༣. ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་སེ – དུ་སྶཱི་ལོཏི ནི་སྶཱི་ལོ. པཱ་པ་དྷ་མྨོཏི ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨོ. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ, སེ་ས་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་དྡྷ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ; ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་སུ་ཙཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ས་ངྐཱ་ཡ པ་རེ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ དི་སྭཱ ‘ཨི་དཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ – སཱ་ས་ངྐ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཧི དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ མ་ནྟ་ཡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘ཨི་མེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟི, ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ངྐ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོཏི ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ས་མ་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘ས་མ་ཎོ ཨ་ཧ’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙོ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོཏི ཨ་ཉྙེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ སུ་པཱ་རུ་ཏེ སུ་མྦྷ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟེ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷ་ནྟོ. ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏཱིཏི པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ, ནི་གྒུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གུ་ཎ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཏི་ནྟོ. ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ས་མྦུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ག་ཏཾ ཀ་ས་ཊ་ཨུ་ད་ཀཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སཱ་ས་ནེ དུ་སྶཱི་ལོ ནཱ་མ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཀ་ས་ཊ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ. ཏ་སྨཱ ཀ་ས་མྦུ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ན ཧོ་ཏི? ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ’ཏི སུ་ཏྭཱ་པི, ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨ་པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི སོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’ཏི སུ་ཏྭཱ་པི, ཡ་སྨིཾ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི སོ སཱི་ལ་ཝཱ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡ’ནྟི ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་སཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་རཱ་སོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩༢. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཧོ་ཏི? ཡ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཐི་ར་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི, སོ ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’ཏི སུ་ཏྭཱ་ཝ ཡ་སྨིཾ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཐི་ར་ཏྟཱ – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་སཾ་སོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་སཾ་ས་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་སཾ་སོ.
༩༣. ཡཱ ཧི་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཡཱ ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པུ་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟཱ་སཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ, ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ དྭི་ནྣཾ ར་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི སོ ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’ཏི སུ་ཏྭཱ, དྭི་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མཱ་ཧ་མྤི སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’ནྟི ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་སཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏཱ་སོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༩༤. གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མ་ནི་དྡེ་སེ – ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཏེ གི་ལཱ་ནཱུ་པ་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཡོ གི་ལཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནཱིཏི ཧི་ཏཱ་ནི ཝུ་དྡྷི་ཀ་རཱ་ནི. པ་ཏི་རཱུ་པནྟི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ. ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪེ་ན ཝཱ་ཏཱ་པ་མཱ་རཱ་དི་ནཱ རོ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནི་ཊྛ་པྤ་ཏྟོ གི་ལཱ་ནོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཁི་པི་ཏ་ཀ་ཙྪུ་ཏི་ཎ་པུ་པྥ་ཀ་ཛ་རཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་བཱ་དྷོ ཀ་ཐི་ཏོ.
ལ་བྷ་ནྟོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ནོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡེ་སཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ་ན ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་པི ཏེ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཏི་རཱུ་པོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་མ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཎྜི་ཏོ ད་ཀྑོ ཨ་ན་ལ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོཏི ‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན དཱ་ཏ་བྦོ’ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཏ་སྨི་ཉྷི གི་ལཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཙ ཨི་མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐཱ’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་ཝ པ་ན ཏེ ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི, ཏཱ་ཝ གི་ལཱ་ན་སྶ ཙ ཏེ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ཡེ་ན་ཏྠོ ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ. ཨ་ཉྙེ་པི གི་ལཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་ཏ་རེ་པི དྭེ གི་ལཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཡོ་པི ཧི ནི་ཊྛ་པྤ་ཏྟ་གི་ལཱ་ནོ, སོ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ས་ཙེ མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒེ་ཡྻུཾ, ཕཱ་སུ་ཀཾ མེ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཁོ པ་ན མཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱི’ཏི མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ. པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨཱི་དི་སོ’ཏི སོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ མེ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན བྱཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ལ་བྷ་ནྟོ་པི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ ཝི་ནཱ་པི བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཀ་བྱཱ་དྷི བྷེ་ས་ཛྫེ ཀ་ཏེ ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཏ་ཏོ སོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཉྙེ་པི གི་ལཱ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ནེ་ཝ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ནེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི. ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ མ་གྒ་ནི་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ད་པ་ར་མོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ག་ཧི་ཏོ སཱ་ས་ནེ ནཱ་ལ༹་ཀ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སོ. བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎོ ཙ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ན ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ. ནེ་ཡྻོ པ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱཏི མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོཏི ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི དྷ་མྨོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པ་ད་པ་ར་མ་སྶ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟོ་པི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟོ་པི ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི; སོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ན ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི, ལ་བྷ་ནྟོ པ་ན ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་དི་ཊྛ་པྤ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡེ་ཝ.
༩༨. གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་སུ – ས་བྷ་གྒ་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ. པ་རི་ས་གྒ་ཏོཏི གཱ་མ་པ་རི་སཱ་ཡ ཋི་ཏོ. ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོཏི དཱ་ཡཱ་དཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ. པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོཏི སེ་ཎཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ. རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཋི་ཏོ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཱི་ཏོ. ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ་ཏི ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏོ. ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་སཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཝཱ དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ. ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་མི་སནྟི ལཱ་བྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀི་ཉྩི་ཀྑནྟི ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཏྟི་ར་ཝ་ཊྚ་ཀ་ས་པྤི་པི་ཎྜ་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་པི་ཎྜཱ་དི་ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་པི ལ་ཉྫ་སྶ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ གཱུ་ཐ་ས་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི གཱུ་ཐཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནྟཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ནྟཾ.
༩༩. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ པུ་པྥ་ས་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ པུ་པྥ་བྷཱ་ཎཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཕུ་ལླཱ་ནི ཝ་སྶི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ནི ཀ་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཀ་ནྟཾ.
༡༠༠. ནེ་ལཱཏི ཨེ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ. ནཱ་སྶཱ ཨེ་ལ་ནྟི ནེ་ལཱ. ནི་དྡོ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ནེ་ལ་ངྒོ སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༦༥) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནེ་ལཾ ཝི་ཡ. ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱཏི བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཁཱ. སཱུ་ཙི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཀོ་པཾ ཨ་ཛ་ནེ་ཏྭཱ པེ་མཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི པེ་མ་ནཱི་ཡཱ. ཧ་ད་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སུ་ཁེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ. གུ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ པུ་རེ བྷ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱི. པུ་རེ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་རཱི ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ་ཏི་པི པོ་རཱི. པུ་ར་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི་པི པོ་རཱི. ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཧི ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི. པི་ཏི་མ་ཏྟཾ པི་ཏཱ་ཏི, མཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ་ཏི, བྷཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ བྷཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཀ་ནྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ. བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ མ་ནཱ་པཱ ཙི་ཏྟ་ཝུ་དྡྷི་ཀ་རཱ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ མ་དྷུ་བྷཱ་ཎཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མུ་དུ་བྷཱ་ཎཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ ནཱ་མ མ་དྷུ་རཾ པ་ཎཱི་ཏཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི.
