ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པ་ཙྪི་མ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༦. ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་ར་བྷི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོཏི དྷ་མྨོ་པི དེ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙ, ཝི་ན་ཡོ་པི དེ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙ. པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙ ནཱ་མ ཋ་པི་ཏོ པ་ཊྛ་པི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ. མ་ཡཱ ཧི ཝོ ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ – ‘‘ཨི་དཾ ལ་ཧུ་ཀཾ, ཨི་དཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨི་དཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨི་དཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ག་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒོ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ དེ་སི་ཏོ, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི.
ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ མ་ཡཱ – ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, པ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི. ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ མ་ཡཱ – ‘‘ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི, བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ན་ཝ ཧེ་ཏཱུ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ, ས་ཏྟ ཕ་སྶཱ, ས་ཏྟ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ, ས་ཏྟ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ས་ཏྟ ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྲཱ་པི ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ’ཏི’’ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡ་མ་ཧཱ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི.
ཨི་ཏི ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶཱ་ནི བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ – ‘‘ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི, པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡཱ, ན་ཝ་ངྒཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱ་མི. ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ པ་ན དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨོ་ཝ་དཱ་མི ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏུ་མྷེ ཨོ་ཝ་དི་སྶ་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧཱུ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཀ་ཐེ་ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ནཱ་མེ་ན ཝཱ གོ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི ན་ཝ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་སྶ, ནཱ་གཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མེ་ན ཝཱ, ‘‘ཀ་སྶ་པ, གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ གོ་ཏྟེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཏི་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་སྶ་པཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ན ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ. བྷ་ནྟེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ་ཏི ཝཱཏི བྷ་ནྟེ ཏི་སྶ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ. ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུཏི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏུ, ཡ་དི ཨི་ཙྪ་ཏི ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ས་མཱུ་ཧ་ན་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་སཱི་ཏི? མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ བ་ལཾ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ན་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཀ་སྶ་པོ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་སི.
ཏ་ཏྠ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཐེ་རཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པེ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ནཱ་ག་སེ་ན, ཀ་ཏ་མཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ’’ནྟི མི་ལི་ནྡེ་ན ར་ཉྙཱ པུ་ཙྪི་ཏོ. ‘‘དུ་ཀྐ་ཊཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁུ་དྡ་ཀཾ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རོ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ པ་ན ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷོ ས་ནྟ་མྷཱ་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི གི་ཧི་ག་ཏཱ་ནི, གི་ཧི་ནོ་པི ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ མ་ཡཾ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘‘དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཏཱ་ཝི་མེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑིཾ་སུ, ཡ་ཏོ ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ན དཱ་ནི་མེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟཱི་ཏི –
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་སཱི་ཏི. ན ཏཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རོ ཧི – ‘‘པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨོ་ཀཱ་སོ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་སི.
བྲ་ཧྨ་ད་ཎྜ་ཀ་ཐཱ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ.
ཀ་ངྑཱཏི དྭེ་ལ༹ྷ་ཀཾ. ཝི་མ་ཏཱིཏི ཝི་ནི་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, བུ་དྡྷོ ནུ ཁོ, ན བུ་དྡྷོ ནུ ཁོ, དྷ་མྨོ ནུ ཁོ, ན དྷ་མྨོ ནུ ཁོ, ས་ངྒྷོ ནུ ཁོ, ན ས་ངྒྷོ ནུ ཁོ, མ་གྒོ ནུ ཁོ, ན མ་གྒོ ནུ ཁོ, པ་ཊི་པ་དཱ ནུ ཁོ, ན པ་ཊི་པ་དཱ ནུ ཁོ་ཏི ཡ་སྶ སཾ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ཝོ ཝ་དཱ་མི ‘‘པུ་ཙྪ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ. ས་ཏྠུ་གཱ་ར་ཝེ་ནཱ་པི ན པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི མ་ཡཾ ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་མྷ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ནོ ས་ཏྠུ ས་ནྟ་ཀཱ་ཝ, ཏེ མ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་ངྑཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ན ཨ་ར་ཧཱ་མ ཨ་ཛྫ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལེ ཀ་ངྑཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠ་རི གཱ་ར་ཝེ་ན ན པུ་ཙྪ་ཐ. ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡོ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྡི་ཊྛོ ས་མྦྷ་ཏྟོ, སོ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ ནི་ཀྐ་ངྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣོཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧཱ་མི ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝཱཏི ནི་ཀྐ་ངྑ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ན ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ. ཡོ པ་ཙྪི་མ་ཀོཏི ཡོ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཀོ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
༢༡༨. ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱཏི ས་ཏི་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ ཝཱ་ཙཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ.