བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ

༣༠༤. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ. སོ་ཎ་ད་ཎྜོ – ‘‘ཨི་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི མ་མ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་ནྟི, ན ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞེ ར་ཛྫི་ཏུཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཧི – བྷོ མ་མ་པི སུ་ཎཱ་ཐཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡེ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི ས་དི་སཱ གུ་ཎཱ ཏེ་པི; ‘‘ཀོ ཙཱ་ཧཾ ཀེ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རེ་ཡེ་ཝ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ, ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི.

མ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ་མཱཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མེ་ནྟོ་ཝེ་ཏྠ ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི – ‘‘ཡ་དི གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི སི་ནེ་རུཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ སཱ་ས་པོ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ གོ་པ་ད་ཀཾ, ས་ཏྟ་སུ མ་ཧཱ་ས་རེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ པ་རི་ཏྟོ ལཱ་མ་ཀོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི གུ་ཎེ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎཱ པ་རི་ཏྟཱ ལཱ་མ་ཀཱ; ཏ་སྨཱ མ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ་མ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ’’ནྟི.

མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་སཾ་གྷཾ ཨོ་ཧཱ་ཡཱཏི མཱ་ཏི་པ་ཀྑེ ཨ་སཱི་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, པི་ཏི་པ་ཀྑེ ཨ་སཱི་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཊྛི་ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ.

བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ཉྩ ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཙེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཙ སུ་དྷཱ་མ་ཊྛ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ དྷ་ནཾ བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ནཱ་མ. པཱ་སཱ་ད་ནི་ཡཱུ་ཧཱ་ད་ཡོ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ངྑོ, ཨེ་ལོ, ཨུ་པྤ་ལོ, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་དྷ་ཡོ ཨུ་གྒ་ཏཱ. ཏེ་སུ ས་ངྑོ གཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ, ཨེ་ལོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ, ཨུ་པྤ་ལོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀོ ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ. ཏེ་སུ་པི ག་ཧི་ཏཾ ག་ཧི་ཏཾ པཱུ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ད་ཧ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོཏི ཏ་རུ་ཎོ་ཝ ས་མཱ་ནོ. སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོཏི སུ་ཊྛུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ, ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་ཀེ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་དྲེ་ནཱཏི བྷ་དྡ་ཀེ་ན. པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཡཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་ན. ཨ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ནཱ་ད་ར་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སྶཱུ་ནི མུ་ཁེ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ, ཏེ་སཾ ཨ་སྶུ་མུ་ཁཱ་ནཾ, ཨ་སྶཱུ་ཧི ཀི་ལི་ནྣ་མུ་ཁཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རུ་ད་ནྟཱ་ནནྟི ཀ་ནྡི་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ཁུ་དྡཱ་ཝ་ཀཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་ལུ༹ཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཝེ་ལུ༹ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཛཱ་ཎུ་ཀ་མ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. པུ་ན དི་ཝ་སེ དྭེ ཝེ་ལཱུ༹ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ་པི དྭི་ནྣཾ ཝེ་ལཱུ༹་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཊི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ – ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་ཙེ་པི ཏྭཾ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཝེ་ལཱུ༹ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་སི, ནེ་ཝ མེ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི. ན ཧི མ་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡཱ་ནི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཏ་ཐཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ མེ པ་རོ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏུ་ལོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

‘‘ཏེ ཏཱ་དི་སེ པཱུ་ཛ་ཡ་ཏོ, ནི་བྦུ་ཏེ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡེ;

ན ས་ཀྐཱ པུ་ཉྙཾ ས་ངྑཱ་ཏུཾ, ཨི་མེ་ཏྟ་མ་པི ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༦);

གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏཾ པི་ཝིཾ་སུ.

ཨ་པ་ར་མྤི ཝ་ཏྠུ – རཱ་ཧུ ཀི་ར ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་ཙྩོ. བཱ་ཧ་ནྟ་ར་མ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. བ་ཧ་ལ་ནྟ་རེ་ན ཚ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. བྷ་མུ་ཀ་ནྟ་རཾ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ. མུ་ཁཾ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ག་མྦྷཱི་རཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ. གཱི་ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ. ན་ལཱ་ཊཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ. སཱི་སཾ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ. ‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཨུ་ཙྩོ་སྨི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཙྪི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཎྞཾ སུ་ཏྭཱ – ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ.

ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ – ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཀ་ཏ་རེ་ན ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཋི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ནཱི་ཙོ་པི ཨུ་ཙྩོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ནི་པ་ནྣོ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ མ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. རཱ་ཧུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་པ་ནྣཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱི་ཝཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ན་བྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ཝི་ཡ ཨུ་ལློ་ཀེ་སི. ཀི་མི་དཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཱ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནཱ་ག་ཙྪི་ནྟི. ན མ་ཡཱ, ཨ་སུ་རི་ནྡ, ཨ་དྷོ་མུ་ཁེ་ན པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རི་ཏཱ. ཨུ་དྡྷ་གྒ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དི་ནྣ་ནྟི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ རཱ་ཧུ ས་ར་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཁུ་དྡཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ད་སྶ་ནཱ་ཡ.

ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ, ཏཾ པ་ན སཱི་ལཾ ཨ་རི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལཱི’’ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལཱི’’ཏི. ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལེ་ནཱཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.

བ་ཧཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་པི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་མ་ཏཾ པི་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. སཱ་ཝ་ཀ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན པཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཏི.

ཁཱི་ཎ་ཀཱ་མ་རཱ་གོཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཁཱི་ཎཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན ཏེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཝི་ག་ཏ་ཙཱ་པ་ལློཏི – ‘‘པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ན་མ་ཎྜ་ནཱ ཨི་མ་སྶ ཝཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡ་སྶ…པེ… ཀེ་ལ་ནཱ པ་ཊི་ཀེ་ལ་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༥༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཙཱ་པ་ལླཱ ཝི་ར་ཧི་ཏོ.

ཨ་པཱ་པ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོཏི ཨ་པཱ་པེ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡཱཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་ཛཱ་ཡ, ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཡ ཙ པ་ཛཱ་ཡ པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཛཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི ཙ ཨ་པཱ་པ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོཏི ན པཱ་པཾ པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ན པཱ་པཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, ན པཱ་པཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྶ? བྲ་ཧྨ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ཡ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཡ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་ཛཱ་ཡ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཏྠི་ཀོ ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཏི་རོ་ར་ཊྛཱཏི པ་ར་ར་ཊྛ་ཏོ. ཏི་རོ་ཛ་ན་པ་དཱཏི པ་ར་ཛ་ན་པ་ད་ཏོ. པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ནཱ་ག་ག་ནྡྷ་བྦཱ་ད་ཡོ ཙ – ‘‘པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ དོ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཝཱ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པུ་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ས་ཉྩི བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཝི་མ་ཏི་ཡོ ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨཱུ་མི་ཡོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི.

ཨེ་ཧི སྭཱ་ག་ཏ་ཝཱ་དཱིཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ག་ཧ་ཊྛེ་སུ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ – ‘‘ཨེ་ཧི སྭཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཁི་ལོཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ཁ་ལྱཾ? ‘‘ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སཱ་ཁ་ལྱེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མུ་དུ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨོ་ད་ཀོཏི པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ – ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ད་ར་ཐཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷཱ་ཀུ་ཊི་ཀོཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་རི་སཾ པ་ཏྭཱ ཐ་དྡྷ་མུ་ཁཱ ས་ངྐུ་ཊི་ཏ་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་དི་སོ, པ་རི་ས་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ན་སྶ བཱ་ལཱ་ཏ་པ་ས་མྥ་སྶེ་ན ཝི་ཡ པ་དུ་མཾ མུ་ཁ་པ་དུ་མཾ ཝི་ཀ་ས་ཏི པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཏྟཱ་ན་མུ་ཁོཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏ་མུ་ཁཱ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ. ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ སུ་ལ་བྷ་ཀ་ཐོ. ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ – ‘‘ཀ་སྨཱ མ་ཡཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དྷ་མྨཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་སཱིཏི བྷཱ་ས་ནྟོ ཙ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ན ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཾ.

ན ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀཱ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝ ཧི མ་ནུ་སྶེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི, ཏེ ཏཱ་སཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱུ་རཾ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨ་པི ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མེ་ཏྟཱ་བ་ལེ་ན་པི ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ མ་ནུ་སྶེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི.

ས་ངྒྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏ་བྦོ ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ས་ངྒྷོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྒྷཱི. ཏཱ་དི་སོ ཙ་སྶ ག་ཎོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཎཱི. པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཏི ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡོ. པུ་ཐུ་ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ་ནནྟི བ་ཧཱུ་ནཾ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱཏི ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ་དི་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ཏི.

ཨ་ཏི་ཐི ནོ ཏེ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ, ན་ཝ་ཀཱ པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་མཱིཏི ཛཱ་ནཱ་མི. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་ཎྞོཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ནཱ་པི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཝ་ཎྞོ – ‘‘པ་གེ་ཝ མཱ་དི་སེ་ནཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏྟཾ –

‘‘བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཎྞཾ,

ཀ་པྤ་མྤི ཙེ ཨ་ཉྙ་མ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ;

ཁཱི་ཡེ་ཐ ཀ་པྤོ ཙི་ར་དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ,

ཝ་ཎྞོ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི.

༣༠༥. ཨི་མཾ པ་ན ས་ཏྠུ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ཡ་ཐཱ སོ་ཎ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞེ བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ནོ་མ་གུ་ཎོ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ན་མཱ་ནེ་ན ཁོ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སི་ཏཾ, ཧ་ནྡ ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱ་མཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་མེ་ཝཱཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་པི པུ་ཊོ་སེ་ནཱཏི པུ་ཊོ་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻཾ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཊཾ་སེ་ནཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ་ཏྠོ, པུ་ཊོ ཨཾ་སེ ཨ་སྶཱ་ཏི པུ་ཊཾ་སོ, ཏེ་ན པུ་ཊཾ་སེ་ན. ཨཾ་སེ་ན ཧི པཱ་ཐེ་ཡྻ་པུ་ཊཾ ཝ་ཧ་ནྟེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.