༡༠༡. ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་སུ – ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏཱིཏི ལ་གྒ་ཏི. ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི ཀོ་པ་ཝ་སེ་ན ཀུ་པྤ་ཏི. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, པཱུ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. པ་ཏི་ཏྠཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཐི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀོ་པནྟི དུ་བྦ་ལ་ཀོ་དྷཾ. དོ་སནྟི དུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ དོ་མ་ན་སྶཾ. དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོཏི པུ་རཱ་ཎ་ཝ་ཎོ. ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ད་ཎྜ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཱ. ཀ་ཋ་ལཱ་ཡཱཏི ཀ་པཱ་ལེ་ན. ཨཱ་ས་ཝཾ དེ་ཏཱིཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ཝ་ཏི. པུ་རཱ་ཎ་ཝ་ཎོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པུ་བྦཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཡཱུ་ས་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཝ་ཏི, གྷ་ཊྚི་ཏོ པ་ན ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ས་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ, དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོ ཝི་ཡ ཧི ཀོ་དྷ་ནོ པུ་གྒ་ལོ. ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ས་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཀོ་དྷ་ན་སྶ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏ་སྶ ཙ་ར་ཎཾ. ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ‘མཱ་དི་སཾ ནཱ་མ ཨེ་ས ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’ཏི བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རཱ་ཎ་ཝ་ཎ་ས་དི་ས་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༢. ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཱཏི ར་ཏྟིཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ བ་ཧ་ལ་ཏ་མེ. ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཧི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཝི་ཛྫུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ. ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. པུ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཀི་ལེ་སཱ. པུ་ན ཝི་ཛྫུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ. ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. པུ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཀི་ལེ་སཱ. པུ་ན ཝི་ཛྫུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ. ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལོ་བྷཱ་སེ་ན ཝི་ཛྫུ་ས་དི་ས་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༣. ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཝ་ཛི་རཾ ཝི་ཡ ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཎི་ག་ཎྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ག་ཎྛི ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཝ་ཛི་ར་སྶ མ་ཎི་ག་ཎྛིཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ག་ཎྛིཾ ཝཱ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ. ཝ་ཛི་རེ་ན ནི་བྦི་དྡྷ་ཝེ་དྷ་སྶ པུ་ན ཨ་པ་ཊི་པཱུ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཚི་ནྣཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཛི་རེ་ན ས་དི་ས་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༤. ཨ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ན ཧོ་ཏི. ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཕཱི་ཏཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻ. སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫེཏི ས་དོ་ས་ནི་དྡོ་སེ. ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏེཏི ཨ་དྷ་མུ་ཏྟ་མེ. ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེཏི ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’ཏི ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’ཏི, སཱ་ཝ་ཛྫཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ་སུ པ་ན ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨེ ‘སུ་ཀྐ་སུ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ’ཏི, སུ་ཀྐ་དྷ་མྨེ ‘ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ’ཏི ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མྤི་སྶ ཙ་ཀྑུ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་བྷོ་ག་སཾ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཙ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠ་སོ་དྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནྡྷོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཏི་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་བྷོ་ག་སཾ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཝཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠ་སོ་དྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡོ དྭི་ནྣ་མྤི བྷཱ་ཝཱ དྭི་ཙ་ཀྑཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༠༧. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱིཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི ཨཱ་དི་མྷི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ནི་དྡོ་སཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་དཱིཏི པུ་བྦ་པ་ཊྛ་པ་ནཱ. མ་ཛ྄ཛྷནྟི ཀ་ཐཱ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ. པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏི་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ པུ་བྦ་པ་ཊྛ་པ་ནེ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི, ཨ་ཏྠི སཱ་ས་ན་སྶ. ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ – ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པ་དཾ ཨཱ་དི, དྭེ པ་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཨ་ཝ་སཱ་ན་པ་དཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་སྶ – ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ – པ་ཋ་མོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨཱ་དི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀོ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀཱ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, པ་ཙྪི་མོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཡ ན་ཡོ.
སཱ་ས་ན་སྶ པ་ན སཱི་ལཾ ཨཱ་དི, ས་མཱ་དྷི མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཨཱ་དི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, མ་གྒོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་དི, མ་གྒོ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. མ་གྒོ ཝཱ ཨཱ་དི, ཕ་ལཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. དྭེ དྭེ ཝཱ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཨཱ་དི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ, ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. སཱ་ཏྠནྟི སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི. ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨ་ཀྑ་ར་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི. ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ནི་ཛྫ་ཊཾ ནི་གྒ་ཎྛིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ དེ་སེ་ནྟཱ ཙ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. ནེ་ཝ ཨཱ་དིཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ནེ་ཝ པུ་བྦ་པ་ཊྛ་པ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཀུ་མྦྷོཏི གྷ་ཊོ. ནི་ཀྐུ་ཛྫོཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ཋ་པི་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་མྦྷོ ནི་ཀྐུ་ཛྫོ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀཱ་སི་ཉྩ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལོ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ས་ཎྛཱ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༨. ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནཱིཏི པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ པ་ཀི་རེ་ཡྻཱཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཙྪ་ངྒོ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱ་ནཱ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ནི ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ཙྪ་ངྒེ ནཱ་ནཱ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ. ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཝི་ཀི་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་སྨཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ས་དི་ས་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༩. ཨུ་ཀྐུ་ཛྫོཏི ཨུ་པ་རི་མུ་ཁོ ཋ་པི་ཏོ. ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་མུ་ཁོ ཋ་པི་ཏོ ཀུ་མྦྷོ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ཎྛཱ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ. ནོ ཝི་ཝ་ཊྚ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ པུ་ཐུ་པ་ཉྙོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀ་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༡༠. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་དཱི་སུ – ཡ་ཐཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ, ཏཱི་སུ ཙ བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. ཨ་ད་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ན ན ག་ཧི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཚེ་ཀོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏྠཾ ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟ་རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡ་ཏི, ཡེ པ་ན་སྶ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ ཚི་ནྡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་རི་ཡཱ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ པ་ན ཨ་ད་བྦ་ཏཱ་ཡ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ.
༡༡༣. པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱུ་པ་མཱ་དཱི་སུ – ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ན ཁི་པྤཾ ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ཨ་ནྟ་རཱ ན་སྶ་ཏི, ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ན་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀོ་དྷོ ན ཨ་ནྟ་རཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཝཱ ཨ་པ་ར་དི་ཝ་སེ ཝཱ ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་དྡྷ་ནི་ཡོ པ་ན ཧོ་ཏི. མ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ནི་བྦཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏོ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱུ་པ་མོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༤. སོ ཙ ཁྭ་སྶ ཀོ་དྷོཏི སོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཧ་སཱ ཀུ་དྡྷ་སྶ ཀོ་དྷོ. ན ཙི་རནྟི ཨ་ཙི་རཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ནཱ་ནུ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ལེ་ཁཱ ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཁི་པྤཾ ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི ཀོ་དྷོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་ལེ་ཁཱུ་པ་མོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༥. ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་གཱ་ལ༹ྷེ་ན མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀེ་ན ཐ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཕ་རུ་སེ་ནཱཏི ན སོ་ཏ་སུ་ཁེ་ན. ཨ་མ་ནཱ་པེ་ནཱཏི ན ཙི་ཏྟ་སུ་ཁེ་ན. སཾ་ས་ནྡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཱི་བྷ་ཝ་ཏི. ས་ནྡྷི་ཡ་ཏཱིཏི གྷ་ཊ་ཡ་ཏི. ས་མྨོ་ད་ཏཱིཏི ནི་ར་ནྟ་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ – སཾ་ས་ནྡ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཁཱི་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྡྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཋཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཝི་ཡ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨོ་ད་ཏཱིཏི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་སུ ཝ་ཙཱི་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ག་ཏོ་པི པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཝི་ཡ པི་ཡ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ – ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ས་ནྡྷི་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ས་མྨོ་ད་ཏཱི་ཏི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ ཁི་པྤཾ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཁཱུ་པ་མོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༡༦. པོ་ཏྠ་ཀཱུ་པ་མེ་སུ – ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཏེ པོ་ཏྠ་ཀཱུ་པ་མཱཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཡོ པོ་ཏྠ་ཀཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ན་ཝོཏི ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོ. པོ་ཏྠ་ཀོཏི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀོ. དུ་བྦ་ཎྞོཏི ཝི་ཝ་ཎྞོ. དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶོཏི ཁ་ར་ས་མྥ་སྶོ. ཨ་པྤ་གྒྷོཏི ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨ་གྒྷ་ནྟོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. སོ ཧི ན་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ་པི དུ་བྦ་ཎྞོ ཙ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶོ ཙ ཨ་པྤ་གྒྷོ་ཡེ་ཝ ཙ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨ་གྒྷ་ནྟོ ཨ་ཌྜྷཾ ཨ་གྒྷ་ཏི. ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ཏི. ཨུ་ཀྑ་ལི་པ་རི་མ་ཛྫ་ནནྟི ཀཱ་ལུ༹་ཀྑ་ལི་པ་རི་པུ་ཉྪ་ནཾ.
ན་ཝོཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶོ་པི ན་ཝོ་ཡེ་ཝ. དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན་པི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན་པི དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ. དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཧི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ་པི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཡེ ཁོ པ་ན་སྶཱཏི ཡེ ཁོ པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏནྟི ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཚ ས་ཏྠཱ་རེ སེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ, དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ སེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཏཾ སེ་ཝ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ན་ཝ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ནཱ་མ. ཐེ་རོཏི ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧནྟི ཏུ་ཡ྄ཧཾ བཱ་ལ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པནྟི ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ.
༡༡༧. ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་པ་མེ་སུ – ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཾ ནཱ་མ ཏ་ཡོ ཀ་པྤཱ་སཾ་སཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ནྟི་ཏ་སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠཾ. ཏཾ ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མཾ ཨ་ན་གྒྷཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གྒྷ་ཏི. ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ཊྛ་པི ད་ས་པི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་གྒྷ་ཏི.
ཏེ་སཾ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ སེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏཾ སེ་ཝ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྷི ཨེ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ མུ་ཙྩ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རེ ཨ་ཝ་སེ་སེ ཙ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་གྒཾ ག་ཏ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ལཱ ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་དྷེ་ཡྻཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཏཾ ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ག་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སྨིཾ ཧ་ད་ཡེ ཙ ཨཱ་དྷཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏ་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༨. སུ་པྤ་མེ་ཡྻཱ་དཱི་སུ – སུ་ཁེ་ན པ་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི སུ་པྤ་མེ་ཡྻོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ཨུ་དྡྷ་ཏོཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨུ་ནྣ་ལོ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལོ༹; ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་པ་ལོཏི པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མུ་ཁ་རོཏི མུ་ཁ་ཁ་རོ. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙོཏི ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནོ. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ར་ཧི་ཏོ. ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོཏི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, བྷ་ནྟ་གཱ་ཝཱི་བྷ་ནྟ་མི་གཱི་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གོ. པཱ་ཀ་ཊི་ནྡྲི་ཡོཏི ཝི་ཝ་ཊི་ནྡྲི་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ‘སུ་པྤ་མེ་ཡྻོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ སུ་ཁེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ་ཧི ཨ་གུ་ཎ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ སུ་ཁེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏེ་ནེ་ས ‘སུ་པྤ་མེ་ཡྻོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
༡༡༩. དུ་ཀྑེ་ན པ་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི དུ་པྤ་མེ་ཡྻོ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱདཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ‘དུ་པྤ་མེ་ཡྻོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ དུ་ཀྑེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ་ཧི གུ་ཎ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ དུ་ཀྑེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏཱ་དི་སོ ‘ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ནུ ཁོ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ནུ ཁོ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ནེ་ས ‘དུ་པྤ་མེ་ཡྻོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
༡༢༠. ན ས་ཀྐཱ པ་མེ་ཏུ་ནྟི ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ན ས་ཀྐཱ པ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ཏེ་ནེ་ས ‘ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
༡༢༡. ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་དཱི་སུ – ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོཏི ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ. ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏ་བྦོ. ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོཏི ན ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་ད་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ. ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧཱི་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཧི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ཏི, སོ ད་ས སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ད་ས སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ཏི, སོ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་དྡ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཉྩ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༢༢. ས་དི་སོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏནྟི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཙ ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ན་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱ ཙ ནོ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི སཱ ཙ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱ ཙ ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི སཱ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐཱ དི་ཝ་ས་མྤི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏི. དྭཱི་སུ ཧི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན སཱི་ལ་སྶ ཝ་ཎྞེ ཀ་ཐི་ཏེ ཨི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི; ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ ཕཱ་སུ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཙ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལེ ས་ཏི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ་ཏི ནེ་ཝ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ན པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི. ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭེ ཧི ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷི་ནོ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཾ, ས་པྤ་ཉྙཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ, ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི.
༡༢༣. ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཀྐཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ག་རུ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཀ་རི་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷནྟི སཱི་ལ་རཱ་སིཾ. པ་རི་པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱིཏི ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སཱི་ལཾ པུ་གྒ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རི་པཱུ་རཾ སཱི་ལ་རཱ་སིཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡེ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨེ སེ་ཝ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༢༤. ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་དཱི་སུ – ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོཏི གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཁོ ནནྟི ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སྶ. ཀི་ཏྟི་ས་དྡོཏི ཀ་ཐཱ་ས་དྡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ དྷ་མ་ནཱི་ཨ་ཧི ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལོ. གུ་ཐ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཏེ་ན ཨ་ཧི་ནཱ པུ་རི་ས་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ་ནཱ་པི ཨ་ད་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལཾ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ས་རཱི་རཾ གཱུ་ཐེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཧི་ནོ ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལཾ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ པཱ་པ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་སྶ ཨ་བྦྷུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༢༥. ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ལཱ་ཏནྟི ཏི་ནྡུ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཨ་ལཱ་ཏཾ. བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི པ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡོ མུ་ཉྩ་ནྟཾ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི. གྷ་ཊྚི་ཏཾ པ་ན ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཀོ་དྷ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ་པི ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘མཱ་དི་སཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཨུ་དྡྷ་ཏོ ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི. གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོཏི གཱུ་ཐ་པུ་ཎྞ་ཀཱུ་པོ, གཱུ་ཐ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཝཱ. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོཏི ཡ་སྨཱ ཀོ་དྷ་ནོ ཨ་ཏི་སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཏི་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, ‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟོ་པི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ པ་ལཱ་ལ་གྒི ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡོ ཧི པ་ལཱ་ལ་གྒིཾ ཨ་ཏི་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཏི, ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཡོ ཨ་ཏི་པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཏི, ཏ་སྶ སཱི་ཏཾ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་པྤེ་ནྟ་སྶ སཱི་ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཀཱ་ཡོ་པི ན ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ལཱ་ལ་གྒི ཝི་ཡ ཀོ་དྷ་ནོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ན བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ, ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོ.
༡༢༦. ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོཏི སུ་ཙི་མི་ཏྟོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ཧཱ་ཡོཏི སུ་ཙི་ས་ཧཱ་ཡོ. ས་ཧཱ་ཡོཏི ས་ཧ་གཱ་མཱི ས་དྡྷིཾ་ཙ་རོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་སུ སུ་ཙི་པུ་གྒ་ལེ་སུ ས་མྤ་ཝ་ངྐོ, ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་མཱ་ན་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༧. སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ – སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོཏི ཨེ་ཏེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ནི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ནི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སཱི་ལེ་སུ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་རི་པཱུ་རཾ ས་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ‘སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་བ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་བ་ནྡྷ་ཀ་སྶ ཙ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་སྶ མོ་ཧ་སྶ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ, ས་མཱ་དྷིཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ནྟཱ་པི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སུ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ མ་ཏྟ་སོ པ་མཱ་ཎེ་ན པ་དེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རི་ནོཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི དྭཱི་སུ ན་ཡེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་པ་རོ་པི སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡོ –
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་པི, ཝུ་ཊྛཱ་ཏི་པི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན ཧི མེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ་ནི ཙ ཁོ ཏཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་རུ་པྤཱ་ནི, ཏ་ཏྠ དྷུ་ཝ་སཱི་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏ་སཱི་ལོ ཙ, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལེ་སུ…པེ… སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ, རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི; ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ཀཱ་རཱི. སོ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི…པེ… སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ…པེ… ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི. སོ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི…པེ… སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༨༧).
༡༣༠. ས་ཏྠཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ – པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཧཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཛ་ནེ་སུ. ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོཏི ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན སོ ས་ཏྠཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱིཏི ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦོཏི ཏེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ནྟི. རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ནྟི. ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ནྟི. ས་མྨཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱ ‘ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻུཾ’, ནོ ཙ ས་མྨཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཉྙ་པེ་ཏི. རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཨི་མེ ཏ་ཡོ ས་ཏྠཱ་རོཏི ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ, ཨེ་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི – ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཏ་ཡོ ས་ཏྠཱ་རོ ནཱ་མ.
༡༣༡. དུ་ཏི་ཡེ ས་ཏྠཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ’’ཏི བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཐི་ར་ཏོ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱཏི ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.