སུ་བྷ་དྡ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༢. སུ་བྷ་དྡོ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཨུ་དི་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཀ་ངྑཱ་དྷ་མྨོཏི ཝི་མ་ཏི་དྷ་མྨོ. ཀ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི? ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ. པུ་བྦེ ཀི་ར པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ དྭེ བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་སྶཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ – ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་སྶེ ན་ཝ་ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་ས་སྶ་དཱ་ནཾ མ་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ བཱི་ཛ་གྒཾ ནཱ་མ ད་ཏྭཱ ག་བྦྷ་ཀཱ་ལེ ཀ་ནི་ཊྛེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་བྦྷ་ཀཱ་ལེ ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ནི་ཊྛོ – ‘‘ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶཾ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛེ་ཊྛོ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, པུ་ཐུ་ཀ་ཀཱ་ལེ པུ་ཐུ་ཀཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ལཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ལཱ་ཡ་ན་གྒཾ, ཝེ་ཎི་ཀ་ར་ཎེ ཝེ་ཎ་གྒཾ, ཀ་ལཱ་པཱ་དཱི་སུ ཀ་ལཱ་པ་གྒཾ, ཁ་ལ་གྒཾ, ཁ་ལ་བྷ་ཎྜ་གྒཾ, ཀོ་ཊྛ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ས་སྶེ ན་ཝ་ཝཱ་རེ ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.
ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཛཱ་ཏོ. བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་སྶེ ན་ཝ ཨ་གྒ་དཱ་ནཱ་ནི ཨ་དཱ་སི, ཨི་མཾ ཨ་གྒ་དྷ་མྨཾ ཏ་སྶ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི བྲ་ཧྨ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ན ཨོ་ཧཱི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དཱ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི.
མཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་སཱིཏི ཐེ་རོ ཀི་ར – ‘‘ཨེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ཧེ་སཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཙ ཀི་ལ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ – ‘‘ན མེ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨཱ་ཧ.
༢༡༣. ཨ་སྶོ་སི ཁོཏི སཱ་ཎི་དྭཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་ས་ཏོ པ་ཀ་ཏི་སོ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶོ་སི, སུ་ཏྭཱ ཙ པ་ན སུ་བྷ་དྡ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ལཾ ཨཱ་ན་ནྡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑོ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྦྷ་ཉྙིཾ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཉྙཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ནེ་སཾ སཱ པ་ཊི་ཉྙཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ས་བྦེ ཨ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ, ནོ ཙེ, ན ཨ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཀིཾ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཉྙཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐ་ནེ་ན ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་མེ་ཝ དེ་སེ་སི. པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་སྨི་ཉྷི མ་ལླཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ སུ་བྷ་དྡ་སྶ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏོ.
༢༡༤. ས་མ་ཎོ་པི ཏ་ཏྠ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་མ་ཎོ་པི ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི, དུ་ཏི་ཡོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ས་མ་ཎོ་པི, ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ས་མ་ཎོ་པི, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མ་ཎོ་པི ཏ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ’’ཏི པུ་རི་མ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ས་མ་ཎེ་བྷཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི, མ་གྒ་ཊྛེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི, ཕ་ལ་ཊྛེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧཱི་ཏི དྭཱ་ད་ས་ཧི ས་མ་ཎེ་ཧི སུ་ཉྙཱ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ ཏུ་ཙྪཱ རི་ཏྟ་ཀཱ. ཨི་མེ ཙ སུ་བྷ་དྡཱཏི ཨི་མེ དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑཱུ. ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུནྟི ཨེ་ཏྠ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་སུ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛོ ཨ་ཉྙ་མྤི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་མ་གྒ་ཊྛེ་སུ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་གུ་ཎཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀེ་སུ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱཏི ན་ལ༹་ཝ་ནཾ ས་ར་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ནི་ར་ནྟ་རོ ཨ་སྶ.
ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་སོ ཝ་ཡ་སཱཏི ཝ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཝ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ. ཡཾ པ་བྦ་ཛིནྟི ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཀིཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ཨེ་སཱིཏི ‘‘ཀིཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཨེ་ས་ནྟོ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཀིཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏོ ཨ་ཧནྟི ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ས་མ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཉཱ་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨ་སྶ. པ་དེ་ས་ཝ་ཏྟཱིཏི པ་དེ་སེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱཏི མ་མ སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ. ས་མ་ཎོ་པི ན་ཏྠཱིཏི པ་དེ་ས་ཝ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, པ་ཋ་མ་ས་མ་ཎོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཡེ ཨེ་ཏྠཱཏི ཡེ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏྠ སཱ་ས་ནེ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སི་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ཝོ ལཱ་བྷཱ ཏེ་སཾ ཝོ སུ་ལ་དྡྷ་ནྟི. བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ཀི་ར ཡཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ – ‘‘ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧི, ཨི་མཾ ཨོ་ཝ་ད, ཨི་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ – ‘‘ཨི་མཾ པ་བྦ་ཛེ་ཧི, ཨི་མཾ ཨོ་ཝ་ད, ཨི་མཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཱ’’ཏི ཨི་མེ ལཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟི. ཐེ་ར་མྤི སུ་བྷ་དྡོ ཏ་མེ་ཝ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨ་ལ་ཏྠ ཁོཏི ཀ་ཐཾ ཨ་ལ་ཏྠ? ཐེ་རོ ཀི་ར ནཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་ཏོ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན སཱི་སཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎཱ་ནི ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
སོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྪི་མོ ས་ཀྑི་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏི དྷ་ར་མཱ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མྤི ཝཱ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝཱ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་བྦོ་པི སོ པ་ཙྪི་མོ ས་ཀྑི་སཱ་ཝ་ཀོ. ཨ་ཡཾ པ་ན དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི.
པ་ཉྩ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.