པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༩. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཡཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ བྷ་ནྟེཏི ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཐེ་རོ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི? ཐེ་རོ ཀི་ར ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཏཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ནྟོ་ནི་རོ་དྷེ ཙ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི, ཏེ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཀ་ཐཾ? ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷེ་སུ, དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ, མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་དི་ཏཱ་སུ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཉྩ ད་ས ཨ་སུ་བྷཱ་ནི ཙ སེ་སེ་སུ ཏེ་ར་ས་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཊྛ་སུ པ་ན ཀ་སི་ཎེ་སུ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་སེ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་རཱུ་པེ་སཱུ་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི. ཨ་ཡ་མྤི ཙ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ. ནི་བྦཱ་ན་པུ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ས་བྦཱ་པི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑྱཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་དེ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཉཱ་ཏི་ཛ་ནཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནྟི དྭེ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ཨི་མཱ་ནི་པི དྭེ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ནེ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བུ་དྡྷཱ ཝཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ན ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱི་ཏི. མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
༢༢༠. བྷཱུ་ཏཱཏི ས་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. བ་ལ་པྤ་ཏྟོཏི ད་ས་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ཏྟོ.
༢༢༡. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ, ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཁ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༢༢༢. ནཱ་ཧུ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོཏི ན ཛཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོ. ཨ་ནེ་ཛོཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཛཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནེ་ཛོ. ས་ནྟི་མཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཊི་ཙྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཡཾ ཀཱ་ལ་མ་ཀ་རཱིཏི ཡོ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཀ་རི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡོ མ་མ ས་ཏྠཱ བུ་དྡྷ་མུ་ནི ས་ནྟིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི, ས་ནྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀཱ་ལ་མ་ཀ་རི, ཏ་སྶ ཋི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ ཨི་དཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོ ན ཛཱ་ཏོ, ན་ཏྠི, ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ས་ལླཱི་ནེ་ནཱཏི ཨ་ལཱི་ནེ་ན ཨ་ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ་ན སུ་ཝི་ཀ་སི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཝཱ་ས་ཡཱིཏི ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི, ན ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟི. ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཀེ་ན་ཙི དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝི་མོ་ཀྑོ ས་བྦ་སོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ པ་ཛྫོ་ཏ་ནི་བྦཱ་ན་ས་དི་སོ ཛཱ་ཏོ.
༢༢༣. ཏ་དཱ་སཱིཏི ‘‘ས་ཧ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ལོ་མ་ཧཾ་ས་ན་ཉྩ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཉྩ ཨཱ་སི. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་རཱུ་པེ་ཏེཏི ས་བྦ་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཎཱུ་པེ་ཏེ.
༢༢༤. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཙེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ. ཏེ་ས་ཉྷི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ. ཏ་སྨཱ ཏེ་པི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟི. ཨུ་བྷོ་པི ཧ་ཏྠེ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༢༥. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཡྻཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, སེ་ས་ཛ་ནཾ ཀ་ཐཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི་ཡོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཀ་ཐཾ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱིཏི དེ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི, ཀིཾ ཏཱ ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི་ཏི?
ཨ་ཐ ཏཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཐེ་རོ ས་ནྟཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ར་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སནྟི བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཙུ་ལླ་ཀ་དྡྷཱ་ནཾ. དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཱ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ས་དེ་ཝ་ཀེ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཡཾ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛཱ ན ལ་ཛྫ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ལ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ན མ་ར་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སུཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཏཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཙྪི.
༢༢༦. ཨ་ཐ ཁོཏི ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ དི་སྭཱ་ཝ ཐེ་རོ ཐེ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི ཀཱི་དི་སེ་ན ནུ ཁོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དི་ས་ཀྐཱ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀཱི་དི་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀཱི་དི་སེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན.