༣. མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེཏི གི་ཛ྄ཛྷཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊེ་སུ ཝ་སིཾ་སུ, གི་ཛ྄ཛྷ་ས་དི་སཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ, ཏ་སྨིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ. ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཝ་ཛྫཱིཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ, ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ, ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་སི་ཀྑ་ཏཾ ཀ་ཐེ་སི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡི་སྶ་ནྟི པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༡༥). ཨུ་ཙྪེ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨུ་ཙྪི་ནྡི་སྶཱ་མི. ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ནཱ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ད་སྶ་ནཾ པཱ་པེ་སྶཱ་མི. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ན ཨ་ཡོ་ཏི ཨ་ན་ཡོ, ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཧི་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་ཉྩ ཝི་ཡ་སྶ་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ, ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི པཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མི.

ཨི་ཏི ཀི་ར སོ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨི་མཾ ཡུ་དྡྷ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི, ག་མ་ན་ས་ཛྫཱ ཧོ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ག་ངྒཱ་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ ཨཱ་ཎཱ, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཙ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ མ་ཧ་གྒྷ་བྷ་ཎྜཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཡཱ་མི, སྭེ ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ པུ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ སོ བ་ལ་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ཛཱ་ཏོ ཏ་དཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.

ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨེ་ཀོ་པི མོ་གྷ་པྤ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀེ་ན ཁོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་པྤ་རཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ མེ ག་ཏེ་ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ན་ཏྠེ པ་ན ས་ཏི ཀིཾ ར་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པེ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ…པེ… ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

རཱ་ཛ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༤. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཐེ་རོ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ན་ཏྠི. བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ་པི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ་པི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ཝ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱཏི ཧི་ཡྻོ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་མྷཱ, པུ་རི་མ་དི་ཝ་ས་མྤི ས་ནྣི་པ་ཏི་མྷཱ, པུ་ན ཨ་ཛྫ ཀི་མ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་མཱ་ཏི ཝོ་སཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱིཏི – ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ཧི དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཙོ་རཱ ཝཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཙོ་རཱ་པི ‘‘པ་མ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནི པ་ཧ་ར་ནྟཱ ཛ་ན་པ་དཾ ནཱ་སེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ན ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ བ་ལཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཙོ་རཱ་པི – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཝ་སྶཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ས་མ་གྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རི་ཡཱ ནི་གྒ་ཏཱ་ཡ – ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, མ་ངྒ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. བྷེ་རི་ས་དྡཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་པི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ནྟཱ་པི ཨ་ཌྜྷ་བྷུ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཝཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ སུ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པ་ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་སུ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཙོ་རཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཀོ ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ནྟེ ཨོ་སཱི་ད་མཱ་ནེ སེ་སཱ རཱ་ཛཱ་ནོ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏ་རོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་པི, ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལེ ཝཱ རོ་གེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ པ་ན ཏཱ་དི་སེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་བྦེ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.

ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏཾ སུ་ངྐཾ ཝཱ བ་ལིཾ ཝཱ ད་ཎྜཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི ནཱ་མ. པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ནཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ. ཙོ་རོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ཨ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ནྟཱ པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སུ་ངྐཱ་དཱི་ཧི པཱི་ལི༹་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘ཨ་ཏི་ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་མྷ, ཀོ ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཛི་ཏེ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ པ་ཧ་ར་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སུ་ངྐཱ་དཱི་ནི ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་བ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཨོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཐཱ་མེ་ན བ་ལེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ ནེ་ཝ ཡུ་དྡྷ་ཀྑ་མཱ ཧོ་ནྟི, ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱ. པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པི་ཏ་རཾ བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་ཙོ་རཾ་ཡེ་ཝ ཙོ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྡིཾ་སུ བྷི་ནྡིཾ་སཱུ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ པ་ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ‘‘པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀེ ཀ་མྨ་ནྟེ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎཱི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སུ་ངྐཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་སོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་བ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཨོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཐཱ་མ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཡུ་དྡྷ་ཀྑ་མཱ ཙེ་ཝ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱ ཙ ཧོ་ནྟི.

པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཀི་ར ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་རོ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ནཾ ཙོ་ར’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཙོ་རོ ཧོ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ས་ཙེ ཙོ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ་པི ཨ་ཙོ་རོ ཙེ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཙོ་རོ ཙེ, སུ་ཏྟ་དྷ་རཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ་པི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཙོ་རོ ཙེ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི. ཙོ་རོ ཙེ, ཨ་ཊྛ་ཀུ་ལི་ཀཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ, སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨུ་པ་རཱ་ཛ་སྶ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ ར་ཉྙོ, རཱ་ཛཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཙོ་རོ ཙེ, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙོ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཝེ་ཎཱི་པོ་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཡེ་ན ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ད་ཎྜོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ ཏེ་ན ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ‘‘རཱ་ཛཱ་ནོ པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དོ་སོ’’ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟེ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.

ས་ཀྐ་རོ་ནྟཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. མཱ་ནེ་ནྟཱིཏི མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི. པཱུ་ཛེ་ནྟཱིཏི ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟི. སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱིཏི དི་ཝ་ས་སྶ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ ཨ་ནོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏཱ ར་ཛྫ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ – ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པོ་རཱ་ཎཾ པ་ཝེ་ཎིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ས་ངྒཱ་མཾ པ་ཏྭཱ་པི – ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟི. ཏེ ཏེ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ས་ཀྐོ་ནྟི རཱ་ཛ་པྤ་ཝེ་ཎིཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.

ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོཏི ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎི་ཡོ. ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོཏི ཨ་ནི་ཝི་དྡྷཱ ཏཱ་སཾ དྷཱི་ཏ་རོ. ཨོ་ཀྐ་སྶ པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ཀྐ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ས་ཡ྄ཧཱ’’ཏི ཝཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ‘‘ཨུ་ཀྐ་སྶཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀྐ་སྶཱཏི ཨ་ཝ་ཀ་སྶི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ. པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ པུ་ཏྟ་མཱ་ཏ་རོ་པི, ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནི མུ་ཁེ་ན ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་དྷཱི་ཏ་རོ་པི ཨི་མེ རཱ་ཛཱ་ནོ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ པ་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ས་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ རཱ་ཛ་ཀོ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནི ཡ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. བཱ་ཧི་རཱ་ནཱི་ཏི བ་ཧི་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. དི་ནྣ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ དི་ནྣཾ. ཀ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ. ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ་ན་ཉྷི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ས་སཱི་ས་རོ་གཱ་དིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི, ས་ངྒཱ་མེ པ་ཏྟེ ས་ཧཱ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ས་སཱི་ས་རོ་གཱ་དིཾ ཧ་ན་ནྟི, ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ན ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གོ་པཱ་ཡ་ན་ཏོ གུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཎཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ རུ་ཀྑེ ན ཚི་ནྡ་ནྟི, ཝཱ་ཛི་ཀཱ ཝ་ཛ྄ཛྷཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་སུ མ་ཙྪེ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཀི་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ནེ་སཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ་ཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཙ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ག་ནྟྭཱ ན པ་སྶ་ནྟི, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཉྷཾ ན པུ་ཙྪ་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, དཱ་ནཾ ན དེ་ནྟི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི…པེ… ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཏ་སྶ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ན ག་ཙྪ་ནྟི, ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ན་ག་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ – ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཀོ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ, ཨཱ་ག་ཏེ་སུ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ སོ དེ་སོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་པ་ཉྷཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༣༥. ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་སྶ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ར བུ་དྡྷེ ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ནྡ་ད་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སུཾ, སོ སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ར་ནྡ་ད་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཏོ.

ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཾ. ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ ནཱ་མ – ‘‘ཨ་ལཾ ཝི་ཝཱ་དེ་ན, ཨི་དཱ་ནི ས་མ་གྒཱ ཧོ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ས་ཀྐཱ ག་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱ་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མི་ཐུ་བྷེ་དཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ ག་ཧེ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ.

ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡ་ལཱ་བྷཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི? ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏེ་པི ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐི་ཏེ པ་ན ས་མ་གྒེ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཏཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་རཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཛཱི་ཝ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཉྩི་དཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཏ་ཏོ ནཾ རཱ་ཛཱ – ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ – ‘‘ཡ་ཐཱ བྷོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཛྫཱི ཀེ་ན་ཙི ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨ་པི ཙ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝཱ མི་ཐུ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ནཾ རཱ་ཛཱ – ‘‘ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ ན་སྶི་སྶ་ནྟི, བྷེ་དེ་ནེ་ཝ ཏེ ག་ཧེ་སྶཱ་མི, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷེ ཝ་ཛྫིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ས་ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཐ. ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ – ‘‘ཀིཾ ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཏེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ཧི ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟུ ཨེ་ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི. ཏ་ཏོ ཏུ་མྷེ – ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ བྷོ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝ་ཛྫིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏ་མྤི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ་པི མ་མ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ་ལ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ མཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཐ. ཨ་ཐཱ་ཧཾ – ‘‘མ་ཡཱ ཏེ ན་ག་རེ པཱ་ཀཱ་རོ པ་རི་ཁཱ ཙ ཀཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཀི་ར དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི ཨུ་ཛུཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ – ‘‘ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ལི་ཙྪ་ཝཱི ཏ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཋོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མཱ ཏ་སྶ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྲ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི – ‘‘ཨ་མྷེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ར སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཨེ་ཏཱུ’’ཏི བྷ་ཎིཾ་སུ. སོ ག་ནྟྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ – ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ག་རུཾ ད་ཎྜཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཏེ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ན་ནྟ་ར’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་མ་ཙྩོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི. ཏ་དེ་ཝ ཏེ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི. སོ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི.

སོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་གུ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ – དཱ་ར་ཀཱ ཀ་ས་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪི. ཨཱ་མ, ཀ་ས་ནྟི. དྭེ གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི? ཨཱ་མ, དྭེ གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཏཾ ཨ་ཉྙོ – ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ‘‘ན མེ ཨེ་ས ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཛྫི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀེ་ན བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྷུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཏ་མྤི ཨ་ཉྙོ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ བྷི་ཛྫི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་པ་ར་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀཾ ལི་ཙྪ་ཝིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏོ་སི ཀི་རཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི. ཨ་པ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏྭཾ ཀི་ར བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ དྭེ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི. ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ – ‘‘ཨི་སྶ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟུ, སཱུ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ.

བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ, སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ་ཝ བ་ལ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ར་ཉྙོ ག་ངྒཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ན ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ – ‘‘ག་ཙྪ་ནྟུ སཱུ་ར་རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ན ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ‘‘ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ན ད་སྶཱ་མ, དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ་པི ན ས་ནྣི་པ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཝ་ཊེ་ཧེ་ཝ དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏོ.

བྷི་ཀྑུ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མྷི ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི དཱུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟེ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏ་ཐ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ; བྷ་ག་ཝཱ ཝོ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡེཏི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་རེ, ཝུ་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ཙ་ནྡ་ས་ཧ་སྶཾ སཱུ་རི་ཡ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཀུ་ཊྚ་ཀེ གེ་ཧེ ཨ་ནྟོ ཏེ་ལ་དཱི་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏོ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཛཱ་ན་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ‘‘པ་མ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ནྟི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཏཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི ནི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་མ་གྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཝཱ བོ་དྷི་གེ་ཧ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཝཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ – ‘‘ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏཱུ’’ཏི བྷེ་རི་ཡཱ ཝཱ གྷ་ཎྚི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ཡ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟོ པ་ཙི་ཏ་བྦོ, མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་བྦཾ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ, ཨ་ཧཾ པུ་རི་མ་ཏ་ར’’ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ན ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ སུ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པ་ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་སྶ་ནྣཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཀོ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ.

ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ པ་ན དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨ་ཡཾ ཀོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི, ཛི་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་པི, གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་པི, གི་ལཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཐཾ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨ་སུ་ཀ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ་པི, ཨེ་ཀོ ཨོ་ལི་ཡ་མཱ་ན་ཀོ ག་ནྠོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏཾ ག་ནྠཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ས་ངྒྷཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.

ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཝཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི ནཱ་མ, པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ. ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ, ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱ ཝི་ཡ. ན་ཝཾ པ་ན ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ ཨ་བ་ནྡྷ་ནྟཱ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ, ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟཱ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་སེ་ནོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སོ ཀཱ་ཀ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཙ.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ, མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ངྒྷོ, ས་ནྟ་མྷཱ་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི གི་ཧི་ག་ཏཱ་ནི, གི་ཧི་ནོ་པི ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨི་དཾ ཝོ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི. ས་ཙེ ཧི མ་ཡཾ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝི་མེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏཱ་ཝི་མེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑིཾ་སུ. ཡ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ན དཱ་ནི་མེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཙུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༢) –

ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ ཋ་པ་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཝི་ཡ ཙ. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.

ཐེ་རཱཏི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ས་ངྒྷ་སྶ པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ. པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཾ པ་རི་ནེ་ནྟི པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ.

ཡེ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་པི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ནྟི, པ་ཝེ་ཎཱི་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ན སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་པི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་མི་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་སཱ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཝེ་ཎཱི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཏེ་ར་ས་ཧི དྷུ་ཏ་ངྒེ་ཧི ད་ས་ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཏེ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ནཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝོ, པུ་ན་བྦྷ་ཝོ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ་ཡ. ན ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ གཱ་མཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ ཏ་སྶཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ, ཨི་ཏ་རེ ན ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ.

ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་པ་ཙྪི་མེ་སུ. སཱ་པེ་ཀྑཱཏི ས་ཏ་ཎྷཱ སཱ་ལ་ཡཱ. གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཧི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སོ་པི ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ར་ཉྙེ པ་ན ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཊི་བུ་དྡྷ་མ་ཏྟོ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ པཱི་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཉྙེ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སཾ་ས་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ – ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ སཱ་པེ་ཀྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི. པེ་ས་ལཱཏི པི་ཡ་སཱི་ལཱ. ཨི་དྷཱ་པི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ. ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ – ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཀོ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ནེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ན ག་ཧི་ཏ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཧཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝུ་དྡྷི.

ཡེ པ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི པ་ས་ནྣཱ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཀ་ངྑཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མཱི་པཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་སྶ་ཐ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ‘ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, སུ་ལ་བྷཱ བྷི་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དི་དྷ་རོ ཙེ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཱ་ཡ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༣༧. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀེ ཀ་མྨཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨཱ་རཱ་མཱཏི. ཀ་མྨེ ར་ཏཱ་ཏི ཀ་མྨ་ར་ཏཱ. ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཡུ་ཏྟཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨནྟི ཨི་ཏི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎཾ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ, སཱུ་ཙི་གྷ་རཾ, པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ, ཨ་སཾ་བ་དྡྷ་ཀཾ, ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ, དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ, པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ, ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ས པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དྡེ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ན སོ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ.

ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཨི་ཏྠི་ཝ་ཎྞ་པུ་རི་ས་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ དི་ཝ་ས་ཉྩ ར་ཏྟི་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་བྷ་སྶོ་ཝ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ, ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༧༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.

ན ནི་དྡཱ་རཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ནི་པ་ནྣོ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ནཱ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧).

ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཨེ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ དྭི་ནྣཾ ཏ་ཏི་ཡོ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཊྛོ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་སྶཱ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ. ཡོ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་སྶཱ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནཱ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ན པཱ་པི་ཙྪཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པི་ཙྪཱ ནཱ་མ.

ན པཱ་པ་མི་ཏྟཱདཱི་སུ པཱ་པཱ མི་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པཱ་པ་མི་ཏྟཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་ཏོ པཱ་པཱ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ. ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ པཱ་པེ་སུ ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ་ཏི པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ.

ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ཝ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ. ཝོ་སཱ་ནནྟི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ – ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ ཋི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡཱ་ཝ སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝོ་སཱ་ནཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.

༡༣༨. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀེ ས་དྡྷཱཏི ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ས་དྡྷཱ, ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷཱ, པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ, ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ས་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ས་དྡྷཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. བུ་དྡྷོ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་སཱ་དོ པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ན ས་དྡ་ཧ་ནཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱ. སཱ དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏཱ་ཡ ཧི ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ, བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏི. ཧི་རི་མ་ནཱཏི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཧི་རི་ཡཱ ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ. ཨོ་ཏྟ་པྤཱིཏི པཱ་པ་ཏོ བྷཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ.

བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་ཏི དྭེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི. པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཡེ་ན བ་ཧུ སུ་ཏཱ, སོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. སོ པ་ནེ་ས ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཙྩ་ན་ཀོ, པ་རི་སུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ, ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ པ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི ཡེ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཨཱ་ར་བྦྷ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙི་ཏྟ་ས་ངྒཱ་ཎི་ཀཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ག་མ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཋཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ནི་ས་ཛྫཾ, ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ས་ཡ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ མ་ཧཱ་ག་ཏི་མྦ་ཡ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་ག་ཏི་མྦ་ཡ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཛཱ་ཏ་པ་ཉྩ་མ་དི་ཝ་སེ མ་ངྒ་ལ་པཱ་ཡཱ་སེ ཏུ་ཎྜཾ པ་སཱ་རེ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་སཾ དི་སྭཱ ཧུཾ ཧུ་ནྟི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ སོ ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ – ‘‘ཀ་དཱ པ་ཊྛཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, ས་ར་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཛཱ་ཏ་པ་ཉྩ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་ས་དྡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཛཱ་ཏ་ན་ཝ་མ་དི་ཝ་སེ མཱ་ཏཱ ཙུ་མྦི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨོ་ན་ཏཱ ཏ་སྶཱ མོ་ལི༹ མུ་ཙྩི་ཏྠ. ཏ་ཏོ ཏུ་མྦ་མ་ཏྟཱ་ནི སུ་མ་ན་པུ་པྥཱ་ནི དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་རེ པ་ཏི་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ ཛ་ན་ཡིཾ་སུ. སོ ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ – ‘‘ཀ་དཱ པ་ཊྛཱ་ཡ, བྷ་ནྟེ, ས་ར་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ – ‘‘ཛཱ་ཏ་ན་ཝ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ – ‘‘ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རེ ཏཱི་ཎི དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘ཏྭཾ ཀི་ནྣཱ་མོ, ཏྭཾ ཀི་ནྣཱ་མོ’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ པུ་ན ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ – ‘‘ས་ཀྐཱ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་པི ཙ དྭཱི་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་ཏི ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཙ ཀ་ཐི་ཏཱ.

༡༣༩. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཏྟ་ཀེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཕ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. བྷཱ་ཝེ་སྶ་ནྟཱིཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ, ཚ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ, ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ, ད་ས་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ, ས་ཏྟ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ, ད་ས་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ, པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ ཝ་ཌྜྷེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀེ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཀ་ཐེ་སི.

༡༤༠. པ་ཉྩ་མ་ས་ཏྟ་ཀེ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱ. ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མཱ ས་ཏྟ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ནྟཾ, ཨེ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༣༦) ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ དྭེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༤༡. ཚ་ཀྐེ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མཱ་ནི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི གི་ཧཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཎཾ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. གི་ཧཱི་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ, གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ, པ་ཏྟ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.

བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐ་ནཾ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. གི་ཧཱི་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མ, བོ་དྷི་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, དཱི་པ་མཱ་ལ་པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་སྶཱ་མ, ཝ་སྶ་ཝཱ་སི་ཀཾ ད་སྶཱ་མ, ཨ་ཛྫ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་སྶཱ་མ, ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཐ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཐ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཐ, ས་ངྒྷཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐ, པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཐ, ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.

བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པྤ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཁཱི ཧོ་ནྟུ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་ཏི ཙི་ནྟ་ནཾ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. གི་ཧཱི་ནཾ ‘ཨ་ཡྻཱ སུ་ཁཱི ཧོ་ནྟུ, ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’ཏི ཙི་ནྟ་ནཾ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.

ཨཱ་ཝི ཙེ་ཝ ར་ཧོ ཙཱཏི ས་མྨུ་ཁཱ ཙ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ག་མ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཐེ་རཱ་ནཾ པ་ན པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཝ་ནྡ་ན་བཱི་ཛ་ན་དཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི་པི དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་སུ ཨ་ཝ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.

དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ནྟཾ པ་ན པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཧིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ, ཀུ་ཧིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ, ཀ་དཱ ནུ ཁོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.

མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནི པ་ན ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་ས་ནྣེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་རོ་གོ ཧོ་ཏུ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ་ཏི ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.

ལཱ་བྷཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ. དྷ་མྨི་ཀཱཏི ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཾ དྭི་ཏི་ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་མྤི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ ནཱ་མ – ཨཱ་མི་ས་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ, པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ད་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་མི, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ པ་ན པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ནཱ་མ.

སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ནོ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ནེ་ཝ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ་མུ་ཁེ་ན གི་ཧཱི་ནཾ དེ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ – ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི.

ཨི་མཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀོ པཱུ་རེ་ཏི, ཀོ ན པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི? དུ་སྶཱི་ལོ ཏཱ་ཝ ན པཱུ་རེ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ ག་ཎྷ་ནྟི. པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ པ་ན ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ནྟོ པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྟཾ – ཡོ ཧི ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཝཱ པི་ཏུ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ དེ་ཏི, སོ དཱ་ཏ་བྦཾ དེ་ཏི, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏི, པ་ལི་བོ་དྷ་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཧི མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ དེ་ནྟེ་ན གི་ལཱ་ན་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ག་མི་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཙ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ ཨ་ས་ཏི པུ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཏཾ ད་ཏྭཱ སེ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཨ་དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ སུ་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ. སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཧི པ་རི་སཱ་ཡ ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏོ ལ་བྷ་ཏི, སོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ནཱ་ཏི་རེ་ཀཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ དེ་ནྟ་སྶཱ་པི དྭཱ་ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི པཱུ་ར་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ. ས་ཙེ ཧི དྭཱ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པཱུ་རཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཙ ཀ་སྶེ་སོ པ་ཏྟོ་ཏི, ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ས་བྦཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙ རི་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཐ སོ བྷི་ཀྑུ རི་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ བྷི་ཛྫ་ཏི, པུ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་ས་ས་དི་སོ ཧེ་ས, ས་ཀིཾ ཁ་ཎྜེ ཛཱ་ཏེ པུ་ན པཱུ་རེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཡོ པ་ན – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཝ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ན ནེ་ཝ ཨི་སྶཱ, ན མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. སོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ, པ་ཏྟ་ག་ཏ་མ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི ན ཁཱི་ཡ་ཏི, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ཏི, བྷ་ཡེ ཝཱ ཚཱ་ཏ་ཀེ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི.

ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – སེ་ན་གི་རི་ཝཱ་སཱི ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར མ་ཧཱ་གི་རི་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཉྙཱ་ས མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ནཱ་ག་དཱི་པཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ གི་རི་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཐེ་རོ པ་ན པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ལ་དྡྷཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ཝི་ཙ་རི་མྷ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. སོ ཏེ་སཾ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྙཱ་ས ཛ་ནཱ པ་ཏྟ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི་མྷཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ པ་ཊི་བ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ས་བྷཱ་གཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི. ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་མེ་སུཾ. ཐེ་རོ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. དྷུ་ར་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ཐ ཐེ་ར་སྶ དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཀི་ཉྩི ན ལ་དྡྷཾ, ཨ་ཡཾ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི སེ་སཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཐེ་རོ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ནི་ཀྐུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི.

ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཐེ་རཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་དཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི? ན་ཏྠི མེ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ་ཏི. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི མེ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠཱི་ཏི. ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི? སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ མེ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་རི་ཏོ, ཏ་སྶ མེ དྷ་མྨ་སྶ པཱུ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏེ སུ་ཏྭཱ – ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ ས་པྤུ་རི་ས, ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ – ‘‘པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ.

ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཐེ་རོ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ གི་རི་བྷ་ཎྜ་མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡ དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀིཾ ཝ་ར་བྷ་ཎྜ་ནྟི པུ་ཙྪི. དྭེ སཱ་ཊ་ཀཱ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨེ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ད་ཧ་ར་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཁུ་མ་སཱ་ཊ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཋ་པེ་ཏི. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏེ དེ་ནྟ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པི་ཏཱ་པི ཏེ སཱ་ཊ་ཀཱ ཧ་ཏྠཾ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི. ད་ཧ་ར་སྶ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. སོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩ་སྶ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཀ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟོ – ‘‘ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠཱ་ཏི. ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧཾ, ཏ་སྶ མེ དྷ་མྨ་སྶ པཱུ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨི་དཾ – ‘‘བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ.

བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡེ པ་ན བྷཱ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་ག་ཏྠེ་རི་ཡཱ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རཱི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ – ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སོ གཱ་མོ, ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏཱ ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཐེ་རི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཏེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་དྭཱ་ད་ས་མཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ་དེ་ཝ་ཏཱ དྭཱ་ད་ས་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ, མཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐ, ནི་ཙྩཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རི་ཡཱ པ་ན ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, སོ – ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ, ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ཡཱ་པེ་ཏུཾ, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་དྭཱ་ད་ས་མོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཐེ་རིཾ དི་སྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷཱ་ཏ་ར་གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཐེ་རཱི – ‘‘ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཨ་ཡྻཱ་ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ སྭེ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.

ཐེ་རཱི པུ་ན་དི་ཝ་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ – ‘‘ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི ཐེ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. དྷ་མྨི་ཀོ ཏཱ་ཏ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ་ཏི. ‘‘ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི ཐེ་རཱི’’ཏི. སཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི. པ་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ – ‘‘ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་མ་ཏྟེ ཋི་ཏ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཐེ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ན ཧོ་ཏི, བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ, ‘བྷོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ, བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ཡི་ཏྠཱ’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ ཐེ་རི་ཡོ’’ཏི མ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ཧི.

རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི – ‘‘ས་ཙེ ཐེ་རོ ཐེ་རི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, ན ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མི. ས་ཙེ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ག་མ་ནཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཐཱ་ཏི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཙ ས་ཏྟ་ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. ཨི་དཾ – ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཏྲ ཧི ཐེ་རཱི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ སཱི་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡ ཁ་ཎྜཾ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཾ, ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་དྡ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡ ཚི་དྡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དྭེ ཏཱི་ཎི བྷི་ནྣཱ་ནི, ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཀཱ་ལ༹་ར་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་ཎྞཱ གཱ་ཝཱི ཝི་ཡ ས་བ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་བི་ནྡུ་ཙི་ཏྲཱ གཱ་ཝཱི ཝི་ཡ ཀ་མྨཱ་སཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ས་བྦེ་ན་ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི, ཏ་སྶ ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙུ་པ་ས་ཏྠཱ་ནི, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ – ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏྭཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི པ་རཱ་མ་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཙ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ དི་སཱ་བྷཱ་གེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ན་ཉྷི སཱི་ལཾ ས་མུ་དྡ་ནྟ་རེ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་པི ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི མ་གྒ་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛཱིཏི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨ་རི་ཡཱཏི ནི་དྡོ་སཱ. ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱཏི ཡོ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་ཏྠཾ. དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱཏི ས་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.

༡༤༢. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ བ་ཧུ་ལནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་ཏི སཱི་ལནྟི ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ སཱི་ལཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ པ་ཉྙཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱི་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷིཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཨེ་སོ ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ. ཡ་མྷི ས་མཱ་དྷི་མྷི ཋ་ཏྭཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཾ ཕ་ལ་པ་ཉྙཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, སཱ ཏེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི, མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏཾ ཏཱ་ཡ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི.

ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟནྟི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་པ་རི་ཏ་སྶི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཡ་ཐཱ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ནྟི པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡཱ་མཱཏི ཨེ་ཧི ཡཱ་མ. ‘‘ཨ་ཡཱ་མཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ན་ནྡཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ ཐེ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཐེ་རོ པ་ན – ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ་ཝུ་སོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི.

༡༤༤. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ག་མ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༣.༡༤༡) ས་མྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ.

དུ་སྶཱི་ལ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤༨. པཱ་ཊ་ལི་ག་མ་ནེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་གེ་ཧཾ. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཀི་ར ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ དྭི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་ལཱ་ནི གེ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ས་མྤི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མྤི ཝ་ས་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཙྩུ་པ་དྡུ་ཏཱ – ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧ་ཏིཾ སཱ་ལཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་སཱ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ག་ནྟྭཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟོ, ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རནྟི ཏེ ཀི་ར – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་རཱ་མཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སི་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཡེ་ནཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ས་བྦ་ས་ནྠ་རིནྟི ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྠ་རིཾ.

༡༤༩. དུ་སྶཱི་ལོཏི ཨ་སཱི་ལོ ནི་སྶཱི་ལོ. སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོཏི ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོ བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་རོ. པ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ.

ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཏྟཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་མྤི པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ག་ཧ་ཊྛོ ཧི ཡེ་ན ཡེ་ན སི་པྤ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་པྤེ་ཏི – ཡ་དི ཀ་སི་ཡཱ, ཡ་དི ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཏཾ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ མཱུ་ལ་མྤི ཝི་ན་སྶ་ཏི. མཱ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟོ ད་ཎྜ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ཏིཾ བྷོ་ག་ཛཱ་ནིཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ ཙ པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ སཱི་ལ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཏོ ས་ཏྟ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ཛཱ་ནིཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི.

ག་ཧ་ཊྛ་སྶ – ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀོ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ན དེ་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ – ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་ས་ཀྑི སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ, ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝ་ཏི, ཚ་ཧི ཨ་གཱ་ར་ཝེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི.

ཨ་ཝི་སཱ་ར་དོཏི ག་ཧ་ཊྛོ ཏཱ་ཝ – ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀེ་ཙི མ་མ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐ མཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ ཝཱ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྷ་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཀེ་ན བྷཱུ་མིཾ ཀ་ས་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི – ‘‘བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཀོ་ཙི མ་མ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་མྤི པ་ཝཱ་ར་ཎ་མྤི ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྷ་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན དུ་སྶཱི་ལོ་པི ད་པྤི་ཏོ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ཏི, སོ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཧི མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སོ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན སཱི་སེ པ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སོ – ‘‘ཝཱ་རེ་ཐ, ཝཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ མ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མ་པ་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

༡༥༠. ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

༡༥༡. བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཧཱ་མ་དྷུཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་དྷུ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ནྟོ ཝི་ཡ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཁཱི་ཎཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཏཱ. སུ་ཉྙཱ་གཱ་རནྟི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ན ཨེ་ཀ་པ་སྶེ སཱ་ཎི་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་དྷ ས་ཏྠཱ ཝི་སྶ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི.

པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ན་ག་ར་མཱ་པ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༢. སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱཏི སུ་ནི་དྷོ ཙ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱཏི མ་ག་དྷ་ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩཱ, མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཝཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རནྟི པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ ན་ག་རཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་པེ་ནྟི. ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡཱཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་པ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ. ས་ཧ་སྶེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝ་གྒ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་སྶཾ ས་ཧ་སྶཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི གྷ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུནྟི ར་ཉྙ་ཉྩ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཋ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ སི་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ – ‘‘ཨི་དྷ ནཱ་ག་གྒཱ་ཧོ, ཨི་དྷ ཡ་ཀྑ་གྒཱ་ཧོ, ཨི་དྷ བྷཱུ་ཏ་གྒཱ་ཧོ, པཱ་སཱ་ཎོ ཝཱ ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པ་སྶ་ནྟི. ཏེ ཏ་དཱ སི་པྤཾ ཛ་པྤི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ མཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ཐ་ཝཱ ནེ་སཾ ས་རཱི་རེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ནྟི. ཏཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་མྷི ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི. ས་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་སྶ་དྡྷཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཌྜྷཱ་པེ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ མ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ, པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཉྩ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, མ་ནུ་སྶཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟིཾ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ – ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎྜི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་ཉྩ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ – ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧཱི’’ཏི. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཡ མཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎི་པྤ་ཐོཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་ཏ་བྷ་ཎྜ་སྶ རཱ་སི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རནྟི ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཎི་པྤ་ཐཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པཱ་མོ་ཀྑཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི བྷ་ཎྜ་པུ་ཊ་བྷེ་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཎྜ་བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ནཾ མོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཧི ཨི་དྷེ་ཝ ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ཨ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ཙ ཨི་དྷེ་ཝ ག་མི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ པུ་ཊཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི དྭཱ་རེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་བྷཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ-ས་དྡོ. ཨ་གྒི་ནཱ ཙ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཙ མི་ཐུ་བྷེ་དེ་ན ཙ ན་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་གྒི་ནཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ ག་ངྒཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཀོ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་མུ་སྶ, ཨ་མུ་ནཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དེ་ནེ་ཝ ན་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.

༡༥༣. སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་པི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, སོ ཨ་མྷེ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྠ, ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྠཱ’ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ – ‘ནི་མ་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ན ནི་མ་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’ཏི ཙ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི. ན ནི་མ་ནྟ་ཡི་མྷཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཙཱ་པི མ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་མ, ས་མ་ཎ་སྶ ཁོ པ་ན གོ་ཏ་མ་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏཾ མ་ཡཾ ན་ག་ར་མ་ངྒ་ལཾ ཝ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི པུ་བྦ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ. ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཏྟ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ.

སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཏྠཱཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཨེ་ཏྠ. ས་ཉྙ་ཏེཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་མ་ནེ་ཧི ས་ཉྙ་ཏེ.

ཏཱ་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་ཡེཏི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཏཱ་སཾ གྷ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་དི་སེ་ཡྻ, པ་ཏྟིཾ ད་དེ་ཡྻ. པཱུ་ཛི་ཏཱ པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟཱིཏི – ‘‘ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ན ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ནོ པ་ཏྟིཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི སུ་ཊྛུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟི. མཱ་ནི་ཏཱ མཱ་ན་ཡ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ལཱ་ནུ་ཀཱ་ལཾ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན མཱ་ནི་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ན ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཚ་མཱ་ས་ནྟ་རེ ནོ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི མཱ་ནེ་ནྟི, མཱ་ནེ་ནྟི་ཡོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རི་སྶ་ཡཾ ཧ་ར་ནྟི.

ཏ་ཏོ ནནྟི ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ. ཨོ་ར་སནྟི ཨུ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ མཱ་ཏཱ ཨོ་ར་སཾ པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རཱ་ནི པ་སྶ་ཏི.

༡༥༤. ཨུ་ལུ༹་མྤནྟི པཱ་ར་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཎི་ཡོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཀུ་ལླནྟི ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ.

‘‘ཡེ ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཎྞ་ཝ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཎྞ་ཝནྟི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ལ་སྶ ཙ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་རནྟི ཨི་དྷ ན་དཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཡེ ག་མྦྷཱི་ར་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་རཾ ཏ་ར་ནྟི, ཏེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སེ་ཏུཾ ཀ་ཏྭཱ་ན. ཝི་ས་ཛྫ པ་ལླ་ལཱ་ནི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་བྷ་རི་ཏཱ་ནི ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨི་དཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ཀུ་ལླ་ཉྷི ཛ་ནོ པ་བ་ནྡྷ་ཏི. བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཝི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཀུ་ལླེ་ན ཏི་ཎྞཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱ་ཏི.

པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༥. ཀོ་ཊི་གཱ་མོཏི མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་སྶ པཱ་སཱ་ད་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཀ་ཏ་གཱ་མོ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནནྟི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏནྟི བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ. སཾ་ས་རི་ཏནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་རི་ཏཾ. མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱཏི མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏནྟི ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ སཾ་ས་ར་ཎཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་མ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ན་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ སུ་ཊྛུ ཧ་ཏཱ ཚི་ནྣཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ.

ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༦. ནཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཀཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྭི་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་མ་ཧཱ་པི་ཏུ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭེ གཱ་མཱ. ནཱ་ཏི་ཀེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཉཱ་ཏི་གཱ་མ་ཀེ. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ས་ཐེ.

༡༥༧. ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ར་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྱཱ་པཱ་དོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནི, མ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ བྷཱ་གཾ རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཉྩ ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ.

རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི དྭེ་དྷཱ་པི ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཎྷཾ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ བ་ཧ་ལ་བ་ཧ་ལཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཀྑི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཏ་ནུ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཡ་སྨཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨོ་རོ་དྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བ་ཧ་ལཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ – ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ་བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་སྶ དྭེ བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི བྷ་ཝེ བྷ་ཝ་ཏ་ནུ་ཀཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཨི་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ས་ཙེ ཧི མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ དེ་ཝེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི. དེ་ཝེ་སུ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ་པི ས་ཙེ མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.

ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནི་པ་ཏ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ནཱ་སྶ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡ་ཏོཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ. ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ ཨ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ.

དྷ་མྨཱ་དཱ་ས་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༨. ཝི་ཧེ་སཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ག་ཏིཾ ཉཱ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཉཱ་ཎཱ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀི་ལ་མ་ཐོ་ཝ ཨེ་ས, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཧེ་སཱ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི. དྷ་མྨཱ་དཱ་སནྟི དྷ་མྨ་མ་ཡཾ ཨཱ་དཱ་སཾ. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན དྷ་མྨཱ་དཱ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོཏི ཨི་དཾ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཡ་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡཱ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི. ཡེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.

ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱཏི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཙ་ལེ་ན ཨ་ཙྩུ་ཏེ་ན པ་སཱ་དེ་ན. ཨུ་པ་རི པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ.

ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟེ་ཧི པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི. པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཀ་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦོ་པི པ་ནེ་ཏྠ སཾ་ཝ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.

སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཝ. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི པ་ན ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟི ཡེ་ཝཱ་ཏི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ཝི་རོ་དྷེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི་ག་ཎི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦༡. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཨི་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕཱི་ཏཱ་ཙཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ས་ཏོ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨི་དྷ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ. ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ས་ཏི་ཡཱ ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཀྑཱ་མ.

ནཱི་ལཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ན ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞོ ནཱི་ལོ, ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝི་ལི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱཏི པ་ཊ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཀོ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི་པི ཏེ་སཾ ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ནཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱཏི ནཱི་ལ་མ་ཎཱི་ཧི ནཱི་ལ་པུ་པྥེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ, ར་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཁ་ཙི་ཏཱ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ནཱི་ལ་དྡྷ་ཛཱ ནཱི་ལ་ཝ་མྨི་ཀེ་ཧི ནཱི་ལཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ནཱི་ལ་ཨ་སྶེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ, པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི་ཡོ་པི ནཱི་ལཱ ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་རི་ཝ་ཊྚེ་སཱིཏི པ་ཧ་རི. ཀིཾ ཛེ ཨ་མྦ་པཱ་ལཱིཏི ཛེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, བྷོ་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀི་ཉྩཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སཱ་ཧཱ་རནྟི ས་ཛ་ན་པ་དཾ. ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུནྟི ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་སུཾ. ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ.

ཡེ་སནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་ཧི ཨ་དི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི པ་སྶ་ཐ. ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ཐ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཐཱཏི ཨུ་པ་ནེ་ཐ. ཨི་མཾ ལི་ཙྪ་ཝི་པ་རི་སཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་དི་སཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཐ ཨུ་པ་ནེ་ཐ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ཐ. ཡ་ཐེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ནཱི་ལཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ, ཨེ་ཝ་མི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱ་ནོ་པཱི་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་མ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི? ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྲ ཀི་ར ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ས་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ལོ་བྷེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི སུ་ལ་བྷཱ’’ཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཧི ས་བྦེ་པི་མེ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ར་ཛྫ་སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ་པི ནཱ་མ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ.

ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱུཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཀ་སྨཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ས་དྡ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཙ. སཱ ཧི དྷུ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ་པི ནི་མ་ནྟེ་མཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི, དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ.

ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦༣. ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀོཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མཱི་པེ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མོ. ཡ་ཐཱ་མི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མི་ཏྟཱ མི་ཏྟཱ་ཝ. ས་ནྡི་ཊྛཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་མྨ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ས་མྦྷ་ཏྟཱཏི སུ་ཊྛུ བྷ་ཏྟཱ སི་ནེ་ཧ་ཝ་ནྟོ ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟཱ. ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? ཏེ་སཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ་ས་ཉྷི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་པི མ་ནྡཱ. ས་མ་ནྟཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ པ་ན བ་ཧཱུ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, བྷི་ཀྑཱ་པི སུ་ལ་བྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ – ‘‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི? ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ད་ས་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ས་ཙེ ཨི་མེ དཱུ་རཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི, མ་མ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ – ‘‘ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏི་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་དཱ་སི, ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ན དཱུ་རེ ཝ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ས་མ་ནྟཱ པ་ན ཝ་ས་ནྟཱ མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶ་ནྟི, སུ་ག་ཏོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.

༡༦༤. ཁ་རོཏི ཕ་རུ་སོ. ཨཱ་བཱ་དྷོཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་རོ་གོ. བཱ་ལ༹ྷཱཏི བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡོ. མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱཏི མ་ར་ཎ་ནྟཾ མ་ར་ཎ་ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཱ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་དུ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙ. པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ས་ངྑ་རི་ཡ་ཏི ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཡ་ཏི, སོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཊྛ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.

ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ པ་ན ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི. ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཙ ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཊྛ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་སེ་ཝཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ པུ་ན ས་རཱི་རཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. ཡཱ པ་ན རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, སཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ པུ་རི་སེ་ན པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ སུ་ཊྛུ ཨ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ སེ་ཝཱ་ལོ ཙི་རེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཙི་རེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཏྟ་ཀཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་དྡ་ས་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ནྣེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ – ‘‘ད་ས་མཱ་སེ མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ད་ས་མཱ་སེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི ཡེ་ཝ.

གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཝུ་ཊྛི་ཏོ. མ་དྷུ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཡཱཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ. ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན་པྤ་ཀཱ་ས་ནྟི, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་པི མཾ ན པ་ཊི་བྷ་ནྟཱིཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཀ་ཊཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨཱ པ་ན ཐེ་ར་སྶ སུ་པ་གུ་ཎཱ. ན ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.

༡༦༥. ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བཱ་ཧི་རནྟི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ར་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཙི་ནྟེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཨི་མ་སྶ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པུ་གྒ་ལཾ བཱ་ཧི་རཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛཱིཏི ཡ་ཐཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལེ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣཱ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ – ‘‘ཨི་དཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྪི་མ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཋ་པི་ཏཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷནྟི ཨ་ཧ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོཏི ཨ་ཧཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨུ་དྡེ་སོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་མུ་དྡེ་སི་ཀོ. མཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ མ་མ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཧོ་ཏུ, མ་མ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝཱ མཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨི་ཏི ཝཱ ཡ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝ ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ན ཧོ་ཏི. ས ཀིནྟི སོ ཀིཾ. ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོཏི ཨ་སཱི་ཏི་སཾ་ཝ་ཙྪ་རི་ཀོ. ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ནཱཏི བཱ་ཧ་བ་ནྡྷ་ཙ་ཀྐ་བ་ནྡྷཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎེ་ན ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན. མ་ཉྙེཏི ཛི་ཎྞ་ས་ཀ་ཊཾ ཝི་ཡ ཝེ་ཋ་མི་སྶ་ཀེ་ན མ་ཉྙེ ཡཱ་པེ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝེ་ཋ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་པྤ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ་པི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ག་ཏ་དཱི་པཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དཱི་པཾ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱཏི ཨ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཐ, མཱ ཨ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀཱ. དྷ་མྨ་དཱི་པ་དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཔ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་མ་ཏ་གྒེཏི ཏ་མ་ཨ་གྒེ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་མེ ཨ་གྒ་ཏ་མཱ་ཏི ཏ་མ་ཏ་གྒཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ ཏ་མ་ཡོ་གཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་གྒེ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་མ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཡེ ཀེ་ཙི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ས་བྦེ་པི ཏེ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་གོ་ཙ་རཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་གྒེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན དེ་ས་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦༦. ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱིཏི ཀ་དཱ པཱ་ཝི་སི? ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་སུ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནུ ཁོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ག་སཱ་ཝ་ཀཱ ནུ ཁོ’’ཏི? ཏ་ཏོ – ‘‘ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སོ – ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ མེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏོ – ‘‘རཱ་ཧུ་ལོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧེ, ཨ་ཧཾ ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟོ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ་པི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷེ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ན་ཏྠི ནུ ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཀ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘མ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ. ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ་ནཱ་ན་མྤི ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ས་མ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ (ཨ. ནི. ༡.༣༧) ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ. ཏ་ཡོ མ་གྒེ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ནེ་ཀཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དི་སྶ་ནྟི. ཐེ་རེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. སོ དཱ་ནི ས་ཀ་མཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཧ་རི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’ཏི. ཏ་སྨཱ མཱ་ཏ་རཾ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙུ་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙུ་ནྡ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ དེ་ཧི – ‘ག་ཎྷ་ཐཱ་ཝུ་སོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ’ཏི’’. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘ཨི་དཾ དཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ, པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཚི་ནྣོ དཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ མ་ཧཱ་མུ་ནི;

ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ན་ཏྠི, པ་ཙྪི་མཱ ཝ་ནྡ་ནཱ ཨ་ཡཾ.

ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་པྤ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨི་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཙྩ་ཡེ;

ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ་མ་ཧཾ དེ་ཧཾ, བྷཱ་ར་ཝོ་རོ་པ་ནཾ ཡ་ཐཱ.

ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ;

པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ མེ, ཨོ་སྶ་ཊྛོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི.

བུ་དྡྷཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟི ནཱ་མ, ‘‘མཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་སི སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, མ་ག་དྷེ་སུ ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀོ, ཏ་ཏྠཱ་ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶ་ནཾ དུ་ལླ་བྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི དེ་སེ་ཧི ཏེ་སཾ དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

ཐེ་རོ – ‘‘ས་ཏྠཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པུ་ན ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཋི་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི. ཐེ་རོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷ་མྨཱ་ས་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎི་ཕ་ལ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ནོ་མ་ད་སྶི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཏྠེ་སིཾ. སཱ མེ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་དྡྷཱ, དི་ཊྛཱ ཏུ་མྷེ, ཏཾ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ. པུ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི – ཝ་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཡཱ་ཝ ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡོ, ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཀི་སྨི་ཉྩི ཋཱ་ནེ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཡཱ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ – ‘‘ཏི་ཊྛ་ཐ, ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐཱ་མི. མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘པུ་བྦེ ཨ་ཡྻོ པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི, ཨི་དཾ དཱ་ནི ག་མ་ནཾ ན པུ་ན པ་ཙྩཱ་ག་མ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཏེ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱ་ཝི་ནོ ནཱ་མ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ བ་ཧི་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠི གེ་ཧེ ཏེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི? ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ག་ཙྪ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཛྫ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻི་ཀེ, མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧི་ནྟི? གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ, ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏི, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ གི་ཧཱི ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟཱི ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡོ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཧེ་སི.

ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫེ་ཝ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་སུ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཀཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི – ‘‘མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཀུ་ཧིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ‘‘ནཱ་ལ༹་ཀ་གཱ་མེ ཛཱ་ཏོ་ཝ་ར་ཀེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་མྨ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཐེ་རོ – ཀེ ཏུ་མྷེ་ཏི? མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི? གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཧོ་ཏུ, ཨ་ཏྠི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ་ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཏེ་སཾ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ, ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ སུ་ཡཱ་མཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཙ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཐེ་རོ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཉྩ ག་མ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ – ‘‘ཀེ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ མ་མ པུ་ཏྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཙུ་ནྡ, ཀཱ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ – ‘‘མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཀ་སྨཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ་ཏ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ ཀེ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཏེ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི. ཏེ་སཾ ཏཱ་ཏ, ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ་ཏི. དེ་ཝ་རཱ་ཛ་ཏོ་པི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ, མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? བྷ་ཎྜ་གཱ་ཧ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ས་དི་སོ ཨེ་ས ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཱ་ཏ ག་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཛོ་ཏ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་སི་ཀེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ ས་ཏྠཱ ཙ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ ཨེ་སོ་ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཏོ་པི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ་ཏི? ཨཱ་མ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཨེ་ཏེ ནཱ་མ ཀི་ར ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི.

ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཀཱི་དི་སོ ཝ་ཏ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་ཧ་སཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཕ་རི. ཐེ་རོ – ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ མེ མཱ་ཏུ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ – ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ཝ མེ ཨ་ཡཾ གུ་ཎོ, ས་ཏྠུ པ་ན་སྶ ཀཱི་དི་སོ གུ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ, ཏཱ་ཏ, ཙི་ནྟེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏྠུ ཛཱ་ཏ་ཀྑ་ཎེ, མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ, ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ, སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པི་ཡ་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨུ་པ་ཏི་སྶ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་མ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ན ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ – ‘‘དི་ནྣཾ དཱ་ནི མེ མཱ་ཏུ རཱུ་པ་སཱ་རི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་མཱུ་ལཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཙུ་ནྡ ཀཱ ཝེ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ་ཏི. མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཧི ཙུ་ནྡཱ་ཏི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཝོ ཝ་སྶཱ་ནི མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཡཾ མེ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ ན རོ་ཙེ་ཐ, ཁ་མ་ཐ ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཚཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཏུ་མྷེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མ་ཐཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཐེ་རོ ཨ་རུ་ཎ་སི་ཁཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ནྣཱ་ད་ཡ་ནྟོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. བ་ཧཱུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་ར་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ.

ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་ནྡོ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཏེ་ཧི ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ག་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐ་ཙེ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཀ་ཐཱ.

ནི་སཱི་ད་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་མྨ་ཀྑ་ཎྜཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨུ་དེ་ན་ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཨུ་དེ་ན་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ཏ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷཱ་ཝི་ཏཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ.

ཨི་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་པྤནྟི ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱཏི – ‘‘ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༧; ཨ. ནི. ༦.༧༤) ཝུ་ཏྟ་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཛྫི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཾ ཝེ་ད་ནཾ ད་ས མཱ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ད་ས ད་ས མཱ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཨི་མཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཀ་སྨཱ པ་ན ན ཋི་ཏོ་ཏི? ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་སུ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀེ་ནེ་ཝ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ན ཝི་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏོ – ‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་སཱ’ཏི ཧཱི་ལེ༹་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ན ཋི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི སོ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་ཡ་མི་ཏཾ.

༡༦༧. ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? མཱ་རོ ཧི ཡ་སྶ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ དྭཱ་ད་ས ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་ན་སྶ མཱ་རོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏི. སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? བྷེ་ར་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཏིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་དྡ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝི་ས་ཉྙཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ པ་ནེ་ས མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི? བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ – ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱི’’ཏི? པ་ར་ཏོ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏེ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི དོ་སཱ་རོ་པ་ནེ་ན སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.

མཱ་ར་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦༨. མཱ་རོ པཱ་པི་མཱཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་རོཏི ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ. པཱ་པི་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ ཧི པཱ་པ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པཱ་པི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཎྷོ, ཨ་ནྟ་ཀོ, ན་མུ་ཙི, པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱུ་ཏི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱཏི ཨ་ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ད་ཏྠཾ ཏུ་མྷེ་ཧི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, སོ ཝོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀིཾ ཏེ ལོ་ཀ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཛྫ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ – ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཏ་ཏྠ ཝི་ཡ་ཏྟཱཏི མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ་ཏྟཱ. ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ སུ་ཏ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རཱ. ཨ་ཐ་ཝཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཙ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱཏི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཡཱ་ཝ ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟི.

བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷནྟི ས་མི་དྡྷཾ ཛྷཱ་ན་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ཕཱི་ཏནྟི ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཾ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀནྟི ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝ་སེ་ན. བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙནྟི བ་ཧུ་ཛ་ནེ་ཧི ཉཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན. པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ? ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ དེ་ཝཱ ཙེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨ་ཏྠི ས་བྦེ་ཧི སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོཏི ནི་རཱ་ལ་ཡོ. ཏྭ་ཉྷི པཱ་པི་མ, ཨ་ཊྛ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ – ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྠ. ཨ་ཛྫ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏུ་སྶཱ་ཧོ ཧོ་ཧི; མཱ མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.

ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་ཨོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༦༩. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛཱིཏི ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫི, པ་ཛ་ཧི. ཏ་ཏྠ ན བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ལེ་ཌྜུཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི, ཏེ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨོ་སྶ་ཛཱི’’ཏི. ‘‘ཨུ་སྶ་ཛྫཱི’’ཏི པི པཱ་ཋོ. མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོཏི མ་ཧ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ. ཏ་དཱ ཀི་ར ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི་ཏྠ. བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ. དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཙ ཕ་ལིཾ་སཱུཏི དེ་ཝ་བྷེ་རི་ཡོ ཕ་ལིཾ་སུ, དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫི, ཨ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ནི་ཙྪ་རིཾ་སུ, ཁ་ཎི་ཀ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.