༡. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ དེ་སི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཙྩ་ཡ་མ་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ དེ་སི་ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་བྷེ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ – པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ; ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ; ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ; དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ’’ནྟི པ་ད་སོ་དྷ་ན་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཏ་ཡོ་པི ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་སྶ ས་ངྑཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ. ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ, ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༣; སཾ. ནི. ༤.༣༤༨ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་ངྑ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ. ཀེ་ན ས་ངྑ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཀཱ་ཡེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝཱ་ཏོ ཝི་ཡ བྷ་སྟཱ་ཡ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ངྑ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཀཱ་ཡ་སྶ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ་ཙཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༣; སཾ. ནི. ༤.༣༤༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ. ཀིཾ ས་ངྑ་རོ་ཏི? ཝ་ཙིཾ. ཝ་ཙི་ཡཱ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་དྭ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༣; སཾ. ནི. ༤.༣༤༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ས་ངྑ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ. ཀེ་ན ས་ངྑ་རི་ཡ་ཏི? ཙི་ཏྟེ་ན. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢-༧. ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོཏི པ་ད་སོ་དྷ་ན་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ ཏཱི་ཎི, པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཚ ཡ་མ་ཀཱ་ནི. པ་ད་སོ་དྷ་ན་མཱུ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ ཚ, པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཚཱ་ཏི དྭཱ་ད་ས ཡ་མ་ཀཱ་ནི. སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་ཝཱ་རེ པ་ན ཡ་ཐཱ སུ་དྡྷ་ཁ་ནྡྷ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ ‘‘རཱུ་པཾ ཁ་ནྡྷོ, ཁ་ནྡྷཱ རཱུ་པཾ; ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་མ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀཱ་ཡོ ས་ངྑཱ་རོ, ས་ངྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི དྭེ, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཏཱི་ཎི, པ་ཊི་ལོ་མེ ཏཱི་ཎཱི་ཏི ས་བྦཱ་ནི་པི སུ་དྡྷི་ཀ་ཝཱ་རེ ཚ ཡ་མ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? སུ་དྡྷི་ཀ་ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཁ་ནྡྷ་ཡ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘རཱུ་པཾ ཁ་ནྡྷོ, ཁ་ནྡྷཱ རཱུ་པཾ, ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི སུ་དྡྷི་ཀ་ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘‘ཀཱ་ཡོ ས་ངྑཱ་རོ, ས་ངྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ན་ཏྠི. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི པ་ན དྭཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་སྶཱ་སོ ཝཱ པ་སྶཱ་སོ ཝཱ་ཏི སུ་དྡྷི་ཀ་ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཡོ ས་ངྑཱ་རོ, ས་ངྑཱ་རཱ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཙི་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་ཝཱ་རོ ཧེ་ས. པ་ད་སོ་དྷ་ནེ པ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཏྠེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ སོ ན་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ཧི, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ཧི, ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ ཡ་མ་ཀཱ་ནི ཡུ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏཱི་ཎེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ ཏཱི་ཎི, པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཚ ཡ་མ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ར་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨-༡༨. ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ པ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཏཱ་ཝ ཡ་སྨཱ ན ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ་ཝ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨཱ ནོཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ. པ་ཊི་ལོ་མེ ན ཀཱ་ཡོ ན ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཡོ ན ཀཱ་ཡོ སོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ན ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ་ཡེ་ཝ པ་ནེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སེ་སནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ སེ་ས་ས་ངྑཱ་ར་དྭ་ཡ་མེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ན སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཎྞ་ཏྟི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ, ན ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ.