༢. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜོ
ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པ་ཀ་ཎྜཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཉྩ ནི་སྶེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛི་ཏཾ, རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་བྦཱ་ནཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཏ་སྨཱ ‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་དེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ་པི ཧོ་ཏི…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་པི, ཏ་སྨཱ པུ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏྭཱ, པུ་ན ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡེ ཙ དྷ་མྨཱ ཀི་རི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་བྦ་ཉྩ རཱུ་པཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘ས་བྦ་ཉྩ རཱུ་པ’ནྟི པ་དེ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏཱུ’ཏི པ་དེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ག་ཧི་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’ཏི པ་དཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༥༨༤. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་བྦཾ རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏཾ? ཧེ་ཊྛཱ རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀ་དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ…པེ… ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘ས་བྦ་ཉྩ རཱུ་པཾ, ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ དྷཱ་ཏཱུ’ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ ‘ཀ་ཏ་མཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ’? ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘ཙ’-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ’ རཱུ་པཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ’ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི.
མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ, མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ, མ་ཧ་ནྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’ཏི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨེ་ཀ་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི. པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ –
ས་བྦཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཚ་ཏྟིཾ་ས པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ;
ད་ས ཙེ་ཝ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི ས་ཏཱ་ནི ཙ. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༣༧);
ཏ་ཏྠ –
དུ་ཝེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ཙ;
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན, ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཾ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༣༧);
ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ –
ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཊྛེ་ཝ ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ཙ;
ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན, ཛ་ལཾ ཝཱ་ཏེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ.
ཏ་སྶཱ་པི ས་ནྡྷཱ་ར་ཀོ –
ན་ཝ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, མཱ་ལུ་ཏོ ན་བྷ་མུ་གྒ་ཏོ;
ས་ཊྛི ཙེ་ཝ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་སཱ ལོ་ཀ་སྶ ས་ཎྛི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཎྛི་ཏེ ཙེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ –
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ;
ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, སི་ནེ་རུ པ་བྦ་ཏུ་ཏྟ་མོ.
ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པ་ཌྜྷེ་ན, པ་མཱ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ;
ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷུ་གྒ་ཏཱ དི་བྦཱ, ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྟི་ཏཱ.
ཡུ་ག་ནྡྷ་རོ ཨཱི་ས་དྷ་རོ, ཀ་ར་ཝཱི་ཀོ སུ་ད་སྶ་ནོ;
ནེ་མི་ནྡྷ་རོ ཝི་ན་ཏ་ཀོ, ཨ་སྶ་ཀ་ཎྞོ གི་རི བྲ་ཧཱ.
ཨེ་ཏེ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་སེ་ལཱ, སི་ནེ་རུ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ;
མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ན་མཱ་ཝཱ་སཱ དེ་ཝ་ཡ་ཀྑ་ནི་སེ་ཝི་ཏཱ.
ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཏཱ་ནུ་ཙྩོ, ཧི་མ་ཝཱ པ་ཉྩ པ་བྦ་ཏོ;
ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ཨཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏྠ་ཏོ;
ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་ཧི, ཀཱུ་ཊེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ.
ཏི་པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཀྑེ་པཱ ན་ག་ཝ྄ཧ་ཡཱ;
པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་ཡཱ་མཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ.
ས་ཏ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ ཨུ་གྒ་ཏཱ;
ཛ་མྦཱུ ཡ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཛ་མྦུ་དཱི་པོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༣༧);
ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཛ་མྦུ་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ཏ་དེ་ཝ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ, ག་རུ་ལཱ༹་ནཾ སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑ་སྶ, ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནེ ཀ་ད་མྦ་རུ་ཀྑ་སྶ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་མྷི ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་སྶ, པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧེ སི་རཱི་ས་སྶ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
པཱ་ཊ་ལཱི སི་མྦ་ལཱི ཛ་མྦཱུ, དེ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ;
ཀ་ད་མྦོ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑོ ཙ, སི་རཱི་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ་མ་ནྟི.
དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ;
ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སི་ལུ་ཙྩ་ཡོ;
པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ, ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་མ་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཏི.
ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་དེ་ཝ་དཱ་ན་ཝཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཱ་ནེ་ཝ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི’’ཨཱ་དི.
‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཡ་ཐཱ མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨ་མ་ཎིཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་སུ་ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ལེ་ཌྜུཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ས་ཡཾ ནེ་ཝ ཡ་ཀྑོ ན པ་ཀྑཱི ས་མཱ་ནོ ཡ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་མྤི པ་ཀྑི་བྷཱ་ཝ་མྤི ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཡཾ ཨ་ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཨ་པཱི་ཏཱ་ནི… ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནི… ཨ་ནོ་དཱ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟཱི་ཏི མཱ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙ ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ན བ་ཧི་ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ནེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནྟོ ན བ་ཧི ཋི་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཡ་ཀྑཱ་དི་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་པི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཡ་ཀྑི་ནཱི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི མ་ནཱ་པེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྟེ ཝ་ཉྩེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་རཱི་རཱ་དཱི་སུ མ་ནཱ་པེ་ན ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན, མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན, མ་ནཱ་པེ་ན ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ངྒུ་ལི་བྷ་མུ་ཀ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་ཛ་ནཾ ཝ་ཉྩེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ད་ཊྛུཾ ན དེ་ནྟི. ཨི་ཏི ཝ་ཉྩ་ཀ་ཊྛེ་ན ཡ་ཀྑི་ནཱི་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་པི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
‘མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ’ཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. མ་ཧཱ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ནི ཝཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
‘མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ’ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཱ་ནི་པི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞཱ་ནི་པི མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཧ་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཀཱ་ལེ. ཏ་ཐཱ ཧི –
བྷཱུ་མི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཡཱ་ཝ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི;
ཨ་ཙྩི ཨ་ཙྩི་མ་ཏོ ལོ་ཀེ, ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་མྷི ཏེ་ཛ་སཱ.
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཀཾ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི;
ཀུ་པི་ཏེ་ན ཡ་དཱ ལོ་ཀོ, ས་ལི་ལེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏི.
ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཀཾ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཝི་ཀཱི་ར་ཏི;
ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན, ཡ་དཱ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶ་ཏི.
པ་ཏྠ་དྡྷོ བྷ་ཝ་ཏི ཀཱ་ཡོ, ད་ཊྛོ ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ;
པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན, ཧོ་ཏི ཀ་ཊྛ་མུ་ཁེ་ཝ སོ.
