༨. ཨ་ཏྟ་ནྟ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་པ་ཏི དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནྟ་པོ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. པ་རཾ ཏ་པ་ཏཱི་ཏི པ་ར་ནྟ་པོ. པ་རེ་སཾ པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ པ་ར་པ་རི་ཏཱ་པ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ནི་ཙྪཱ་ཏོཏི ཚཱ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ, སཱ ཨ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཙྪཱ་ཏོ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦུ་ཏོ. ཨ་ནྟོ ཏཱ་པ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ སཱི་ཏ་ལོ ཛཱ་ཏོ་ཏི སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཱ་ནི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ.
ཨ་ཙེ་ལ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨོ་ར་བྦྷི་ཀཱདཱི་སུ ཨུ་ར་བྦྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ, ཨུ་ར་བྦྷེ ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོ. སཱུ་ཀ་རི་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལུ་དྡོཏི དཱ་རུ་ཎོ ཀ་ཀྑ་ལོ༹. མ་ཙྪ་གྷཱ་ཏ་ཀོཏི མ་ཙྪ་བ་ནྡྷོ ཀེ་ཝ་ཊྚོ. བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རི་ཀོཏི བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་ར་གོ་པ་ཀོ. ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟཱཏི དཱ་རུ་ཎ་ཀ་མྨ་ནྟཱ.
མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ན་ག་ར་སྶཱཏི ན་ག་ར་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ. ས་ནྠཱ་གཱ་རནྟི ཡ་ཉྙ་སཱ་ལཾ. ཁ་རཱ་ཛི་ནཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ས་ཁུ་རཾ ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ. ས་པྤི་ཏེ་ལེ་ནཱཏི ས་པྤི་ནཱ ཙེ་ཝ ཏེ་ལེ་ན ཙ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ས་པྤིཾ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཡོ ཀོ་ཙི སྣེ་ཧོ ཏེ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཎྜུ་ཝ་མཱ་ནོཏི ན་ཁཱ་ནཾ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཀ་ཎྜུ་ཝི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཏེ་ན ཀ་ཎྜུ་ཝ་མཱ་ནོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་ནྠ་ཏཱ་ཡ. ས་རཱུ་པ་ཝ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ས་དི་ས་ཝ་ཙྪཱ་ཡ. ས་ཙེ གཱ་ཝཱི སེ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཙྪོ་པི སེ་ཏ་ཀོ་ཝ. ས་ཙེ ཀ་པི་ལཱ ཝཱ ར་ཏྟཱ ཝཱ, ཝ་ཙྪ་ཀོ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཝ་ཙྪཱ་ཡ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི སོ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི. ཝ་ཙྪ་ཏ་རཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཙྪཱ. ཝ་ཙྪ་ཏ་རཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བ་རི་ཧི་ས་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཡ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པུ་གྒ་ལཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཏཾ དྷ་མྨནྟི ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་དཾ དྷ་མྨཾ. སུ་ཎཱ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝཱཏི ཀ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི? ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ མ་ནྟེ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ག་ཧ་པ་ཏི་དཱ་ར་ཀཱ པ་ན ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཾ མུ་ཉྩ་ནྟེ་ཧི པི་ཊྛི་ཡཱ ལོ་ཎཾ པུ་པྥ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མིཾ ཀ་སི་ཏྭཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ མཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ད་པྤཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མཱ་ནཾ ཝཱ ད་པྤཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་ཀྐོ་ནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཙ ཀུ་ལེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ན བ་ཧུ་ཀཱ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀཱ. ཨི་ཏི ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ པ་ཋ་མཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ནི་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱཏི ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ. པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོཏི པ་ཏི་ཛཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི པ་རི་སུ་དྡྷཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སཱ་མི་མྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ཏ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོཏི ས་ཙེ་པི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠེ གྷ་རེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ནྟ་རེ་པི ཝཱ དྭེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ནེ་སཾ ས་ཀི་ཉྩ་ན་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་ཊྛེ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ས་མྦཱ་དྷོ་ཝ. ར་ཛཱ་པ་ཐོཏི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཐོ་ཏི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལ་གྒ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ. པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་ད་དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་སུ ཝ་ས་ནྟོ་པི ནེ་ཝ ལ་གྒ་ཏི ན ས་ཛྫ་ཏི ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ར་ཛཱ་པ་ཐོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ར་ཛཱ་ནཾ, ཀི་ལེ་ས་ར་ཛཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.
ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ…པེ… པ་བྦ་ཛེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ – ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཙ ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་སེ ཙ མ་སྶུ་ཉྩ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་གཱ་ར་སྶ ཧི་ཏཾ ཀ་སི་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཨ་གཱ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཱ, ཏཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ. པ་བྦ་ཛེ་ཡྻནྟི པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ.
ཨ་པྤཾ ཝཱཏི ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་པྤོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ. ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚོ. སོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོཏི ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སི་ཀྑཱ, ཏ་ཉྩ, ཡ་ཏྠ ཙེ་ཏེ ས་ཧ ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ས་མཱ་པ་ནྣོཏི སི་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟོ སཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ. ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡཱཏི ཡེ་སཾ ཨི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏཾ, ཏེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ. བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱཏི དྭི་ནྣཾ མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱི་དི་སེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱཏི ས་ནྡྷཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, དྭེ ཛ་ནེ ས་མ་གྒེ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒོ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ. ཡ་ཏྠ ས་མ་གྒཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒ་རཱ་མོ་ཏི་པི པཱ་ལི༹, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒ་ར་ཏོཏི ས་མ་གྒེ་སུ ར་ཏོ, ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་གྒེ དི་སྭཱ་པི སུ་ཏྭཱ་པི ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི. ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཡཱ ཝཱ་ཙཱ ས་ཏྟེ ས་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ སཱ་མ་གྒི་གུ་ཎ་པ་རི་དཱི་པི་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི.
ནེ་ལཱཏི ཨེ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ནཱ་སྶཱ ཨེ་ལ་ནྟི ནེ་ལཱ, ནི་དྡོ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘ནེ་ལ་ངྒོ སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༦༥) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ནེ་ལཾ ཝི་ཡ. ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱཏི བྱ་ཉྫ་ན་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཁཱ, སཱུ་ཙི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཀོ་པཾ ཨ་ཛ་ནེ་ཏྭཱ པེ་མཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི པེ་མ་ནཱི་ཡཱ. ཧ་ད་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སུ་ཁེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ. གུ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ པུ་རེ བྷ་ཝཱ་ཏི པོ་རཱི. པུ་རེ སཾ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་རཱི ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ་ཏི་པི པོ་རཱི. པུ་ར་སྶ ཨེ་སཱ་ཏི་པི པོ་རཱི, ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཧི ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི, པི་ཏི་མ་ཏྟཾ པི་ཏཱ་ཏི, བྷཱ་ཏི་མ་ཏྟཾ བྷཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཀ་ནྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ. ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ མ་ནཱ་པཱ ཙི་ཏྟ་ཝུ་ཌྜྷི་ཀ་རཱ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ.
ཀཱ་ལེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཙྪཾ ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི. ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི. སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི. ནི་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སོ, ནི་དྷཱ་ན་མ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏཱི. ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ་པི ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ཨ་ཀཱ་ལེ་ན བྷཱ་ས་ཏི, ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ པ་ན ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་པ་དེ་སནྟི ས་ཨུ་པ་མཾ, ས་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ་སྶཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི ན་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཡཾ ཝཱ སོ ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶ ཙེ་ཝ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱི་ལ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀ་སྶ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཙ ས་མཱ་ར་མྦྷཱ, ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ན་པ་ཙ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཀོ་པ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོཏི པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ སཱ་ཡ་མཱ་ས་བྷ་ཏྟ་ནྟི དྭེ བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ པཱ་ཏ་རཱ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཨི་ཏ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ན. ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ་པི ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི. ར་ཏྟི་ཡཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ར་ཏྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ར་ཏོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ.
ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ར་ཛ་ཏནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོ དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ, ནེ་ཝ ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཡ་ཝ་གོ་དྷཱུ་མ་ཀ་ངྒུ་ཝ་ར་ཀ་ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ, ཨཱ་མ་ས་ན་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨོ་དི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་མ་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ནོ ཨཱ་མ་ས་ན་ནྟི.
ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏྠཱིཏི པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ག་ཏཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ, ཏཱ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཨཱ་མ་ས་ན་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ. དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ དཱ་སི་དཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ད་མྨི, ཨཱ་རཱ་མི་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱདཱི་སུ་པི ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཔ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ན་ཡོ ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཡ་སྨིཾ པུ་བྦ་ཎྞཾ རུ་ཧ་ཏི. ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཡ་སྨིཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ རུ་ཧ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི རུ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཝ་ཏྠུ. ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝཱ་པི-ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཾ གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ. པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི གྷ་རཱ གྷ་རཾ པེ་སི་ཏ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་ག་མ་ནཾ. ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་སྨཱ དུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱཏི ཀ་ཡཱ ཙ ཝི་ཀྐ་ཡཱ ཙ. ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊཱདཱི་སུ ཀཱུ་ཊནྟི ཝ་ཉྩ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊཾ ཏཱ་ཝ རཱུ་པ་ཀཱུ་ཊཾ, ཨ་ངྒ་ཀཱུ་ཊཾ, ག་ཧ་ཎ་ཀཱུ་ཊཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ དྭེ ཏུ་ལཱ ས་མ་རཱུ་པཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཁུ་དྡི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི. ཨ་ངྒ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཧ་ཏྠེ་ན ཏུ་ལཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, ད་ད་ནྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ག་ཧ་ཎ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ག་ཎྷ་ནྟོ མཱུ་ལེ ར་ཛྫུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཨ་གྒེ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ཏུ་ལཾ སུ་སི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ཀ་རོ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཨ་གྒ་བྷཱ་གེ.
ཀཾ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཝ་ཉྩ་ནཾ ཀཾ་ས་ཀཱུ་ཊཾ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ དྭེ ཏི་སྶོ ལོ་ཧ་པཱ་ཏི་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཀི་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷེ པུ་ཙྪི་ཏེ ས་མ་གྒྷ་ཏ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་ཧི ‘‘ཀ་ཐཾ ཨི་མེ་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པཱ་སཱ་ཎེ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་ཏི་ཡོ ད་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི.
མཱ་ན་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ ཧ་ད་ཡ་བྷེ་ད-སི་ཁཱ་བྷེ་ད-ར་ཛྫུ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧ་ད་ཡ་བྷེ་དོ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དི་མི་ན་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཱ་ནི ཧི ག་ཎྷ་ནྟོ ཧེ་ཊྛཱ་ཚི་དྡེ་ན མཱ་ནེ་ན ‘‘ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནེ བ་ཧུཾ པ་གྒྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཚི་དྡཾ པི་དྷཱ་ཡ སཱི་གྷཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི. སི་ཁཱ་བྷེ་དོ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་མི་ན་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཱ་ནི ཧི ག་ཎྷ་ནྟོ ས་ཎི་ཀཾ སི་ཁཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ད་ད་ནྟོ ཝེ་གེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ སི་ཁཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ དེ་ཏི. ར་ཛྫུ་བྷེ་དོ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་མི་ན་ན་ཀཱ་ལེ ལ་བྦྷ་ཏི. ལ་ཉྫཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཧི ཁེ་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་ནྟ་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ན་ནྟི.
ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནཱདཱི་སུ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནནྟི སཱ་མི་ཀེ ཨ་སྶཱ་མི་ཀེ ཀཱ་ཏུཾ ལ་ཉྫ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཝ་ཉྩ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི པ་རེ་སཾ ཝ་ཉྩ་ནཾ. ཏ་ཏྲི་ད་མེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར ལུ་དྡ་ཀོ མི་ག་ཉྩ མི་ག་པོ་ཏ་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་མེ་ཀོ དྷུ་ཏྟོ ‘‘ཀིཾ བྷོ མི་གོ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཀིཾ མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མི་གོ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ, མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ད་ཏྭཱ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ ‘‘ན མེ བྷོ མི་ག་པོ་ཏ་ཀེ་ན་ཏྠོ, མི་གཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཧི དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ནུ ཏེ བྷོ མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ དི་ནྣོ’’ཏི? ཨཱ་མ དི་ནྣོ་ཏི. ཨི་མ་མྤི མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷ, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཨ་ཡ་ཉྩ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ’’ཏི དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. སོ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མི་གཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི. ནི་ཀ་ཏཱིཏི ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ མཱ་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པཱ་མ་ངྒཾ པཱ་མ་ངྒ་ནྟི, ཨ་མ་ཎིཾ མ་ཎི་ནྟི, ཨ་སུ་ཝ་ཎྞཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན ཝ་ཉྩ་ནཾ. སཱ་ཙི་ཡོ་གོཏི ཀུ་ཊི་ལ་ཡོ་གོ. ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་སཱ་ཙི་ཡོ་གོ ཝ་ཉྩ་ན་སཱ་ཙི་ཡོ་གོ ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ཙི ཨ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ སཱ་ཙི་ཡོ་གོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཝ་ཉྩ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
ཚེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཚེ་ད་ནནྟི ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི. ཝ་དྷོཏི མཱ་ར་ཎཾ. བ་ནྡྷོཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷ་ནཾ. ཝི་པ་རཱ་མོ་སོཏི ཧི་མ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ, གུ་མྦ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཡཾ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ཧི་མེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཛ་ནཾ མུ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཧི་མ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ. ཡཾ གུ་མྦཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ མུ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ གུ་མྦ་ཝི་པ་རཱ་མོ་སོ. ཨཱ་ལོ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ལོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རོཏི སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ, གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་རེ ས་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྨཱ ཚེ་ད་ན…པེ… ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི.
སོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱིཏི སྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཊྛ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི – ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, པ་ཏྟོ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི, ཨེ་ཀཱ སཱུ་ཙི, ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཝཱ་སི སཱུ་ཙི ཙ བ་ནྡྷ་ནཾ;
པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཏེ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི.
ཏེ ས་བྦེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ་པི. ཀ་ཐཾ? ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏཱ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ, ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀུ་ཙྪིཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི པོ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི. པ་ཏྟོ་པི ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཊི་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀོ. ཝཱ་སི་པི ཏཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ད་ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪུ་ཙྪེ་ད་ན་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཏ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ. སཱུ་ཙི་པི ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི, པཱུ་ཝཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཱ. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨུ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ, པཱ་ནཱི་ཡ་པཱ་ན་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཏེ་ནེ་ཝ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་པུ་ཐུ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཏྟཱ.
ན་ཝ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ པ་ན སེ་ཡྻཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི ཝཱ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྭཱ་ད་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཚ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀོ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛཱ མ་ཧི་ཙྪཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་པི ཨ་པྤི་ཙྪཱ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛཱ་ཝ སུ་བྷ་རཱ་ཝ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནོ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ན ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སི. སོ ཧི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝཱ་སི་ཉྩ སཱུ་ཙི་ཉྩ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ནི་ཙྪ་ཀཾ སུ་ཁཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ནཱཏི ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཏཾ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘མ་མ ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ’’ཏི་སྶ ས་ངྒོ ཝཱ བ་ནྡྷོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. སོ ཛི་ཡཱ མུ་ཏྟོ ས་རོ ཝི་ཡ, ཡཱུ་ཐཱ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཝ་ན་ས་ཎྜཾ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ, ན་ཝཾ པ་བྦྷཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་བྦི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨ་དུ་ཏི་ཡོ.
‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ ཙ ཧོ་ཏི,
ས་ནྟུ་སྶ་མཱ་ནོ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན;
པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཚ་མྦྷཱི,
ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༤༢; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ ༡༢༨) –
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞི་ཏཾ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོཏི པ་ཀྑ་ཡུ་ཏྟོ ས་ཀུ་ཎོ. ཌེ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤ་ཏ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ས་ཀུ་ཎཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ རུ་ཀྑོ པ་རི་པ་ཀྐ་ཕ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ཁ་པ་ཀྑ་ཏུ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ཝི་དྷུ་ན་ནྟཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ, ཨི་དཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནེ་སཾ ན ཧོ་ཏི. ཕ་ལེ པ་ན ཁཱི་ཎེ ནེ་ཝ རུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ནྟི, ན ཏ་ཏྠ པ་ཀྑཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ ཝཱ ན་ཁཾ ཝཱ ཏུ་ཎྜཾ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ ཡཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ ཏེ་ན ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ནི་སྶ་ངྒོ ནི་ར་པེ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་རི་ཡེ་ནཱཏི ནི་དྡོ་སེ་ན. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ས་ཀེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁནྟི ནི་དྡོ་ས་སུ་ཁཾ.
སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ པ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁནྟི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་སུ་ཁཾ, ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་ནྟི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སུ་ཁཾ ཧི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི.
སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེཏི སོ མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ་སུ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི པུ་ར་ཏོ ག་མ་ནཾ. པ་ཊི་ཀྐ་ནྟནྟི པ་ཙྪཱ་ག་མ་ནཾ.
ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་ཏྠ་ཀ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ས་པྤཱ་ཡ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
སོ ཨི་མི་ནཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀིཾ ད་སྶེ་ཏི? ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་ས་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྶ ཧི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ཧི ཝཱ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀེ་ཧི ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཝ་ཏྠ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི བྷེ་ར་ཝ་ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་ནྟི, ཧ་ཏྠེ་ཧི སཱི་སཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི. ‘‘ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ པཱ་པ་ཀ་མྨ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡ་སོ པ་ཏྠ་ར་ཏི. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཏི་ལ་ཀཾ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ཡ་ཏོ ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི. ཨི་ཏི་སྶ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཏེ་ལ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཡ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟནྟི སུ་ཉྙཾ, ཨ་པྤ་ས་དྡཾ, ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟི ས་ནྟི་ཀེ ཙེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞཾ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི, ཏེ་ན ཏཾ ཝི་ཝི་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༦) ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཏི ཙེ་ཝ ཨཱ་ས་ཏི ཙ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི མ་ཉྩོ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, པཱི་ཋ་མྤི, བྷི་སི་པི, བི་མྦོ་ཧ་ན་མྤི, ཝི་ཧཱ་རོ་པི, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ་པི, པཱ་སཱ་དོ་པི, ཧ་མྨི་ཡ་མྤི, གུ་ཧཱ་པི, ཨ་ཊྚོ་པི, མཱ་ལོ༹་པི, ལེ་ཎ་མྤི, ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ་པི, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མྤི, མ་ཎྜ་པོ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༧). ཨ་པི་ཙ ཝི་ཧཱ་རོ, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ, པཱ་སཱ་དོ, ཧ་མྨི་ཡཾ, གུ་ཧཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. མ་ཉྩོ, པཱི་ཋཾ, བྷི་སི, བི་མྦོ་ཧ་ན་ནྟི ཨི་དཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ, ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ, པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྠ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཨོ་ཀཱ་ས་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་བྦ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ.
ཨི་མ་སྶ པ་ན ས་ཀུ་ཎ་ས་དི་ས་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཉྙནྟི ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ‘‘ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ. ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཨི་དཾ པ་ན ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི སཱི་ཏ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. པ་བྦ་ཏནྟི སེ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་ཡ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་སུ ཁཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ནྡ་རནྟི ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏེ་ན དཱ་རི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་བྷི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་པ་དེ་སཾ, ཡཾ ནི་ཏ་མྦ་ནྟི་པི ན་དཱི་ནི་ཀུ་ཉྫ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ཏི, མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ, མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ནྡ་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏྟཱ་ནི སཱི་ཏཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. གི་རི་གུ་ཧནྟི དྭི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨུ་མ་ངྒ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཝ་རཾ. སུ་སཱ་ནལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ན་པ་ཏྠནྟི གཱ་མ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཙྪ་ནྣཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫནྟི པ་ལཱ་ལ་རཱ་སིཾ. མ་ཧཱ་པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ་ཏོ ཧི པ་ལཱ་ལཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་བྦྷཱ་ར་ལེ་ཎ་ས་དི་སེ ཨཱ་ལ་ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཙྪ་གུ་མྦཱ་དཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སི་ནྣཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟནྟི བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ. པ་ལླ་ངྐནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ. ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝུ་དྡྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ, མུ་ཁ་ས་མཱི་པེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༣༧). ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་རཱིཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ. མུ་ཁནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ. ས་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི – ‘པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏི’’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༤) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པོ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ ལུ་ཛྫ་ན-པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ. ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ནཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན, ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་དི་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི, ཡ་ཐཱ ནཾ སཱ མུ་ཉྩ་ཏི ཙེ་ཝ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཙ ན པུ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ པཱུ་ཏི་ཀུ་མྨཱ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པ་ཀ་ཏིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. ཝི་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་དུ་སྶ་ཏི, པ་རཾ ཝཱ པ་དཱུ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་དོ་སོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཐི་ནཾ ཙི་ཏྟ་གེ་ལ་ཉྙཾ, མི་དྡྷཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་གེ་ལ་ཉྙཾ. ཐི་ན་ཉྩ མི་དྡྷ་ཉྩ ཐི་ན་མི་དྡྷཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱིཏི ར་ཏྟི་མྤི དི་ཝཱ་པི དི་ཊྛ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ. ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ‘‘ཀ་ཐ་མི་དཾ ཀ་ཐ་མི་ད’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི. ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ ཀུ་ས་ལཱ, ཀ་ཐ་མི་མེ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི ན ཀ་ངྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ཨི་མེ་སུ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༡-༧༢) ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེཏི ཡ་སྨཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནི.
ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་པ་རེ་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡ་སྶ ནི་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ན་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི. ཨི་དཱ་ནི དེ་ས་ནཾ ཨ་པྤེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.