མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱི་ལཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནེ་ཀེ བྷོ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནཱིཏི ཀ་མྨ་ཉྩ ཕ་ལ་ཉྩ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ར་ལོ་ཀ་ཉྩ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནི. ‘ཨ་ཡཾ མེ ཉཱ་ཏཱི’ཏི ཝཱ, ‘མི་ཏྟོ’ཏི ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཝཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ནྟི ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ན དི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ནི ཧི ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱིཏི དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི སེ་ཝ་མཱ་ནཱ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཀ་ཏ་མོ སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, ཡ་སྶ ས་མཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཧ་ལི་དྡི, སི་ངྒི་ཝེ་རཾ, ཝ་ཙཱ, ཝ་ཙ་ཏྟཾ, ཨ་ཏི་ཝི་སཱ, ཀ་ཊུ་ཀ་རོ་ཧི་ཎཱི, ཨུ་སཱི་རཾ, བྷ་དྡ་མུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨ་སྶ་ཏྠོ, ནི་གྲོ་དྷོ, པི་ལ་ཀྑོ, ཨུ་དུ་མྦ་རོ, ཀ་ཙྪ་ཀོ, ཀ་པི་ཏྠ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ, ན་ལོ༹, ཝེ་ལཱུ༹་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨ་ཛྫ་ཀཾ, ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀཾ, ཧི་རི་ཝེ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. བཱི་ཛ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཎྞཾ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ རུ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཝི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠ་མེ་ཝ ‘‘བཱི་ཛ་གཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ན ཨ་ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨ་སུ་ཀྑཾ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, བཱི་ཛ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༢. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གནྟི ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཱ ཀ་ཐཱ, ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ལླེ་ཁ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནྣཾ ཨ་ཛྫ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་པ་ར་ཛྫུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཾ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ཏེ་ཧི ལ་དྡྷཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ལླེ་ཁོ པ་ན ན ཧོ་ཏི.
པཱ་ན་ས་ནྣི་དྷི་མྷིཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི, ཡཱ་ནི ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ.
ཝ་ཏྠ་ས་ནྣི་དྷི་མྷི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟུ་ཊྛེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཡ་སྶ པ་ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, སོ ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ག་ཏོ, ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙཱི་ཝ་རེ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ཙི་སུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཛི་ཎྞེ པུ་ན ཨཱི་དི་སཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི.
ཡཱ་ན་ས་ནྣི་དྷི་མྷི ཡཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝ་ཡ྄ཧཾ, ར་ཐོ, ས་ཀ་ཊཾ, ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཱ, སི་ཝི་ཀཱ, པཱ་ཊ་ངྐཱི་ཏི; ནེ་ཏཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཡཱ་ནཾ. ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧི ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི, ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ དྭེ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ས་ངྒྷཱ་ཊཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཛི་ཎྞེ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི.
ས་ཡ་ན་ས་ནྣི་དྷི་མྷི ས་ཡ་ན་ནྟི མ་ཉྩོ. ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀོ ག་བྦྷེ, ཨེ་ཀོ དི་ཝཱ་ཋཱ་ནེ་ཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ དྭེ མ་ཉྩཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦོ; ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི.
ག་ནྡྷ་ས་ནྣི་དྷི་མྷི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ཎྜུ་ཀ་ཙྪུ་ཚ་ཝི་དོ་སཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ཏི ག་ནྡྷཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏེ ག་ནྡྷེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ, དྭཱ་རེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལི་གྷ་ར་དྷཱུ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘པུ་ན རོ་གེ ས་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི ཙ ཧོ་ཏི, ས་ལླེ་ཁ་ཉྩ ཀོ་པེ་ཏི.
ཨཱ་མི་སནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ – ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་མུ་གྒ་མཱ་ས་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ལོ་ཎ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝ་ལླཱུ་ར་ས་པྤི་ཏེ་ལ་གུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. སོ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཡཱ་གུཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, ཨུ་ད་ཀ་ཀ་དྡ་མེ དུ་ཀྑཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ, ག་ཙྪ ཨ་སུ་ཀཾ ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི; ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི – ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི, ‘‘དུ་པྤ་ཝེ་སོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཱ་ནི གཱ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏེ – ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཉྩ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ་པི མ་ནཱ་པཾ མ་ནཱ་པཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏོ་པི མ་ནཱ་པཾ མ་ནཱ་པཾ གཱི་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་མྤི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘‘བྷི་ཀྑུ མུ་ཎྜ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ན ས་མ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་མི་ས་ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹, ཨེ་ཀོ གུ་ལ༹་པི་ཎྜོ, ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ས་པྤཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི ཝོ་རོ་པེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཙ ཡ་དེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ པ་ན བ་ཧུཾ ཋ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ནྣི་དྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙ་ཏུ་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ‘‘ཨི་དཾ མེ ཨ་ཛྫ ཝཱ སྭེ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཋ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
༡༣. ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནེ་སུ ན་ཙྩཾ ནཱ་མ ཡཾ ཀི་ཉྩི ན་ཙྩཾ, ཏཾ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ་པི གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྷི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི.
པེ་ཀྑནྟི ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཾ. ཨ་ཀྑཱ་ནནྟི བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དི་ཀཾ. ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ཎི་སྶ་རནྟི ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹ཾ, པཱ་ཎི་ཏཱ་ལ༹་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝེ་ཏཱ་ལ༹ནྟི གྷ་ན་ཏཱ་ལ༹ཾ, མ་ནྟེ་ན མ་ཏ་ས་རཱི་རུ་ཊྛཱ་པ་ན་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. ཀུ་མྦྷ་ཐཱུ་ཎནྟི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨ་མྦ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ལ༹ཾ, ཀུ་མྦྷ་ས་དྡ་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. སོ་བྷ་ན་ཀནྟི ན་ཊཱ་ནཾ ཨ་བྦྷོ་ཀྐི་ར་ཎཾ, སོ་བྷ་ན་ཀ་རཾ ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཎྜཱ་ལནྟི ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་ཀཱི་ལཱ༹, ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ནཾ སཱ་ཎ་དྷོ་ཝ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཝཾ་སནྟི ཝེ་ལུ༹ཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནཾ.
དྷོ་ཝ་ནནྟི ཨ་ཊྛི་དྷོ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཀི་ར ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ན ཛྷཱ་པེ་ནྟི, ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱི་ནི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྡྷེ་ཧི མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཏེ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སུ་རཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟཱ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཀྑི་ཎེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཨ་ཊྛི་དྷོ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ཨ་ནྣ་མྤི པཱ་ན་མྤི ཁ་ཛྫ་མྤི བྷོ་ཛྫ་མྤི ལེ་ཡྻ་མྤི པེ་ཡྻ་མྤི ན་ཙྩ་མྤི གཱི་ཏ་མྤི ཝཱ་དི་ཏ་མྤི. ཨ་ཏྠེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷོ་ཝ་ནཾ, ནེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༠༧). ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ཨི་ནྡ་ཛཱ་ལེ་ན ཨ་ཊྛི་དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཧ་ཏྠི་ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ, ན ཏེ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ, ན ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་བྦུ་དྡྷནྟི མ་ལླ་ཡུ་དྡྷཾ. ཨུ་ཡྻོ་དྷི་ཀནྟི ཡ་ཏྠ ས་མྤ་ཧཱ་རོ དི་སྶ་ཏི. བ་ལ་གྒནྟི བ་ལ་ག་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧནྟི སེ་ནཱ་ནི་ཝེ་སོ, ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན སེ་ནཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. ཨ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ནནྟི – ‘‘ཏ་ཡོ ཧ་ཏྠཱི པ་ཙྪི་མཾ ཧ་ཏྠཱ་ནཱི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༣༢༤) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱི་ཀ་སྶ ད་སྶ་ནཾ.
༡༤. པ་མཱ་དོ ཨེ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཛཱུ་ཏ་ཉྩ ཏཾ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཛཱུ་ཏ་པྤ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ པ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་པ་དཾ ད་ས་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཊྛ་པ་ད་ད་ས་པ་དེ་སུ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཀཱི་ལ༹་ནཾ. པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཐནྟི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནཱ་ནཱ་པ་ཐ་མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, པ་ཐཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ནཾ. ས་ནྟི་ཀནྟི ས་ནྟི་ཀ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཋ་པི་ཏཱ སཱ་རི་ཡོ ཝཱ ས་ཀྑ་རཱ་ཡོ ཝཱ ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟཱ ན་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ནྟི ཙ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི ཙ, ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཙི ཙ་ལ་ཏི, པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀཱི་ལཱ༹་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཁ་ལི་ཀནྟི ཛཱུ་ཏ་ཕ་ལ་ཀེ པཱ་ས་ཀ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ. གྷ་ཊི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ར་སྶ་ད་ཎྜ་ཀཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ. ས་ལཱ་ཀ་ཧ་ཏྠནྟི ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ མ་ཉྫི་ཊྛི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པི་ཊྛོ་ད་ཀེ་ན ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་ཧ་ཏྠཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཏཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཀཱི་ལ༹་ནཾ. ཨ་ཀྑནྟི གུ་ལ༹་ཀཱི་ལཱ༹. པ་ངྒ་ཙཱི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཎྞ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ, ཏཾ དྷ་མ་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ཝ་ངྐ་ཀནྟི གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ན་ངྒ་ལཾ. མོ་ཀྑ་ཙི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱི་ལཱ༹, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ ད་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙི་ངྒུ་ལི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཙ་ཀྐཾ. པ་ཏྟཱ་ལ༹ྷ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཎྞ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཏཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་ནི མི་ན་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. ར་ཐ་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་ར་ཐཾ. དྷ་ནུ་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་དྷ་ནུ་མེ་ཝ. ཨ་ཀྑ་རི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝཱ པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཀཱི་ལཱ༹. མ་ནེ་སི་ཀཱ ནཱ་མ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱི་ལཱ༹. ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཁུ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཡཾ ཡཾ ཝ་ཛྫཾ, ཏཾ ཏཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཀཱི་ལཱ༹.
༡༥. ཨཱ་ས་ནྡིནྟི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ས་ནཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. པ་ལླ་ངྐོཏི པཱ་དེ་སུ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. གོ་ན་ཀོཏི དཱི་གྷ་ལོ་མ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཛ་ཝོ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཀི་ར ཏ་སྶ ལོ་མཱ་ནི. ཙི་ཏྟ་ཀནྟི ཝཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. པ་ཊི་ཀཱཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡོ སེ་ཏ་ཏྠ་ར་ཎོ. པ་ཊ་ལི་ཀཱཏི གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ. ཡོ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་པ་ཏྟོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པུ་ཎྞཱ ཏཱུ་ལི་ཀཱ. ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ. ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཀེ་ཙི ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཊྚི་སྶནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏ་མེ་ཝ ཀོ་སི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀུ་ཏྟ་ཀནྟི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ནཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ན་ཡོ་གྒཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རཾ ཨ་སྶ་ཏྠ་རནྟི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་པི་ཊྛཱི་སུ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཨ་ཏྠ་ར་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ར་ཐ་ཏྠ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱིཏི ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧི མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པ་ཝེ་ཎཱི. ཀ་ད་ལཱི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཀ་ད་ལཱི་མི་ག་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ; ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཀི་ར སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་རི ཀ་ད་ལཱི་མི་ག་ཙ་མྨཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ སི་བྦེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དནྟི ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དེ་ན, ཨུ་པ་རི་བ་དྡྷེ་ན ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཏ་ཝི་ཏཱ་ན་མྤི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ས་ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནནྟི སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི མ་ཉྩ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ར་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་དུ་མ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཝཱ, ས་ཙེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ, ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ཉྩེ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. ཨཱ་ས་ནྡཱི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ནྡི་ཡཱ པཱ་དེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཝཱ་ལེ༹ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ཏཱུ་ལི་ཀཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷུ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧).
༡༦. ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷོ དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ན་སྶ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨུ་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ པ་ན དཱ་ར་ཀེ ཨཱུ་རཱུ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཨཱུ་རུ་ནཱ་བྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ པ་རི་མ་དྡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་རི་མ་དྡ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ནྷཱ་པ་ནནྟི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ནྷཱ་པ་ནཾ. ས་མྦཱ་ཧ་ནནྟི མ་ཧཱ་མ་ལླཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ. ཨཱ་དཱ་སནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་དཱ་སཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྫ་ནནྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཉྫ་ན་མེ་ཝ. མཱ་ལཱཏི བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ ཝཱ ཨ་བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ ཝཱ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ. མུ་ཁ་ཙུ་ཎྞཾ མུ་ཁ་ལེ་པ་ནནྟི མུ་ཁེ ཀཱ་ལ༹་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀ་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ ཙ་ལི་ཏེ སཱ་ས་པ་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན དོ་སེ ཁཱ་དི་ཏེ ཏི་ལ་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན ལོ་ཧི་ཏེ ས་ནྣི་སི་ནྣེ ཧ་ལི་དྡི་ཀ་ཀྐཾ དེ་ནྟི, ཏེ་ན ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷེ མུ་ཁ་ཙུ་ཎྞ་ཀེ་ན མུ་ཁཾ ཙུ་ཎྞེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཧ་ཏྠ་བ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཧ་ཏྠེ ཝི་ཙི་ཏྲ་ས་ངྑ་ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ས་བྦ་མྤི ཧ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པ་རེ སི་ཁཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཙཱི་ར་ཀ་མུ་ཏྟ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟི; ཏཾ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པ་རེ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ད་ཎྜཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ཨོ་ལ་གྒི་ཏཾ; ཨ་པ་རེ ཀ་ཎྞི་ཀ་ར་ཏ་ན་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ་སཾ ཨ་ཏི་ཏི་ཁི་ཎཾ ཨ་སིཾ, པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་སི་བྦི་ཏཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཚ་ཏྟཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ མོ་ར་པི་ཉྪཱ་དི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ, ཀེ་ཙི ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་ཡཱ་མཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཀེ་ས་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མེ་གྷ་མུ་ཁེ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཾ ཝི་ཡ ན་ལཱ་ཊེ ཨུ་ཎྷཱི་ས་པ་ཊྚཾ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཙཱུ་ལཱ༹་མ་ཎིཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཙཱ་མ་ར་ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནིཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༧. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙོ་ར་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ. ཏེ་སུ ཨ་སུ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི. སོ་པི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཁ་ཡཾ ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཙོ་རེ་སུ མཱུ་ལ་དེ་ཝོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, མེ་གྷ་མཱ་ལོ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ་སཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཧོ སཱུ་རཱ་ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཡུ་དྡྷེ་པི བྷཱ་ར་ཏ་ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨ་སུ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མཱ་རི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་དྡྷོ་ཏི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཏེ་པི ནཱ་མ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཨ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྡྷ་ཝ་ནྟཾ ར་ས་ཝ་ནྟཾ ཕ་སྶ་ས་མྤ་ནྣཾ ཁཱ་དི་མྷ བྷུ་ཉྫི་མྷཱ་ཏི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ས་ཡ་ནཾ མཱ་ལཾ ག་ནྡྷཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ད་མྷ, ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་མྷཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྲེ་ཧི ཡཱ་ནེ་ཧི ཝི་ཙ་རི་མྷཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་པི ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཁ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ད་མྷཱ’’ཏི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གཱ་མ་ཀ་ཐཱ་པི སུ་ནི་ཝི་ཊྛ་དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛ་སུ་བྷི་ཀྑ་དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་ག་མ་ན་ག་ར་ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཱ་པི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ར་ཀ་ཐཱ་པི ‘ན་ནྡི་མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཡོ་དྷོ སཱུ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི ཁ་ཡཾ ག་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་སི་ཁཱ་ཀ་ཐཱ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ ཝི་སི་ཁཱ སུ་ནི་ཝི་ཊྛཱ དུ་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ, ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཀ་ཐཱ ཝཱ, སཱ་པི ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ན་ཙྩི་ཏུཾ གཱ་ཡི་ཏུཾ ཚེ་ཀཱ’’ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི; ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་བྦ་པེ་ཏ་ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ས་དི་སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱཏི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཱ. ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཀེ་ན ནི་མྨི་ཏོ, ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ ནི་མྨི་ཏོ. ཀཱ་ཀོ སེ་ཏོ, ཨ་ཊྛཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཏྟཱ; བ་ལཱ་ཀཱ ར་ཏྟཱ. ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ར་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏ་ཎྜ་ས་ལླཱ་པ་ཀ་ཐཱ.
ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ ཀ་སྨཱ ས་མུ་དྡོ སཱ་ག་རོ? སཱ་ག་ར་དེ་ཝེ་ན ཁ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱ་ག་རོ. ཁ་ཏོ མེ་ཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ས་ཡཾ ནི་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་མུ་དྡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡ་ན་ཀ་ཐཱ. བྷ་ཝོཏི ཝུ་ཌྜྷི. ཨ་བྷ་ཝོཏི ཧཱ་ནི. ཨི་ཏི བྷ་ཝོ, ཨི་ཏི ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ.
༡༨. ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱཏི ཝི་གྒ་ཧ་ཀ་ཐཱ, སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཧི་ཏཾ མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཧི་ཏཾ སི་ལི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཏེཏི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏཾ ཨ་སི་ལི་ཊྛཾ. ཨ་དྷི་ཙི་ཎྞཾ ཏེ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན སུ་པྤ་གུ་ཎཾ, ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་རོ་པི་ཏོ ཏེ ཝཱ་དོཏི མ་ཡཱ ཏ་ཝ དོ་སོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ. ཙ་ར ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ཡཱཏི དོ་ས་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཙ་ར, ཝི་ཙ་ར; ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦེ་ཋེ་ཧི ཝཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་སཱིཏི ཨ་ཐ ས་ཡཾ པ་ཧོ་སི, ཨི་དཱ་ནི་མེ་ཝ ནི་བྦེ་ཋེ་ཧཱི་ཏི.
༡༩. དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་དྷ ག་ཙྪཱཏི ཨི་ཏོ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ. ཨ་མུ་ཏྲཱ་ག་ཙྪཱཏི ཏ་ཏོ ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ. ཨི་དཾ ཧ་རཱཏི ཨི་ཏོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧ་ར. ཨ་མུ་ཏྲ ཨི་དཾ ཨཱ་ཧ་རཱཏི ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཨཱ་ཧ་ར. ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ན ཨི་དཾ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ གི་ཧཱི་སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༠. ཀུ་ཧ་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཀུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཀུ་ཧ་ཡ་ནྟི, ཝི་མྷཱ་པ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་ཧ་ཀཱ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ལ་པ་ནྟཱི་ཏི ལ་པ་ཀཱ. ནི་མི་ཏྟཾ སཱི་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ནེ་མི་ཏྟི་ཀཱ. ནི་པྤེ་སོ སཱི་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ནི་པྤེ་སི་ཀཱ. ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ནྟི མ་གྒ་ནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱི་ཏི ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་སི་ཏཱ་རོ. ཀུ་ཧ་ནཱ, ལ་པ་ནཱ, ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ, ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ, ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་ནེ་ཏཱ ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་ཀཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ སཱི་ལ་ནི་དྡེ་སེ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱི་ལཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི.