ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ
༡. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱཏི ཨི་དཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏཱ་ཝ ནི་དྡེ་སེ དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝཱ་རོ ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རོ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་རོ་ཏི ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝཱ་རོ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཋི་ཏོ. ཏེ་སུ ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་སྶ པུ་ཙྪཱ, ས་མ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ, དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་ཙྪེ་དཱ. ཏེ་སུ ‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ནཱ་མ. ‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ…པེ… ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’ཏི ཨ་ཡཾ ས་མ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ. ‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ. ‘ཡེ ཝཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ.
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཋི་ཏ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་སྶ ཡྭཱ་ཡཾ པ་ཋ་མོ པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏ་ཏྠ ‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ཧི པུ་ཙྪཱ – ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ, ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ, ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི. ཏཱ་སཾ ཨི་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ –
ཀ་ཏ་མཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ? པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་ཏུ་ལི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་རི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཡ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཏུ་ལ་ནཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢).
ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ? པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཉཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛཾ ཏུ་ལི་ཏཾ ཏཱི་རི་ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, སོ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢).
ཀ་ཏ་མཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ? པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཝི་མ་ཏི་པ་ཀྑ་ནྡོ དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་ཛཱ་ཏོ – ‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན་ནུ ཁོ, ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’ཏི. སོ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡༥༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡༢).
ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ? བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’ཏི? ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’. ‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’ཏི? ‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’. ‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི? ‘ནོ་ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡). ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ.
ཀ་ཏ་མཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ? བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༣)? ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པུ་རི་མཱ ཏི་སྶོ པུ་ཙྪཱ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷཱ་སུ ཀི་ཉྩི ས་ངྑ་ཏཾ, ཨ་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཛོ་ཏི་ཏཾ ཨ་ཏུ་ལི་ཏཾ ཨ་ཏཱི་རི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ན་ཏྠི. ཡཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན ས་མ་ཎེ་ན ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝཱ དེ་ཝེ་ན ཝཱ མཱ་རེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཝཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཏེ་ན་སྶ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ན་ཏྠི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ས ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཧ་ཏ་སཾ་ས་ཡོ, ཏེ་ན་སྶ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ན་ཏྠི. ཨི་ཏ་རཱ དྭེ པ་ན པུ་ཙྪཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི. ཏཱ་སུ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ‘ཀ་ཏ་མེ’ཏི་པ་དེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ‘ཀིཾ ཀ་ཏཱ ཀིཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ. ‘ཀ་ཏ་མེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཏེ་སཾ པུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘ཀ་ཏ་མེ་ཏི་པ་དེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི. ‘དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི་པ་ད་དྭ་ཡེ་ན པུ་ཙྪཱ་ཡ པུ་ཊྛ་དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཝ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི? པ་བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི པ་བྷེ་དེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཱ. ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ. ཏེ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ན དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཏོ. པ་བྷེ་ད་ཏོ ཧི དེ་ས་ནཱ གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ, ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏེ་ན པ་བྷེ་དེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦཱ དྷ་མྨཱ ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ ‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’ཏི པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟེ་སུ ཧི ད་སྶི་ཏེ་སུ པ་བྷེ་དོ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནོ ཡུ་ཛྫ་ཏི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟནྟི. ཨེ་ཏྠ –
ས་མ་ཡེ ནི་དྡི་སི ཙི་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཡཾ མུ་ནི;
ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ན དཱི་པེ་ཏུཾ, དྷ་མྨེ ཏ་ཏྠ པ་བྷེ་ད་ཏོ.
‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི ཧི ནི་དྡི་ས་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་དྡི་སི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏེ་ན ས་མ་ཡ་ནི་ཡ་མི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཡཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ན, ཨ་ཐ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་མ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟེ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མི་ཏེ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཏེ ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ར་ནུ་བོ་དྷ་པྤ་བྷེ་དེ ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨེ བོ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཡ་སྨིནྟི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ. ས་མ་ཡེཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ས་མ་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡ་ས་དྡོ –
ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཁ་ཎེ ཀཱ་ལེ, ས་མཱུ་ཧེ ཧེ་ཏུ དི་ཊྛི་སུ;
པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཧཱ་ནེ ཙ, པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཙ དི་སྶ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ སྭེ་པི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ཁ་ཎོ. ‘‘ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༣༥༨) ཀཱ་ལོ. ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ པ་ཝ་ན་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མཱུ་ཧོ. ‘‘ས་མ་ཡོ་པི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི – བྷ་ག་ཝཱ ཁོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ་པི མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི ‘བྷ་དྡཱ་ལི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་མ་ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༣༥) ཧེ་ཏུ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་གྒཱ་ཧ་མཱ་ནོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་མ་ཎ་མུ་ཎྜི་ཀཱ་པུ་ཏྟོ ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ ཏི་ནྡུ་ཀཱ་ཙཱི་རེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལ་ཀེ མ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༢༦༠) དི་ཊྛི.
‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ, ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩) –
ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ‘‘ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༨) པ་ཧཱ་ནཾ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པཱི་ལ༹་ན་ཊྛོ ས་ངྑ་ཏ་ཊྛོ ས་ནྟཱ་པ་ཊྛོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༢.༨) པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀེ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ –
ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཁ་ཎོ ཀཱ་ལོ, ས་མཱུ་ཧོ ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཙ;
ཨེ་ཏེ པ་ཉྩ་པི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ, ས་མ་ཡཱ ཨི་དྷ ཝི་ཉྙུ་ནཱ.
‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལ’ནྟི ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཀུ་ས་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཏེ་སུ ན་ཝ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཏེ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ས་མ་ཡཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒཱི, ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཁ་ཎོ པ་ན;
ཨེ་ཀོ་ཝ ན་ཝ་མོ ཉེ་ཡྻོ, ཙ་ཀྐཱ་ནི ཙ་ཏུ་རོ་པི ཝཱ.
ཡཱ ཧི ཨེ་སཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ཏྟེ་ན ས་ཎྛི་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི, སཱ ཨི་དྷ ས་མ་ཝཱ་ཡོ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༢༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ པ་ན ན་ཝ་མོ་ཝ ཁ་ཎོ ཨེ་ཀོ ཁ་ཎོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི – ཨེ་ཏྠ ‘པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སོ, ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི, པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཀྐཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ཎོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཉྩ ཁ་ཎ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ –
ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ, ཀཱ་ལོ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀོ;
པུ་ཉྫོ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ.
‘ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ལོ རཱུ་པ་ཀཱ་ལོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ན་ཡེ་ན དྷ་མྨེ ཝཱ, ‘ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཝུ་ཏྟིཾ ཝཱ, ‘བཱི་ཛ་ཀཱ་ལོ ཨ་ངྐུ་ར་ཀཱ་ལོ’ཏི ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཝཱ, ‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ལོ ཛ་རཱ་ཀཱ་ལོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ, ‘ཝེ་དི་ཡ་ན་ཀཱ་ལོ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀཱ་ལོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ, ‘ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ པཱ་ན་ཀཱ་ལོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ, ‘ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཋཱ་ན་ཀཱ་ལོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝཱ, ‘པུ་བྦ་ཎྷོ སཱ་ཡ་ནྷོ དི་ཝཱ ར་ཏྟཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་དི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱ, ‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ མཱ་སོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ལ་ས་ཉྩ་ཡཾ ཝཱ་ཏི – ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ. སོ པ་ནེ་ས ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ནེ་ས ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་ཉྫོ, སོ ཨི་དྷ ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ས་མཱུ་ཧེ་པི ཉ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ པ་ན –
ཧེ་ཏཱུ་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ་ཝེ་ཏྠ, ཏ་སྶ དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ;
ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱ.
ཨེ་ཏྠ ཧི པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཧེ་ཏུ ནཱ་མ, ཏ་སྶ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་ཨཱ་ལོ་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ, མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཙ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ, སེ་སཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ ས་བྦེ་པི ཨི་དྷ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨི་མི་ནཱ དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ ཨི་དྷ ས་མ་ཡ་ས་དྡེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ’ཏི? ‘ཏེ་ན ཏེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་སྶ དཱི་པ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་མ་ཝཱ་ཡོ ཙ ནཱ་མ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘ཨེ་ཀོ ཀ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’ཏི ཨི་མ་མྤི ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ‘ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝུ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏཱི’ཏི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’?‘ཨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཨ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཡ་མྤི ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ’. ‘ན ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྡྷེ ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ཨ་ནྡྷ་ས་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ‘ནོ ན ཡུ་ཏྟཾ; སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ཀ་ཏྟེ་ན ཧི ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་གྒཱི; ན ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མ་ཏྟཾ. ན ཙ ཨ་ནྡྷཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ’. ‘ཀ་སྨཱ’?‘ཨ་ནྡྷ་ས་ཏེ ས་ཏི་པི ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཏཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཨ་ཧེ་ཏཱུ་ན་མྤི ཙ སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, སཱ་མ་གྒི་ཡ་ཉྩ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཝེ་ཀ་ལླེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཝེ་ཀ་ལླེ ཙ བྷཱ་ཝོ, པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷོ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཝཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ.
ཡོ པ་ནེ་ས ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཛྫི་ཏོ ན་ཝ་མོ ཁ་ཎོ, པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་སཱ་དི་ཀོ ཙ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ, སོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཁ་ཎ་སཱ་མ་གྒིཾ ཝི་ནཱ ན་ཏྠི. མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀཱ་ཎ་ཀ་ཙྪ་པོ་པ་མཱ་དཱི་ཧི (མ. ནི. ༣.༢༥༢) དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་ཏི ཁ་ཎ་སྶ དུ་ལླ་བྷ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཁ་ཎཱ་ཡ་ཏྟཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ དུ་ལླ་བྷ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཁ་ཎཱ་ནཾ ཁ་ཎཱ་ཡ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ན མོ་གྷ་ཁ་ཎཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ.
ཡོ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟོ. སཱ ཙ་སྶ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཛ་ཝོ, ཡ་ཐཱ ཙ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཛ་ཝོ, ཡ་ཐཱ ཙ ཡཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ དྷཱ་ཝ་ནྟི ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཛ་ཝོ, ཏ་ཏོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ ཁཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༢༨) – ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ ཧི སོ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཝུ་ཏྟོ. ཡཱ་ཝ པ་ཊུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་པི ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་མཱ་པི ན སུ་ཀ་རཱ ཡཱ་ཝ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༤༨). ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟེ་ན ཙཱ་ནེ་ན ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཡ, ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏོ་བྷཱ་སེ་ན མུ་ཏྟཱ་ཝུ་ཎ་ནཾ ཝི་ཡ, དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷེ མ་ཧཱ་ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨཱ་ད་རོ ཙ ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ.
ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ན ས་མ་ཡོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཕ་སྶཱ་དཱི་ན་ཉྷི དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་ཉྫོ ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ཧ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟེ་ན ཙཱ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ.
ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ན ས་མ་ཡོ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’ཏི ཧི པ་ད་སྶ ཡ་སྨཱ ‘ཡ་སྨིཾ ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏི’ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ‘ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏི’ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟེ་ན ཙཱ་ནེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་བྷི་མཱ་ནོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ.
