༡. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་མི་སྶཱ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧཱ་ཝ་སཱ་ནེ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨཱ་དི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་སུ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན – ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི, ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཏྠ ཙ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཡ་ཉྩཱ་ར་བྦྷ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སྶཱ་པི ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ ནི་དཱ་ན་མཱ་དཱི’’ཏི.
༡. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. མེཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནི. པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ, ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་མཱུ་པ་དེ་ས་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ག་ར་ཧ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ས – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི (དྷ. པ. ༥༣) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏེ པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༡༢༢) ཨུ་པ་དེ་སེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ས་ལཱི ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཏ་སྶ མུ་ཎྜ་ཀ་སྶ ས་མ་ཎ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༨༧) ག་ར་ཧ་ཎེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཧེ. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༩༨) ཨཱ་ཀཱ་རེ. ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, མཱ་ཎ་ཝ་ཀ, ཡེ་ན ས་མ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཎཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ. ‘‘སུ་བྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི, སཱ་དྷུ ཀི་ར བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སུ་བྷ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཏོ་དེ་ཡྻ་པུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ, ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༥) ནི་ད་སྶ་ནེ. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ཀཱ་ལཱ་མཱ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ་ཏི? ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, བྷ་ནྟེ. སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཝཱ་ཏི? སཱ་ཝ་ཛྫཱ, བྷ་ནྟེ. ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ ཝཱ ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ ཝཱ་ཏི? ཝི་ཉྙུ་ག་ར་ཧི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ. ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་མ་ཏྟཱ, བྷ་ནྟེ, ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༦༦) ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎ་མ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་རཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ས་ཀ་བྷཱ་སཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན པ་ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ་པི ‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ’ མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཏ་ནྟི.
ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན – ‘‘ནཱ་ཧཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ, ན མ་ཡཱ ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ནྟོ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ’, ‘མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན – ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ, ག་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, དྷི་ཏི་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༢༣). ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ, དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ, བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ, ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ, པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༦༩). ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཙ པ་ས་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ’, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ ཨ་ནཱུ་ན་མ་ན་དྷི་ཀཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི.
མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ – ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༨༡) མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་ངྑི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༨༨) མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༩) མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི ཙ, མ་མ སུ་ཏ་ནྟི ཙ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡེ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
སུ་ཏནྟི ཨ་ཡཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙ – ག་མ་ན་ཝི་སྶུ་ཏ་ཀི་ལི་ནྣ-ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག-སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ-སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར-ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ, ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘སེ་ནཱ་ཡ པ་སུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༡༡) ཝི་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༦༥༧) ཀི་ལི་ནྣཱ་ཀི་ལི་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི པུ་ཉྙཾ པ་སུ་ཏཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཁུ. པཱ. ༧.༡༢) ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༨༡) ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༣༩) སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘མེ’ ས་དྡ་སྶ ཧི ‘མ་ཡཱ’ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ‘ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ སུ་ཏཾ’ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘མ་མཱ’ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་མ སུ་ཏཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཝནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. མེཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སུ་ཏནྟི ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཏ་སྶཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. མེཏི ཨ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ མ་ཡཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སུ་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. མེཏི པུ་གྒ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. སུ་ཏནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཡཾ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི་སྶཱ་མི, ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝནྟི ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི. མེཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ་ཝཱ ཨེ་ཝནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. མེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ‘‘མ་ཡཱ ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ མེ་ཏི ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཀི་ཉྷེ་ཏྠ ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨེ་ཝནྟི ཝཱ མེ་ཏི ཝཱ ནི་དྡེ་སཾ ལ་བྷེ་ཐ? སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་ཉྷི ཏཾ ཨེ་ཏྠ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘ཨེ་ཝ’ནྟི ཙ, མེ་ཏི ཙ, ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ‘སུ་ཏ’ནྟི དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཝ་ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ‘སུ་ཏ’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན མ་ཡཱ སུ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ན པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཨ་ས་མྨོ་སེ་ན པ་ན ས་ཏི་སི་དྡྷི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་ཀོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ཨེ་ཝ་ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་ཏ་ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏི, ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ན མ་ཡཱ སུ་ཏཾ, པུ་ན བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷིཾ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི. ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སོ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཙ ས་པྤུ་རི་སེ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་ནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ན་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སོ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ན ས་མྨཱ་ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་དྡ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ནོ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏ་ནྟི ས་ཝ་ན་ཡོ་གེ་ན པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ན ཧི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་སེ ཝ་ས་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཝཱ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཨི་ཙྩ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི, ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི, པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷི. ཨི་ཏི པ་ཡོ་གཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ བྷ་ཝི་ཏུ་ནྟི ཋཱ་ནེ ནི་དཱ་ནཾ ཋ་པེ་ནྟོ – ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ, ‘ཨེ་ཝ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘སུ་ཏ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཏ་བྦ་པྤ་བྷེ་ད་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ན དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ‘ཨེ་ཝ’ནྟི ཙ ཨི་དཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘སུ་ཏ’ནྟི ཨི་དཾ ས་ཝ་ན་ཡོ་ག་དཱི་པ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ – ‘‘བ་ཧཱུ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ དཱི་པེ་ནྟོ ས་ཝ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྷི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ཨ་སྶུ་ཎ་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཧི་ཏཱ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ སོ་ཏ་བྦོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ, ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏི, ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏི, དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝི་སཱ་ར་ད་སྶ ད་ས་བ་ལ་དྷ་ར་སྶ ཨཱ་ས་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནཱ་དི་ནོ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་སྶ དྷ་མྨི་སྶ་ར་སྶ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ དྷ་མྨ་དཱི་པ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝཱ པ་དེ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ ཝཱ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ས་བྦེ་སཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ཏི ཨ་སྶ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི སཱ་ས་ནེ;
ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ་མི་ཙྩེ་ཝཾ, ཝ་དཾ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི.
ཨེ་ཀནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ. ས་མ་ཡནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡས་དྡོ –
‘‘ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏི’’.
ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ – ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མ སྭེ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧) ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ཁ་ཎོ. ‘‘ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༣༥༨) ཀཱ་ལོ. ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ པ་ཝ་ན་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༣༢) ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཁོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, ཏེ བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༣༥) ཧེ་ཏུ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་མ་ཎ་མུ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༦༠) དི་ཊྛི.
‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༨) –
ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ‘‘ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༧.༩) པ་ཧཱ་ནཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. ༡༠༨) པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨི་དྷ པ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཨུ་ཏུ་མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝ་པུ་བྦ་ཎྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སཱ་ཡ་ནྷ་པ་ཋ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི-མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་མུ་ཧུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཝཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཐེ་ར་སྶ སུ་ཝི་དི་ཏཾ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན – ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ’’ ཨ་སུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, བ་ཧུ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡེ ཝཱ ཨི་མེ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ས་མ་ཡོ, ཛཱ་ཏི་ས་མ་ཡོ, སཾ་ཝེ་ག་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་མ་ཡོ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀ་ས་མ་ཡོ, མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ལ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ ས་མ་ཡཱ. ཏེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་དྭ་ཡ་ས་མ་ཡེ་སུ དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡོ, ཏེ་སུ་པི ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི (དྷ. ས. ༡) ཙ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ – ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཙ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཝི་ན་ཡེ ཙ – ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི? ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ཏྠོ, ས་མཱུ་ཧ་ཏྠོ ཙ ས་མ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ས་མ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཝི་ན་ཡེ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡོ ཧི སོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻོ, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.
ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྨི་ཉྩ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཀེ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སི, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མ་ཡཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི.
ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ, བྷུ་མྨེ་ན ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ;
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ན སོ ཨི་དྷཱ’’ཏི.
པོ་རཱ་ཎཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི – ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝཱ, ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཨེ་ས, ས་བྦ་ཏྠ བྷུ་མྨ་མེ་ཝ་ཏྠོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ག་ཝཱཏི ག་རུ. ག་རུ་ཉྷི ལོ་ཀེ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ས་བྦ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་རུ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎེ་ཧི་པི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛཾ, བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མུ་ཏྟ་མཾ;
ག་རུ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི ཙ –
‘‘བྷཱ་གྱ་ཝཱ བྷ་གྒ་ཝཱ ཡུ་ཏྟོ, བྷ་གེ་ཧི ཙ ཝི་བྷ་ཏྟ་ཝཱ;
བྷ་ཏྟ་ཝཱ ཝ་ནྟ་ག་མ་ནོ, བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ’’ཏི.
ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཏྠུ་ཀཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝོ ས་ཏྠཱ’’ཏི ས་ཏྠུ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཾ ཛ་ནཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏི.
ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་སྶ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ཀོ ད་ས་བ་ལ་དྷ་རོ ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ སོ་པི བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ ཨཱ་སཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ད་མ་ཏྟཾ ཛ་ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨེ ཙ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི.
ཨེ་ཝནྟི ཙ བྷ་ཎ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. མེ སུ་ཏནྟི སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ. བྷ་ག་ཝཱཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ ཙ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡནྟི ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཁ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༤༤) ཙ, ‘‘ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཀཱ་ར་ཎེ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ. ‘‘ཨ་དྡ་ས མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཁ་ཎེ. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༠) ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ‘‘ཨ་པི ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་པོ་དཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༡) ཝི་ཝ་རེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཝི་ཝ་རེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙ ཝི་ཝ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ གཱ་མ་ཉྩ ན་དི་ཉྩ ཡཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཾ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི, སོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ‘‘དཱི་གྷ་མ་གྒ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡ་སྶ ཧི ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་ཙི. ༢༡༨) ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ པ་ན ནཱ་ལ༹་ནྡཱ ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ.
མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིནྟི ‘མ་ཧ་ཏཱ’ཏི གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ, ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ. སོ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ གུ་ཎེ་ཧི་པི མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་ངྑྱཱ་ཡ་པི མ་ཧཱ, པ་ཉྩ་ས་ཏ་ས་ངྑྱ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ ‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ཎ་ག་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷིནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ.
པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི. མ་ཏྟཱ་ཏི པ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི – ‘‘ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི.
སུ་པྤི་ཡོ་པི ཁོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི སུ་པྤི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. པི-ཀཱ་རོ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཁོ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ས་ཉྫ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་དཱ སུ་པྤི་ཡོ་པི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ཧོ་ཏི-ས་དྡོ.
ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ནཱཏི – ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི. ས་མཱི་པ་ཙཱ་རོ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རོ སི་སྶོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. མཱ་ཎ་ཝོཏི ས་ཏྟོ་པི ཙོ་རོ་པི ཏ་རུ་ཎོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཙོ་དི་ཏཱ དེ་ཝ་དཱུ་ཏེ་ཧི, ཡེ པ་མ་ཛྫ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;
ཏེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སོ་ཙ་ནྟི, ཧཱི་ན་ཀཱ་ཡཱུ་པ་གཱ ན་རཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༢༧༡) –
ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ས་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི་པི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཙོ་རོ. ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ, ཨ་ངྒ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༣༡༦) ཏ་རུ་ཎོ ‘མཱ་ཎ་ཝོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ ས་དྡྷི་ནྟི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒེ, ཏེ་སུ ཝཱ དྭཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ. སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ-ས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཝཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཛྫ པ་རི་ཡཱ་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༣༩༨) ཧི ཝཱ་རེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏྭེ་ཝ ནཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༠༥) དེ་ས་ནཱ་ཡཾ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཁོ, ཏེ རཱ་ཛ་ཉྙ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༤༡༡) ཀཱ་ར་ཎེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི, ‘‘བ་ཧཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ཝ་ཎྞ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ – ‘‘ཡཾ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ‘སཱ་མ་གྒི་ར་སོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ན་ཏྠི ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ས་རཱུ་པོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ, ནི་བྦྷོ་གོ, ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དོ, ཛེ་གུ་ཙྪཱི, ཝེ་ན་ཡི་ཀོ, ཏ་པ་སྶཱི, ཨ་པ་ག་བྦྷོ. ན་ཏྠི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏཾ, ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ན ས་བྦ་ཉྙཱུ, ན ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ, ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ, ན ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ དོ་སཾ ནི་ནྡཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ བུ་དྡྷ་སྶ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སྶཱ་པི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨོ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏོ, དུ་པྤ་ཊི་ཝེ་དི་ཏོ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀོ, ཨ་ནུ་པ་ས་མ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ དྷ་མྨ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་སྶཱ་པི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ – ‘‘མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཀུ་ཊི་ལ་པ་ཊི་པ་ནྣོ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི པ་ན་སྶ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་ན་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, སྭཱ་ཡཾ ཨ་གྒིཾ གི་ལ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་སི་དྷཱ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ, མུ་ཊྛི་ནཱ སི་ནེ་རུཾ པ་དཱ་ལེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ, ཀ་ཀ་ཙ་ད་ནྟ་པ་ནྟི་ཡཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, པ་བྷི་ནྣ་མ་དཾ ཙ་ཎྜ་ཧ་ཏྠིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶེ་ཝ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཁོ པ་ན གཱུ་ཐཾ ཝཱ ཨ་གྒིཾ ཝཱ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟེ, སཱུ་ལཾ ཝཱ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧ་ནྟེ, ཧ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཝཱ ཝི་སཾ ཁཱ་ད་ནྟེ, ཁཱ་རོ་ད་ཀཾ ཝཱ པ་ཀྑ་ལ་ནྟེ, ན་ར་ཀ་པ་པཱ་ཏཾ ཝཱ པ་པ་ཏ་ནྟེ, ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ ཏཾ ས་བྦ་མ་ནུ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནེ་ཝ པི་ཏཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ན པུ་ཏྟོ པི་ཏུ ཀ་མྨེ་ན, ན མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟ་སྶ, ན པུ་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཡཱ, ན བྷཱ་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ཡཱ, ན བྷ་གི་ནཱི བྷཱ་ཏུ, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ, ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་མྨེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ ཁོ པ་ནཱ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ མ་དྡ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པ་དི་ས་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷོ, ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’’. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སུ་པྤི་ཡ་སྶ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞནྟི ཝ་ཎྞ-ས་དྡོ ས་ཎྛཱ་ན-ཛཱ་ཏི-རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན-ཀཱ་ར་ཎ-པ་མཱ་ཎ-གུ་ཎ-པ་སཾ་སཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ ས་པྤ་རཱ་ཛ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༤༢) ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ་ཝ སེ་ཊྛོ ཝ་ཎྞོ, ཧཱི་ནོ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༤༠༢) ཛཱ་ཏི. ‘‘པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༣༠༣) རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ.
‘‘ན ཧ་རཱ་མི ན བྷ་ཉྫཱ་མི, ཨཱ་རཱ སི་ངྒྷཱ་མི ཝཱ་རི་ཛཾ;
ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༣༤) –
ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ཏ་ཡོ པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) པ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ཀ་དཱ ས་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱ པ་ན, ཏེ ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༧༧) གུ་ཎོ. ‘‘ཝ་ཎྞཱ་ར་ཧ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༢.༡༣༥) པ་སཾ་སཱ. ཨི་དྷ གུ་ཎོ་པི པ་སཾ་སཱ་པི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཏཾ ཏཾ བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དི་ས་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ གུ་ཎཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཾ པ་སཾ་སཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཏ་ཏྠ – ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༡) ན་ཡེ་ན, ‘‘ཡེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷེ པ་ས་ནྣཱ ཨ་གྒེ ཏེ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ས་མོ ཨ་ས་མ་ས་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༡.༡༧༤) ཙ ན་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༩) ཙ ‘‘ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཝ་ཊྚུ་པ་ཙྪེ་དོ’’ཏི (ཨི་ཏི. ༩༠, ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཙ, ‘‘ཡེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡེ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ མ་གྒེ པ་ས་ནྣཱ, ཨ་གྒེ ཏེ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༩) ཙ, ‘‘ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷེ པ་ས་ནྣཱ, ཨ་གྒེ ཏེ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༤) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི པ་ན ན་ཡེ་ཧི ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཧོ་ནྟེ་ན པ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ་ན པ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཡེ ན་ཝ་ངྒཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞོ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཋཱ་ནེ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎེ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ པ་ན མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་མ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི.
ཨི་ཏི་ཧ ཏེ ཨུ་བྷོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ དྭེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶ. ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱཏི ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨ་པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་མེ་ཝ ཝི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞེ བྷཱ་སི་ཏེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, པུ་ན ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཝ་ཎྞཾ, ཨི་ཏ་རོ ཝ་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་ར་ཕ་ལ་ཀེ ཝི་ས་རུ་ཀྑ་ཨཱ་ཎིཾ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཏཾ ཨཱ་ཎིཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝཱ་དཱ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, སཱི་སཱ་ནུ་ལོ་ཀི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ? ཀ་སྨཱ ཙ སུ་པྤི་ཡོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ? ཀ་སྨཱ ཙ སོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི? བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པྤ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ནཱ་ལ༹་ནྡཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. སུ་པྤི་ཡོ་པི ཁོ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. སོ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ སུ་ལ་བྷ་བྷི་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ – ནཱ་ལ༹་ནྡཾ ག་མི་སྶཱ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ. ས་ཙེ པ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟོ གཱི་ཝཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ སོ་བྷ་མཱ་ནཾ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་མི་ཝ ཛ་ངྒ་མ་ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་རཾ.
ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཨཱ་དྷཱ་ཝ་ནྟི ཝི་དྷཱ་ཝ་ནྟི ར་ཏ་ནཱ་ཝེ་ལ༹་ར་ཏ་ན་དཱ་མ་ར་ཏ་ན་ཙུ་ཎྞ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ, པ་སཱ་རི་ཏ་ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ་ན་པ་ཊ་མི་ཝ, ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་ནི་སི་ཉྩ་མཱ་ན་མི་ཝ, ཨུ་ཀྐཱ་ས་ཏ་ནི་པཱ་ཏ་ས་མཱ་ཀུ་ལ་མི་ཝ, ནི་ར་ནྟ་ར་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་མི་ཝ ཝཱ་ཡུ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་མི་ཝ, ཨི་ནྡ་དྷ་ནུ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝི་ས་ར་ཝི་པྥུ་རི་ཏ་ཝི་ཙྪ་རི་ཏ་མི་ཝ ཙ ཏཾ ཝ་ན་ནྟ་རཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་སཱི་ཏི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནུ་ར་ཉྫི་ཏ་ཉྩ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཀ་མ་ལུ་པྤ་ལ་མི་ཝ, ས་རཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླ་མི་ཝ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ, ཏཱ་རཱ་མ་རཱི་ཙི་ཝི་ཀ་སི་ཏ་མི་ཝ, ག་ག་ན་ཏ་ལཾ སི་རི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧ་ས་ནྟ་མི་ཝ, བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི ཙ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ལཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ནྡ་མཱ་ལཱ་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་ས་སཱུ་རི་ཡ་མཱ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ས་ཀྐ་དེ་ཝ་རཱ་ཛ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ སི་རིཾ སི་རི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི་མི་ཝ. ཏ་ཉྩ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦེ་ཝ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ས་ནྟུ་ཊྛཱ པ་ཝི་ཝི་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཙོ་ད་ཀཱ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ནོ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉྙཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཀ་ཉྩ་ན་ཐ་མྦྷོ, ར་ཏྟ་པ་དུ་མ་ས་ཎྜ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝཱ, པ་ཝཱ་ལ༹་ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ མི་ག་པ་ཀྑཱི་ན་མྤི ཙ་ཀྑཱུ་ནི པཱི་ཎ་ཡ་ཏི, པ་གེ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཏ་སྨི་ཉྩ པ་ན དི་ཝ་སེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སུ་ཝ་མྨ་ཝ་མྨི་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ ཝི་ག་ཏ་དོ་སཱ ཝ་ནྟ་དོ་སཱ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊཱ ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. སོ ས་ཡཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི, ས་ཡཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སོ ཝཱི་ཏ་དོ་སེ་ཧི, ས་ཡཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧེ་ཧི, ས་ཡཾ ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷེ་ཧི, ས་ཡཾ ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ནི་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི, ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ; པ་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀེ་ས་རཾ, ཀེ་ས་ར་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཱ, ཨ་ཊྛ་ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ན་ཝུ་ཏི་ཧཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ, སེ་ན་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ, དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཧཱ་རི་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ཨ་པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་ཉྩི་ཏ་པུ་ཉྙ་བ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཡ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡེ ས་ནྟ་མཱ་ན་སེ ཨུ་པ་རི་ན་བྷེ ཋི་ཏཾ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ན་མ་སྶ་མཱ་ནེ དི་སྭཱ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་སི. སཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཛ་ད་ཎྜ་ཀེ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ་ལུ་གྒ་ཝི་ལུ་གྒ་པི་ཊྛ་ཀ་ཏི་ད་ཎྜ་མོ་ར་པི་ཉྪ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་པ་སི་བྦ་ཀ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏཱ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠཱ སོ་བྷ་ཎཱ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ པཱ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ. ཏ་སྶ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཎྞོ ཝ་ཏྟ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ས ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཙེ་ཝ པ་ཀྑ་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཙ ནི་ཙྩ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཡཱ་ཝ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནེ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ནི་སྶི་རཱི་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཀོ་ལི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་ཉྫ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ མ་ཧཱ་པ་རི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་སུ པ་ན པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ སཱ་པི ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ བྷི་ནྣཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཡཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡ་སྨཱ ནི་ཙྩ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་ཝི་སུ་གྒཱ་རཾ ཨུ་གྒི་ར་ནྟོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ་ཡ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་དྭཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི ག་ནྟུཾ, ཨ་ཏྠ་ས་མཱི་པཾ ག་ཏོ སཱུ་རི་ཡོ’’ཏི ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི.
ཏ་ཏྠ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱཏི ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཏ་རུ་ཎ་ཨ་མྦ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ‘‘ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མྤི ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ. ཏཾ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ སུ་ཡོ་ཛི་ཏ་དྭཱ་རཾ མ་ཉྫུ་སཱ ཝི་ཡ སུ་གུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏཾ ‘‘རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
སུ་པྤི་ཡོ་པི ཁོཏི སུ་པྤི་ཡོ་པི ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི ག་ནྟུཾ, བ་ཧཱུ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡོ ཙ ཨ་ཡཾ མ་གྒོ ཙོ་རེ་ཧི་པི ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཀྑེ་ཧི་པི ཝཱ་ལ༹་མི་གེ་ཧི་པི. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ས་མ་ཎ་སྶ ཙ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཧ་ནྡཱ་ཧ་མྤི ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སྭེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་དེ་ཝུ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་སི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ. པཱ་ལི༹་ཡ་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན – ‘‘ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ པ་ན སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ད་ས་བ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ ས་མ་ནྟཱ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ པ་དཱི་པཱ ཛ་ལ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ག་ཝཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡོ ཝཱ ཁི་པི་ཏ་ས་དྡོ ཝཱ ན་ཏྠི. སཱ ཧི པ་རི་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ སི་ཀྑི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྠ་རི ཙ གཱ་ར་ཝེ་ནཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཝཱ་ཏེ པ་དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ལཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཧ་ཏྠཾ ཁི་པ་ནྟི, ཀེ་ཙི པཱ་དཾ, ཀེ་ཙི ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟི, ཀེ་ཙི ནི་ལླཱ་ལི་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧཱ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཁེ་ལཱ༹, ད་ནྟེ ཁཱ་ད་ནྟཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ གྷ་རུ་གྷ་རུ་པ་སྶཱ་སི་ནོ ས་ཡ་ནྟི. སོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི ཨི་སྶཱ་ཝ་སེ་ན པུ་ན ཨ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྷི. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཎྞཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྲཱ་པི སུ་དཾ སུ་པྤི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ’’ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཏ་སྨི་མྤི, ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནནྟི བ་ཧུ་ཀཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ངྒྷོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ་ཝ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ. ཨི་དྷ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི དྭེ ཀ་ཎྞི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ན ཀ་ཏཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་པི ‘‘མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀཾ ཀ་ཎྞི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷ་པ་ནྟིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་པི ‘‘མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ནི་སཱི་ད་ན་སཱ་ལཱ ‘‘མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནནྟི ནི་ས་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནནྟི ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡཾ ས་ངྑི་ཡ་དྷ་མྨོཏི ས་ངྑི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ཐཱ, ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཀ་ཏ་མོ པ་ན སོ་ཏི? ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྡྷ་སྶ པ་བྦ་ཏཱ་རོ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ནི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་དྡ་ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ – ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་གྒ་ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་བྦྷུ་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡཾ པེ་ཏཾ ཝི་མྷ་ཡ་སྶེ་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དནྟི ཡཱ་ཝ ཙ ཨི་དཾ ཏེ་ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ…པེ… སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ. ཡོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ཏཱ, ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པི་ཏཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱ.
ཨ་པི ཙ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧི ཛཱ་ན་ཏཱ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱ. ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ཚ་ཧི ཝཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཛཱ་ན་ཏཱ, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱ. ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ག་ཏཱ་ནི་པི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཏི་ཝི་སུ་དྡྷེ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ, པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱ.
ཨ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ. ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝཱ ཛཱ་ན་ཏཱ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ པ་སྶ་ཏཱ, ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ. ས་མྨཱ སཱ་མ་ཉྩ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཐོ་མི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ ཡཱ་ཝ ཙ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི་སྶ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡ་ཉྷཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཡཱ ཙ ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘དྷཱ་ཏུ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ སཾ་ས་ནྡིཾ་སུ ས་མིཾ་སུ, ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི…པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡིཾ་སུ ས་མིཾ་སུ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ…པེ… སཾ་ས་ནྡི་སྶ་ནྟི ས་མེ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་སོ་ཝ ས་ཏྟཱ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟི, ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི…པེ… ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི ས་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ, ནཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ, ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀ་ཏཱ, ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཏཱ, ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཏཱ, ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལ་ཡ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཙ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་དི་ཏཱ, སཱ ཡཱ་ཝ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ. དྭེ་པི ནཱ་མ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ དུ་ལླ་བྷཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ ཨེ་ཀོ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མེ ཨེ་ཀོ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨི་མེ་སུ ཙཱ་པི དྭཱི་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི་སུ ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘སུ་པྤི་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ…པེ… བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི་ཧ་མེཏི ཨི་ཏི་ཧ ཨི་མེ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༤. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་མཾ ས་ངྑི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ ག་ངྒཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༤༡) ཝི་ཡ. ཀ་ཏྠ་ཙི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ས་ཧ་སྶ་སྶེ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རི་ག་ཎྷ་ནྟི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༥༢) ཝི་ཡ. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཀ་ཏི་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སུ་བྷ་དྡེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༡༣) ཝི་ཡ. ཀ་ཏྠ་ཙི དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ས་ནྡྷཱ་ན་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་གྲོ་དྷེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨི་མཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༥༤) ཝི་ཡ. ཨི་དྷ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཉྙཱ་སི? པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ, ཀི་ཙྩ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ, ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀི་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཀ་ཏཾ. སཱ་ཏྠ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ – པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ, པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩ་ནྟི.
ཏ་ཏྲི་དཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ –
བྷ་ག་ཝཱ ཧི པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ས་རཱི་ར་ཕཱ་སུ་ཀ་ཏྠ་ཉྩ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ ཏཱ་ཝ ཝི་ཝི་ཏྟཱ་ས་ནེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀ་ཀོ, ཀ་དཱ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ, གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི; ཀ་དཱ་ཙི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ མུ་དུ་ག་ཏ་ཝཱ་ཏཱ པ་ཐ་ཝིཾ སོ་དྷེ་ནྟི, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནི མུ་ཉྩ་ནྟཱ མ་གྒེ རེ་ཎུཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་པ་རེ ཝཱ་ཏཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་གྒེ ཨོ་ཀི་ར་ནྟི, ཨུ་ནྣ་ཏཱ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཱ ཨོ་ན་མ་ནྟི, ཨོ་ན་ཏཱ ཨུ་ནྣ་མ་ནྟི, པཱ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་ཝ བྷཱུ་མི ཧོ་ཏི, སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཱ་ནི པ་དུ་མ་པུ་པྥཱ་ནི ཝཱ པཱ་དེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ ས་རཱི་ར་ཏོ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་པི་ཉྫ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ཙི་ཏྲ་པ་ཊ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ པཱ་སཱ་ད་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དྷཱ་ཝ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ཝི་ཧ་ངྒཱ་ད་ཡོ ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཋི་ཏཱ་ཡེ་ཝ མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ བྷེ་རི་ཝཱི་ཎཱ་དཱི་ནི ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གཱ་ནི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི. ཏེ སུ་ནི་ཝ་ཏྠཱ སུ་པཱ་རུ་ཏཱ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ད་ས བྷི་ཀྑཱུ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱི་ས་ཏི, པ་ཉྙཱ་སཾ…པེ… ས་ཏཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཀེ་ཙི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ, ཀེ་ཙི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ; ཀེ་ཙི པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་ཝེ་དེ་ཏི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ པཱ་ད་པཱི་ཋེ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐ, དུ་ལླ་བྷོ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ལོ་ཀ་སྨིཾ, དུ་ལླ་བྷོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, དུ་ལླ་བྷཱ ས་མྤ་ཏྟི, དུ་ལླ་བྷཱ པ་བྦ་ཛྫཱ, དུ་ལླ་བྷཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏེ་སཾ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་བྦེ་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ཙི ཨ་ར་ཉྙཾ, ཀེ་ཙི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, ཀེ་ཙི པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཀེ་ཙི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནཾ…པེ… ཀེ་ཙི ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ན་ནྟི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ཨ་ཐ ས་མ་སྶཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཡཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ སུ་ནི་ཝ་ཏྠོ སུ་པཱ་རུ་ཏོ ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏི. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་ས་ཛྫ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀཱ་ལཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པ་རི་སཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ.
སོ ཨེ་ཝཾ ནི་ཊྛི་ཏ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ས་ཙེ ག་ཏྟཱ་ནི ཨོ་སི་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ག་ཏྟཱ་ནི ཨུ་ཏུཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་པི བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ མུ་ཧུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ པུ་རི་མ་ཡཱ་མཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨི་དཾ པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ.
པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ཀྑ་ར་མྤི. བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨི་དཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ.
པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཾ པ་ན ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་པུ་གྒ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ.
ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ཏོ, པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ཙ་ངྐ་མཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨི་མཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི.
ཉ་ཏྭཱ ཙ པ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཡ྄ཧཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན པཱ་ཀ་ཊཾ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ. མ་ཡི པ་ན ག་ཏེ ཨེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ, དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ པཱ་ཀ་ཊེ ཀ་ཏྭཱ, སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱུ་ཊེ་ན ན་བྷཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ དེ་སེ་སྶཱ་མི, སཱ མེ དེ་ས་ནཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶཱ་པི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ན མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི. ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན, སོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སོ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹, ཏ་ཏྠ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱིཏི བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀོ་པི བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྦ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི – ‘‘ཨ་སུ་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནོ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་མཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་ས་སྶ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨི་མཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ སཾ་སཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི’’. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ནཱ་མ བྷཱ་རོ་ཏི. ཏེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་སྶ པཱི་ཋཾ ཨ་ཏྠི, སོ ཏཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཡ་སྶ ན་ཏྠི, སོ མ་ཉྩཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ཉྫཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི་པི ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ར་ཉྙོ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཉཱ་ཎ་མཱ་ར་བྦྷ གུ་ཎཾ ཐོ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣོ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི. ཏེ ཙ་སྶ ས་བྦཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠཱཏི ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ནུ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ ནེ་ཏྠཱཏི་པི པཱ་ལི༹, ཏ་སྶཱ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ནུ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཀཱ་ཡ ནོ་ཏྠཱཏི་པི པཱ་ལི༹. ཏ་སྶཱ་པི པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱཏི, མ་མ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ སི་ཁཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐཱ་བྷ་ངྒ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཧཾ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ནི་ས་ཛྫེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡཾ བྷ་ནྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ན རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཀཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ; ཏཾ ནོ ཨི་དཱ་ནི ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཐཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡུ་ཛྫ་ལ་ཝི་མ་ལ་སཱ་དྷུ་ར་ས་ས་ལི་ལཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་མྨ་ལ་སི་ལཱ་ཏ་ལ་ར་ཙ་ན་ཝི་ལཱ་ས་སོ་བྷི་ཏ་ར་ཏ་ན་སོ་པཱ་ནཾ, ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་མུ་ཏྟཱ་ཏ་ལ་ས་དི་ས་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཀི་ཎྞ་པ་ཎྜ་ར་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ཏི་ཏྠཾ ཝི་ཡ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷི་ཏྟི་ཝི་ཙི་ཏྲ་ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་ཐཾ ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ, ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ས་མུ་སྶ་ཡ་སྶ པཱ་སཱ་ད་ཝ་ར་སྶ སུ་ཁཱ་རོ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ད་ནྟ་མ་ཡ་ས་ཎྷ་མུ་དུ་ཕ་ལ་ཀ་ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་ཝི་ན་དྡྷ་མ་ཎི་ག་ཎ་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡུ་ཛྫ་ལ་སོ་བྷཾ སོ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ལ་ཡ་ནཱུ་པུ་རཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་དྡ་ས་མྨི་སྶི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་མ་དྷུ་ར་སྶ་ར་གེ་ཧ་ཛ་ན་ཝི་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་རི་སྶ་རི་ཝི་བྷ་ཝ་སོ་བྷི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་གྷ་ར་སྶ སུ་ཁ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་ཛུ་ཏི་ཝི་སྶ་ར་ཝི་ཛྫོ་ཏི་ཏ་སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་སཱ་ལ་དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སཾ་སཱུ་ཙ་ཀ་སྶ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་སཱ་པ་དེ་ས་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ་ཏི.
