དྷཱ་ཏུ་ཐཱུ་པ་པཱུ་ཛཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༩. རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཐཱུ་པ་ཉྩ མ་ཧ་ཉྩ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ཀ་ཐཾ ཨ་ཀཱ་སི? ཀུ་སི་ནཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ཨུ་ས་བྷ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ས་མ་ཏ་ལཾ མ་གྒཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཡཱ་དི་སཾ མ་ལླ་རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཀུ་ཊ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཙ ས་ནྠཱ་གཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ པཱུ་ཛཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏཱ་དི་སཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ་པི མ་གྒེ པཱུ་ཛཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཏྠཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་དོ་ཎི་ཡཾ པ་ཀྑི་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ཏྟི་པ་ཉྫ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ མ་ནུ་སྶེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་སི. ཏེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་སི་ནཱ་ར་ཏོ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི པ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ཏྟི་ཨ་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ པུ་པྥཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟི, ར་ཐ་སྶ དྷུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཊྛཱ་ནེ ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ནི.
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་མྷ ས་བྦེ ནོ ཀ་མྨ་ནྟཱ ན་ཊྛཱ’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ མ་ནཾ པ་དོ་སེ་ཏྭཱ ཚ་ལཱ༹་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ནཾ པ་དོ་སེ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི དི་སྭཱ – ‘‘ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཀྐོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་མ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ས་མོ ས་དྡྷོ ན་ཏྠི, ན སོ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ མཱ་ར་ཝི་བྷིཾ་ས་ཀ་ས་དི་སཾ ཝི་བྷིཾ་ས་ཀཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་སྶཱ་མི, ཡ་ཀྑ་གཱ་ཧ་ཀ་ཁི་པི་ཏ་ཀ་ཨ་རོ་ཙ་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ‘ཨ་མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཀུ་པི་ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨེ་ཝཾ སོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཐེ་རཱ་པི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་པི་ཏཱ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཎིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ – ‘‘ན ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཏུ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཐཱུ་པ་ཉྩ མ་ཧ་ཉྩ ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་ཏ་རེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཐཱུ་པ་ཉྩ མ་ཧ་ཉྩ ཨ་ཀཾ་སུ.
༢༤༠. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཾ དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ས་ཐཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི པ་ཙྪཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་སུ པ་ན ཐཱུ་པེ་སུ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཾ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ནི་དྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཏཱ་ཝ མ་མ ཧོ་ཏུ, སེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ན ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི? ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨ་ཧཾ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཙ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཧ་རི. རཱ་མ་གཱ་མེ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱ་གཱ པ་རི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏཱ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན་ཏྠི. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་མྷི ནི་ད་ཧི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏཱ ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་རེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཡོ པཱ་སཱ་ཎོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏུ, པཾ་སུ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏུ, ཨུ་ད་ཀཾ མཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཏ་པཾ་སུ་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏི. ‘‘ཨི་དྷ རཱ་ཛཱ ཀིཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ན་མྤི ‘‘མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན ཀོ་ཙི དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རེ པ་ན ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཛཱ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ལོ་ཧ་ས་ནྠཱ་རཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མེ ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་མ་ཡཾ གེ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ནཱ་དི་མ་ཡེ ཀ་ར་ཎྜེ ཙ ཐཱུ་པེ ཙ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་མྤི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ, ཏ་མྤི ཨ་ཉྙ་སྨི་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཏེ ཨ་ཊྛ ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ ད་ནྟ་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ ད་ནྟ་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ད་ནྟ་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ ད་ནྟ་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎྜེ, ཨ་ཊྛ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ ར་ཛ་ཏ་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ ར་ཛ་ཏ་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ར་ཛ་ཏ་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ ར་ཛ་ཏ་ཐཱུ་པེ, ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཎི་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ མ་ཎི་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཎི་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ མ་ཎི་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ཐཱུ་པེ་སུ, ཨ་ཊྛ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ཐཱུ་པེ ཨ་ཊྛ་སུ ཕ་ལི་ཀ་ཀ་ར་ཎྜེ་སུ, ཨ་ཊྛ ཕ་ལི་ཀ་ཀ་ར་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡ་ཐཱུ་པེ་སུ པ་ཀྑི་པི.
ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་རི་མཾ ཕ་ལི་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ཙེ་ཏི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ གེ་ཧཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་མ་ཡཾ གེ་ཧཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨོ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཛ་ལ་ཛ་ཐ་ལ་ཛ་པུ་པྥཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཚ་ཊྛཱ་ནི ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་དེ་ཝིཾ ས་ཏྟ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་རེ་སི. པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡེ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཋ་པཱ་པེ་སི, པ་ཉྩ སུ་ཝ་ཎྞ་དྡྷ་ཛ་ས་ཏེ ཨུ་སྶཱ་པེ་སི. པ་ཉྩ་ས་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་དཱི་པེ, པ་ཉྩ་ས་ཏེ ར་ཛ་ཏ་དཱི་པེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ དུ་ཀཱུ་ལ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཋ་པེ་སི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ – ‘‘མཱ་ལཱ མཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟུ, ག་ནྡྷཱ མཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟུ, དཱི་པཱ མཱ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཚི་ནྡཱ་པེ་སི –
‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པི་ཡ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སོ་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ ཨི་མཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
རཱ་ཛཱ ས་བྦ་པ་སཱ་དྷ་ནེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟོ ནི་ཀྑ་མི, སོ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ་ཡཾ ཀུ་ཉྩི་ཀ་མུ་དྡི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ད་ལི་དྡ་རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ མ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཀྑ་རཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་སི.
ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་ཀྑཾ པ་ཊྛ་པེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ལ༹་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཡ་ནྟཾ ཡོ་ཛེ་སི, ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཏ་སྨིཾ དྷཱ་ཏུ་ག་བྦྷེ ཕ་ལི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཁ་གྒེ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏ་ས་དི་སེ་ན ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟཾ ཡ་ནྟཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཎི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་ལཱ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀཱ་ཡ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ པཾ་སུཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་ཎ་ཐཱུ་པཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ནི་ཊྛི་ཏེ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནེ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཐེ་རོ་པི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, རཱ་ཛཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ, ཏེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པི་ཡ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སོ་ཀོ ནཱ་མ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་ཐཾ? སོ ནི་གྲོ་དྷ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ ལ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀཱ་རི་ཏཱ་ནི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, – ‘‘དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཎོ་མ, ན པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ’’ཏི. རཱ་ཛཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ཏོ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་མ་གཱ་མཾ ག་ཏོ. རཱ་མ་གཱ་མེ ནཱ་གཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ན ཨ་དཾ་སུ, ཙེ་ཏི་ཡེ ནི་པ་ཏི་ཏ་ཀུ་དཱ་ལོ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་ཀ་པྤཾ ཝེ་ཋ་དཱི་པཾ པཱ་ཝཾ ཀུ་སི་ནཱ་ར་ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ པུ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན’ནྟི’’ པུ་ཙྪི.
ཏ་ཏྲེ་ཀོ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ ཐེ་རོ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན པི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ མཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ མཱ་ལཱ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར, ཨ་སུ་ཀ་ག་ཙྪ་ནྟ་རེ པཱ་སཱ་ཎ་ཐཱུ་པོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་མི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཋཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཐཱུ་པ་ཉྩ པཾ་སུ་ཉྩ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ སུ་དྷཱ་བྷཱུ་མིཾ ཨ་དྡ་ས. ཏ་ཏོ སུ་དྷ་ཉྩ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨ་སི་ཧ་ཏྠཱ་ནི ཙ ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་དྡ་ས. སོ ཡ་ཀྑ་དཱ་ས་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ ན ཀོ་ཊིཾ པ་སྶ་ནྟོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶེ་སུ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་མི, མཱ མེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་སྶ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་སོ་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ‘དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ, ག་ནྟྭཱ ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཧཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པ་ཉྩ་ཙཱུ་ལ༹་གཱ་མ་དཱ་ར་ཀ་ཝེ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ དྷ་ནུ་ཧ་ཏྠོ ཋ་ཏྭཱ – ‘‘ཧ་རཱ་མི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧ་ར, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ས་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྡྷི་མྷི་ཡེ་ཝ ཝི་ཛ྄ཛྷི, ས་བྦཾ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཡི་ཏྠ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནེ བ་ནྡྷཾ ཀུ་ཉྩི་ཀ་མུ་དྡི་ཀཾ ག་ཎྷི, མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་སྶི. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ད་ལི་དྡ་རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ མ་ཎིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི པུ་ན ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི དི་སྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ – ‘‘མཱ་དི་སཾ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་ལི་དྡ་རཱ་ཛཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝི་ཊྛོ.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པི་ཏ་དཱི་པཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཛྫ་ལ་ནྟི. ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་པུ་པྥཱ་ནི ཏ་ངྑ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ, པུ་པྥ་ས་ནྠཱ་རོ ཏ་ངྑ་ཎཾ ས་ནྠ་ཏོ ཝི་ཡ, ག་ནྡྷཱ ཏཾ མུ་ཧུ་ཏྟཾ པི་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པི་ཡ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སོ་ཀོ ནཱ་མ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སོ ཨི་མཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘དི་ཊྛོ བྷོ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པྥོ་ཊེ་སི. སོ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་ཙ་ར་ཎ་དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་གེ་ཧཾ པུ་བྦེ པི་ཧི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་ཎ་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘དཱ་ཡཱ་དོ་མྷི, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ’’ཏི. ཀི་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བཱ་ཧི་ར་ཀོ ཏྭཾ སཱ་ས་ན་སྶཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ན དཱ་ཡཱ་དོ, ཨ་ཉྙོ ཀོ དཱ་ཡཱ་དོ་ཏི? པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ནཱ་མ ཏྭཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་ཉྩ དྷཱི་ཏ་ར་ཉྩ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ནེ དཱ་ཡཱ་དོ ནཱ་མཱ་ཏི. སོ པུ་ཏྟ་ཉྩ དྷཱི་ཏ་ར་ཉྩ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་ས་ནེ དཱ་ཡཱ་དོ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན་མྤི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་པི ཨི་མཾ པ་དཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.
ཨ་ཊྛ་དོ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ ས་རཱི་རནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་ན ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཐེ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ
མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.