༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
(༡༦) ༡. ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་བྷ་བྦོ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ མ་གྒ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨེ་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ས ཀ་ཐེ་ཏི, ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཀ་ཐི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘མ་ཡཾ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་མ, ཀུ་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ སོ་ཏུཾ བ་ལ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ཏི ནཱ་མ. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་མཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མི་དཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་མཱ་ནཱི.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. ཏ་ཏི་ཡེ མ་ཀྑཱི དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏཱིཏི མ་ཀྑཱི ཧུ་ཏྭཱ གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཙི་ཏྟོཏི ནི་གྒ་ཧཱ་རོ་པ་ན་ཙི་ཏྟོ. ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་སཱིཏི གུ་ཎ་ར་ནྡྷཾ གུ་ཎ་ཙྪི་དྡཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ.
༤. པ་ཋ་མ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མྨོ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ སུ་ཀ་ཏ་ཀཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ན སུ་ཎ་ནྟི. ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟཱ་པི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༦. ཏ་ཏི་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མྨོ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོཏི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ ཧོ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༧. དུ་ཀྐ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༧. ས་ཏྟ་མེ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་མ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༩. ཨུ་དཱ་ཡཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱིཏི དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ, སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཝཱ, ཡཾ ཡཾ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ཝཱ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱིཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཨི་དྷ པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ‘‘མ་ཧཱ་ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྟེ ས་མྦཱ་དྷ་ཏོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨཱ་ག་མྨ. ན ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོཏི ན ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ ཨ་ནཱ་སཱི་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩཱཏི ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ར་ཉྩ གུ་ཎུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཧ་ནྟྭཱ.
༡༠. དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༠. ད་ས་མེ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱཏི ཡཱ་ནི ཧ་སྶཱ་དཱི་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ དུ་ནྣཱི་ཧཱ་རཱ དུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ་ནི, ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ་ནི. ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏུ་ནྟི.
ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
(༡༧) ༢. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ. ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ སོ ས་བྦོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མེ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱཏི ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཡཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན ནི་བྦཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ མུ་དི་ཏཱ ན ས་ཎྛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ས་ཏི་ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ སོ པུ་གྒ་ལོ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི་ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ. ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི་པི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ. པ་ཊི་ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཧི པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་མྤི པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་དྷ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཉྩ ཧི པུ་གྒ་ལཱ པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ ཧོ་ནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི པ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དནྟི ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལེ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཀཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ཉྩེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་སཱ་ད་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི.
ར་ཐི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ. ན་ནྟ་ཀནྟི པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜཾ. ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཡོ ཏ་ཏྠ སཱ་རོཏི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཐི་ར་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ པ་རི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཝི་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ད་ཊྛ་བྦོ, ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ན་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལོ, དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, ཐི་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཐི་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ སི་བྦི་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཝེ་རི་མྷི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱཏི སེ་ཝཱ་ལེ་ན ཙ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀེ་ན ཙ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོཏི གྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ག་ཏོ. ཀི་ལ་ནྟོཏི མ་གྒ་ཀི་ལ་ནྟོ. ཏ་སི་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. པི་པཱ་སི་ཏོཏི པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨ་པ་ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. པི་ཝི་ཏྭཱཏི པ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ད་ཊྛ་བྦོ, སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, པ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཾ ཨ་པ་བྱཱུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ས་ནྣོ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཝེ་རི་མྷི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཁོ་བྷེ་སྶཱ་མཱིཏི ཙཱ་ལེ་སྶཱ་མི. ལོ་ལེ༹་སྶཱ་མཱིཏི ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨ་པེ་ཡྻ་མྤི ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི པི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོཏི ཛཱ་ཎཱུ་ཧི ཙ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ. གོ་པཱི་ཏ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱཏི གཱ་ཝི་ཡོ ཝི་ཡ མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ནྟོ པི་ཝི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ད་ཊྛ་བྦོ, གོ་པ་དཾ ཝི་ཡ ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལོ, གོ་པ་དེ པ་རི་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་རི་ཏྟ་གུ་ཎོ, ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀ་སྶ གོ་པཱི་ཏ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཡཾ སོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་ར་པྤ་སཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བྷ་ཉྫ་ན་ཀེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ. པུ་ར་ཏོ་པི་སྶཱཏི པུ་ར་ཏོ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཝི་ནཱ་སཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ སོ ཨ་ནཱ་ཐ་གི་ལཱ་ནོ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ, ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོ ཝི་ཡ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་སཱ་རོ, པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ གཱ་མཱ་ནཾ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ, ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ, ས་པྤཱ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཏི་རཱུ་པ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, གཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དི་སྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ནི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཱཏི པ་ས་ནྣོ་ད་ཀཱ. སཱ་ཏོ་ད་ཀཱཏི མ་དྷུ་རོ་ད་ཀཱ. སཱི་ཏོ་ད་ཀཱཏི ཏ་ནུ་སཱི་ཏ་ས་ལི་ལཱ. སེ་ཏ་ཀཱཏི ཨཱུ་མི་བྷི་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ. སུ་པ་ཏི་ཏྠཱཏི ས་མ་ཏི་ཏྠཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི ཨེ་ཏྠ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ད་ཊྛ་བྦོ, སཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་བྦ་དྭཱ་རོ པུ་རི་སོ, ནྷ་ཏྭཱ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏེ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ནི་བྦཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ.
༥. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥. པ་ཉྩ་མེ པ་རི་བྷ་ཝནྟི པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟོ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་རི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ.
༦. ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻཱཏི ནོ ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡནྟི ཛྷཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡཾ. ཨུ་དཱ་ཡཱིཏི ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི. སོ ཧི ‘‘མ་ནོ་མ་ཡ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཊི་བཱ་ཧི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཀིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བཱ་ལཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཨ་ཏྠི ནཱ་མཱཏི ཨ་མ་རི་ས་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ་ཏྠོ – ཨཱ་ན་ནྡ, ཏུ་མྷེ ཐེ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཐ, ན ཝོ ཨེ་ཏཾ མ་རི་ས་ཡཱ་མི ན ས་ཧཱ་མི ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་མཱི་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཐེ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ཧི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ བྷཱ་རོ. ཨ་པི་ཙེ་ས སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡོ, ཏེ་ནཱ་པི་སྶ ཨེ་ས བྷཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ན པ་ནེ་སཱ ཏ་སྶེ་ཝ ག་ར་ཧཱ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ག་ར་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཧཱ་རནྟི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ.
ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡནྟི ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ. ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཝཱ་ན་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟནྟི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ. སཱི་ལ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སཱི་ལཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཁ་ཎྜི་ཙྩེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཀིཾ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཾ ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུ་ནྟི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༧. ཙོ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༧. ས་ཏྟ་མེ ཙོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ནཱ སཾ་ཝཱ་ས་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙོ་ད་ཡ་མཱ་ནེ་ན. ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ, ན ཙོ་ད་ཀ་སྶ. པ་རཾ ཙོ་དེ་ནྟེ་ན ཧི པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་གྒེ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ, དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཀ་རོ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ. པུ་གྒ་ལཾ པ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡོ ལོ་ལ་པུ་གྒ་ལོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, སོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ་པི ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ. བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཏ་ཙྪེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཎྷེ་ནཱཏི མ་ཊྛེ་ན མུ་དུ་ཀེ་ན. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པེ་ཏེ་ན. ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོཏི ཨ་མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱཏི ཡུ་ཏྟཾ ཏེ ཨ་མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ.
༩. ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༩. ན་ཝ་མེ ཁི་པྤཾ ནི་སཱ་མ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི. སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི སུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧཱི. ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཚེ་ཀོ. དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཚེ་ཀོ. ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོཏི ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཚེ་ཀོ. བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ ཚེ་ཀོ. པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི ཨ་ཏྠ་པུ་བྦཱ་པ་རཾ, དྷ་མྨ་པུ་བྦཱ་པ་རཾ, ཨ་ཀྑ་ར་པུ་བྦཱ་པ་རཾ, བྱ་ཉྫ་ན་པུ་བྦཱ་པ་རཾ, ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་བྦཱ་པ་ར་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ པུ་བྦཱ་པ་རེ ཚེ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ? སོ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨུ་པ་རི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་གེ་སུ ཨ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྷ་མྨ་པུ་བྦཱ་པ་རཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་བྦཱ་པ་རེ པ་ན སཱི་ལཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་དྡྷེ སུ་ཏྟ་ནྟེ མ་ཏྠ་ཀེ ཚ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ་སུ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟོ ག་ཏོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨུ་པ་རི ས་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ག་ཏོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ལ་ཧ་བྷ་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨུ་པ་རི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ་པི, དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷེ ཨུ་པ་རི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ (ཨ. ནི. ༡༠.༦༩; ཨུ་དཱ.༣༡) ཨཱ་ག་ཏེ་སུ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ག་ཏོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི.
༡༠. བྷ་དྡ་ཛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༠. ད་ས་མེ ཨ་བྷི་བྷཱུཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཛེ་ཊྛ་ཀོ. ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སོ, ས་བྦཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱིཏི ས་བྦཾ ཛ་ནཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་སྶ་ཏོཏི ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ, ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ སུ་ཎ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒནྟི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་ཐཱ སུ་ཁི་ཏ་སྶཱཏི ཡེ་ན མ་གྒ་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏ་སྶ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒནྟི ཨི་དཾ མ་གྒ་སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཡ་ཐཱ ས་ཉྙི་སྶཱཏི ཨི་དྷཱ་པི མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ. ཨ་ན་ནྟ་རཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ ནཱ་མ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཡེ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒནྟི ཨི་དཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ ནཱ་མཱ་ཏི.
ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
(༡༨) ༣. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ
༡-༣. སཱ་ར་ཛྫ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༡-༡༧༣. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡེ་སུ ཨ་གཱ་རི་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཧོ་ནྟུ, ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ.
༤. ཝེ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྷ་ཡཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཱ་ནི. ཝེ་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་རཱ་ནི་པི པུ་གྒ་ལ་ཝེ་རཱ་ནི་པི. ཙེ་ཏ་སི་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཾ. དུ་ཀྑནྟི ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. དོ་མ་ན་སྶནྟི དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝི་ར་ཏི་པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༥. ཙ་ཎྜཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༥. པ་ཉྩ་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཏི་ཀུ་ཊྛོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ. ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་མ་ངྒ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི ནོ ཀ་མྨནྟི མ་ངྒ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཀ་མྨཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཨི་ཏོ ཙ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་མྷཱ སཱ་ས་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ. པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི དཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི.
༦. པཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཚ་ཊྛེ ཀི་ནྟི མ་ཡནྟི ཀེ་ན ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཡཾ. པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱི་ཏིནྟི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པཱི་ཏིཾ. ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ནི་སྶི་ཏཾ དུ་ཝི་དྷེ ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ‘‘མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་རཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ར་དྡྷེ ‘‘ཝི་ར་དྡྷཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ. ཏཱ་དི་སེ་སུ པ་ན ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ ‘‘སུ་ཊྛུ མེ ཝི་དྡྷཾ, སུ་ཊྛུ མེ པ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ ནཱ་མ. དཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༧. ཝ་ཎི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༧. ས་ཏྟ་མེ ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ནཱཏི ཏི་ས་ར་ཎ་ག་ཏེ་ན. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཝི་ཀྐ་ཡོ. མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི སཱུ་ཀ་ར་མི་གཱ་ད་ཡོ པོ་སེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་ཀྐ་ཡོ. མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི མ་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཝི་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཨི་ཏི ས་བྦ་མྤི ཨི་མཾ ཝ་ཎི་ཛྫཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏུཾ, ན པ་རེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༨. རཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༨. ཨ་ཊྛ་མེ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱིཏི ར་ཊྛ་མྷཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟི.
༩. གི་ཧི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༩. ན་ཝ་མེ སཾ་ཝུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟནྟི པི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཾ. ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཙི་ཏྟ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟེ་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱི་ལེ་ཧི.
ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ་ཏི པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. མེ་ར་ཡཾ ཝཱ་རུ་ཎིནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ མེ་ར་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཉྩ སུ་རཾ. དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡེཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡྻ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ནི་དྡུ་ཀྑཾ མེ་ཏྟཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཡེཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. པུ་ཉྙ་ཏྠ་སྶ ཛི་གཱི་ས་ཏོཏི པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ པུ་ཉྙཾ ག་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ. ས་ནྟེ་སཱུཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ. ཝི་པུ་ལཱ ཧོ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. སེ་སཾ ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
༡༠. ག་ཝེ་སཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ད་ས་མེ སི་ཏཾ པཱ་ཏྭཱ་ཀཱ་སཱིཏི མ་ཧཱ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀི་ཉྩི སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨ་དྡ་ས ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ག་ཝེ་སི་ནཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, ཧ་ནྡ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏོ་ཝ སི་ཏ་པཱ་ཏུ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་གྒ་གྒ་ད་ནྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ནྡ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ད་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཀ་ཧ’’ནྟི ཧ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཏེ་ར་ས་ཧི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ཏི, སེ་ཁཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཚ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ་པི བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏེ དྭཱི་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི, དུ་བྦ་ལཱ་ར་མྨ་ཎེ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡེ་ན ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧ་ས་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཧ་སི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཧ་སི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་ཐཾ? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཧི ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་ཧི དཱ་ཋཱ་ཧི ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་མུ་ཁ་ཏོ ས་མོ་ས་རི་ཏཱ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ ར་སྨི་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སི་ར་ཝ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཋ་གྒེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་མཱ་ནོ་པི སི་ཏ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨི་དྡྷནྟི ས་མི་དྡྷཾ. ཕཱི་ཏནྟི ཨ་ཏི་ས་མི་དྡྷཾ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶནྟི ཛ་ན་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ. སཱི་ལེ་སུ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱིཏི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ཨ་ས་མ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི. པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་དེ་སི་ཏཱ་ནི. ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ས་མ་ས་མནྟི ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་མཾ, ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན. ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ན་ཏྠི. ཧ་ནྡཱཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རིཾ དྷཱ་རེ་ཐཱཏི པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མ་ཏྟ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཐ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་ན པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཀི་མ་ངྒ པ་ན ན མ་ཡནྟི མ་ཡཾ པ་ན ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
(༡༩) ༤. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱཏི ནེ་ཝ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཧོ་ཏི. པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ’ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ལ་ཛྫཱི པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ གུ་ཎེ་ཧི ས་མྦྷཱ་ཝེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨུ་མྨཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ན ཨུ་མྨཱ་དཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་ཎྞི་ཏནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་ངྒཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷེ་ཧི ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཙ ཝ་ཎྞི་ཏཾ པ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏནྟི ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨི་ད་མ་ཏྠཱི, ཨི་ད་མ་ཏྠི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ. ཏཾ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
(༢༠) ༥. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. སོ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ. སུ་ན་ཁེ་སཱུཏི ཀུ་ཀྐུ་རེ་སུ. ནེ་ཝ ཀི་ཎ་ནྟི ན ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱིཏི ན ག་ཎྷ་ནྟཱ ཀི་ཎ་ནྟི, ན ད་ད་ནྟཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟི. ས་མྤི་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ སཾ་བ་ནྡྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི པི་ཡོ པི་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ སཾ་ཝཱ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟི. ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀནྟི ཨུ་ད་རཾ ཨ་ཝ་དི་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙི་ནི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༢. དོ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༢. དུ་ཏི་ཡེ ཏྭ་མྤི ནོཏི ཏྭ་མྤི ནུ. པ་ཝ་ཏྟཱ་རོཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏཱ་རོ. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ནྟ་པ་དནྟི ཝེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ནྟ་མེ་ཝ. གཱི་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ. པ་ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝཱ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱི་ཧི་ཏནྟི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཾ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ, པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཏེ་ཧི པུ་བྦེ་ཧི གཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི. ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་མ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ཙི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཏེ ཀ་ཏ་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ ཀི་ར དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ ག་ནྠེ་སུཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རེ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་རུ་དྡྷེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏྱཱ་སྶུ’མེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ནྟེ ཨ་དྷཱི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ག་ཎྷ་ནྟོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གཾ. ན ཨི་སྶ་ཏྠེ་ནཱཏི ན ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ན རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ནཱཏི ན རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི སུ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ. ཀ་པཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི ཏཾ བྷི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. སོ ཧི པུ་ཎྞ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱི་སཾ ནྷཱ་ཏོ ཀུ་ལ་དྭཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རིཾ, མ་ནྟཱ་པི མེ ག་ཧི་ཏཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, དྷ་ནཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པི ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ལ་གཱ་མཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ དོ་ཎ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨ་ས་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨ་ས་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ནེ་ཝ ཀ་ཡེ་ན ན ཝི་ཀྐ་ཡེ་ནཱཏི ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན པ་རེ་ན ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ. ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛནྟི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨུ་པ་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ དྭཱ་རེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཋི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཀོ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རིཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མི, ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་རི་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏེ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི. སོ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་སྶ་ཊྛཾ བྷ་རི་ཡཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏི་མཱི་ལ༹ྷ་ཛོཏི ཨ་ཏི་མཱི་ལ༹ྷེ མ་ཧཱ་གཱུ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྶ སཱཏི ཏ་སྶ ཨེ་སཱ. ན ད་ཝ་ཏྠཱཏི ན ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ. ན ར་ཏ་ཏྠཱཏི ན ཀཱ་མ་ར་ཏི་ཨ་ཏྠཱ. མེ་ཐུ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པ་ཝེ་ཎི གྷ་ཊཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ཏི. སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀནྟི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ས་མོ ཧོ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ས་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཏ་མེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶཱ་དཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཡྭཱ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ པུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་པེ་མཾ པུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ. ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊུ་མྦ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༣. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཏ་ཏི་ཡེ པ་གེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཉྙེ་ཝ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་གྒ་ཧི་ཏེ་ན. ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རེ་ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ག་ཏེ་ན. ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་ད་ངྒ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་སུ་བྷེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏ་ད་ངྒ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྟ་ཏྠོ ནཱ་མ, པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ར་ཏྠོ ནཱ་མ, སྭེ་ཝ དུ་ཝི་དྷོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི དྭེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཏཱ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཡོ ཀོ་ཙི ས་མ་ཐོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ནི་སྶ་ར་ཎཾ, པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་པ་ཏྟོ སཾ་ས་ཊྛོ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སུ ཨུ་ད་པ་ཏྟོཏི ཨུ་ད་ཀ་བྷ་རི་ཏཱ པཱ་ཏི. སཾ་ས་ཊྛོཏི ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ཨུ་ཀྐུ་དྷི་ཏོཏི ཀུ་དྷི་ཏོ. ཨུ་སྶ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཨུ་སུ་མ་ཀ་ཛཱ་ཏོ. སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན སེ་ཝཱ་ལེ་ན ཝཱ ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་པི་ཊྛི་ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛིཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན པ་ཎ་ཀེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. ཝཱ་ཏེ་རི་ཏོཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཨེ་རི་ཏོ ཀ་མྤི་ཏོ. ཨཱ་ཝི་ལོཏི ཨ་པྤ་ས་ནྣོ. ལུ་ལི༹་ཏོཏི ཨ་ས་ནྣི་སི་ནྣོ. ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཀ་དྡ་མཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཀོ་ཊྛ་ཀ་ནྟ་རཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ནཱ་ལོ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱི་ཧི བྷ་ཝེ་ཧི དེ་ས་ནཾ ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན ནི་ཊྛ་པེ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན ས་ར་ཎ་མ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཏི.
༤. ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱིཏི པཱ་ལོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ན ཀ་མྨ་ནྟེ ཀཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པཱ་ལཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རེ་ཏཱིཏི པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་པཱ་ཀཱ་རེ ཨ་ཀ་ཏེ ཀཱ་རེ་ཏི, ཛི་ཎྞེ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏི. པི་ངྒི་ཡཱ་ནིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ. སོ ཀི་ར པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྡ་ས. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ནྡ ཀུ་ཏོ ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶཱ་པི དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྜི་ཏོ མ་ཉྙེཏི བྷ་ཝཾ པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི མ་ཉྙ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ན་ནེ ཨ་ཧཾ ཀོ ནཱ་མ? ཀོ ཙ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱིཏི ཀུ་ཏོ ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཀེ་ན ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ་པི ནཱུ་ན་སྶ ཏཱ་དི་སོ་ཝཱཏི ཡོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, སོ་པི ནཱུ་ན ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཏཱ་དི་སོ བུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. སི་ནེ་རུཾ ཝཱ ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝཱ པ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་པྤ་མཱ་ཎོ ད་ཎྜོ ཝཱ ར་ཛྫུ ཝཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཉྙཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཀ་ཏཾ. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡཱཏི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ སེ་ཊྛཱ་ཡ. ཀོ ཙཱ་ཧཾ, བྷོཏི, བྷོ, ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་སཾ་ས་ནེ ཀོ ནཱ་མ. ཀོ ཙ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སི་སྶཱ་མཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་སཾ་སི་སྶཱ་མི.
པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོཏི ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙ་རེ་ཧི ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ས་ཏྠོ, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་སཾ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥཾ ཝཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལཾ ཝཱ པ་དུ་མཾ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་སི་རི་ཡཱ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཉྩེ་ཝ སུ་ག་ནྡྷ་ཉྩ, ན ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཐོ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ལོ་ཀ་པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ས་ཏྠོ ཐོ་མི་ཏོ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛ་ཏཾ པཱ་པི་ཏོ. ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ན པ་སཾ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི.
པ་ས་ཏྠེ་ཧི ཝཱ པ་ས་ཏྠོ་ཏི་པི པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོ. ཀེ པ་ན པ་ས་ཏྠཱ ནཱ་མ? རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པ་ས་ཏྠོ, བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སཱི་ཧི, ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫི་ཏ་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ཧི པ་ས་ཏྠཱ, པཱ་ཝེ་ཡྻ་ཀཱ མ་ལླཱ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀཱ མ་ལླཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཏེ ཏེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཛཱ་ན་པ་དེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ, ཙ་ངྐི་ཨཱ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཎེ་ཧི, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ད་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ག་ཎེ་ཧི, ཝི་སཱ་ཁཱ་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཱ་ཧི ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི, ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི, ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠེ་རི་ཨཱ་དི་ཀཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ཏེ་ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ས་ཀྐཱ་ད་ཡོ དེ་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ད་ཡོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི བྲ་ཧྨེ་ཧི པ་ས་ཏྠཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི ད་ས་བ་ལཾ ཐོ་མེ་ནྟི ཝ་ཎྞེ་ནྟི པ་སཾ་ས་ནྟཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ས་ཏྠ་པྤ་ས་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝ་སནྟི ཨ་ཏྠཱ་ནི་སཾ་སཾ.
ཨ་ཐ་སྶ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་སཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ, པུ་རི་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ར་ས་པ་རི་ཏི་ཏྟོཏི བྷོ་ཛ་ན་ར་སེ་སུ པཱ་ཡཱ་སོ སྣེ་ཧ་ར་སེ་སུ གོ་ས་པྤི, ཀ་སཱ་ཝ་ར་སེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་དྷུ ཨ་ནེ་ལ༹་ཀཾ, མ་དྷུ་ར་ར་སེ་སུ ས་ཀྐ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་གྒ་ར་སཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཏི་ཏྟོ ཨཱ་ཀ་ཎྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧཱི་ནཱ་ནནྟི ཨ་གྒ་ར་སེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧཱི་ན་ར་སཱ་ནཾ. སུ་ཏྟ་སོཏི སུ་ཏྟ་ཏོ, སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནནྟི ཡེ ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཐཱུ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ལ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་པྤ་ཝཱ་དཱ, ཏེ་སཾ. ན པི་ཧེ་ཏཱིཏི ན པ་ཏྠེ་ཏི, ཏེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ སོ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱ་པ་རེ་ཏོཏི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ ཙེ་ཝ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ག་ཏོ. མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀནྟི སཱ་ལི་པི་ཊྛཾ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་པི་ཎྜི་ཀཾ, མ་དྷུ་ར་པཱུ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱ. ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ལ་བྷེ་ཡྻ. ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀནྟི མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏ་ར་སཾ.
ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ན་སྶཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ན་སྶ. ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་སྶཱཏི ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ན་སྶ. སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷནྟི སུ་ག་ནྡྷཾ. ད་ར་ཐཱད་ཡོ ཝ་ཊྚ་ད་ར་ཐཱ, ཝ་ཊྚ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ, ཝ་ཊྚ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ཨེ་ཝ. ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱིཏི ཨུ་དཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི. ཡ་ཐཱ ཧི ཡཾ ཏེ་ལཾ མཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝི་སྶ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཛ་ལཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨོ་གྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཡཾ པཱི་ཏི་ཝ་ཙ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱི་ཏི་མ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥. པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. པ་ཉྩ་མེ ནཱི་ལཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ན ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞོ ནཱི་ལོ, ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝི་ལི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱཏི པ་ཊ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཀོ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི་པི ཏེ་སཾ ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ནཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱཏི ནཱི་ལ་མ་ཎཱི་ཧི ནཱི་ལ་པུ་པྥེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར-ཨ་སྶཱ་ལ་ངྐཱ་ར-ར་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་ར-སཱ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ན་ཀ་ཉྩུ་ཀཱ་པི ས་བྦེ ནཱི་ལཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ཏ་པ་ཏྟཾ ར་ཏྟ་པ་དུ་མཾ. ཀོ་ཀ་ན་དནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པཱ་ཏོཏི པ་གེ་ཝ སུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ. སི་ཡཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷནྟི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ག་ནྡྷཾ. ཨ་ངྒཱི་ར་སནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ངྒ་མ་ངྒེ་ཧི ར་སྨི་ཡོ ནི་ཙྪ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒཱི་ར་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེཏི དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཏ་པ་ནྟཾ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ. ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི.
༦. མ་ཧཱ་སུ་པི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦. ཚ་ཊྛེ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ. པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུནྟི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཝཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཁུ་བྷི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. པ་སྶ་ནྟོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི པ་བྦ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཧ་ཏྠི་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཙ. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི. སོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ཝི་ཡ ཙཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཙ སུ་པི་ནེ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ་པི སུ་པི་ན་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི སུ་པི་ནཾ སེ་ཁ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ, ཨ་སེ་ཁཱ ན པ་སྶ་ནྟི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི སུ་པ་ཏི, ཏཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྷི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི. ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན པ་ན ཀ་ཏེ་པི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ན ནཱ་མ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ན ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོཏི མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ནི་དྡཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ ནི་དྡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ, ཡ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ སུ་པི་ནོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སྭཱ་ཡཾ དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཝ སུ་པི་ན་ནྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ. སོ པ་ནེ་ས སུ་པི་ནོ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན་པི དི་ཝཱ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛོ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ཙ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ པ་ན ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏེ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཏེ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཨོ་ཛཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་མཱ་ནེ་ཝ དི་ཊྛོ སུ་པི་ནོ ས་མེ་ཏི. ཨི་ཊྛ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨི་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ནི་ཊྛ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནི་ཊྛཾ.
ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ནེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནོ པ་སྶ་ཏི, ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨེ་ཀོ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀ་དཱ ཨི་མེ སུ་པི་ནེ པ་སྶཱི་ཏི? ‘‘སྭེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ པ་སྶི. ཏེ་ར་སི་ཡ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. སོ ཨི་མེ སུ་པི་ནེ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ མ་ཡཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ ཨི་མེ སུ་པི་ནཱ དི་ཊྛཱ ཨ་སྶུ, པི་ཏུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཀ་ཐེ་ཡྻཾ. ས་ཙེ པ་ན མེ མཱ་ཏཱ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶཱ ཀ་ཐེ་ཡྻཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨི་མེ་སཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཊི་ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ སུ་པི་ནེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་གཱ་མེ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཾ པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ བོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཀུ་ལ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ དི་ཊྛེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱིཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི. མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི སི་རི་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨོ་ཧི་ཏོཏི ཋ་པི་ཏོ. སོ པ་ན ན ཨུ་ད་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཙཱི་ན་ས་མུ་དྡ་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྪི་མེ ས་མུ་དྡེ ད་ཀྑི་ཎེ ས་མུ་དྡེཏི ཨེ་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏཱིཏི ད་བྦ་ཏི་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་བྷི་ཡཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ན་ངྒ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ར་ཏྟ་ད་ཎྜེ་ན ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ བྱཱ་མ་མ་ཏྟཾ ཡ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ གཱ་ཝུ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. པཱ་དེ་ཧི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་ན་ཁ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་དེ་ཧི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨེ་ཀོ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ཀོ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ཀོ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞོ, ཨེ་ཀོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཝ་ཎྞོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ. སེ་ཏཱཏི པ་ཎྜ་རཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ. མ་ཧ་ཏོ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏ་སྶཱཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷ་སྶ གཱུ་ཐ་པ་བྦ་ཏ་སྶ. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཙ་ངྐ་མ་ཏཱིཏི མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ པ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་གུ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཡཾ སོ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ སི་རི་ས་ཡ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཏྠ་ཀེ ཋི་ཏེ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝེ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ནི་པ་ནྣཾ ཨ་དྡ་ས, ཏཾ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. སེ་སཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༧. ཝ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ས་ཏྟ་མེ ནེ་མི་ཏྟཱཏི ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པཱ་ཎི་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱི་ལཱ༹་ཡ པ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཝི་པྤ་ཝུ་ཊྛ་ས་ཏི་ནོ. ཏེ་ས་ཉྷི ས་ཀཱ་ཡ ར་ཏི་ཡཱ ‘‘ར་མཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཀཱ་ལེ་པི དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ན ཝ་སྶ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན ཀཱ་ལ་ཝ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༡༠. ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༠. ད་ས་མེ ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ནི་སྶ་ཊཱ ཝི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ. དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་མཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི ཀཱ་མཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ག་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཀཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཙི་ཏྟཾ པེ་སེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཝི་ས་ཏི. ན་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི པ་སཱ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལཾ ཝཱ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི པ་ཏི་ཀུ་ཊ་ཏི པ་ཏི་ཝ་ཊྚ་ཏི ན སཾ་པ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ལཱི་ཡ་ཏི ན སཾ་པ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཨི་དྷ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་སུ་བྷེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་ད་སྶ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ. སུ་ག་ཏནྟི གོ་ཙ་རེ ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ག་ཏཾ. སུ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཨ་ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ བྷཱ་ཝི་ཏཾ. སུ་ཝུ་ཊྛི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ. སུ་ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཀཱ་མེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཝི་གྷཱ་ཏཱཏི དུ་ཀྑཱ. པ་རི་ལཱ༹་ཧཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ. ན སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱིཏི སོ ཏཾ ཀཱ་མ་ཝེ་ད་ནཾ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ན ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མེ་ཧི ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ. ཡོ པ་ན ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ན ཀཱ་མཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་མ་ཝཱ་རེ ས་ཀྐཱ་ཡཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཙི་ཏྟཾ པེ་སེ་ནྟ་སྶ. ཨི་ད་མ་ཀྑཱ་ཏཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཙ ཕ་ལེ་ན ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཋི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘པུ་ན ས་ཀྐཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི་པི ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ན་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.