པཱུ་ཏི་ཡོ བྷ་ཝ་ཏི ཀཱ་ཡོ, ད་ཊྛོ པཱུ་ཏི་མུ་ཁེ་ན ཝཱ;
ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན, ཧོ་ཏི པཱུ་ཏི་མུ་ཁེ་ཝ སོ.
ས་ནྟ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏི ཀཱ་ཡོ, ད་ཊྛོ ཨ་གྒི་མུ་ཁེ་ན ཝཱ;
ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན, ཧོ་ཏི ཨ་གྒི་མུ་ཁེ་ཝ སོ.
ས་ཉྪི་ནྣོ བྷ་ཝ་ཏི ཀཱ་ཡོ, ད་ཊྛོ ས་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ;
ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཀོ་པེ་ན, ཧོ་ཏི ས་ཏྠ་མུ་ཁེ་ཝ སོ. (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༤.༢༣༨);
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
‘མ་ཧ་ནྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི མ་ཧ་ཏཱ ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི.
ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ནི་སྶཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦཾ རཱུ་པནྟི ཨི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི, ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི་པྤ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ.
ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཧི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ནྟོ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ‘ས་བྦཾ རཱུ་པ’ནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ ‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏུ’ ‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི ‘ན ཧེ་ཏཱུ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་པ་དཱ་ནི ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཏེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་པ་དཱ་ནི མཱ་ཏི་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཏཱི་ཎི མཱ་ཏི་ཀཱ་མུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མེ ས་ངྒ་ཧེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ.
དུ་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ཏཱ་ཝ ས་ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ དུ་ཀཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ནོ་ཨུ་པཱ་དཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨཱ་དི་མྷི ཙུ་དྡ་ས དུ་ཀཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཝ་ཏྠཱུཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི དུ་ཀཱ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨཱ་ད་ཡོ ད་ས ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དུ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ད་ས དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷཱ་ཏུ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་དུ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་ད་ཡོ དྭཱ་ད་ས སུ་ཁུ་མཱ་སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དུ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ.
ཏི་ཝི་དྷ་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ
༥༨༥. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ས་ཏཾ ཏཱི་ཎི ཙ ཏི་ཀཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙུ་དྡ་ས་སུ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དུ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་དུ་ཀཾ སེ་སེ་ཧི ཏེ་ར་ས་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ; ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ བཱ་ཧི་རཾ ཏཾ ཨ་ཏྠི ཨུ་པཱ་དཱ, ཨ་ཏྠི ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཋ་པི་ཏཱ ཏེ་ར་ས པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཏ་མེ་ཝ དུ་ཀཾ སེ་ས་དུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ བཱ་ཧི་རཾ ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ན ཝ་ཏྠུ, ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཏཾ ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཏྠི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ན ཝ་ཏྠཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་ཏི་ཀཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཏེ་སཾ ནཱ་མ་ཉྩ ག་ཎ་ནཱ ཙ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ.
ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་དི་རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧཱ
༥༨༦. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧེ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ? ཡེ ཏཱ་ཝ ཨི་དྷ དུ་ཝི་དྷ་ས་ངྒ་ཧེ པ་ཀི་ཎྞ་ཀེ་སུ ཨཱ་དི་ཏོ ཏ་ཡོ དུ་ཀཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ ཏཾ ཨ་ཏྠི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དུ་ཀ་ཏྟ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨཱ་དི་མྷི པ་ཉྩ་ད་ས ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ཋ་པི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡོ ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐོ ས་ནི་ད་སྶ་ན་དུ་ཀོ སོ ཡ་སྨཱ ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཏཾ ཨ་ཏྠི ས་པྤ་ཊི་གྷཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རེ་ཧི ཝཱ, ཨ་ཏྠི ཨུ་པཱ་དཱ ཨ་ཏྠི ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་རི་མེ་ཧི ཝཱ, དུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ས་ནི་ད་སྶ་ན་ཉྷི ‘ཨ་པྤ་ཊི་གྷཾ’ ནཱ་མ, ‘ནོ ཨུ་པཱ་དཱ’ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ‘ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཾ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཉྩ ཨ་ཏྠི ཏཾ ཀ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ས་བྦ་དུ་ཀཱ ཧི པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛི་ཏཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཀ་མོ. པུ་རི་མེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་མཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ‘ས་ཏི ཨ་ཏྠེ ཀ་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་དཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ’ཏི ཙེ – ན, ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ; ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་པ་དཱ་དཱི་ནི ཧི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘ཨུ་པཱ་དི་ཎྞཾ ཝཱ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ་པི ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ པ་རེ་ཧི ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ས་པྤ་ཊི་གྷ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི དུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ‘ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ཏཾ ཨ་ཏྠི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཾ ཏཾ ཨ་ཏྠི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨ་ཏྠི ན ཨི་ནྡྲི་ཡ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ དྭེ དྭེ དུ་ཀེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཚ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ ཋ་པི་ཏཱ.
ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དུ་ཀོ ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་དི་དུ་ཀོ་པི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྟཱ. སོ ཧི ཡཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ ཏཾ ཨ་ཏྠི ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི – ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན དུ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཡོ་གཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཡོ ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡོ ཙ ན ག་ཙྪ་ཏི སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧེ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨི་ཏོ པ་རེ པ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ས་ངྒ་ཧཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལཱ་ཡ་པི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
རཱུ་པ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༤. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏཱུ’ཏི པུ་ཙྪཱ ན ཀ་ཏཱ་ཏི? བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’མྤི ཨ་ཏྠི ‘ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’མྤི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཧེ་ཏུ ན ཧེ་ཏཱུ་ཏི་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི་པི བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘ས་བྦ’ནྟི ས་ཀ་ལཾ, ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ. ‘རཱུ་པ’ནྟི ཨ་ཡ་མ་སྶ སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི རུ་པྤ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ.
ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧེ་ཏུ. ཏེ་སུ ‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༥༩) ཨ་ཡཾ ‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏུ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༨༥; སཾ. ནི. ༣.༨༢) ཨ་ཡཾ ‘པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ, ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ, ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོ ཝི་པཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༤༨; ཝི་བྷ. ༨༡༠; པཱ་ཊི. མ. ༢.༤༤), ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཾ ཕ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ’ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ར་སོ ཨཱ་པོ་ར་སོ ཙ མ་དྷུ་ར་སྶཱ་པི ཨ་མ་དྷུ་ར་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ’ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ཏི ‘ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ ན ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ’ཏི (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡) མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱ’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ན ས་བྦ་པ་དཱ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི ‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧཱིཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་ཡཱ་མོ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ག་ཧི་ཏོ. ན ཧི ཏཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སོ་ཏེ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏཾ. ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན པ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝ. ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ཝཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཛ་རཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ‘ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོཏི ཨེ་ཏྠ ‘ཝི་དྷཱ’-ས་དྡོ མཱ་ན་ས་ཎྛཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༩༦༢) ཧི མཱ་ནོ ཝི་དྷཱ ནཱ་མ. ‘‘ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༩༥) ས་ཎྛཱ་ནཾ. ‘ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷ’ནྟི ཧི པ་ད་སྶ ཀ་ཐཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུཾ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༥༡-༧༥༢) ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝི་དྷཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ས་ངྒ་ཧ་ས་དྡོ་པི ས་ཛཱ་ཏི་ས་ཉྫཱ་ཏི་ཀི་རི་ཡཱ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་བྦེ ཝེ་སྶཱ ས་བྦེ སུ་དྡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཨ་ཡཾ ‘ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ‘ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ས་བྦེ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ས་བྦེ ཀོ་ས་ལ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ མཱ་ག་དྷ་ཀཱ, ས་བྦེ བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡོ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ‘ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏཱ སཾ་ཝུ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ས་བྦེ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠོ་ཀཱ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ས་བྦེ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ, ས་བྦེ ར་ཐི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཨ་ཡཾ ‘ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ས་བྦེ་ཝ ཧེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་ཏ་མ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཧ་ཉྩི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ – ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ༤༧༡), ཨ་ཡཾ ‘ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧོ’ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན རཱུ་པ་ག་ཎ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པཱ་དཱ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༥༩༥. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཝི་དྷ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ནོ་ཨུ་པཱ་དཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘ཨུ་པཱ་དཱ’; མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ, ཏཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༥༩༦. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྑུ – མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ཙ. ཨེ་ཏེ་སུ ‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑཱུ’ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྟེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ…པེ… དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡེ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༣) ཨི་དཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་དཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ཨི་དཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༤) ཨི་དཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཡེ་ཝཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༥) ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ.
མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་པི པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ་ཡཾ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན, ཨུ་པ་རི བྷ་མུ་ཀ་ཊྛི་ཀེ་ན, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་ཊེ་ཧི, ཨ་ནྟོ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཀྑི་ལོ་མེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ‘ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ, ས་མྦྷ་ཝོ ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ’ཏི ཙུ་དྡ་ས་ས་མྦྷཱ་རོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ‘ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏཾ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཨོ་ཛཱ་ས་ཎྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝཱ ཙཱ’ཏི ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཧོ་ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་མྦྷཱ་རོ. ཡཾ ལོ་ཀོ སེ་ཏཾ ཙ་ཀྑུཾ པུ་ཐུ་ལཾ ཝི་ས་ཊཾ ཝི་ཏྠི་ཎྞཾ ‘ཙ་ཀྑུ’ནྟི ས་ཉྫཱ་ན་ནྟོ ན ཙ་ཀྑུཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཏྠུཾ ཙ་ཀྑུ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, སོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ནྷཱ་རུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ ཨཱ་བ་དྡྷོ, ཡ་ཏྠ སེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཀ་ཎྷ་མྤི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི, པ་ཐ་ཝཱི་པི ཨཱ་པོ་པི ཏེ་ཛོ་པི ཝཱ་ཡོ་པི, ཡཾ སེ་མྷཱུ་སྶ་ད་ཏྟཱ སེ་ཏཾ, པི་ཏྟུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ཀ་ཎྷཾ, རུ་ཧི་རུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, པ་ཐ་ཝུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་ཏྠི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་ཏི, ཝཱ་ཡུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ས་མྦྷ་མ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ.
ཡོ པ་ནེ་ཏྠ སི་ཏོ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ, ཨི་དཾ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཏཾ ཏ་སྶ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ་ནོ སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དེ་ས་བྷཱུ་ཏེ དི་ཊྛི་མ་ཎྜ་ལེ, ས་ཏྟ་སུ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལེ་སུ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཏེ་ལཾ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ, ས་ཏྟ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ, དྷཱ་ར་ཎ་ནྷཱ་པ་ན་མ་ཎྜ་ན་བཱི་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ, ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ, ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཾ, ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནཾ, ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཾ, པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་མ་ཏྟཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་པྤ་སཱ་དེ་ན, རཱུ་པཱ་ནི མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི;
པ་རི་ཏྟཾ སུ་ཁུ་མཾ ཨེ་ཏཾ, ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་ས་མཱུ་པ་མ’’ནྟི.
ཙ་ཀྑུ ཙ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཡཾ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོཏི ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ་ཡེ་ཝ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ; ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་པྤ་སཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, སེ་ས་ཙ་ཀྑུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་གོ་ཙ་ར་སུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཱི་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ,’’ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ ‘‘དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ དྭཱི་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ. ཡོ ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ སོ ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶཱ་པི དི་ནྣཾ དྭི་ནྣ་མྤི པ་སཱ་དོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི བཱ་ལ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་རཱི་ར་མྤི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མྤི. ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ནི་ད་སྶ་ནོ. པ་ཊི་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ནི་གྷཾ་སོ ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་པྤ་ཊི་གྷོ.
ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་སྶི ཝཱ, ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པ་སྶ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་སྶི་སྶ་ཏི ཝཱ, ས་ཙ་སྶ ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཾ ཙ་ཀྑུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ རཱུ་པཾ པ་སྶེ ཝཱ, ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ན པ་སྶི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཏཾ རཱུ་པཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཾ. ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུཾ་པེ་ཏཾ, ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ་པེ་ཏཾ, སུ་ཉྙ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་པེ་སཱ. ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ་པེ་ཏཾ. ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ་པེ་སོ. ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན དྭཱ་རཱ་པེ་སཱ. ཨ་པཱུ་ར་ཎཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ས་མུ་དྡོ་པེ་སོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཊྛེ་ན པ་ཎྜ་རཾ་པེ་ཏཾ. ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཁེ་ཏྟཾ་པེ་ཏཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུཾ་པེ་ཏཾ. ས་མ་ཝི་ས་མཾ ད་སྶེ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནེ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏྟཾ་པེ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ་ཊྛེ་ན ན་ཡ་ནཾ་པེ་ཏཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཊྛེ་ན ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ་པེ་ཏཾ. བ་ཧུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ སུ་ཉྙོ གཱ་མོ་པེ་སོཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘པ་སྶི ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཙ་ཀྑུཾ་པེ་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙུ་དྡ་ས ནཱ་མཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ན་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཏྠ ཧི ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་པྤ་ཊི་གྷེ་ན རཱུ་པཾ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ པ་སྶི ཝཱ ཙ་ཀྑུཾ་པེ་ཏཾ…པེ… སུ་ཉྙོ གཱ་མོ་པེ་སོ, ཨི་དཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༩༧. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫུ་ནི་ཙྪ་ར་ཎཱ་དི་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱ་པི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དུ་ཏི་ཡོ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡ་མྷི ཙ་ཀྑུ་མྷཱིཏི ཡ་མྷི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཙ་ཀྑུ་མྷི. རཱུ་པནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི ཝཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ཝཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏི ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཧ་ཉྙེ ཝཱཏི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉྷི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི ནཱ་མ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཙེ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་མྷི པ་ཊི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ ཏཾ རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་པྤོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚ་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ན་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༩༨. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ རཱུ་པེ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏོ ཙ་ཀྑུ རཱུ་པ་སྨིཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏི་ཡོ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་མཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པ་མྷི པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ན་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༩༩. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩཱ་ཏི, ད་ས ཝཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ག་མྨ, ས་ནྡྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ཙྩ. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝཱ་རེ་སུ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ་པི ད་ས་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ན་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ཙ་ཀྑུཾ ‘ཨི་དཾ ཏ’ནྟི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ, པུ་རི་མཱ ཏ་ཡོ, ཨི་མེ ད་སཱ་ཏི, ཏེ་ར་ས ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ཉྩེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ན་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དྭི་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ན་ཡེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜེ་ཏྭཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༠༠. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཾ. ཏཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་སོ་ཏ་བི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཏ་ནུ་ཏ་མྦ་ལོ་མཱ་ཙི་ཏེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་དྷ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ, ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཾ, ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནཾ, ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི.
གྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནཾ. ཏཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་གྷཱ་ན་བི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ཛ་པྤ་ད་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀཱ་རུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི.
སཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ. སཱ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཛི་ཝ྄ཧཱ་མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་གྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀཱ་རུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊ་ལེ སྣེ་ཧོ ཝི་ཡ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀཱ་རུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་པ་རི་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. སེ་སོ པཱ་ལི༹་པྤ་བྷེ་དོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨི་དྷ ཙ་ཀྑུ་པ་ད་སྶ ཋཱ་ནེ སོ་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ནི, རཱུ་པ་པ་ད་སྶ ཋཱ་ནེ ས་དྡ་པ་དཱ་དཱི་ནི, པ་སྶཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ནཾ ཋཱ་ནེ སུ་ཎཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནི ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ‘ནེ་ཏྟཾ་པེ་ཏཾ, ན་ཡ་ནཾ་པེ་ཏ’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཙ པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ དྭཱ་ད་ས དྭཱ་ད་ས ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་དི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊ་ལེ སྣེ་ཧོ ཝི་ཡ. ‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. ‘ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. ‘ཀ་སྨཱ’? ‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’. ‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ན ས་བྦ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན’ནྟི? ‘ནེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ. ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པ་ར་སཱ་ད་ཡོ, ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཡ, ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྱཱ་པི་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པེ ར་སོ ཨ་ཏྠི. ཡ་དི སི་ཡཱ རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ར་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ན ཙ ས་བྦ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ན ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’.
ཨ་པི་ཙ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏོ་པེ་ཏེ་སཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཨེ་ཏེ་སུ ཧི རཱུ་པཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ ཙ་ཀྑུ, རཱུ་པེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་སཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.
ས་དྡཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ སོ་ཏཾ, ས་དྡེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་སཾ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.
ག་ནྡྷཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ གྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ གྷཱ་ནཾ, ག་ནྡྷེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་སཾ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ གྷཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.
ར་སཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ སཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ ཛི་ཝ྄ཧཱ, ར་སེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་སཱ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, སཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ.
ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝཱ ཀཱ་ཡོ, ཕོ་ཊྛ་བྦེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་སོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཕུ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘ཏེ་ཛཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ, ཝཱ་ཡུ་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དཱ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ, ཀཱ་ཡོ ས་བྦེ་ས’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘ཏེ་ཛཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ ཙ་ཀྑུ, ཝི་ཝ་ར་ཝཱ་ཡུ་ཨཱ་པ་པ་ཐ་ཝཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ པ་སཱ་དཱ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི. ཨ་དྡྷཱ སུ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘ཏེ་ཛཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎེ་ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ‘ཀོ པ་ནེ་ཝ་མཱ་ཧ – རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཏེ་ཛཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎཱ’ཏི? ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ་སུ ཧི རཱུ་པེ་སུ ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ གུ་ཎོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ གུ་ཎོ’ཏི ན ལ་བྦྷཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཨ་ཐཱ་པི ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཡ་ཐཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨི་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཛཱ་དི་ཨ་དྷི་ཀེ་སུ ས་མྦྷཱ་རེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ’ཏི. ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, ཡ་དི ཨཱ་པཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ ག་ནྡྷ་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་ཨ་དྷི་ཀེ ཀ་པྤཱ་སེ ག་ནྡྷོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རོ སི་ཡཱ, ཏེ་ཛཱ་དྷི་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི སཱི་ཏཱུ་ད་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཐ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་ཧཱ་ཡེ་ཐེ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཀ་པྤ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་པི ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་ར་སཱ་ད་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ.
ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ? ཀ་མྨ་མེ་ཝ ནེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ, ན བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་སེ ཧི ས་ཏི པ་སཱ་དོ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་མཱ་ནཱ་ན་ཉྷི པ་སཱ་དོ, ན ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ན་ནྟི པོ་རཱ་ཎཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨེ་ཝི་ས་ས་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟེ་སུ ཙ ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནི ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ན་ལླཱི་ན་ནི་སྶ་ཡེ ཨེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ, ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལླཱི་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ན་ཉྷི དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཎྞོ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི. སོ དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ་པི ས་མྤ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཏཾ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་མེ་ཝ ནཱ་མ. དཱུ་རེ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟཱ་ན་མྤི, ར་ཛ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་དྡོ པ་ན དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སོ་ཏཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞོ པ་ན ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟོ དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་དྡོ་པི ས་ཙེ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, དཱུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙི་རེ་ན སུ་ཡྻེ་ཡྻ, པ་ར་མྤ་ར་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སོ་ཏཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཨ་སུ་ཀ་དི་སཱ་ཡ ནཱ་མཱ་ཏི ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་རཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི.
ཨ་ཧི་ཨཱ་དི་ས་མཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཧི ནཱ་མ བ་ཧི སི་ཏྟ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ག་ཧ་ན་ཝ་མྨི་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་པེ་ཏཾ ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ མ་ཊྛེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་པུ་པྥ་ལ་ཏཱ་དི་ཙི་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི. ཏཱ་དི་སེ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ མུ་ཁ་མྤི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི.
སུ་སུ་མཱ་རོ་པི བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ་ཝ ཙ་ར་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན བྱཱ་མ་ས་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ བི་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ་ཏཾ ཏ་མྤེ བི་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀཱུ་པ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཱ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ས་དྡ་ས་ཝ་ནེ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎ་སྨི་ཉྷི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ན ལེ་ཎ་ཙྪ་ད་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་དྡོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཙྪི་དྡེ་ཧི པ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡེ་ཝ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ག་ནྟྭཱ སོ་ཏ་པ་སཱ་དཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི ལེ་ཎ་པི་ཊྛེ ནི་སི་ནྣཱ ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར’ནྟི? ‘ཨཱ་མ, ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་རཾ’. ‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, དཱུ་རེ བྷེ་རཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ དཱུ་རེ ས་དྡོ་ཏི ཛཱ་ན་ནཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’ཏི? ‘ནོ ན བྷ་ཝ་ཏི. སོ་ཏ་པ་སཱ་ད་སྨི་ཉྷི གྷ་ཊྚི་ཏེ དཱུ་རེ ས་དྡོ ཨཱ་ས་ནྣེ ས་དྡོ, པ་ར་ཏཱི་རེ ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རེ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ’ཏི. ‘ཀིཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ? ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཚི་དྡཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་གོ་ཙ་ར་མེ་ཝེ་ཏཾ’.
པ་ཀྑཱི་པི རུ་ཀྑེ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ན ར་མ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ གྷཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ག་ནྡྷ་གོ་ཙ་རཾ. ཏ་ཐཱ ཧི གཱ་ཝོ ན་ཝ་ཝུ་ཊྛེ དེ་ཝེ བྷཱུ་མི་ཡཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ག་ནྡྷ་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཙ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ནེ་ཝ ཏ་སྶ ག་ནྡྷཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་རོ་པི བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཁེ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི ལེ་ཌྜུ་པ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཚཱ་རི་ཀཾ བྱཱུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་སྶ པ་ན ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛི་ཝ྄ཧཱ་པི གཱ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཨཱ་པོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ར་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. སུ་ཀྑ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཙ ན ས་ཀྐཱ ཁེ་ལེ༹་ན ཨ་ཏེ་མི་ཏ་སྶ ར་སཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ.
སི་ངྒཱ་ལོ་པི བ་ཧི ཙ་ར་ནྟོ ར་ཏིཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་ན་སྶ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡོ་པི ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ཐ་ཝཱི་ནི་སྶི་ཏ་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ ཙ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སུ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ་པི ཧི ས་ཡ་ན་སྶ, ཧ་ཏྠེ ཋ་པི་ཏཱ་ན་མྤི ཝཱ ཕ་ལཱ་ནཾ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་ནི་སཱི་ད་ནྟེ་ན ཝཱ ཨ་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ནྟེ་ན ཝཱ ཐ་དྡྷ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་སྶ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཛཱ་ན་ནེ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ་པེ་ཏེ་སཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཉྙེ་ཡེ་ཝ ཧི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ནི་སྶ་ཡཱ ཨ་ཉྙེ སོ་ཏ་པ་སཱ་དཱ་དཱི་ན་ནྟི ཨ་ས་མྨི་སྶཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི.
ཨ་པི་ཙ ནེ་སཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་མཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ དྷ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཚཱ་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྨི་སྶཱ་ཝ ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་པྤཱ་སེ་ན ཝ་ཊྚིཾ ཀ་ཏྭཱ དཱི་པེ ཛཱ་ལི་ཏེ ཀི་ཉྩཱ་པི ཛཱ་ལཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ན ཨཾ་སུ་ནོ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཱ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཱ ཛཱ་ལཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་མོ་ས་ཊཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶཱ་ནེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ, སེ་ས་རཱུ་པཱ་ནི་པི ཨ་ས་མྨི་སྶཱ་ནེ་ཝ. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ས་རཱི་རེ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཏ་ཏྠ ནཱ་བྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ, བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛ, ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པཱ་ནི. ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ, བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ, ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས རཱུ་པཱ་ནི. ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཾ, སོ་ཏ་ད་ས་ཀཾ, གྷཱ་ན་ད་ས་ཀཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ད་ས་ཀཾ, ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ, བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ ར་སོ ཨོ་ཛཱ, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཝི་ནི་བྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀཾ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སཱ་ནི་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སུ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡེ རཱུ་པཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ཡ་ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་རཱུ་པེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ. སེ་ས་ཀཱ་ཡ་དྭ་ཡེ་པི རཱུ་པཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་མྨི་སྶ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ ཙ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ་པི ཀཱ་ཡེ་སུ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ནི ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
༦༡༦. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝ་ཎྞོ་ཝ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ; ནི་བྷཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་བྷཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཎྞོ་ཝ ནི་བྷཱ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ. ས་དྡྷིཾ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་གྷེ་ན ས་པྤ་ཊི་གྷཾ, པ་ཊི་གྷ་ཊྚ་ན་ནི་གྷཾ་ས་ཛ་ན་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་མཱ་པུ་པྥ་ས་མཱ་ནཾ ནཱི་ལཾ, ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་ས་མཱ་ནཾ པཱི་ཏ་ཀཾ, བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥ་ས་མཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, ཨོ་ས་དྷི་ཏཱ་ར་ཀ་ས་མཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ. ཛྷཱ་མ་ངྒཱ་ར་ས་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ, མ་ནྡ་ར་ཏྟཾ སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་ཀ་ར་ཝཱི་ར་མ་ཀུ་ལ༹་ས་མཱ་ནཾ མ་ཉྫི་ཊྛ་ཀཾ. ‘‘ཧ་རི་ཏྟ་ཙ་ཧེ་མ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མཾ་སུ་མུ་ཁ་པ་ཀྐ་མཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༣༣) ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ‘ཧ་རཱི’ཏི སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ར་ཏོ པ་ན་སྶ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ སཱ་མཾ ཧ་རི ནཱ་མ. ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནི.
ཧ་རི་ཝ་ཎྞནྟི ཧ་རི་ཏ་ས་དྡ་ལ་ཝ་ཎྞཾ. ཨ་མྦ་ངྐུ་ར་ཝ་ཎྞནྟི ཨ་མྦ་ངྐུ་རེ་ན ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ. ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. དཱི་གྷཱ་དཱི་ནི དྭཱ་ད་ས ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. སོ ཙ ནེ་སཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ་སི་དྡྷོ ཙེ་ཝ ས་ནྣི་ཝེ་ས་སི་དྡྷོ ཙ. དཱི་གྷཱ་དཱི་ནི ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ་སི་དྡྷཱ་ནི, ཝ་ཊྚཱ་དཱི་ནི ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝི་སེ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ར་སྶཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨུ་ཙྩ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཾ, ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཏོ ནཱི་ཙ་ཏ་རཾ ར་སྶཾ. ཐཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རཾ ཨ་ཎུཾ, ཏཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཐཱུ་ལཾ. ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝ་ཊྚཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཾ་སེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་རཾ་སཾ. ཚ་ལ༹ཾ་སཱ་དཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ནྣནྟི ཨོ་ན་ཏཾ, ཐ་ལནྟི ཨུ་ནྣ་ཏཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ དཱི་གྷཱ་དཱི་ནི ཕུ་སི་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ནཱི་ལཱ་དཱི་ནི པ་ནེ་ཝཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དཱི་གྷཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ; ཏ་ཐཱ ར་སྶཱ་དཱི་ནི. ཏཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཋི་ཏཾ དཱི་གྷཾ ར་སྶ་ནྟི ཏེ་ན ཏེ་ན ཝོ་ཧཱ་རེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཚཱ་ཡཱ ཨཱ་ཏ་པོཏི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ; ཏ་ཐཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཙ. ཨ་བྦྷཱ མ་ཧི་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘ཨ་བྦྷཱ’ཏི ཝ་ལཱ་ཧ་ཀོ. ‘མ་ཧི་ཀཱ’ཏི ཧི་མཾ. ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་བྦྷཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཎྞཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་བྷཱ་ཝ་ཎྞཱ ད་སྶི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – མ་ཎི་མ་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཙ་ནྡ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་མཱ་ནཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ནཱ་མ. སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཕ་ལི་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ས་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ སཱུ་རི་ཡ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་མཱ་ནཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ནཱ་མ. ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ་ནི ས་ཏྟ་ཊྛ་ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ནྡོ, སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་པ་རི, ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ནྡ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ནྟོ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི. དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཏཱ་ར་ཀཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཙ་ནྡོ ད་ནྡྷ་ག་མ་ནོ, སཱུ་རི་ཡོ སཱི་གྷ་ག་མ་ནོ, ན་ཀྑ་ཏྟ་ཏཱ་ར་ཀཱ ས་བྦ་སཱི་གྷ་ག་མ་ནཱ. ཀཱ་ལེ་ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཧོ་ནྟི ཀཱ་ལེ་ན པ་ཙྪཱ.
ཨཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལནྟི ཀཾ་ས་མ་ཡཾ. མ་ཎཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཾ སེ་སོ ཛོ་ཏི་ར་སཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དོ. ས་ངྑོཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀོ; མུ་ཏྟཱ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་པི, སེ་སཱ་པི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ. ས་ཏྠཱ ཧི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ, སུ་ཝ་ཎྞ་མྤི ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞཾ. ར་ཛ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ – ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོ, ཡེ ‘ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༨༤) ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཾ.
ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ ཏ་ཊྚི་ཀ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷེ་དཾ རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ས་བྦཾ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ནཱི་ལཱ་དི་ནཱ བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣ་མྤི རཱུ་པཾ ས་བྦཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ནྣ་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྷེ་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ར་སཾ, ཏ་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་བྦཱ་ནི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཝ་ཀྑཱ་མ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ནི་དྡེ་སོ ཨི་དྷ རཱུ་པ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ. ཏ་ཏྠ ‘ཙ་ཀྑུཾ པེ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙུ་དྡ་ས ནཱ་མཱ་ནི, ཨི་དྷ ‘རཱུ་པཾ་པེ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏུཾ ཏེ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷཱ་པི ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
༦༢༠. ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ བྷེ་རི་ས་དྡོཏི མ་ཧཱ་བྷེ་རཱི་པ་ཧ་ཊ་བྷེ་རཱི་ནཾ ས་དྡོ. མུ་དི་ངྒ་ས་ངྑ་པ་ཎ་ཝ་ས་དྡཱཔི མུ་དི་ངྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་དྡཱ. གཱི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་དྡོ གཱི་ཏ་ས་དྡོ. ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཝཱི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཱ་ནཾ ས་དྡོ ཝཱ་དི་ཏ་ས་དྡོ. ས་མྨ་ས་དྡོཏི ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ལ་ས་དྡོ. པཱ་ཎི་ས་དྡོཏི པཱ་ཎི་པྤ་ཧཱ་ར་ས་དྡོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡོཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡོ. དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྣི་གྷཱ་ཏ་ས་དྡོཏི རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་གྷཾ་ས་ན་གྷ་ཎྚི་ཀཱ་ཀོ་ཊ་ནཱ་དི་ས་དྡོ. ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ་ཡ་ཏོ ས་དྡོ ཝཱ་ཏ་ས་དྡོ. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ནྡ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཧ་ཏ་སྶ ཝཱ ས་དྡོ ཨུ་ད་ཀ་ས་དྡོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ལླཱ་པཱ་དི་ས་དྡོ མ་ནུ་སྶ་ས་དྡོ. ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སོ ས་བྦོ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ས་དྡོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ས་བྦོ་པི ས་དྡོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝཾ་ས་ཕཱ་ལ་ན་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཕཱ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་དྡོ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ བྷེ་རཱི་ས་དྡཱ་དི་ནཱ བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣོ་པི ས་དྡོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཡེ་ཝ. ས་བྦོ་པི ཧེ་ས སོ་ཏ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་དྡོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ར་སོ, ཏ་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. སེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཏེ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ ས་ཀྐཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ.
༦༢༤. ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི མཱུ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ ནི་བྦ་ཏྟོ ག་ནྡྷོ. སཱ་ར་ག་ནྡྷཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་སི་དྡྷ་དུ་སི་དྡྷཱ་ནཾ ཌཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ག་ནྡྷོ ཨཱ་མ་ཀ་ག་ནྡྷོ. མ་ཙྪ་ས་ཀ་ལི་ཀཱ་པཱུ་ཏི་མཾ་ས་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ག་ནྡྷོ ཝི་སྶ་ག་ནྡྷོ. སུ་ག་ནྡྷོཏི ཨི་ཊྛ་ག་ནྡྷོ. དུ་གྒ་ནྡྷོཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ག་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ས་བྦོ་པི ག་ནྡྷོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཀ་ཎྞ་ཀ་ག་ནྡྷ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ག་ནྡྷཱ་ད་ཡོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ས་བྦེ་པི ག་ནྡྷཱ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དི་ནཱ བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣོ་པི ག་ནྡྷོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཡེ་ཝ. ས་བྦོ་པི ཧེ་ས གྷཱ་ན་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ག་ནྡྷོ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ར་སོ, ཏ་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. སེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཏ་ཐེ་ཝ དྭི་པ་ཉྙཱ་ས་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཏེ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ.
༦༢༨. ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ མཱུ་ལ་ར་སོཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མཱུ་ལཾ པ་ཊི་ཙྩ ནི་བྦ་ཏྟ་ར་སོ. ཁ་ནྡྷ་ར་སཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་མྦི་ལནྟི ཏ་ཀྐ་མྦི་ལཱ་དི. མ་དྷུ་རནྟི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ གོ་ས་པྤི་ཨཱ་དི. མ་དྷུ པ་ན ཀ་སཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ར་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཀ་སཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཁཱ་རི་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ར་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཁཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ས་པྤི པ་ན ཙི་ར་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷེ ཛ་ཧ་ནྟ་མྤི ར་སཾ ན ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་མ་དྷུ་རཾ. ཏི་ཏྟ་ཀནྟི ནི་མྦ་པ་ཎྞཱ་དི. ཀ་ཊུ་ཀནྟི སི་ངྒི་ཝེ་ར་མ་རི་ཙཱ་དི. ལོ་ཎི་ཀནྟི སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ལོ་ཎཱ་དི. ཁཱ་རི་ཀནྟི ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཀ་ལཱི༹་རཱ་དི. ལ་མྦི་ལནྟི བ་ད་རཱ་མ་ལ་ཀ་ཀ་པི་ཊྛ་སཱ་ལ་ཝཱ་དི. ཀ་སཱ་ཝནྟི ཧ་རི་ཏ་ཀཱ་དི. ཨི་མེ ས་བྦེ་པི ར་སཱ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ར་སོ་ཝ ཨ་མྦི་ལཱ་དཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱ་དཱུཏི ཨི་ཊྛ་ར་སོ, ཨ་སཱ་དཱུཏི ཨ་ནི་ཊྛ་ར་སོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ས་བྦོ་པི ར་སོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ལེ་ཌྜུ་ར་ས་བྷི་ཏྟི་ར་ས་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ར་སཱ་ད་ཡོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ས་བྦེ་པི ར་སཱ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ མཱུ་ལ་ར་སཱ་དི་ནཱ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣོ་པི ར་སོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཡེ་ཝ. ས་བྦོ་པི ཧེ་ས ཛི་ཝ྄ཧཱ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ར་སོ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ར་སོ, ཏ་སྶེ་ཝ གོ་ཙ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. སེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཏ་ཐེ་ཝ དྭི་པ་ཉྙཱ་ས་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཏེ་ར་ས ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༦༣༢. ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ‘ལི་ངྒ’ནྟི ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་གཱི་ཝཱ་ཨུ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ནཾ ན པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ས་དོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཝི་ས་དོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཁུ་དྡ་ཀཱ, མུ་ཁཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཨུ་ར་མཾ་སཾ ཨ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི, མུ་ཁཾ ནི་མྨ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀཾ. ཀེ་ས་བ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ན པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཏྟནྟི ཀི་རི་ཡཱ. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ སུ་པྤ་ཀ་མུ་ས་ལ་ཀེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཙི་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་ལི་ཀཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, མ་ཏྟི་ཀ་ཝཱ་ཀེ་ན སུ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀ་ནྟ་ནྟི. ཨཱ་ཀ་པྤོཏི ག་མ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧི ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ས་དཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཱ ནི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་ད་མཱ་ནཱ ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ས་དཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. པུ་རི་ས་མྤི ཧི ཨ་ཝི་ས་དཾ དི་སྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་པ་ཛྫ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི ཁཱ་ད་ཏི བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏྠཾ; ཨི་ཏྠི་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཛོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི བཱི་ཛེ ས་ཏི, བཱི་ཛཾ པ་ཊི་ཙྩ, བཱི་ཛ་པ་ཙྩ་ཡཱ རུ་ཀྑོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡེ ས་ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི. བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཧི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ, བཱི་ཛཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི་པི མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི་པི.
ཨི་དཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨི་དཾ ཏཾ རཱུ་པཾ, ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་རི་ས་སྶཱ་པི ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ; ནི་ཡ་མ་ཏོ པ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ‘ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ’.
༦༣༣. པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པུ་རི་ས་སྶ ཧི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་གཱི་ཝཱ་ཨུ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ནཾ ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. པུ་རི་སཱ་ན་ཉྷི ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ས་དོ ཧོ་ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཝི་ས་དོ, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ མ་ཧ་ནྟཱ, མུ་ཁཾ མ་ཧ་ནྟཾ, ཨུ་ར་མཾ་སཾ ཝི་ས་དཾ, མ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀེ་ས་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ར་ཐ་ན་ངྒ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཝཱ་ལི་ཀ་པཱ་ལི༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་པིཾ ནཱ་མ ཁ་ན་ནྟི, ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ས་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏྠི་མྤི ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ས་དཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི. སེ་སཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨི་ཏྠཱི་ཏི པ་ཀཱ་ས་ན་ར་སཾ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ, པུ་རི་སོ་ཏི པ་ཀཱ་ས་ན་ར་སཾ, པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་མྤི པ་ཝ་ཏྟེ ཙ་ལ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༩).
ཨི་མེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ཧཱི་ནཾ. ཏ་སྨཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ བ་ལ་ཝ་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ དུ་བྦ་ལ་ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ པ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟཾ དུ་བྦ་ལ་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ བ་ལ་ཝ་ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ པ་ན ཀིཾ ཨེ་ཀཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཧུ དྭེ་ཏི? ཨེ་ཀཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ, པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ. ‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉྷི བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ་སྶ ན་ཏྠཱི’ཏི? ‘ན ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ’. ‘ཀ་སྨཱ’? ‘ས་དཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཧི ཡ་དཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ་ཝ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ གུ་ལ༹ྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཏ་རཾ.
ཡ་དི ཙ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་དཱ་པི བྱ་ཉྫ་ན་དྭ་ཡཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ན པ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ན ཏ་སྶ ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡཾ པ་ན རཱ་ག་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་སྨཱ ཙ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ས་ཡ་མྤི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ར་མྤི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་རཾ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི.
