ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ནཱ་ཀ་ཐཱ
༢༥༠. རཱ་ཛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་རཾ ཝ་ཏ་མྷི ཨི་མེ པ་ཉྷེ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪ་ནྟོ, ཐུ་སེ ཀོ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀི་ཉྩི སཱ་རཾ ནཱ་ལ་ཏྠཾ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གུ་ཎ་ས་མྤ་དཱ, ཡོ མེ དཱི་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཛཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སུ་ཙི་རཾ ཝ་ཏ་མྷི ད་ས་བ་ལ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝ་ཉྩི་ཏོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊ་ས་རཱི་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེཏི ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡོ ཁ་ཡ་སུ་ནྡ་རཱ་བྷི་རཱུ་པ་ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ བྷ་ནྟེ, ར་ཏྟི, ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ, ཙི་ར་ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༠) ཧི ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ མེ པུ་གྒ་ལོ ཁ་མ་ཏི, ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༠༠) སུ་ནྡ་རེ.
‘‘ཀོ མེ ཝ་ནྡ་ཏི པཱ་དཱ་ནི, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཡ་ས་སཱ ཛ་ལཾ;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན ཝ་ཎྞེ་ན, ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱ’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༥༧);
ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་རཱུ་པེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ, གོ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༥) ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནེ, ཏ་སྨཱ ‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ཡེ ཀོ་དྷེ པ་སཾ་སཱ་ཡཾ, ཏུ་རི་ཏེ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཙྪ་རེ;
ཧཱ་སེ སོ་ཀེ པ་སཱ་དེ ཙ, ཀ་རེ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ བུ་དྷོ་ཏི.
ཨི་མི་ནཱ ཙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨི་དྷ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན, པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ་ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི ཨ་བྷི་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཾ ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པཾ ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ས་དྡེ་ན དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་དཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ’ ཡ་དི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ མ་མ པ་སཱ་དོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ དྭེ དྭེ ཨ་ཏྠེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐོ་མེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ, སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ, སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི དེ་ས་ནཾ་ཡེ་ཝ ཐོ་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏནྟི ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་རི མུ་ཁཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི་ཚཱ་དི་ཏཾ. ཝི་ཝ་རེ་ཡྻཱཏི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻ. མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱཏི དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ. མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱཏི ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་གྷ་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ་མེ་གྷ་པ་ཊ་ལེ་ཧི ཙ་ཏུ་ར་ངྒེ ཏ་མེ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ན སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཏཾ མཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟ་ན. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ པ་བྷུ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་མྨ་གྒ་མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ མེ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ནི་མུ་གྒ་སྶ མེ བུ་དྡྷཱ་དི་ར་ཏ་ན་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ཏོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་མོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་དྷཱ་ར་ཀེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཾ ཐོ་མེ་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་སཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་སཱ་ཧནྟི ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ མེ ས་ར་ཎཾ, པ་རཱ་ཡ་ནཾ, ཨ་གྷ་སྶ ཏཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཝི་དྷཱ་ཏཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ཙྪཱ་མི བྷ་ཛཱ་མི སེ་ཝཱ་མི པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་མི བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཝི་ཏྠཱ་རོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཨ་པི ཙ ཁོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཚ་ཏྟ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་མ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀཾ, དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏ་མ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ;
མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༧);
ཨེ་ཏྠ ཧི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀནྟི ཕ་ལཾ. དྷ་མྨ་མ་ས་ངྑ་ཏནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ མ་དྷུ་ར་མི་མཾ པ་གུ་ཎཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཾ་གྷཱ་ཏེ་ན སཾ་ཧ་ཏོ་ཏི ས་ངྒྷོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཝི་མཱ་ནེ –
‘‘ཡ་ཏྠ ཙ དི་ནྣ་མ་ཧ་པྥ་ལ་མཱ་ཧུ, ཙ་ཏཱུ་སུ སུ་ཙཱི་སུ པུ་རཱི་ས་ཡུ་གེ་སུ;
ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ་དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེ, ས་ངྒྷ་མི་མཾ ས་ར་ཎ་ཏྠ་མུ་པེ་ཧཱི’’ཏི. (ཝི. ཝ. ༨༨༨);
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ རཱ་ཛཱ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི.