(༢༠) ༥. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. སོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ. སུ་ན་ཁེ་སཱུཏི ཀུ་ཀྐུ་རེ་སུ. ནེ་ཝ ཀི་ཎ་ནྟི ན ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱིཏི ན ག་ཎྷ་ནྟཱ ཀི་ཎ་ནྟི, ན ད་ད་ནྟཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི. ས་མྤི་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ སཾ་བ་ནྡྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི པི་ཡོ པི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ སཾ་ཝཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟི. ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀནྟི ཨུ་ད་རཾ ཨ་ཝ་དི་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༢. དོ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༢. དུ་ཏི་ཡེ ཏྭ་མྤི ནོཏི ཏྭ་མྤི ནུ. པ་ཝ་ཏྟཱ་རོཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏཱ་རོ. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ནྟ་པ་དནྟི ཝེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ནྟ་མེ་ཝ. གཱི་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ. པ་ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝཱ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱི་ཧི་ཏནྟི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཾ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ, པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཏེ་ཧི པུ་བྦེ་ཧི གཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི. ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་མ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ཙི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཏེ ཀ་ཏ་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ ཀི་ར དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ ག་ནྠེ་སུཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རེ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་རུ་དྡྷེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏྱཱ་སྶུ’མེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ག་ཎྷ་ནྟོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གཾ. ན ཨི་སྶ་ཏྠེ་ནཱཏི ན ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ན རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ནཱཏི ན རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི སུ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ. ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི ཏཾ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. སོ ཧི པུ་ཎྞ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏོ ཀུ་ལ་དྭཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རིཾ, མ་ནྟཱ་པི མེ ག་ཧི་ཏཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, དྷ་ནཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པི ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་གཱ་མཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ དོ་ཎ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨ་ས་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨ་ས་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ནེ་ཝ ཀ་ཡེ་ན ན ཝི་ཀྐ་ཡེ་ནཱཏི ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན པ་རེ་ན ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ. ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་པ་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ དྭཱ་རེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཋི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རིཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མི, ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་རི་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏེ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི. སོ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛཾ བྷ་རི་ཡཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏི་མཱི་ལ༹ྷ་ཛོཏི ཨ་ཏི་མཱི་ལ༹ྷེ མ་ཧཱ་གཱུ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྶ སཱཏི ཏ་སྶ ཨེ་སཱ. ན ད་ཝ་ཏྠཱཏི ན ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ. ན ར་ཏ་ཏྠཱཏི ན ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཨ་ཏྠཱ. མེ་ཐུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པ་ཝེ་ཎི གྷ་ཊཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ཏི. སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀནྟི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ས་མོ ཧོ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ས་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཏ་མེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཡྭཱ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་པེ་མཾ པུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༣. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཏ་ཏི་ཡེ པ་གེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཉྙེ་ཝ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་གྒ་ཧི་ཏེ་ན. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ག་ཏེ་ན. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་ད་ངྒ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ངྒ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྟ་ཏྠོ ནཱ་མ, པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ར་ཏྠོ ནཱ་མ, སྭེ་ཝ དུ་ཝི་དྷོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི དྭེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཏཱ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཡོ ཀོ་ཙི ས་མ་ཐོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ སཾ་ས་ཊྛོ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སུ ཨུ་ད་པ་ཏྟོཏི ཨུ་ད་ཀ་བྷ་རི་ཏཱ པཱ་ཏི. སཾ་ས་ཊྛོཏི ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ཨུ་ཀྐུ་དྷི་ཏོཏི ཀུ་དྷི་ཏོ. ཨུ་སྶ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཨུ་སུ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏོ. སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན སེ་ཝཱ་ལེ་ན ཝཱ ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་པི་ཊྛི་ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛིཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན པ་ཎ་ཀེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཝཱ་ཏེ་རི་ཏོཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཨེ་རི་ཏོ ཀ་མྤི་ཏོ. ཨཱ་ཝི་ལོཏི ཨ་པྤ་ས་ནྣོ. ལུ་ལི༹་ཏོཏི ཨ་ས་ནྣི་སི་ནྣོ. ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཀ་དྡ་མཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཀོ་ཊྛ་ཀ་ནྟ་རཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ནཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི དེ་ས་ནཾ ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ཊྛ་པེ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན ས་ར་ཎ་མ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི.
༤. ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱིཏི པཱ་ལོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ན ཀ་མྨ་ནྟེ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རེ་ཏཱིཏི པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་པཱ་ཀཱ་རེ ཨ་ཀ་ཏེ ཀཱ་རེ་ཏི, ཛི་ཎྞེ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏི. པི་ངྒི་ཡཱ་ནིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ. སོ ཀི་ར པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶཱ་པི དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཉྙེཏི བྷ་ཝཾ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ན་ནེ ཨ་ཧཾ ཀོ ནཱ་མ? ཀོ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱིཏི ཀུ་ཏོ ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ་པི ནཱུ་ན་སྶ ཏཱ་དི་སོ་ཝཱཏི ཡོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, སོ་པི ནཱུ་ན ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏཱ་དི་སོ བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སི་ནེ་རུཾ ཝཱ ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝཱ པ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ད་ཎྜོ ཝཱ ར་ཛྫུ ཝཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཀ་ཏཾ. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ སེ་ཊྛཱ་ཡ. ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་སཾ་ས་ནེ ཀོ ནཱ་མ. ཀོ ཙ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི.
པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོཏི ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙ་རེ་ཧི ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ས་ཏྠོ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་སཾ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ ཝཱ པ་དུ་མཾ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་སི་རི་ཡཱ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཉྩེ་ཝ སུ་ག་ནྡྷ་ཉྩ, ན ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཐོ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ས་ཏྠོ ཐོ་མི་ཏོ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛ་ཏཾ པཱ་པི་ཏོ. ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན པ་སཾ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི.
པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པ་ས་ཏྠོ་ཏི་པི པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོ. ཀེ པ་ན པ་ས་ཏྠཱ ནཱ་མ? རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པ་ས་ཏྠོ, བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སཱི་ཧི, ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫི་ཏ་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ཧི པ་ས་ཏྠཱ, པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ མ་ལླཱ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀཱ མ་ལླཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཏེ ཏེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཛཱ་ན་པ་དེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ, ཙ་ངྐི་ཨཱ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཎེ་ཧི, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ག་ཎེ་ཧི, ཝི་སཱ་ཁཱ་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི, ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི, ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠེ་རི་ཨཱ་དི་ཀཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ཏེ་ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ས་ཀྐཱ་ད་ཡོ དེ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི བྲ་ཧྨེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི ད་ས་བ་ལཾ ཐོ་མེ་ནྟི ཝ་ཎྞེ་ནྟི པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝ་སནྟི ཨ་ཏྠཱ་ནི་སཾ་སཾ.
ཨ་ཐ་སྶ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པུ་རི་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ར་ས་པ་རི་ཏི་ཏྟོཏི བྷོ་ཛ་ན་ར་སེ་སུ པཱ་ཡཱ་སོ སྣེ་ཧ་ར་སེ་སུ གོ་ས་པྤི, ཀ་སཱ་ཝ་ར་སེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་དྷུ ཨ་ནེ་ལ༹་ཀཾ, མ་དྷུ་ར་ར་སེ་སུ ས་ཀྐ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་གྒ་ར་སཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཏི་ཏྟོ ཨཱ་ཀ་ཎྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧཱི་ནཱ་ནནྟི ཨ་གྒ་ར་སེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧཱི་ན་ར་སཱ་ནཾ. སུ་ཏྟ་སོཏི སུ་ཏྟ་ཏོ, སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ཡེ ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཐཱུ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་པྤ་ཝཱ་དཱ, ཏེ་སཾ. ན པི་ཧེ་ཏཱིཏི ན པ་ཏྠེ་ཏི, ཏེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ སོ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏོཏི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ ཙེ་ཝ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ག་ཏོ. མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀནྟི སཱ་ལི་པི་ཊྛཾ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་པི་ཎྜི་ཀཾ, མ་དྷུ་ར་པཱུ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱ. ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ལ་བྷེ་ཡྻ. ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀནྟི མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏ་ར་སཾ.
ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་སྶཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ན་སྶ. ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་སྶཱཏི ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ན་སྶ. སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷནྟི སུ་ག་ནྡྷཾ. ད་ར་ཐཱད་ཡོ ཝ་ཊྚ་ད་ར་ཐཱ, ཝ་ཊྚ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ, ཝ་ཊྚ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨེ་ཝ. ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨུ་དཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི. ཡ་ཐཱ ཧི ཡཾ ཏེ་ལཾ མཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝི་སྶ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཛ་ལཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨོ་གྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡཾ པཱི་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱི་ཏི་མ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥. པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. པ་ཉྩ་མེ ནཱི་ལཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ན ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞོ ནཱི་ལོ, ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝི་ལི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱཏི པ་ཊ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཀོ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི་པི ཏེ་སཾ ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ནཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱཏི ནཱི་ལ་མ་ཎཱི་ཧི ནཱི་ལ་པུ་པྥེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར-ཨ་སྶཱ་ལ་ངྐཱ་ར-ར་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་ར-སཱ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ན་ཀ་ཉྩུ་ཀཱ་པི ས་བྦེ ནཱི་ལཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ཏ་པ་ཏྟཾ ར་ཏྟ་པ་དུ་མཾ. ཀོ་ཀ་ན་དནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཏོཏི པ་གེ་ཝ སུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ. སི་ཡཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷནྟི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ག་ནྡྷཾ. ཨ་ངྒཱི་ར་སནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ངྒ་མ་ངྒེ་ཧི ར་སྨི་ཡོ ནི་ཙྪ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེཏི དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཏ་པ་ནྟཾ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ. ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི.
༦. མ་ཧཱ་སུ་པི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦. ཚ་ཊྛེ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ. པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུནྟི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཝཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཁུ་བྷི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. པ་སྶ་ནྟོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི པ་བྦ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཧ་ཏྠི་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཙ. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི. སོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ཝི་ཡ ཙཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཙ སུ་པི་ནེ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ་པི སུ་པི་ན་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི སུ་པི་ནཾ སེ་ཁ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ, ཨ་སེ་ཁཱ ན པ་སྶ་ནྟི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི སུ་པ་ཏི, ཏཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྷི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི. ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན པ་ན ཀ་ཏེ་པི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ན ནཱ་མ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ན ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོཏི མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ནི་དྡཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ ནི་དྡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ, ཡ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ སུ་པི་ནོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཝ སུ་པི་ན་ནྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ. སོ པ་ནེ་ས སུ་པི་ནོ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན་པི དི་ཝཱ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛོ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ཙ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ པ་ན ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏེ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཨོ་ཛཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་མཱ་ནེ་ཝ དི་ཊྛོ སུ་པི་ནོ ས་མེ་ཏི. ཨི་ཊྛ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནི་ཊྛཾ.
ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ནེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨེ་ཀོ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་དཱ ཨི་མེ སུ་པི་ནེ པ་སྶཱི་ཏི? ‘‘སྭེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ པ་སྶི. ཏེ་ར་སི་ཡ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. སོ ཨི་མེ སུ་པི་ནེ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ མ་ཡཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ ཨི་མེ སུ་པི་ནཱ དི་ཊྛཱ ཨ་སྶུ, པི་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀ་ཐེ་ཡྻཾ. ས་ཙེ པ་ན མེ མཱ་ཏཱ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶཱ ཀ་ཐེ་ཡྻཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨི་མེ་སཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཊི་ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ སུ་པི་ནེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མེ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ བོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཀུ་ལ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱིཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི. མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི སི་རི་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨོ་ཧི་ཏོཏི ཋ་པི་ཏོ. སོ པ་ན ན ཨུ་ད་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཙཱི་ན་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྪི་མེ ས་མུ་དྡེ ད་ཀྑི་ཎེ ས་མུ་དྡེཏི ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏཱིཏི ད་བྦ་ཏི་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ན་ངྒ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ར་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ བྱཱ་མ་མ་ཏྟཾ ཡ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. པཱ་དེ་ཧི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ན་ཁ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་དེ་ཧི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨེ་ཀོ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ཀོ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ཀོ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ཀོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ. སེ་ཏཱཏི པ་ཎྜ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ. མ་ཧ་ཏོ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏ་སྶཱཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷ་སྶ གཱུ་ཐ་པ་བྦ་ཏ་སྶ. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ་ངྐ་མ་ཏཱིཏི མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ པ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཡཾ སོ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ སི་རི་ས་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏེ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝེ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ནི་པ་ནྣཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. སེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༧. ཝ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ས་ཏྟ་མེ ནེ་མི་ཏྟཱཏི ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པཱ་ཎི་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱི་ལཱ༹་ཡ པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཝི་པྤ་ཝུ་ཊྛ་ས་ཏི་ནོ. ཏེ་ས་ཉྷི ས་ཀཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ‘‘ར་མཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཀཱ་ལེ་པི དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ན ཝ་སྶ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན ཀཱ་ལ་ཝ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༡༠. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༠. ད་ས་མེ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ནི་སྶ་ཊཱ ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ. དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་མཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཀཱ་མཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ག་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཙི་ཏྟཾ པེ་སེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཝི་ས་ཏི. ན་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི པ་སཱ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཏི་ཝ་ཊྚ་ཏི ན སཾ་པ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི ན སཾ་པ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཨི་དྷ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་སུ་བྷེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་ད་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ. སུ་ག་ཏནྟི གོ་ཙ་རེ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ག་ཏཾ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཨ་ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ བྷཱ་ཝི་ཏཾ. སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཀཱ་མེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཝི་གྷཱ་ཏཱཏི དུ་ཀྑཱ. པ་རི་ལཱ༹་ཧཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱིཏི སོ ཏཾ ཀཱ་མ་ཝེ་ད་ནཾ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ན ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ. ཡོ པ་ན ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ན ཀཱ་མཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་མ་ཝཱ་རེ ས་ཀྐཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཙི་ཏྟཾ པེ་སེ་ནྟ་སྶ. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཙ ཕ་ལེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཋི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘པུ་ན ས་ཀྐཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.