༦༣༤. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏྟཱ ཡོ ཏེ་སཾ རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི – ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ར་སཾ, ཏེ་སཾ ཡེ་ཝ ཋ་པ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡཱ་པ་ཡི་ཏ་བྦ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི.
༦༣༥. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ཧི་པི པུ་རི་སཱ་ནཾ, པུ་རི་སེ་ཧི ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ན་མྤི ཀཱ་ཡ་ག་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི’. ས་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི ‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི’. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༣༦༡) ཨཱ་ག་ཏོ ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི’. ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ནེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ, ས་ཡ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི་པི ‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི’.
ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ན་ཝ་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ, དྭཱ་ད་ས་ཧི་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ, ཨ་ཊྛ་ཧི མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི. སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ‘ཧེ་ཏུ་ཏོ’ ད་སྶི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ‘ཕ་ལ་ཏོ’ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་ད་ཡོ ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’ཏི པུ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ས་མི་ཉྫེ་ནྟ་སྶཱཏི ས་ནྡྷ་ཡོ ས་ངྐོ་ཙེ་ནྟ་སྶ. པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶཱཏི ས་ནྡྷ་ཡོ པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་ནྟ་སྶ.
ཨི་དཱ་ནི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ‘ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ’ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཐ་མྦྷ་ནཱཏི ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘ཀཱ་ཡ་སྶཱ’ཏི ས་རཱི་ར་སྶ. ཀཱ་ཡཾ ཐ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཐ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཐ་མྦྷ་ནཱ. ཏ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱཏི ཨཱ་ཧ. བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ ཝཱ ཐ་མྦྷ་ནཱ ‘ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ’. ས་ནྠ་མྦྷི་ཏ་ཏྟནྟི ས་ནྠ་མྦྷི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱཏི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ.
༦༣༦. ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི་པ་ད་སྶ པ་ན ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཏྠ ན ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ཧི་པི པུ་རི་སཱ་ནཾ, པུ་རི་སེ་ཧི ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ན་མྤི, ཝ་ཙཱི་ག་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ས་ཡ་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ག་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ‘‘སཱ་དྷུ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༣༦༡) ཨཱ་ག་ཏཱ ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝ་ཙཱི ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ‘ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི’. ཝ་ཙཱི་གྷོ་སེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ས་ཡ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི་པི ‘ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི’. ཝཱ་ཙཱ གི་རཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ‘ཝཱ་ཙཱ’. གི་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘གི་རཱ’. བྱ་པྤ་ཐོ་ཏི ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དོ. ཝཱ་ཀྱ་ཉྩ ཏཾ པ་ཐོ ཙ ཨ་ཏྠཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི་པི ‘བྱ་པྤ་ཐོ’. ཨུ་དཱི་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དཱི་ར་ཎཾ. གྷུ་སྶ་ཏཱི་ཏི གྷོ་སོ. ཀ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨཾ. གྷོ་སོ་ཝ ཀ་མྨཾ གྷོ་ས་ཀ་མྨཾ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀ་ཏོ གྷོ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཙི་ཡཱ བྷེ་དོ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ. སོ པ་ན ‘ན བྷ་ངྒོ, པ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཨེ་ཝཱ’ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་ཙཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ‘ས་དྡ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ’ ད་སྶི་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཚ་བྦཱི་ས ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི སོ་ལ༹་ས པ་ཙྪི་མཱ་ནཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – དྭ་ཏྟིཾ་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧི རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟི, དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ནྟི. ཚ་བྦཱི་ས་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མེ་ཝ ན ཛ་ནེ་ནྟི, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. སོ་ལ༹་ས ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ དྭ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛ ཀུ་ས་ལཱ་ནི, དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཀི་རི་ཡ་ཏོ ད་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི, སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ནྟི. ཚ་བྦཱི་སཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ པ་ཉྩ ཀུ་ས་ལཱ་ནི, པ་ཉྩ ཀི་རི་ཡཱ་ནི, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཀི་རི་ཡཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ དྭེ, ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ པ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. སོ་ལ༹་སཱཏི དྭེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་རཱུ་པེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨི་མཱ་ནི སོ་ལ༹་ས རཱུ་པི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི བ་ཧཱུ་ནི ཨ་རཱུ་པེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ག་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ན ཏཱ་ནེ་ཝ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་པི.
༦༣༧. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་སེ ན ཀ་སྶ་ཏི, ན ནི་ཀ་སྶ་ཏི, ཀ་སི་ཏུཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སོ. ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ, ཁེ་ལ༹་ག་ཏཱ་དི ཝི་ཡ. ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཏི ཝཱ ག་ཏ་ནྟི ‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ’. ན ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྷཾ, ཨ་གྷ་ཊྚ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་གྷ་མེ་ཝ ཨ་གྷ་ག་ཏཾ. ཚི་དྡ་ཊྛེ་ན ཝི་ཝ་རོ. ཝི་ཝ་རོ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ག་ཏཾ. ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ ནི་ཛྫ་ཊཱ་ཀཱ་སཾ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ན རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ར་སཱ, རཱུ་པ་མ་རི་ཡཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ, པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ, ཡཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ‘ཨི་ད་མི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡ’ནྟི ཙ ཧོ་ཏི.
༦༣༨. ཨི་ཏོ པ་རེ རཱུ་པ་སྶ་ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡེ་སཱ ཙི་ཏྟ་སྶ་ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ, རཱུ་པཱ་ནཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནོ་ད་ན་ར་སཱ, ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ལ་ཧུ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ རཱུ་པ་སྶ མུ་དུ་ཏཱ, རཱུ་པཱ་ནཾ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནོ་ད་ན་ར་སཱ, ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, མུ་དུ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ནོ་ད་ན་ར་སཱ, ཨ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ.
ཨེ་ཏཱ པ་ན ཏི་སྶོ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡོ ཨ་རོ་གི་ནོ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་ནཾ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་པྤ་ཀཱ་རོ, རཱུ་པ་ད་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, སོ རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རོ ‘རཱུ་པ་སྶ་ལ་ཧུ་ཏཱ’. ཡོ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ཙ་མྨ་སྶེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནཾ མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སེ་སུ ས་ར་ས་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝ་མ་དྡ་ཝ་པྤ་ཀཱ་རོ རཱུ་པ་ཐ་དྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, སོ རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རོ ‘རཱུ་པ་སྶ མུ་དུ་ཏཱ’. ཡོ པ་ན སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་རོ ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ, སོ རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རོ ‘རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.