ཏ་ཏྠ ‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’ཏི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ’ཏི ཨ་ཏྠོ; ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ‘ཡ་སྨིཾ ས་མཱུ་ཧེ’ཏི. ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ‘ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏི, ཡཱ་ཡ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ས་ཏི, ཡ་མྷི ཧེ་ཏུ་མྷི ས་ཏི’ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏི ‘ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པཱི’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ ས་མ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ བྷུ་མྨཾ. ཁ་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ ས་མ་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ བྷུ་མྨཾ.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རནྟི ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ? ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟིཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༢༨༧) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཨུ་དྡཱ་ན་ཏོ དྭེ ཀཱ་མཱ, ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ; ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཀཱ་མི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ. ཡ་སྨིཾ པ་ན པ་དེ་སེ དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ ཀཱ་མོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, སོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་ནཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཚ་ནྣ་ཉྩ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ པ་དེ་སོ. ཀཱ་མོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ས་ཏྠཱ པུ་རི་སཱ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི, སོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟེ་སུ, ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ‘ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རོ’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཉྙེ་སུ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟེ་སུ, ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ པ་དེ་སོ ‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཀཱ་མོ’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨེ་ཏཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ས་ངྒཱ་མེ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀོ ནཱ་གོ ན་ག་རེ ཙ་ར་ནྟོ་པི ‘ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཐ་ལ་ཛ་ལ་ཙ་རཱ ཙ པཱ་ཎཱ ཨ་ཐ་ལེ ཨ་ཛ་ལེ ཙ ཋི་ཏཱ་པི ‘ཐ་ལ་ཙ་རཱ ཛ་ལ་ཙ་རཱ’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མོ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ‘ཝ་ཙྪོ’, མ་ཧི་ཡཾ སེ་ཏཱི་ཏི ‘མ་ཧིཾ་སོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ན ས་ཏྟཱ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི, མ་ཧི་ཡཾ ཝཱ སེ་ནྟི ས་བྦེ་སཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་མེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ཝ་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ.
ཀུ་ས་ལནྟི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ས་ལ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ‘ཀ་ཙྩི ནུ བྷོ་ཏོ ཀུ་ས་ལ’ནྟི (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༤༦; ༢.༢༠.༡༢༩) རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨ་ནཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་གེ་ལ་ཉྙེ་ན ནི་བྱཱ་དྷི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་པི ཀི་ལེ་སཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་གེ་ལ་ཉྙ་སྶ ཙ ཀི་ལེ་ས་བྱཱ་དྷི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཛྫ་སྶ པ་ན ཀི་ལེ་ས་དོ་ས་སྶ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ. ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ; ཀོ་ས་ལླ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ.
‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ’ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ; ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐ་ནྟི. ཏ་མྤི རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀི་ལ་ཉྫཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མྤི ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཏྟཱ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ’མྤི ཀུ་ས་ལ་ནྟྭེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ’ ཨཱ་རོ་གྱ་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛེ་ན ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷེ་ན་པི ཀུ་ས་ལ་ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཝི་དྷེ་ནེ་ཝ. ཨི་ཏི ཡ་ཉྩ ཛཱ་ཏ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཉྩ བཱ་ཧི་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཉྩ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ཏྠེ་ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ལ་བྦྷ་ཏི.
ཏ་དེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སཾ, ཝོ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ, ཝོ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ར་སཾ, ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཧི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མ. ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ར་སོ ནཱ་མ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝ་ཀྑཱ་མ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙི་ཏྟནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ; ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ‘ཙི་ཏྟ’ནྟི ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨེ་ས ས་དྡོ, ཏ་སྨཱ ཡ་དེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ནོ་ཏཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ. ཝི་པཱ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ ས་བྦ་མྤི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་དོ་སཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་མོ་ཧཾ; ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ; ཨ་ཉྙཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ; རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཙཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ནཱི་ལཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ པཱི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ; ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ; ས་བྦེ་སུ་པི ཙེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཾ ཧཱི་ནཾ ཨ་ཉྙཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཎཱི་ཏཾ; ཧཱི་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཉྙཾ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ ཨི་མེ་སཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཧཱི་ན་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མྤི ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ.
ཀ་ཐཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི? ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་སྨི་མྤི ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ་ནི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཙི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ལེ་ཁཱ་ག་ཧ་ན་ར་ཉྫ་ན་ཨུ་ཛྫོ་ཏ་ན་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཾ ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘ཨི་མ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨི་དཾ ཧོ་ཏུ, ཧེ་ཊྛཱ ཨི་དཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ ཨི་ད’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཙི་ནྟི་ཏེ་ན ཀ་མེ་ན སེ་ས་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པ་ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཝི་ཙི་ཏྟཾ སི་པྤ་ཛཱ་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཙི་ནྟི་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨ་ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ་པི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཏ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘དི་ཊྛཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་ནྟི? ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’. ཏ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ནྟི་ཏཾ. ཏེ་ན་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཎེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཏ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠).
ཏ་ཐཱ ཡ་དེ་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷེ་དཱ་སུ ག་ཏཱི་སུ ཀ་མྨ་ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་མྤི ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྷི དཱ་ན་སཱི་ལ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཙི་ཏྟ་ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ག་ཏཱི་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀ་ཎྞ་ཨུ་ད་ར་གཱི་ཝཱ་མུ་ཁཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་བྷི་ནྣཾ ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘ཨི་ཏྠཱི’ཏི ཝཱ ‘པུ་རི་སོ’ཏི ཝཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡ་སྨཱ ‘ཨི་ཏྠཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི པུ་རི་སོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཁ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཏྠི་ཏཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཾ ཡ་སྨཱ ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ ག་ཏི་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཙ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ག་ཏི་ཡཱ ཨ་པཱ་ད་ཀ་དྭི་པཱ་ད་ཀཱ་དི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙཱ་དི་ཏཱ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་དི་ཏཱ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཏཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷེ་དཱ་སུ ག་ཏཱི་སུ ཀ་མྨ་ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་མ་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ལི་ངྒ་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ནཱ་ན་ཏྟ་པུ་ཐུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – ཨ་པ་དཱ དྭི་པ་དཱ ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ བ་ཧུ་པྤ་དཱ, རཱུ་པི་ནོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ, ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ས་ཉྙི་ནོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙི་ནོ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཏཱ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ སུ་ག་ཏ་དུ་གྒ་ཏ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏ་དུ་ཛྫཱ་ཏ་ཏཱ སུ་ས་ཎྛི་ཏ་དུ་སྶ་ཎྛི་ཏ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷེ ཡ་སཱ་ཡ་སེ ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་ཡཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ’’ཏི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ –
ཀ་མྨ་ཏོ ལི་ངྒ་ཏོ ཙེ་ཝ, ལི་ངྒ་ས་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟ་རེ;
ས་ཉྙཱ་ཏོ བྷེ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་ཏྠཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ.
‘‘ཀ་མྨུ་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏེ ལོ་ཀོ, ཀ་མྨུ་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏེ པ་ཛཱ;
ཀ་མྨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ས་ཏྟཱ, ར་ཐ་སྶཱ་ཎཱི་ཝ ཡཱ་ཡ་ཏོ’’. (མ. ནི. ༢.༤༦༠; སུ. ནི. ༦༥༩);
ཀ་མྨེ་ན ཀི་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ཏེ པ་སཾ་སཾ,
ཀ་མྨེ་ན ཛཱ་ནི་ཉྩ ཝ་དྷ་ཉྩ བ་ནྡྷཾ;
ཏཾ ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་དི་ཏྭཱ,
ཀ་སྨཱ ཝ་དེ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ནྟི ལོ་ཀེ. (ཀ་ཐཱ. ༧༨༥);
‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ མཱ་ཎ་ཝ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ཀ་མྨ་ཡོ་ནཱི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷཱུ ཀ་མྨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ; ཀ་མྨཾ ས་ཏྟེ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཡ་དི་དཾ ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩).
ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི ཙི་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏཱ་ནི. ཨ་ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཡཾ ཝཱ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ཀ་ལཾ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་དེ་ཏཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ་པི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཏ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ པཱ་ཎཱ… ཏེ་ཧི་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ཧི པཱ་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཏ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠).
ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་མྤི ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ས་མ་ངྒཱི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཾ, བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ, སེ་ས་ས་ངྑ་ཏ་ཉྩ བྷཱུ་ཏཱ་པ་ག་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ‘‘ཡཱ་ནི་སྶ ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༤༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ས་མཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷཱུ་མི་ཡཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷཱུ་མཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟཱ་ར་ཧཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཧེ་སཱ བྷཱུ་མི ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཨི་དྷ ‘ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣཾ’ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – པུ་བྦ་ནྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ནྣ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ‘ཨུ་པྤ་ནྣ’-ས་དྡོ པ་ནེ་ས ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ ས་མུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏེ་ཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ་ན ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༣) ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༦༡) ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷཾ ཏ་མེ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༥༧) ཨེ་ཏྠ ས་མུ་ཊྛི་ཏེ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ག་མི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཡཾ (ཨ. ནི. ༥.༡༦༠; པ་རི. ༣༢༥); ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༦༥) ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ. ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཋཱ་ན་སོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༥༦-༡༥༧) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣེ. ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི? ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ཙི་ཏྟ་ཡ་མ་ཀ.༨༡) ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷཱ་པི ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.
ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཙེ་ཏཾ དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མེ་ཝ. ན པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ན པ་རི་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ་ཡ པ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི པ་རོ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན པ་ན ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ཉྷི པ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧོ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ ཛེ་ཊྛི་ཀཱ པ་ཉྙཱ དྷུ་རཱ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ པ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘ཀིཾ་ཕ་སྶོ་སི, ཀིཾ་ཝེ་ད་ནོ་སི, ཀིཾ་ས་ཉྙོ་སི, ཀིཾ་ཙེ་ཏ་ནོ་སཱི’ཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ་ཙི་ཏྟོ ཏྭཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཕ་སྶ་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ལོ་ཀི་ཡ་དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀཱ ས་བྦེ་ཏེ མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ. མ་ནོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི’’ (ཨ. ནི. ༡.༥༦).
‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ, མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ;
མ་ན་སཱ ཙེ པ་དུ་ཊྛེ་ན, བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ;
ཏ་ཏོ ནཾ དུ་ཀྑ་མ་ནྭེ་ཏི, ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་དཾ.
‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ, མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ;
མ་ན་སཱ ཙེ པ་ས་ནྣེ་ན, བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ;
ཏ་ཏོ ནཾ སུ་ཁ་མ་ནྭེ་ཏི, ཚཱ་ཡཱ་ཝ ཨ་ན་པཱ་ཡི་ནཱི’’. (དྷ. པ. ༡,༢);
‘‘ཙི་ཏྟེ་ན ནཱི་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ, ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཀ་སྶ་ཏི;
ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ, ས་བྦེ་ཝ ཝ་ས་མ་ནྭ་གཱུ’’. (སཾ. ནི. ༡.༦༢);
‘‘ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཙི་ཏྟ་ཝོ་དཱ་ནཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི’’ (སཾ. ནི. ༣.༡༠༠);
‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ’’ (ཨ. ནི. ༡.༤༩);
‘‘ཙི་ཏྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏི, མ་ནོ་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏི; ཙི་ཏྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ར་ཀྑི་ཏེ…པེ… ཙི་ཏྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྱཱ་པ་ནྣེ…པེ… ཙི་ཏྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པ་ནྣེ…པེ… ཙི་ཏྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ…པེ… ཙི་ཏྟེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, མ་ནོ་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༡༠).
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཾ པ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མེ་སུ པ་ན སུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་བྦཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ན ‘ཀ་ཏ་ར་ཕ་སྶཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་སི, ཀ་ཏ་ར་ཝེ་ད་ནཾ ཀ་ཏ་ར་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏ་ར་ཙེ་ཏ་ནཾ ཀ་ཏ་ར་ཙི་ཏྟ’ནྟི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘ཀ་ཏ་ར་པ་ཉྙཾ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’སི, ‘ཀིཾ པ་ཋ་མཾ མ་གྒ་པ་ཉྙཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཏི་ཡཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་གྒ་པ་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ’ཏི པ་ཉྙཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ པ་ཉྙཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་ཉྙུ་ཏྟ་རཱ ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. པ་ཉྙཱ པ་ན ཀི་མ་ཏྠི་ཡཱ (མ. ནི. ༡.༤༥༡)? ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ས་དྡྷཱ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏ་ད་ནྭ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏ་ད་ནྭ་ཡཱ ས་ཏི ས་ཎྛཱ་ཏི, ཏ་ད་ནྭ་ཡོ ས་མཱ་དྷི ས་ཎྛཱ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༥༡༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཏྟཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ ཛེ་ཊྛི་ཀཱ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ དྷུ་རཱ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་དེ་ས་ནཱ. ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏནྟི སཱ་ཏ་མ་དྷུ་ར་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སོ་མ་ན་སྶེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ‘ས་ཧ་ག་ཏ’-ས་དྡོ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ ཝོ་ཀི་ཎྞེ ནི་སྶ་ཡེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སཾ་ས་ཊྛེ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༠༣) ཏ་བྦྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ན་ནྡི་རཱ་ག་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་མཾ་སཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༨༣༢) ཝོ་ཀི་ཎྞེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ཝོ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༨) ནི་སྶ་ཡེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ཉྙཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི རཱུ་པ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི (པུ. པ. ༣-༥) ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ; ཝེ་དི་ཏ་བྦོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཁཾ ཨི་མཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༧༨) སཾ་ས་ཊྛེ. ཨི་མ་སྨི་མྤི པ་དེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ་མ་ན་སྶ་སཾ་ས་ཊྛ་ཉྷི ཨི་དྷ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘སཾ་ས་ཊྛ’-ས་དྡོ་པི ཙེ་ས ས་དི་སེ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཏི བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཀི་སེ ཐཱུ་ལེ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སཾ་ས་ཊྛཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ ཧ་ཡཱ’’ཏི (ཛཱ. ༢.༢༢.༧༠) ཨེ་ཏྠ ས་དི་སེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘སཾ་ས་ཊྛཱ་ཝ ཏུ་མྷེ ཨ་ཡྻེ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༧༢༧) ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ. ‘‘གི་ཧི སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༣) མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝེ. ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཁཾ ཨི་མཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་ཧ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ. ཨི་དྷཱ་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ‘ས་ཧ་ག་ཏཾ’ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཾ ཨ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ པ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི་པི, ན ཧོ་ཏི་པི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཛཱ་ཏེ་སུ རཱུ་པཾ ཨ་རཱུ་པེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན སཾ་ས་ཊྛཾ, ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ; ཏ་ཐཱ ཨ་རཱུ་པཾ རཱུ་པེ་ན; རཱུ་པ་ཉྩ རཱུ་པེ་ན; ཨ་རཱུ་པཾ པ་ན ཨ་རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཡ་མ་ཏོ་ཝ ས་ཧ་ག་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’ནྟི.
ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟནྟི ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ས་མཾ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཏཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ ཙེ་ས. ཨ་རཱུ་པེ པ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་ཡོ་གོ ལ་བྦྷ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ་སུ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཧི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཾ ག་ཧི་ཏཾ. ‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ, ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དྭེ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ན ག་ཧི་ཏོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ག་ཧི་ཏོ, པ་ར་ཏོ པ་ན ‘ས་ས་ངྑཱ་རེ་ནཱ’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ‘ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ནཱ’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝཱ, ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཝཱ, ས་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ; ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ. ‘‘རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ…པེ… དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ, རཱུ་པ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ…པེ… དྷ་མྨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༦༠) ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡) ས་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ’ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ རཱུ་པ་མེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ. དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ས་དྡོ་ཝ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ག་ནྡྷོ་ཝ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ར་སོ་ཝ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་མེ་ཝ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ན་ཀུ་ཏོ་ཙི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཙ, ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཙི་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཡེ པ་ན ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ་པི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་མི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི ཏེ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རཱ་ནཾ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནོ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ མ་ནོ ནེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༥༥).
ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ. ཏཱ་ནི མ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི་པི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, ན ཙ ཏཱ་ནི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ དྭཱི་སུ དྭཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི; བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཀུ་ཎོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑ་གྒེ ནི་ལཱི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁ་ཉྩ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཚཱ་ཡཱ ཙ་སྶ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི སཱ་ཁཱ་གྷ་ཊྚ་ན་ཚཱ་ཡཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་དི་གྷ་ཊྚ་ན་ཉྩ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
སུ་དྡྷ་མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན པ་སཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་གྷཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་ཕུ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་ཏ་སུ་དྷཱ་ཀ་མྨཾ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧི་ཏ་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཾ མཱ་ལཱ་དཱ་མ་ཝི་ན་དྡྷཾ དཱི་པ་མཱ་ལཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་མ་ནོ་ར་མཱ་ཡ སི་རི་ཡཱ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་སུ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཀཱ་སུ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཏ་སྶ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
མ་དྷུ་རེ་ན པ་ན ས་རེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་རེ་ན བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཝཱ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ཝཱ སོ་ཏ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ སུ་ཎ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
སུ་ག་ནྡྷཾ པ་ན ག་ནྡྷཾ ཝཱ མཱ་ལཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝཱ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཏཾ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ གྷཱ་ན་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, པཱུ་ཛཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ཡི་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
པ་ཎཱི་ཏཾ པ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀཱ་དི་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ཎཱི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟ’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཏཾ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱ་ཡི་ཏ་ཝ་སེ་ན ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི.
མུ་དུ་ཀཾ པ་ན སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཾ མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་པུ་ར་ཎཾ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལེ མེ མུ་དུ་ཀཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཏཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཕུ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷ་མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་སཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་གྷཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏ་ཕུ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ ཨ་ཡ་མ་པ་རོ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ ན་ཡོ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནྟི ཨི་མེ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘དི་ཊྛཾ’ ནཱ་མ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦཾ. ‘སུ་ཏ’ནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ་ཝ. ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི་པི ས་མྦ་ནྡྷཾ ‘ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཾ’ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ས་མྤི དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཉྩ་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན སུ་ཎཱ་ཏི – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཉྙཱ་ཏི་ས་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ རཱུ་པཾ, ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རོ ས་དྡོ, ཀི་སྨི་ཉྩི པ་དེ་སེ ཀེ་ས་ཉྩི པུ་པྥཱ་ནཾ ཨ་ཏི་མ་ནུ་ཉྙོ ག་ནྡྷོ, ཀེ་ས་ཉྩི ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རོ ར་སོ, ཀེ་ས་ཉྩི པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁོ ས་མྥ་སྶོ’ཏི. ཏ་སྶ, ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་དི་གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ནཱ, སུ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་སྨིཾ རཱུ་པེ ཝཱ ས་དྡེ ཝཱ པ་སཱ་ད་ཝ་སེ་ན ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི དི་ནྣེ་སུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨ་པ་རེ་ན པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི དི་ཊྛཱ་ནི ཝཱ སུ་ཏཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྶ ‘ཨཱི་དི་སཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶཱ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་དི་གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ནཱ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨི་ད་མྤི ཙ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་དྡྷཱ་རུ་ཙི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི་པི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛ་ཝ་ནཾ དྭཱི་སུ དྭཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི ཛ་ཝ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི. ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛ་ཝ་ནཾ དཱ་ན་མ་ཡཾ སཱི་ལ་མ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞེ་སུ པུ་པྥ་ཝ་ཏྠ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཏཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལོ་བྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ? ཀ་ཐཾ ཨེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི? ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ‘ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ’ནྟི ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏཾ, ཨ་བྷི་ཎྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ས་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏཾ, པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་ས་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཡོ་ནི་སོ ཙ ཨཱ་བྷོ་གོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ. ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནི་པེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་རཱུ་པ་མྤི དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཙ ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ན པ་སྶ་ནྟི ཏེ་སཾ པ་རེ་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི སོ་མ་ན་སྶཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝི་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དྷ་མྨཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧེ་ཏྠ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༧ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ༤༦༨-༤༦༩) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཀ་མྨ་ཏོ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ ཧི པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི, ‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ་པི ‘‘ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ སུ་ཁི་ནོ དྷ་མྨ་པ་དཱ པི་ལ་ཝ་ནྟི… ད་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཨ་ཐ སོ ས་ཏྟོ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་ས་གཱ་མཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༩༡) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ད་ས་ཀ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ་པི ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡོ་གཱ ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏཱི བྷཱུ་རི, ཨ་ཡོ་གཱ བྷཱུ་རི་ས་ངྑ་ཡོ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༨༢).
ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི – པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ, དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༧ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཙི་ནྟ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ས་ངྑཱ་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཡི་དཾ ར་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ནི་ཡ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – དཱ་ན་མ་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཝཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཝཱ.
ཀ་ཐཾ? ཡ་དཱ ཧི ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏེ་སུ པུ་པྥཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ‘ཝ་ཎྞ་དཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པཱུ་ཛེ་ཏི, ཏ་དཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ས་ངྒྷ་མི་ཏྟོ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་ད་མྤི ཝ་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཎྞ་དཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་རོ་པེ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ, ཀུ་ལ་ཏ་ནྟི ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ཎཱི ཨེ་སཱ, ཀུ་ལ་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ’ནྟི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པཱུ་ཛེ་ཏི ཏ་དཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ ཝ་ཎྞོ ཁ་ཡཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཝ་ཡཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི.
དཱ་ན་མ་ཡཾ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ཡ་དཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ཧ་ཏྠེ་ན པཱུ་ཛེ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟི, ཏ་དཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི པཱུ་ཛེ་ནྟོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སཱ་ད་ཡོ་པི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཱ་པེ་ཏི ཏ་དཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཏ་དེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝ་ཎྞ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི ཏ་དཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ཧི ‘ད་སྶཱ་མི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི (པཱ་རཱ. ༦༥༩) ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ པ་ཏྭཱ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘ད་སྶཱ་མཱི’ཏི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་དཱ པ་ན ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཏྠུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ པཱུ་ཛེ་ཏི ཏ་དཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཱ་པེ་ཏི ཏ་དཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ, ཀུ་ལ་ཏ་ནྟི ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ཎཱི ཨེ་སཱ, ཀུ་ལ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཏ’ནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘ཝ་ཎྞ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི ཏ་དཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་དཱ པ་ན ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཏྠུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ་ཝ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
བྷེ་རི་ས་དྡཱ་དཱི་སུ ཧི ར་ཛ་ནཱི་ཡ་ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཧི ནི་ཡ་མེ་ཧེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་དྡཾ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ དེ་ནྟོ ས་དྡ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི བྷེ་རི་མུ་དི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱུ་རི་ཡེ་ན ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ མེ’ཏི བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ཋ་པཱ་པེ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ར་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི, དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏི, ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ཏི ཏ་དཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ས་དྡོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ‘ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཝ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཡ་དཱ བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཙྩུ་པ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ནྟོ་པི ས་ཧ་ཏྠཱ ཋ་པེ་ཏི, ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ མེ’ཏི དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་དཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ མེ’ཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ་སུ ‘ཨི་མཾ བྷེ་རིཾ, ཨི་མཾ མུ་དི་ངྒཾ ཋ་པེ་ཐཱ’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ གྷོ་སེ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་དཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ མ་ན་སཱ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི.
སཱི་ལ་མ་ཡ་མྤི ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཏ་ནྟི ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ཎཱི’ཏི བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཧ་ཏྠཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་སུ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ས་ར་བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཧ་ཏྠཱ ད་ད་ནྟ་སྶ, ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་གྷོ་ས་ན་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ས་ར་བྷ་ཉྙ་བྷ་ཎ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཏ་ནྟི ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ཎཱི, ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ‘ས་དྡ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ས་དྡ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ་ཝ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་མྤི ཡ་དཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ས་དྡེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཏ་དཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ངྒཾ པ་ན ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཾ ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ་ཝ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ.
མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ་པི ར་ཛ་ནཱི་ཡ་ག་ནྡྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཧི ནི་ཡ་མེ་ཧེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ‘ག་ནྡྷ་དཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པཱུ་ཛེ་ཏི, ཏ་དཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ.
མཱུ་ལ་ར་སཱ་དཱི་སུ པ་ན ར་ཛ་ནཱི་ཡ་ར་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཧི ནི་ཡ་མེ་ཧེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ མཱུ་ལ་ར་སཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ར་ཛ་ནཱི་ཡཾ ར་ས་ཝ་ཏྠུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ‘ར་ས་དཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི དེ་ཏི པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཏ་དཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ལ་མ་ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ‘ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན ཨཱ་ཙི་ཎྞ’ནྟི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་དུ་ར་སཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཊྛ་གཱ་མ་ཎི་ཨ་བྷ་ཡ་ར་ཉྙོ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ.
ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎེ་པི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཏཱི་ཎི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་དཱ ཧི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ར་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ‘ཕོ་ཊྛ་བྦ་དཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི དེ་ཏི པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཏ་དཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ.
དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ, པ་ནྣ་ར་ས སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཱ་ནི, ནི་བྦཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཙ, ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཙ, དྷ་མྨཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཛ་དཱ་ན་པཱ་ན་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨོ་ཛཱ་དཱི་སུ ཧི ར་ཛ་ནཱི་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཧི ནི་ཡ་མེ་ཧེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ ‘ཨོ་ཛ་དཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི, པཱ་ན་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི དེ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ན་ནྟི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དེ་ཏི, ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཏི, ཝེ་ཛྫཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཛཱ་ལཾ ཕཱ་ལཱ་པེ་ཏི, ཀུ་མཱི་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་སཱ་པེ་ཏི, ས་ཀུ་ཎ་པ་ཉྫ་རཾ ཝི་དྡྷཾ་སཱ་པེ་ཏི, བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི, མཱ་གྷཱ་ཏ་བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི ཏ་དཱ དཱ་ན་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ‘ཨོ་ཛ་དཱ་ན་པཱ་ན་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཏ་ནྟི ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ཎཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཨོ་ཛ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཏ་དཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྨིཾ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི.
དཱ་ན་མ་ཡཾ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ཡ་དཱ ཨོ་ཛ་དཱ་ན་པཱ་ན་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ནཱ་ནི ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཏ་དཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཛ་དཱ་ན་པཱ་ན་དཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ‘ད་སྶཱ་མཱི’ཏི མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་དཱ པ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ དེ་ཏི, ཏ་དཱ སཱི་ལ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཀུ་ལ་ཝཾ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ‘ད་སྶཱ་མཱི’ཏི མ་ན་སཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི.
ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ངྒཾ ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ་ཝ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཏི་ཝི་དྷ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཧི ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ.
ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན དཱི་པི་ཏཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ ཚ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི – ན་ཝ་ར་ཏྟ་སྶ ཧི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝ་ཎྞོ མ་ནཱ་པོ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡོ, ཨི་དཾ ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ཊ་པ་ཊ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་དཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དི་ག་ནྡྷོ, ཨི་དཾ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན པ་རི་བྷོ་ག་ར་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡཱ ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་ཏཱ, ཨི་དཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་མ་ཡཱ་དི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་མ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བ་དྡྷཾ, ཝི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. དྭཱ་རཾ པ་ན ཨ་ནི་བ་དྡྷཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་སྨི་ཉྷི ཨ་ནི་བ་དྡྷེ དྭཱ་ར་མྤི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ
ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི, པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཱ་ནི, ཚ ཕ་སྶཱ, ཚ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཱ་ནི, ཨ་ཊྛ ཨ་སཾ་ཝ་རཱ, ཨ་ཊྛ ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི, ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་རཱ, ཨ་ཊྛ སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཱ་ནི, ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱི་ཎི ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཏཱི་ཎི ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་ནི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི? ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཾ, མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཀཱ་ཡོ – ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀོ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནི་པི, ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཏཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ ཨུ་ཏུ་ཛཱ་ནི ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ.
ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རནྟི ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མཾ ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི? ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ས་མི་ཉྫེ་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཐ་མྦྷ་ནཱ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ ས་ནྠ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༧༢༠). ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི པ་ཊི་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ, སཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏི ཙཱ་ལེ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་ཏྟ་སུ ཛ་ཝ་ནེ་སུ པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏྟ་མ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏུཾ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏུཾ ཝི་ལོ་ཀཱ་པེ་ཏུཾ ས་མྨི་ཉྫཱ་པེ་ཏུཾ པ་སཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ན ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཨཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི, ག་མ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཡ་ཏི. ‘ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏོ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཡུ་གེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦེ ས་ཀ་ཊེ པ་ཋ་མ་ཡུ་གེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ ཡུ་གཾ ཏཱ་ཝ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཙ་ཀྐཾ པ་ན ན་པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི; དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ; ས་ཏྟ་མ་ཡུ་གེ པ་ན གོ་ཎེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡ་དཱ ཚེ་ཀོ སཱ་ར་ཐི དྷུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་པུ་རི་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི་ཡཱ གོ་ཎེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏི, ཏ་དཱ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷུ་ར་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་རེ་ནྟི ཙ་ཀྐཱ་ནི ཙ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི. ‘ས་ཀ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཡོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ཡོ ན སོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ པ་ན ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ས་ནྠ་མྦྷེ་ཏུཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. སཱ ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡ ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ སཱ་པི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྟཱ པ་ནེ་སཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀིཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ. ཙ་ཀྑུ་པ་ཐ་སྨི་ཉྷི ཋི་ཏོ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, སཱི་སཾ ཝཱ བྷ་མུ་ཀཾ ཝཱ ཙཱ་ལེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི པ་ན ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཨེ་ཝ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ མ་ནུ་སྶཱ ‘ཨི་མཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨི་དྷ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’ཏི རུ་ཀྑ་གྒེ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷཱ་པེ་ནྟི, སུ་རཱ་པཱ་ན་དྭཱ་རེ དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ནྟི, ཨུ་ཙྩཾ ཝཱ པ་ན རུ་ཀྑཾ ཝཱ་ཏོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪེ ཙ་ལ་ནྟེ ཨུ་པ་རི བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་ནི ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, མ་ཧོ་གྷ་སྶ ག་ཏ་མ་གྒ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཀ་ས་ཊཾ ཨུ་སྶཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་དྷ་ཛ་སཱ་ཁཱ་ཙ་ལ་ན་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀ་ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཀ་ས་ཊེ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དི་ཊྛ་མྤི ‘ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ རུ་ཀྑོ ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ མ་ཙྪོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨོ་གྷོ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པི ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧི ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨེ་ས ཀཱ་རེ་ཏི མ་ཉྙེ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་སཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ. ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོ་པི པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟིཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་རེ་སཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧི སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལ་ཀཱ་ཀ་གོ་ཎཱ་ད་ཡོ ད་ཎྜཾ ཝཱ ལེ་ཌྜུཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཧ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ ད་སྶི་ཏེ ‘ཨ་ཡཾ ནོ པ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. པཱ་ཀཱ་ར་ཀུ་ཊྚཱ་དི་ཨ་ནྟ་རི་ཀ་སྶ པ་ན པ་ར་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལོ་པི ཨ་ཏྠི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ པ་ན ཀཱ་ཡེ ཙ་ལ་ནྟེ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ ཙ་ལ་ཏི ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི? སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཙ་ལ་ཏི. ཏཾ་ག་ཏི་ཀོ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཀེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཏཱ་ནི སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀ་ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི་པི ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏི་ཊྛ་ནྟེ ཏི་ཊྛ་ནྟི – ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་སཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཡཱ་ཡ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ཏི, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཝཱ་དི་མྷི ས་ཏི ཀཱ་ཡོ དྭཱ་རཾ, ཏ་མྷི དྭཱ་རེ སི་དྡྷཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ‘ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ’ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. པ་ར་ཝཱ་དི་མྷི པ་ན ཨ་ས་ཏི ‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝཱ’ཏི ཏི་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ན ས་ངྐ་མ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ན དྭཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དྭཱ་རེ དྭཱ་རཾ ན ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནི, ན དྭཱ་རཱ དྭཱ་ར་ཙཱ་རི་ནོ;
ཏ་སྨཱ དྭཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་མྨེ་ནཱ་པི དྭཱ་རཾ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, དྭཱ་རེ་ནཱ་པི ཀ་མྨཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྭཱ་རཾ ཕ་སྶ་དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་ར་དྭཱ་ར་ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ སི་མྦ་ལི་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ལཱ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ པུ་ཙི་མ་ནྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ཕ་ནྡ་ན་དེ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན རུ་ཀྑེ་ན ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི དྭཱ་རེ་ན ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ཡོ, ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ, ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ –
ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཀཱ་ཡོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ.
སཱུ་ཙི་ཡཱ ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
སཱུ་ཙི ཙ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ.
ཝཱ་སི་ཡཱ ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཝཱ་སི་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཝཱ་སི ཙ ཝཱ་སི་ཀ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ.
པུ་རི་སེ་ན ཙེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, པུ་རི་ས་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;