དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ
ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཨི་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏོ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ་པི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཧོ་ཏི? ‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་ཉྷི ‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ’ཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ ཙ ‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’ནྟི ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏཾ; ན པ་ནེ་ཏཾ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཕ་སྶོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨི་ཉྷི ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཕ་སྶོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ. ཕ་སྶེ་ན པ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཕུ་ཊྛོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དེ་ཏི, ཕུ་ཊྛོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི ཕུ་ཊྛོ ཙེ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་པི་ཙ, ཨ་ཡཾ ཕ་སྶོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ པཱ་སཱ་དཾ པ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷོ ནཱ་མ སེ་ས་ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏུ་ལཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་བྷི་ཏྟི་པཱ་ད་ཀཱུ་ཊ་གོ་པཱ་ན་སཱི་པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཐ་མྦྷཱ་བ་དྡྷཱ ཐ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཐ་མྦྷ་ས་དི་སོ ཧི ཨེ་ས. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་དི་སཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ་པི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྨི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཡཾ པ་ཙྪཱ’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་བྦྷཱ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཕ་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན ཕ་སྶོ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ. ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི ས་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཧི ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་རེ་ན པ་ན ཕ་སྶོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ སེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ་པི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀྐ་མོ ནཱ་མ ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དཱི་ཧི པ་ན དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ.
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཕ་སྶོ. སྭཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ, ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཙ ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་མཱ་ནོ་པི རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུཾ, ས་དྡོ ཝི་ཡ ཙ སོ་ཏཾ, ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན་པི ར་སེ་ན ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ – ‘‘ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཕ་སྶོ ཧི ནོ་ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ པ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ ཧི ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི་པི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ་ཏི་པི ནཱ་མཾ; མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ, ན ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ’’ཏི.
ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ མེ་ཎྜཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀོ མེ་ཎྜོ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡོ མེ་ཎྜོ ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ད་ཊྛ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶོ ད་ཊྛ་བྦོ’’. ཨེ་ཝཾ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཙ ཕ་སྶོ, ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ ཙ. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ ཝ་ཛྫེ་ཡྻུཾ…པེ… དྭེ པཱ་ཎཱི ཝ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀོ པཱ་ཎི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡོ པཱ་ཎི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཙ ཕ་སྶོ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ ཙཱ’’ཏི (མི. པ. ༢.༣.༨) ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཡ་ཐཱ ཝཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༣༥༢, ༡༣༥༤) ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ‘ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ ད་ཊྛ་བྦ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏོ ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ར་སེ་ན ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ར་སོ་ཏི སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
ཏི་ཀ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏོ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཙ སུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ; ན ས་ངྒ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཕ་སྶོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཕ་ལ་ཊྛེ་ན པ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ས ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ན་ཉྷེ་ས པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཙ ཡ་ཐཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨུ་ཎྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ལཱ་ཁཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཱ ཨུ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡེ མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་པི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཏ་ངྒཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ས་མཱ་ནོ, ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨེ་ས ཝེ་ད་ནུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་པི ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཛྫཱ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑ་ཏེ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨེ་ས ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. སཱ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ར་སཱ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་སཱ ཝཱ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, པ་སྶ་དྡྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ.
‘ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ཧི ནོ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ར་ས་ཏཱ པ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཝཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཝཱ, ས་བྦཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ར་སཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཕ་སྶ་སྶ ཧི ཕུ་ས་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ. ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ན ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཧི ཝེ་ད་ནཱ, སཱུ་དོ ཝི་ཡ སེ་ས་དྷ་མྨཱ. ཡ་ཐཱ སཱུ་དོ ནཱ་ནཱ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ པེ་ལཱ༹་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལ་ཉྪ་ནཾ ད་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ལ་ཉྪ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པེ་ལ༹ཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་གྒ་གྒཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་དོ་ས་ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏོ ར་ཉྙོ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ་ཡ སཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི སཱུ་ད་སྶ བྷ་ཏྟ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་མ་ཏྟ་མི་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ས་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སཱུ་དོ བྷ་ཏྟེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ས་དྷ་མྨཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ་ཡ སཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་པི ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ར་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ས་མྦྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་སཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ པ་ནེ་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཨ་སྶཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘པ་སྶ་དྡྷི་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་ཏི’’ ཏ་སྨཱ པ་སྶ་དྡྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ. སཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ར་སཱ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ས་ཉྙཱ ཧི ནོ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་བྦཱ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི སཱ པ་ཙྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་ར་སཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྶཱ, ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སྶ དཱ་རུ་མྷི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཏཾ པ་ཙྩཱ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ, པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཏི་ལ་ཀཱ་དི་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨེ་སོ་ཏི ཏ་སྶ པ་ཙྩཱ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ, ར་ཉྙོ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་གོ་པ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནེ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧ་རཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ར་ཏ་ན་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་སྶ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཉྙཱ. པུ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱ, དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཙྪ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཧ་ཏྠི་ད་སྶ་ཀ་ཨ་ནྡྷཱ ཝི་ཡ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནོ་གཱ་ལ༹ྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙི་ར་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ, ཝི་ཛྫུ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ, ཏི་ཎ་པུ་རི་ས་ཀེ་སུ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ‘པུ་རི་སཱ’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཡ. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི སཱ ས་ཉྙཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སུ སེ་ས་དྷ་མྨཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཙེ་ཏ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཧི ནོ་ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་བྦཱ ཙེ་ཏ་ཡི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་ས་ཏཱ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྷི པ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ, དི་གུ་ཎུ་སྶཱ་ཧཱ དི་གུ་ཎ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ – ‘‘ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཙ པ་ནེ་སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. ཐཱ་ཝ་རི་ཡོཏི ཁེ་ཏྟ་སཱ་མཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཁེ་ཏྟ་སཱ་མཱི པུ་རི་སོ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས བ་ལི་པུ་རི་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ལཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཁེ་ཏྟཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཝཱ་ཡཱ་མོ, དི་གུ་ཎོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ དི་གུ་ཎོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཧོ་ཏི, ‘ནི་ར་ནྟ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི, སཱི་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཏེ་སཾ སུ་རཱ་བྷ་ཏྟ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་གྒཾ ས་མ་ཀཾ ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཁེ་ཏྟ་སཱ་མི་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ. པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས བ་ལི་པུ་རི་སཱ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཁེ་ཏྟ་སཱ་མི་པུ་རི་ས་སྶ དི་གུ་ཎུ་སྶཱ་ཧ་དི་གུ་ཎ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ དི་གུ་ཎུ་སྶཱ་ཧོ དི་གུ་ཎ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་ས་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སཱ པ་ནེ་སཱ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. སཾ་ཝི་ད་ཧ་མཱ་ནཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ས་ཀི་ཙྩ་པ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀཱ, ཛེ་ཊྛ་སི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཛེ་ཊྛ་སི་སྶོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རེ་པི དཱ་ར་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ན་ཀ་མྨེ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྷི ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཏེ་པི ཨ་དྷཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ས་ཡཾ ཏ་ཙྪ་ནྟོ ཨི་ཏ་རེ་པི ཏ་ཙྪ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཙྪ་ན་ཀ་མྨེ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཙྪི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཏེ་པི ཏ་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཙ ཡོ་དྷ་ནཱ་ཡ་ཀོ ས་ཡཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རེ་པི ཡོ་དྷེ ས་མྤ་ཧཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྷི ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷེ ཏེ་པི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་སཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘ས་ཀི་ཙྩ་པ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀཱ, ཛེ་ཊྛ་སི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ’ཏི. ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ནྟེ་ཏཱི’ཏི ཙི་ཏྟ་ནྟི ན་ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་སཾ, ས་ནྡ་ཧ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྷི ནོ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་བྦཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ. དྭཱ་རཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི དི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… མ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ཛ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི – ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན – ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན་ག་ར་གུ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷེ ན་ག་ར་སྶ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ པུ་ར་ཏྠི་མ་ཏོ དི་ས་ཏོ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་སྶེ་ཡྻ… པ་ཙྪི་མ་ཏོ… ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ… ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ དི་ས་ཏོ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་སྶེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཾ སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡ་ཏི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་ས་ཏི, མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༢.༣.༡༢). ཨེ་ཝཾ དྭཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ. ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྡ་ཧ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡ་ཧ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ན་སྶ ནི་ཡ་མ་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་མེ་ཝ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པུ་རི་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་ནྟི? ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པུ་རི་མ་ནི་དྡི་ཊྛཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི – ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ན ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་དེ་ཏི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏ་སྶ ཏེ་ཛ་ས་ངྑཱ་ཏཾ རཱུ་པ་མྤཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ན རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ སཱུ་རི་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ན ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ; ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་ཏི; ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ. ཏེ་ན ‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི…པེ… པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༦༠) པ་ན བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏེ ས་མ་ཡེ ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏི ན སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏི སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏེ ས་མ་ཡེ ས་མ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ པ་ན ཏ་དཱ ‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི’, ཏ་ཐཱ ‘ཙི་ཏྟ་མྤི ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨི་མ་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠ་མི་དཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ – ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠཾ པུ་རི་མེ་ན ཧི ‘ཙི་ཏྟ’-ས་དྡེ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མ་ཡོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་པི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཐ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཏ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་སྨཱ ཝཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཏཾ དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཝ, ‘ན པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཙི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་བྦེ་པི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ས་རཱུ་པེ་ན པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨི་ཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.