༥. ཨི་དཱ་ནི – ‘‘མ་མཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. སཱ པ་ནེ་སཱ སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཡ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ཙཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ – ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ག་ཝཱ པ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི; སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟཾ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི; ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཡཱ་ནི པ་ན ‘‘པ་རི་པ་ཀྐཱ ཁོ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཧུ་ལཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཝི་ནེ་ཡྻ’’ནྟི; (སཾ. ནི. ༤.༡༢༡) ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཁ་ནྟིཾ མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི; སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི; ཏེ་སཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཀྑེ་པོ.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ, ནཱ་གཱ, སུ་པ་ཎྞཱ, ག་ནྡྷ་བྦཱ, ཨ་སུ་རཱ, ཡ་ཀྑཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ད་ཡོ དེ་ཝཱ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ – ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ནྟི; ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’. ‘‘ཀིཾ སཱུ་དྷ ཝི་ཏྟཾ པུ་རི་ས་སྶ སེ་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ-མཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟ-བྲ་ཧྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ-ས་ཀྐ་པ་ཉྷ-ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ-མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ-སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ-ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ-སཱུ་ཙི་ལོ་མ-ཁ་ར་ལོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི; ཏེ་སཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཡཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཾ, ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ, ཙ་ནྡཱུ་པ་མཾ, པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མཾ, དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཱུ་པ་མཾ, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱུ་པ་མཾ, ཕེ་ཎ་པི་ཎྜཱུ་པ་མཾ, པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱུ་པ་མ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི; ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་ཀྑེ་པེ་སུ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ? ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞེ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝ་ཎྞཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘མ་མཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ མ་མནྟི, སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ. པ་རེཏི, པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ ས་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཡེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་ནྟི ཏེ་སུ.
ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱི་དི་སེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ན་ཏི ཙི་ཏྟ་ནྟི ‘ཨཱ་གྷཱ་ཏོ’; ཀོ་པ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་ན ཨ་ཏུ་ཊྛཱ ཨ་སོ་མ་ན་སྶི་ཀཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ; དོ་མ་ན་སྶ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ན པ་རེ་སཾ ཧི་ཏཾ ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི; ཀོ་པ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི དྭེ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མེ་ན ན་ཡེ་ན མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྲ ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་ཐ ཀུ་པི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཝཱ, ཏུ་མྷཾ ཡེ་ཝ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘ཏ་ཏྲ ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་ཐཱ’ཏི ཏེ་སུ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ཀེ་སུ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞེ ཏུ་མྷེ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ ཙེ; ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘ཀུ་པི་ཏཱ’ ཀོ་པེ་ན, ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ དོ་མ་ན་སྶེ་ན. ‘ཏུ་མྷཾ ཡེ་ཝ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན ཀོ་པེ་ན, ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ་པི ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ པ་རེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རེ་སནྟི ཡེ་སཾ ཀེ་སཾ ཙི. ཀུ་པི་ཏོ ཧི ནེ་ཝ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ, ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ, ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷཾ ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་རཾ.
ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ནོ ཀོ་དྷོ, ཀོ་དྷོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པ་ནོ;
བྷ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཨ. ནི. ༧.༦༤);
ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཝ་ཎྞེ མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ་ཧཱིཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་ཎྞེ ཏུ་མྷེ་ཧི. ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏ་བྦནྟི ཡཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ན ས་བྦ་ཉྙཱུ, དྷ་མྨོ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏོ, ས་ངྒྷོ དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ན ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཨི་ཏི པེ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏ་ཙྪཾ, ‘ན་ཏྠི ཙེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སུ’, ‘ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི’, ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཡེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ, ཏ་ཏྲ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ པ་ཋ་མ་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཝ་ཎྞེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ས་བྦ་ཏྠ. ཡ་དི ཧི ‘‘ཏྭཾ དུ་སྶཱི་ལོ, ཏ་ཝཱ་ཙ་རི་ཡོ དུ་སྶཱི་ལོ, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཝཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞོ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨོ་ཊྛོ་སི, གོ་ཎོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
༦. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་མཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རེ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་རེཏི ཡེ ཀེ་ཙི པ་ས་ནྣཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ. ཨཱ་ན་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡོ, པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་མ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟ་ནྟི? ཙེ་ཏ་སོཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པྤི་ལཱ་པ་ན་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དྷཱ་པི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ – ‘‘ཏ་ཏྲ ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་དྷཱ་པི ཏུ་མྷཾ ཡེ་ཝ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོཏི ཏེ་ན ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི;
ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི སཱ པཱི་ཏི, ཀ་སི་ཎེ་ནཱ་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ.
དྷ་མྨོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི;
ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི སཱ པཱི་ཏི, ཀ་སི་ཎེ་ནཱ་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ.
ས་ངྒྷོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝ་ཏི ཡཱ པཱི་ཏི;
ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི སཱ པཱི་ཏི, ཀ་སི་ཎེ་ནཱ་པི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶཱ’’ཏི ཙ.
‘‘ཡེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷེ པ་ས་ནྣཱ, ཨ་གྒེ ཏེ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི. ས་ཙྩཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཨི་དྷ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་དི་སཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ་པི ཡཱ་ཝ བུ་དྡྷོ ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཏཱ་ཝ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟེ་ན པ་ན བྲ་ཧྨ་ད་ཎྜེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏོ ཏཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏཱ པཱི་ཏི. ལོ་བྷོ ཙ ཀོ་དྷ་ས་དི་སོ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ལུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷཾ ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ལོ་བྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་རཾ.
ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ནོ ལོ་བྷོ, ལོ་བྷོ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཀོ་པ་ནོ;
བྷ་ཡ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ནཱ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༨༨);
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཀུ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ལུ་དྡྷོ་པི ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝཱ་རེ པ་ནཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, དྷ་མྨོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, ས་ངྒྷོ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྭཱ ན ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷཱུ་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཙྪཾ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ, ཨི་ཏི་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ; དྷ་མྨོ ཨི་ཏི་པི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, ཨི་ཏི་པི ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ; ས་ངྒྷོ ཨི་ཏི་པི སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨི་ཏི་པི ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་ནཱ་པི ས་ཙེ སཱི་ལ་ཝཱ, ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘ཏྭཾ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི…པེ… ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི པུ་ཊྛེ་ནཱ་པི ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ ཙེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱ་ས་ན་སྶ ཙ ཨ་མོ་གྷ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི? ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨཱ་བ་དྡྷཾ ཝ་ཎྞེ་ན ཙ ཨ་ཝ་ཎྞེ་ན ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཎྞོ – ‘‘ཨི་ཏི པེ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་ཏི པེ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪ’’ནྟི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཝི་ཡ ནི་ཝ་ཏྟོ. ཝ་ཎྞོ པ་ན བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨི་ཏི པེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. སོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་ཝ་ཎྞོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝ་ཎྞོ ཙ. ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨུ་པ་རི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀནྟི པ་རི་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཏྟཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་པྤཾ མ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ. ཨོ་རཾ མ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ. སཱི་ལ་མེ་ཝ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ, པ་ནེ་ཏཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ’ ནཱ་མ ཡེ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ན་ནུ ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཡོ་གི་ནོ ཨ་གྒ་ཝི་བྷཱུ་ས་ནཾ? ཡ་ཐཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘སཱི་ལཾ ཡོ་གི་སྶ’ལ་ངྐཱ་རོ, སཱི་ལཾ ཡོ་གི་སྶ མ་ཎྜ་ནཾ;
སཱི་ལེ་ཧི’ལ་ངྐ་ཏོ ཡོ་གཱི, མ་ཎྜ་ནེ ཨ་གྒ་ཏཾ ག་ཏོ’’ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཙ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་ས་ཏེ་སུ སཱི་ལཾ མ་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ‘ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ་སྶཾ མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’ཏི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༥) ཙ.
‘‘ཀི་ཀཱི་ཝ ཨ་ཎྜཾ, ཙ་མ་རཱི་ཝ ཝཱ་ལ་དྷིཾ;
པི་ཡཾ་ཝ པུ་ཏྟཾ, ན་ཡ་ནཾ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀཾ.
ཏ་ཐེ་ཝ སཱི་ལཾ, ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ;
སུ་པེ་ས་ལཱ ཧོ་ཐ, ས་དཱ ས་གཱ་ར་ཝཱ’’ཏི ཙ.
‘‘ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི;
ན ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་གྒ་ར་མ་ལླི་ཀཱ ཝཱ.
ས་ཏ་ཉྩ ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི;
ས་བྦཱ དི་སཱ ས་པྤུ་རི་སོ པ་ཝཱ་ཡ་ཏི.
ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་ག་རཾ ཝཱ་པི, ཨུ་པྤ་ལཾ ཨ་ཐ ཝ་སྶི་ཀཱི;
ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ག་ནྡྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ.
ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨ་ཡཾ ག་ནྡྷོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཏ་ག་ར་ཙ་ནྡ་ནཾ;
ཡོ ཙ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ག་ནྡྷོ, ཝཱ་ཏི དེ་ཝེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མོ.
ཏེ་སཾ ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནཾ;
ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, མཱ་རོ མ་གྒཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཙ. (དྷ. པ. ༥༧);
‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡཾ;
ཨཱ་ཏཱ་པཱི ནི་པ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, སོ ཨི་མཾ ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ’’ནྟི ཙ. (སཾ. ནི. ༡.༢༣);
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཀེ་ཙི བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ; ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༥༠) ཙ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་ས་ཏེ་སུ སཱི་ལཾ མ་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏཾ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ཏི? ཨུ་པ་རི གུ་ཎེ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ. སཱི་ལ་ཉྷི ས་མཱ་དྷིཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་རི་མཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མཾ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷིཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར – དྭཱ་རེ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པེ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་མ་དྡ་ནཾ – ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི…པེ… ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ས་རཱི་ར་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཱ ར་སྨི་ཡོ པུ་རི་མཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ཡ ཡ་མ་ཀ་ཡ་མ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
དྭི་ནྣ་ཉྩ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ ལ་ཧུ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ ཙ, ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ པ་ན ར་སྨི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ.
ནཱི་ལ་ར་སྨི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱི་ཏ་ར་སྨི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ར་སྨི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཾ, ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ སེ་ཡྻཾ ཝཱ ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མྤི སཱི་ལ་སྶ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་བྦཾ ས་མཱ་དྷི་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷིཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཡཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རཱི་ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མྨ ཨ་ནོ་མཱ་ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ, ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི པ་དྷཱ་ན་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མེ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ པ་ཀྑི་ཏྟ་དི་བྦོ་ཛཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་ཏྠ་དུ་མ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་གེ ཋི་ཏོ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ, ཏི་ས་ནྡྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ, ཙུ་དྡ་ས་ཧ་ཏྠ་པ་ལླ་ངྐ་ཝ་ར་ག་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱི་ཋེ ཋ་པི་ཏཾ ར་ཛ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ས་ཧ་ཏྠཾ བོ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, ཨུ་པ་རི མ་ཎི་ཚ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ་ཡ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞེ ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཝཱ་ལ༹་ས་དི་སེ་སུ བོ་དྷི་ཨ་ངྐུ་རེ་སུ པ་ཏ་མཱ་ནེ་སུ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ, པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ, པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ན་མཱ་ཙི་ཎྞེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ, མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཨི་ད་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཾ. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.