པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ དུ་དྡ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱཏི གུ་ཎེ, དེ་ས་ནཱ་ཡཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ, ནི་སྶ་ཏྟེ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ན ཧི དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, ཨུ་བྷོ ས་མ་ཝི་པཱ་ཀི་ནོ;
ཨ་དྷ་མྨོ ནི་ར་ཡཾ ནེ་ཏི, དྷ་མྨོ པཱ་པེ་ཏི སུ་གྒ་ཏི’’ནྟི. (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༤);
ཨཱ་དཱི་སུ ཧི གུ་ཎེ དྷ་མྨ་ས་དྡོ. ‘‘དྷ་མྨཾ, ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༤༢༠) དེ་ས་ནཱ་ཡཾ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༧༣) པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༢༡) ནི་སྶ་ཏྟེ. ཨི་དྷ པ་ན གུ་ཎེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ག་མྦྷཱི་རཱཏི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ མ་ཀ་ས་ཏུ་ཎྜ་སཱུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛཱ, ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ དུ་དྡ་སཱ. དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷཱ. ནི་བྦུ་ཏ་ས་བྦ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏྟཱ ས་ནྟཱ, ས་ནྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་པི ས་ནྟཱ. ཨ་ཏི་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏཱ, སཱ་དུ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ན ཏ་ཀྐེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ནི་པུ་ཎཱཏི ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. བཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ.
ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཡེ དྷ་མྨེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི, དཱི་པེ་ཏི, ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི གུ་ཎ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ. ཝ་ཎྞཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཝ་དེ་ཡྻུནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ས་མྨཱ ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མེ ཙ པ་ན ཏེ དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཐོ་མི་ཏཱ་ཏི? ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་སྨཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི? པུ་ཐུ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཙེ་ཝ, པུ་ཐུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ. ཏ་ཉྷི ཙ་ཏཱུ་སུ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཙ་སྶ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༠). ཨི་ཏི པུ་ཐུ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི.
‘‘ཨ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཝ, ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ. ག་མྦྷཱི་རཱ་ཝ ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ག་མྦྷཱི་རཾ, པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཏ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཏ་ར་ནྟི ཏ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཏ་ཏོ་པི ག་མྦྷཱི་ར་ཏ་ར་ནྟི ཏ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་ན་ཉྙཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏ་རཾ ན་ཏྠི; ཏ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ཝཱ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ དུ་དྡ་སཱ་ཝ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷཱ ཝཱ་ཏི ས་བྦཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཏ་མེ ཙ ཏེ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ པུ་ཙྪཱ. ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཙེ? བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ ག་ཛྫི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ས་ནཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ཧོ་ཏི, ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཱ, སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ, བྷཱུ་མ་ནྟ་རཾ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ, ས་མ་ཡ་ནྟ་ར་ནྟི. ཏ་སྨཱ – ‘‘ཨི་དཾ ལ་ཧུ་ཀཾ, ཨི་དཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨི་དཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཚེ་ཛྫ་གཱ་མི་ནཱི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི, ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨི་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཐཱ་མོ ཝཱ བ་ལཾ ཝཱ ན་ཏྠི; ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ས ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ. ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཛྫི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི…པེ… སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ…པེ… ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ནཱ་མ, པ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ, དྭཱ་ད་ས ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ནཱ་མ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ནཱ་མ, བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ, ན་ཝ ཧེ་ཏཱུ ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ནཱ་མ, ས་ཏྟ ཕ་སྶཱ ནཱ་མ, ས་ཏྟ ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ, ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ ནཱ་མ, ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ, ས་ཏྟ ཙི་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ན་ཡཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཐཱ་མོ ཝཱ བ་ལཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ས ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ. ཨི་ཏི བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཛྫི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི…པེ… སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ, ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ, སཾ་ཡོ་གོ, པ་ལི་བོ་དྷོ, ས་མུ་ད་ཡོ, ཧེ་ཏུ, པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ? ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི ཙ, ནི་མི་ཏྟ་ཊྛི་ཏི ཙ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛི་ཏི ཙ, སཾ་ཡོ་ག་ཊྛི་ཏི ཙ, པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛི་ཏི ཙ, ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛི་ཏི ཙ, ཧེ་ཏུ་ཊྛི་ཏི ཙ, པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི ཙ, ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི ཙ…པེ… ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི ཙ…པེ… པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི ཙ, ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༤༥). ཨེ་ཝ་མི་མཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཏི་ཝ་ཊྚཾ ཏི་ཡ་དྡྷཾ ཏི་ས་ནྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ས་ངྑེ་པཾ ཝཱི་ས་ཏཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཐཱ་མོ ཝཱ བ་ལཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ས ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ, ཨི་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཛྫི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི…པེ… སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ, དྭེ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ, སོ་ལ༹་ས ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ཨ་ཊྛ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ, ས་ཏྟ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ, པ་ཉྩ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ ནཱ་མ. ཏེ ཨི་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཛྫ་ཊཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཐཱ་མོ ཝཱ བ་ལཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ས ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ས་ཡོ. ཨི་ཏི ས་མ་ཡ་ནྟ་རཾ པ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཛྫི་ཏཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ས་ནཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ཧོ་ཏི, ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏཱ, སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ས་མ་ཡ་ནྟ་རཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ས་མ་ཡ་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ནྟོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ – ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
༢༩. ཏ་ཏྠ ས་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཎཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ལོ་ཀེ་ན ཝཱ ས་མ་ཎཱ་ཏི ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ. པུ་བྦ་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཨ་ནྟ་ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མ་རི་ཡཱ་ད་ལཱ་མ་ཀ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ནྟ་པཱུ་རོ ཨུ་ད་ར་པཱུ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ནྟེ ཨ་ནྟ་ས་དྡོ. ‘‘ཙ་ར་ནྟི ལོ་ཀེ པ་རི་ཝཱ་ར་ཚ་ནྣཱ ཨ་ནྟོ ཨ་སུ་དྡྷཱ བ་ཧི སོ་བྷ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༢) ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཛཱི་ར་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨). ‘‘སཱ ཧ་རི་ཏ་ནྟཾ ཝཱ པ་ནྠ་ནྟཾ ཝཱ སེ་ལ་ནྟཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠༤) མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པི་ཎྜོ་ལྱ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༨༠) ལཱ་མ་ཀེ. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༥༡) པ་ར་བྷཱ་གེ. ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑ་ཡོ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ པ་ར་བྷཱ་གོ ཀོ་ཊཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༦.༦༡) ཀོ་ཊྛཱ་སེ. སྭཱ་ཡཾ ཨི་དྷཱ་པི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཀ་པྤ་ས་དྡོ་པི – ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ’’ (དཱི. ནི. ༢.༡༦༧), ‘‘ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ’’ (ཨ. ནི. ༨.༨༠), ‘‘ཀ་པྤ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤ་ཀ་ཏཾ སཾ་སི་བྦི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, (པཱ་ཙི. ༣༧༡) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་ལེ་ས་ཀ་པྤ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་པྤཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་དྷ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་སུ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་པྤཱ་ཏི དྭེ ཀ་པྤཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་པྤོ ཙ དི་ཊྛི་ཀ་པྤོ ཙཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༢༨). ཏ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་ནྟཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ དི་ཊྛཱི་ཏི པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ནོ. ཏེ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ཏཾ པུ་བྦ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཛ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནི. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི དི་ཊྛི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི, དི་ཊྛི་དཱི་པ་ཀཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
༣༠. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཏེ ཙ ཁོ བྷོ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ, དི་ཊྛི་ག་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་སྶ་ཏོ ཝཱ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ, ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨི་ཏོ པ་རེ་ས་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་སྶ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩཱཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ ལོ་ཀོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་སྶ་ཏཾ ཨ་མ་རཾ ནི་ཙྩཾ དྷུ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཾ, ས་ཉྙཾ, ས་ངྑཱ་རེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀོ ཙ ས་སྶ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༡. ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཏཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཏ་པྤ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝ པ་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱ་ནཾ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་གོཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་པྤ་བྷེ་དཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནྭཱ་ཡ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ. ས་མྨཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, པ་ཐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ས་ཏི་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིནྟི ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷིཾ. ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཝི་ནྡ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེཏི ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྨཱ ཨཱ་ཧི་ཏེ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏེ ཙི་ཏྟ་མྷི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟོ.
སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི སོ ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ཝ་ཉྫྷོཏི ཝ་ཉྫྷ་པ་སུ་ཝ་ཉྫྷ་ཏཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཕ་ལོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཛ་ན་ཀོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཾ ཝི་ཡ ཋི་ཏོ་ཏི ཀཱུ་ཊ་ཊྛོ. ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏོཏི ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏོ. ཡ་ཐཱ སུ་ནི་ཁཱ་ཏོ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷོ ནི་ཙྩ་ལོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ལོ་ཀ་སྶ ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱི་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏོ་ཏི པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྭཱ མུ་ཉྫེ ཨཱི་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི་དཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ མུ་ཉྫ་ཏོ ཨཱི་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱི་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ཝ ས་ཏྟཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟི, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཾ་ས་ར་ནྟཱིཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟི. ཙ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པུ་བྦེ ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཙ ས་ཏྟཱ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡ་ཏི, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ན ནི་བ་དྡྷཾ, ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི ནི་ཁཱ་ཏ་ཁཱ་ཎུ ཝི་ཡ ཙ་ཉྩ་ལཾ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་པ་ཙྪི་ཡཾ པཱུ་ཝ་ཁ་ཎྜ་གཱུ་ཐ་གོ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙེ་ཏྠ སུ་ནྡ་ར་མྤི ཨ་སུ་ནྡ་ར་མྤི ཧོ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ ས་སྶ་ཏི་ས་མནྟི ཨེ་ཏྠ ས་སྶ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ་ཝ མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་ཐཱ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ. ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི ས་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྠི ཏྭེ་ཝ ས་སྶ་ཏི་ས་མ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཧ་ཉྷི ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་མ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, མ་ཀཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཋཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༢-༣༣. ཨུ་པ་རི ཝཱ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨ་ཡཾ ཝཱ་རོ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏ་རེ ད་ས་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ཧི ཏི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཉྙོ ད་ས་སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤཱ་ནི, ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ, ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ.
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐཱི, ཏ་ཀྐོ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཀྐཱི. ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ དི་ཊྛི་གཱ་ཧི་ནོ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝཱི་མཾ་སཱི. ཝཱི་མཾ་སཱ ནཱ་མ ཏུ་ལ་ནཱ རུ་ཙྩ་ནཱ ཁ་མ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ ཡ་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ རུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ‘‘ཝཱི་མཾ་སཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏནྟི ཏ་ཀྐེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱི་མཾ་སཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙ་རི་ཏཾ. ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ན་མ་ཏྟ་ས་ཉྫཱ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཏ་ཀྐཱི – ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་ཀོ, ཛཱ་ཏི་སྶ་རོ, ལཱ་བྷཱི, སུ་དྡྷ་ཏ་ཀྐི་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ‘‘ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡ་དི ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ, ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་ཀྐ་ཡ་ནྟོ དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ. དྭེ ཏི་སྶོ ཛཱ་ཏི་ཡོ ས་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ པུ་བྦེ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཏ་སྨཱ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཏ་ཀྐ་ཡ་ནྟོ ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཏ་ཀྐི་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཐཱ མེ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟཱ སུ་ཁཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྭཱ དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷཱི་ཏ་ཀྐི་ཀོ ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ན སུ་དྡྷ་ཏ་ཀྐི་ཀོ ནཱ་མ.
༣༥. ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ. ན་ཏྠི ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཝ་ཏྠཱུ་ཧི བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ས་སྶ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི.
༣༦. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ. ཨ་པི ཙ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་མྤི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི? ཁ་ནྡྷཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི, ཕ་སྶོ་པི, ས་ཉྙཱ་པི, ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི, པཱ་པ་མི་ཏྟོ་པི, པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཧེ་ཏུ, ཁ་ནྡྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷཱ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧེ་ཏུ…པེ… པཱ་པ་མི་ཏྟོ ཧེ་ཏུ. པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ ཧེ་ཏུ, པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ པ་ཙྩ་ཡོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན, ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༤). ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཱཏི དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ག་ཧི་ཏཱ ཨཱ་དི་ནྣཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱཏི ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་མ་ཊྛཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ, ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ. ཀཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ན དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི་ཡོ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛཱ. ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ག་ཏི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་པ་ར་ལོ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ག་ཏི་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་མེ་ཝ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ སཱི་ལ་ཉྩེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཏ་ཉྩ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་སེ་སཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ཧཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཉྩ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ཏོ ཙ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ནི་བྦུ་ཏི ཝི་དི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ཏོ ཙ་སྶ ཨ་པ་རཱ་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་རཱ་མཱ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦུ་ཏི ཝི་དི་ཏཱ. པཱ་ཀ་ཊཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན སཱ ནི་བྦུ་ཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ར་ཏྟཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘ཨི་དྷ སུ་ཁི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཏྠ སུ་ཁི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཀ་མྨ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠). ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ; ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཊྛེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟོ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཝ་ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཡཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༦) ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, ‘‘ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ; ཡ་སྨིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ས་ཏི ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ཁ་ནྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི.
༣༧. ཨི་མེ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཡེ ཏེ ཨ་ཧཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ, ཙ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ’’ཏི ཨ་པུ་ཙྪིཾ, ‘‘ཨི་མེ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ དུ་དྡ་སཱ…པེ… པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ནེ་ཝ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝ་ཎྞཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཝ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཎྞཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནེ་ནཱ་པི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ པུ་ཊྛཾ, ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟེ་ནཱ་པི ཏ་དེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏཾ, ཨ་ནྟ་རཱ པ་ན དི་ཊྛི་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.