. དུ་མྨེ་དྷ་གོ་ཙ་རོཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ, ནི་པྤ་ཉྙོ ཝཱ གོ་ཙ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་ནྡྷ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་མྨེ་དྷ་གོ་ཙ་རོ. དུ་ཀྑ་མེ་སི་ནོཏི དུ་ཀྑཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ. ས་ད་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཌྜྷིཾ. པ་ར་ཀྐ་རེཏི ཨ་པ་ནེ་ཡྻ ཝི་ནཱ་སེ་ཡྻ. ས་བྷཱི་མ་སེ་ནོཏི སོ བྷཱི་མཱ་ཡ བྷ་ཡ་ཛ་ན་ནི་ཡཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་སེ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་མ་དྡཱིཏི བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟེ པ་མ་དྡ་ན་སཱི་ལོ. ན མེ ཨ་མུ་ཙྩ་ཐཱཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ མོ་ཀྑཾ ན ལ་བྷི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ད་མི་ཏོ, ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་རཾ ཝི་ཡ ཝཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ད་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྠཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ.
མ་ནྠ་མཱ་ན་སྨིནྟི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏེ མ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ. ‘‘མ་ཐ་མཱ་ན་སྨི’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. ཡ་སྨཱཏི ཡ་ཏོ ཀ་ཊྛཱ. གི་ནཱིཏི ཨ་གྒི. བཱ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོཏི བཱ་ལ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. སཱ་ར་མྦྷཱ ཛཱ་ཡ་ཏེཏི ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ སཱ་ར་མྦྷཱ ཨ་ར་ཎི་མ་ནྠ་ན་ཏོ ཝི་ཡ པཱ་ཝ་ཀོ ཀོ་དྷོ ཛཱ་ཡ་ཏེ. ས་པི ཏེ་ནེ་ཝཱཏི སོ་པི བཱ་ལོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀོ་དྷེ་ན ཀ་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨ་ནི་ནྡྷོ དྷཱུ་མ་ཀེ་ཏཱུ་ཝཱཏི ཨ་ནི་ནྡྷ་ནོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ལ་དྡྷོ, ཡ་སོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨཱ་པཱུ་ར་ཏཱིཏི.
རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀ་མྤི རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ པ་བྦ་ཛྫཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཝ་ས་ཐ, ཨ་ཧཾ ཝོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་དཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, བོ་དྷི་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ.
ཏ་སྶ ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སེ་ས་པཱ་ར་མི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ མ་ཧ་ནྟཾ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་དི་སཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ས་མྨ་ཏ་སྶ ས་ཏོ པ་ར་མ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ལེ་སུ ཙ ག་ཎེ་སུ ཙ ཨ་ལ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི, ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝ་ཏཱི ཙ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ སཱི་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ཡ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ར་ཏོ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱི་ལ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷེ ཙ ཏ་སྨིཾ རཱ་ཛི་ནི ཨུ་པ་ག་ཏེ ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི ས་མ་ནུ་སཱ་ས་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧེ་ཏེ…པེ… དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏོ’’ཏི.
ཙཱུ་ལ༹་བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མ་ཧིཾ་ས་རཱ་ཛ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧. པ་ཉྩ་མེ མ་ཧིཾ་སོ པ་ཝ་ན་ཙཱ་ར་ཀོཏི མ་ཧཱ་ཝ་ན་ཙཱ་རཱི ཝ་ན་མ་ཧིཾ་སོ ཡ་དཱ ཧོ་མཱིཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོཏི ཝ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ. བ་ལ་ཝཱཏི མ་ཧཱ་བ་ལོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ. མ་ཧ་ནྟོཏི ཝི་པུ་ལ་ས་རཱི་རོ. ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷ་པྤ་མཱ་ཎོ ཀི་ར ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. བྷཱི་མ་ད་སྶ་ནོཏི མ་ཧཱ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་ས་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཙ སཱི་ལཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཛ་ན་ན་ཏོ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ད་སྶ་ནོ.
༣༨. པ་བྦྷཱ་རེཏི ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་སི་ལཱ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ. ད་ཀཱ་ས་ཡེཏི ཛ་ལཱ་ས་ཡ་ས་མཱི་པེ. ཧོ་ཏེ་ཏྠ ཋཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཡོ ཀོ་ཙི པ་དེ་སོ ཝ་ན་མ་ཧིཾ་སཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ.
༣༩. ཝི་ཙ་ར་ནྟོཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏུཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ. ཋཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ས བྷ་དྡ་ཀནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྡ་ཀྑིཾ. དི་སྭཱ ཙ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན, ཏི་ཊྛཱ་མི ཙ ས་ཡཱ་མི ཙ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ན་ས་ཡ་ནེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༤༠. ཏ་དཱ ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ མ་ཧིཾ་ས་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཐཱ་མ་ས་མྤ་ནྣོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ ཧ་ཏྠི་ཀ་ལ་བྷ་པྤ་མཱ་ཎོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་པ་བྦྷཱ་ར་གི་རི་དུ་གྒ་ཝ་ན་གྷ་ཊཱ་དཱི་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ དི་སྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ལོ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ རུ་ཀྑཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ སི་ངྒེ་སུ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟོ ན་ངྒུ་ཊྛེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དོ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཀཱི་ལི༹. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ན མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. མ་ཀྐ་ཊོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐེ་ཏྠ ཀ་པི མཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཀ་པི མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཀ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. པཱ་པོཏི ལཱ་མ་ཀོ. ཨ་ན་རི་ཡོཏི ཨ་ན་ཡེ ཨི་རི་ཡ་ནེ་ན ཨ་ཡེ ཙ ན ཨི་རི་ཡ་ནེ་ན ཨ་ན་རི་ཡོ, ནི་ཧཱི་ནཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཧཱུཏི ལོ་ལོ. ཁ་ནྡྷེཏི ཁ་ནྡྷ་པྤ་དེ་སེ. མུ་ཏྟེ་ཏཱིཏི པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨོ་ཧ་དེ་ཏཱིཏི ཀ་རཱི་སཾ ཨོ་སྶ་ཛྫ་ཏི. ཏནྟི ཏཾ མཾ, ཏ་དཱ མ་ཧིཾ་ས་བྷཱུ་ཏཾ མཾ.
༤༡. ས་ཀི་མྤི དི་ཝ་སནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི དཱུ་སེ་ཏི མཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དཱུ་སེ་ཏི མཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལ’’ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི མཾ པ་སྶཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི དཱུ་སེ་ཏི. ཡ་དཱ ཡ་དཱ མུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་དཱ ཏ་དཱ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་དྡུ་ཏོཏི བཱ་དྷི་ཏོ, ཏེ་ན སི་ངྒེ་སུ ཨོ་ལ་མྦ་ནཱ་དི་ནཱ མུ་ཏྟཱ་དི་ཨ་སུ་ཙི་མ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏ་སྶ ཙ ཨ་པ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ སི་ངྒ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཝཱ་ལ་གྒེ་ན ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་དྡ་མ་པཾ་སུ་མི་སྶ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ནེ་ན ཙ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཏོ ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༢. ཡ་ཀྑོཏི ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ. མཾ ཨི་ད་མ་བྲ་ཝཱིཏི རུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧིཾ་ས་རཱ་ཛ, ཀ་སྨཱ ཨི་མ་སྶ དུ་ཊྛ་མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ ས་ཧ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ནཱ་སེ་ཧེ་ཏཾ ཚ་ཝཾ པཱ་པཾ , སི་ངྒེ་ཧི ཙ ཁུ་རེ་ཧི ཙཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ མཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༤༣. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཏ་དཱ ཡ་ཀྑེཏི ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏ་སྨིཾ ཡ་ཀྑེ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏི. ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨི་ད་མ་བྲ་ཝིནྟི ཨ་ཧཾ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཨི་དཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨ་བྲ་ཝིཾ ཨ་བྷཱ་སིཾ. ཀུ་ཎ་པེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་པ་གྒྷ་ར་ཎེ་ན སུ་ཙི་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ནཾ པ་ར་མ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ནེ་ན ཙ ཀུ་ཎ་པ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཎ་པེ་ན. པཱ་པེ་ནཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པཱ་པེ་ན. ཨ་ན་རི་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱུ་ནཾ མཱ་ག་ཝི་ཀ་ནེ་སཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཧཱི་ན་པུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཨ་ན་རི་ཡེ་ན, ཀིཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏྭཾ དེ་ཝ་ཏེ མཾ མ་ཀྑེ་སི, ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ མཾ པཱ་པེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༤༤. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྨིཾ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ‘‘ཡ་དི་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – བྷ་དྡེ དེ་ཝ་ཏེ, ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ཡ་དི ཀུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏོ་པི ལཱ་མ་ཀ་ཏ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ. ཡེ་ན ཧི ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎེ་ན སོ བཱ་ལ་མ་ཀྐ་ཊོ ནི་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ན་ནུ ཏེ་ན ཏ་ཏོ པཱ་པ་ཏ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཡ་དི་ཧཾ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀཾ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཙ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཾ ཙ་རེ་ཡྻ་ནྟི. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – སཱི་ལ་ཉྩ མེ པ་བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་ལ་པཱ་ར་མཱི ཁ་ཎྜི་ཏཱ སི་ཡཱ. ཝི་ཉྙཱུ ཙ ག་ར་ཧེ་ཡྻུ མནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ མཾ ག་ར་ཧེ་ཡྻུཾ ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ, ཨ་ཡཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བོ་དྷི་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི.