མ་ཧཱ་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཨི་ཏོ པ་རཾ མ་ཧཱ་སཱི་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ངྒནྟི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དཱི་གྷཱ་ཡུ ཡ་ས་ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ས་ཏྠཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི ནི་མི་ཏྟ་ས་ཏྠཾ. པ་ཎྜུ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཏི་སྶོ མུ་ཏྟཱ་ཡོ མུ་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནེ་མི་ཏྟི་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ མེ ཧ་ཏྠེ’’ཏི? སོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་སི, ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ གྷ་ར་གོ་ལི་ཀཱ་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི མུ་ཏྟཱ, སོ ‘‘མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་ན ‘‘ཀ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ར་ཝ་ནྟ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་སྶོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དི་སི་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨུ་པྤཱ་ཏནྟི ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏཾ, ཏ་ཉྷི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་དི་ས་ནྟི. སུ་པི་ནནྟི ཡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི; ཡོ ཨི་དཾ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་པི་ན་ཀཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ. མཱུ་སི་ཀ་ཙྪི་ནྣནྟི ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་པི ཧི ཨ་ཧ་ཏེ ཝཱ ཝ་ཏྠེ ཨ་ན་ཧ་ཏེ ཝཱ ཝ་ཏྠེ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཚི་ནྣེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དི་ས་ནྟི. ཨ་གྒི་ཧོ་མནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན དཱ་རུ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཧུ་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ནཾ. ད་བྦི་ཧོ་མཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་གྒི་ཧོ་མཱ་ནེ་ཝ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ད་བྦི་ཡཱ ཨཱི་དི་སེ་ཧི ཀ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཧུ་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཎོཏི ཀུ་ཎྜ་ཀོ. ཏ་ཎྜུ་ལཱཏི སཱ་ལི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཏ་ཎྜུ་ལཱ. ས་པྤཱིཏི གོ་ས་པྤི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཏེ་ལནྟི ཏི་ལ་ཏེ་ལཱ་དི་ཀཾ. སཱ་ས་པཱ་དཱི་ནི པ་ན མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་པ་ནཾ, ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཛུ་ཧ་ནཾ ཝཱ མུ་ཁ་ཧོ་མཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ཀྑ་ཀ་ཛ་ཎྞུ་ལོ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཛུ་ཧ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཧོ་མཾ. ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱཏི པུ་བྦེ ཨ་ངྒ་མེ་ཝ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཨ་ངྒུ་ལ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝཱ ནོ ཝཱ, སི་རཱི་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱ ནོ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱཏི གྷ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎ་དོ་ས་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ དི་སྭཱ་པི ཧི ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཏིཾ་ས་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ ཨ་སཱི་ཏི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ གུ་ཎ་དོ་སཾ པ་སྶ་ནྟི. ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་བྦྷེ་ཡྻ་མཱ་སུ་ར་ཀྑ་རཱ་ཛ་ས་ཏྠཱ་དི་ས་ཏྠཾ. སི་ཝ་ཝི་ཛྫཱཏི སུ་སཱ་ནེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཛྫཱ, སི་ངྒཱ་ལ་རུ་ཏ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. བྷཱུ་ཏ་ཝི་ཛྫཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ཛྫ་མ་ནྟོ. བྷཱུ་རི་ཝི་ཛྫཱཏི བྷཱུ་རི་གྷ་རེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་མ་ནྟོ. ཨ་ཧི་ཝི་ཛྫཱཏི ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཝི་ཛྫཱ ཙེ་ཝ ས་པྤཱ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན་ཝི་ཛྫཱ ཙ. ཝི་ས་ཝི་ཛྫཱཏི ཡཱ་ཡ, པུ་རཱ་ཎ་ཝི་སཾ ཝཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ན་ཝ་ཝི་སཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི ཝི་ས་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱ. ཝི་ཙྪི་ཀ་ཝི་ཛྫཱཏི ཝི་ཙྪི་ཀ་ད་ཊྛ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཝི་ཛྫཱ. མཱུ་སི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཀུ་ཎ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་པ་ཀྑ་ཀ་ཨ་པ་ཀྑ་ཀ་དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ རུ་ཏ་ག་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཀུ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཝཱ་ཡ་ས་ཝི་ཛྫཱཏི ཀཱ་ཀ་རུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཝི་སུ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏྠཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཙི་ནྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་དི་ཊྛ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎནྟི ས་ར་ར་ཀྑ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. མི་ག་ཙ་ཀྐནྟི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ རུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢. མ་ཎི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཎི པ་ས་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་པ་ས་ཏྠོ, སཱ་མི་ནོ ཨཱ་རོ་གྱ་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ན ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝུ་དྷནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ. ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི་པི ཡ་མྷི ཀུ་ལེ ཏེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ད་ཡོ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་སྶ ཝུ་ཌྜྷི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཛ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་དཱི་ནཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི ཙེ་ཏྠ གོ་དྷཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ གོ་དྷཱ་ཡ ས་ཏི ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨེ གོ་དྷཾ ཨ་གྒིཾ དྷ་མ་མཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཝཱ་དོ ཛཱ་ཏོ. ཨེ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཀྑེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཎྞི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ་པི གེ་ཧ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཡ་པི ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཙྪ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ གོ་དྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. མི་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༢༣. ར་ཉྙཾ ནི་ཡྻཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ནི་གྒ་མ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་ཝཱ་ས་ག་མ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནནྟི ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ པུ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ར་ཉྙཾ ཨ་པ་ཡཱ་ནནྟི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཾ བ་ཧི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཡཱ་ནཱ་པ་ཡཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ.
༢༤. ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧཱ་ད་ཡོ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ རཱ་ཧུ ཙ་ནྡཾ ག་ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི ཙ ན་ཀྑ་ཏྟ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་དི་གཱ་ཧ་ས་མཱ་ཡོ་གོ་པི ན་ཀྑ་ཏྟ་གཱ་ཧོ་ཡེ་ཝ. ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨུ་ཀྐཱ་ནཾ པ་ཏ་ནཾ. དི་སཱ་ཌཱ་ཧོཏི དི་སཱ་ཀཱ་ལུ་སི་ཡཾ ཨ་གྒི་སི་ཁ་དྷཱུ་མ་སི་ཁཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ. དེ་ཝ་དུ་དྲ་བྷཱིཏི སུ་ཀྑ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་ཛྫ་ནཾ. ཨུ་གྒ་མ་ནནྟི ཨུ་ད་ཡ་ནཾ. ཨོ་ཀྐ་མ་ནནྟི ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀོཏི ལོ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝི་དྷ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧོ.
༢༥. སུ་ཝུ་ཊྛི་ཀཱཏི དེ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་དྷཱ་རཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ནཾ. དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱཏི ཨ་ཝ་གྒཱ་ཧོ, ཝ་སྶ་ཝི་བ་ནྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་དྡཱཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ. ག་ཎ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ག་ཎ་ནཱ. ས་ངྑཱ་ནནྟི ས་ངྐ་ལ་ན་ས་ཊུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ. ཡ་སྶ སཱ པ་གུ་ཎཱ ཧོ་ཏི, སོ རུ་ཀྑ་མྤི དི་སྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏྠ པ་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀཱ་ཝེ་ཡྻནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཝཱི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཙི་ནྟཱ་ཀ་ཝི, སུ་ཏ་ཀ་ཝི, ཨ་ཏྠ་ཀ་ཝི, པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཀ་ཝཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༣༡). ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ; ‘‘ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ; ཨི་མ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཡོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝཱ; ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དི་སྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ; ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་བྱ་ཀ་ར་ཎཾ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༦. ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་ཝཱ་ཧ་ནནྟི ཨི་མཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན དེ་ཐ, ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ཝུ་ཌྜྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཝཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. སཾ་ཝ་ར་ཎནྟི སཾ་ཝ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ‘ཨ་ཛྫ ན་ཀྑ་ཏྟཾ སུ་ནྡ་རཾ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ས་མ་གྒཱ ཧོ་ཐ, ཨི་ཏི ཝོ ཝི་ཡོ་གོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ‘ས་ཙེ ཝི་ཡུ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏྠ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཝི་ཡུ་ཛྫ་ཐ, ཨི་ཏི ཝོ པུ་ན སཾ་ཡོ་གོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སཾ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ངྐི་ར་ཎནྟི ‘ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨི་ཎཾ ཝཱ དི་ནྣཾ དྷ་ནཾ ཨ་ཛྫ ས་ངྐ་ཌྜྷ་ཐ, ཨ་ཛྫ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏ་ཉྷི ཏཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་ན་པི་ཎྜཱ་པ་ནཾ. ཝི་ཀི་ར་ཎནྟི ‘ས་ཙེ པ་ཡོ་ག་ཨུ་དྡྷཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་ནཾ པ་ཡོ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏྠ, ཨ་ཛྫ པ་ཡོ་ཛི་ཏཾ དི་གུ་ཎ་ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་ན་པ་ཡོ་ཛཱ་པ་ནཾ. སུ་བྷ་ག་ཀ་ར་ཎནྟི པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་སྶི་རཱི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ. དུ་བྦྷ་ག་ཀ་ར་ཎནྟི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཾ. ཝི་རུ་དྡྷ་ག་བྦྷ་ཀ་ར་ཎནྟི ཝི་རུ་དྡྷ་སྶ ཝི་ལཱི་ན་སྶ ཨ་ཊྛི་ཏ་སྶ མ་ཏ་སྶ ག་བྦྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ. པུ་ན ཨ་ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ག་བྦྷོ ཧི ཝཱ་ཏེ་ན, པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི, ཀ་མྨུ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ན་སྶ་ནྟེ ནི་བྦཱ་པ་ནཱི་ཡཾ སཱི་ཏ་ལཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཏི, པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཝི་ན་སྶ་ནྟེ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་མྨུ་ནཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟེ པ་ན བུ་དྡྷཱ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི.
ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནི་བ་ནྡྷ་ནནྟི མ་ནྟེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. ཧ་ནུ་སཾ་ཧ་ན་ནནྟི མུ་ཁ་བ་ནྡྷ་མ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ ཧ་ནུ་ཀཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. ཧ་ཏྠཱ་བྷི་ཛ་པྤ་ནནྟི ཧ་ཏྠཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར མ་ནྟེ ས་ཏྟ་པ་ད་ནྟ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཛ་པྤི་ཏེ ཨི་ཏ་རོ ཧ་ཏྠེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཁི་པ་ཏི. ཀ་ཎྞ་ཛ་པྤ་ནནྟི ཀ་ཎྞེ་ཧི ས་དྡཾ ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཛ་པྤ་ནཾ. ཏཾ ཀི་ར ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ བྷ་ཎ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཏཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨཱ་དཱ་ས་པ་ཉྷནྟི ཨཱ་དཱ་སེ དེ་ཝ་ཏཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཾ. ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཉྷནྟི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་རཱི་རེ དེ་ཝ་ཏཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཾ. དེ་ཝ་པ་ཉྷནྟི དཱ་སི་ཡཱ ས་རཱི་རེ དེ་ཝ་ཏཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ. མ་ཧ་ཏུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏ་ཐེ་ཝ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་བྦྷུ་ཛྫ་ལ་ནནྟི མ་ནྟེ་ན མུ་ཁ་ཏོ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ. སི་རི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནནྟི ‘‘ཨེ་ཧི སི་རི, མ་ཡ྄ཧཾ སི་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་རེ་ན སི་རི་ཡཱ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནཾ.
༢༧. ས་ནྟི་ཀ་མྨནྟི དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ མེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མི་དྡྷི་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་ནྟི་པ་ཊི་སྶ་ཝ་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ས་མི་དྡྷེ ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཎི་དྷི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. བྷཱུ་རི་ཀ་མྨནྟི བྷཱུ་རི་གྷ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. ཝ་སྶ་ཀ་མྨཾ ཝོ་སྶ་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་སྶོ་ཏི པུ་རི་སོ, ཝོ་སྶོ་ཏི པ་ཎྜ་ཀོ. ཨི་ཏི ཝོ་སྶ་སྶ ཝ་སྶ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་སྶ་ཀ་མྨཾ, ཝ་སྶ་སྶ ཝོ་སྶ་ཀ་ར་ཎཾ ཝོ་སྶ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏི, ན ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ གེ་ཧ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཀ་མྨནྟི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ཙ་མ་ནནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁ་སུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ནྷཱ་པ་ནནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ནྷཱ་པ་ནཾ. ཛུ་ཧ་ནནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ནཾ. ཝ་མ་ནནྟི ཡོ་གཾ ད་ཏྭཱ ཝ་མ་ན་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་རེ་ཙ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་དྡྷཾ་ཝི་རེ་ཙ་ནནྟི ཨུ་དྡྷཾ དོ་སཱ་ནཾ ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷོ་ཝི་རེ་ཙ་ནནྟི ཨ་དྷོ དོ་སཱ་ནཾ ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ. སཱི་ས་ཝི་རེ་ཙ་ནནྟི སི་རོ་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཎྞ་ཏེ་ལནྟི ཀ་ཎྞཱ་ནཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཝ་ཎ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལ་པ་ཙ་ནཾ. ནེ་ཏྟ་ཏ་པྤ་ནནྟི ཨ་ཀྑི་ཏ་པྤ་ན་ཏེ་ལཾ. ན་ཏྠུ་ཀ་མྨནྟི ཏེ་ལེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཉྫ་ནནྟི དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ པ་ཊ་ལཱ་ནི ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཁཱ་ར་ཉྫ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཉྫ་ནནྟི ནི་བྦཱ་པ་ནཱི་ཡཾ སཱི་ཏ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྫ་ནཾ. སཱ་ལཱ་ཀི་ཡནྟི ས་ལཱ་ཀ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. ས་ལླ་ཀ་ཏྟི་ཡནྟི ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. དཱ་ར་ཀ་ཏི་ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ. མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཏི་ཀི་ཙྪ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་ས་དྷཱི་ནཾ པ་ཊི་མོ་ཀྑོཏི ཁཱ་རཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ ཝ་ཎེ ག་ཏེ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་སཱི་ལཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི.