༩. ཏ་ཎྷཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ན་ཝ་མེ ཛཱ་ལི་ནིནྟི ཛཱ་ལ་ས་དི་སཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཛཱ་ལཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ སཾ་སི་བྦི་ཏཾ ཨཱ་ཀུ་ལ་བྱཱ་ཀུ་ལཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་པཱི་ཏི ཛཱ་ལ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཛཱ་ལི་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ཛཱ་ལི་ནཱི. ས་རི་ཏནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་རི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཝི་ས་ཊནྟི པ་ཏྠ་ཊཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཝི་ས་ཏྟི་ཀནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཏྟཾ ལ་གྒཾ ལ་གི་ཏཾ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཝི་ས་མཱུ་ལཱཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ. ཝི་ས་ཕ་ལཱཏི ཝི་ས་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི (མ་ཧཱ་ནི. ༣; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༢༢) ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་དྡྷ་སྟོཏི ཨུ་པ་རི དྷཾ་སི་ཏོ. པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི ས་མ་ནྟཱ ཝེ་ཋི་ཏོ. ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཾ མཱུ་སི་ཀ་ཙྪི་ནྣཾ པེ་ས་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཏ་ནྟཾ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ ཨི་དཾ མཱུ་ལ’’ནྟི ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ ཨཱ་ཀུ་ལ་བྱཱ་ཀུ་ལཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ར་ཎ་མ་གྒཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ. གུ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི གུ་ལཱ་གུ་ཎྛི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ཉྫི་ཡ་སུ་ཏྟཾ. གུ་ལཱ ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀོ་ཏི་པི ཨེ་ཀེ. ཡ་ཐཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཀུ་ལཾ ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ནྟི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་བྷཱུ་ཏོཏི མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ བྷཱུ་ཏོ, ཏཱ་དི་སོ ཛཱ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ར་ཛྫུཾ ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎཱ་ནཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་གྒཾ ཨི་དཾ མཱུ་ལ’’ནྟི ཨ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་གྒཾ, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ས་མཱ་ནེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ. ཏ་མྤི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ར་ཎ་མ་གྒཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ལེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་པཱ་ཡོཏི ནི་ར་ཡ-ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི-པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ-ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཱ. ས་བྦེ་པི ཧི ཏེ ཝ་ཌྜྷི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་གྒ་ཏི. སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན –
‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱ་ཊི, དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན ཙ;
ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ, སཾ་སཱ་རོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏཾ ས་བྦཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཙུ་ཏི་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ག་ཎྷ་མཱ་ནོ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཡོ་ནཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་ཏཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ན་ཝ་སུ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཡ་ནྟེ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ད་ཉྷི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི བཱ་ཧི་རཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨི་ད་མྤི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སྨཱི་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏཱིཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མཱུ་ཧ་གྒཱ་ཧ་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཝཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ཨ་ཧ་ནྟི ག་ཧ་ཎེ ས་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཙ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ. ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ས་མ་ཏོ ཙ ཨ་ས་མ་ཏོ ཙ. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱིཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ ས་མ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨེ་ཝ་མ་ཧ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ས་མ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཧཾ, ཧཱི་ནོ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི.
ཨ་ས་སྨཱི་ཏི ས་ཏ་སྨཱིཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན དྭེ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སཾ, ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ས་ཏཾ, ཨ་ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི སནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སཾ་ས་ཡ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ནྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ཧཾ སི་ཡ་ནྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཧཾ སནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་པི ནཱ་མ ཨ་ཧཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྠ་ནཱ་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི་པི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. བྷ་ཝི་སྶནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ས་མྤི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ –
‘‘དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ སཱི་ས་ཉྙེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ;
ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨ་ས་སྨི, ས་ཏ་སྨཱི་ཏི ཨེ་ཏེ དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ ནཱ་མ. ཨ་སྨི, ས་ནྟི, ཨ་པི་ཧཾ ས་ནྟི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་དྡྷ་སཱི་སཱ ཨེ་ཝ. ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ་ཏི དྭཱ་ད་ས སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་དྡྷ་སཱི་སཱ དྭཱ་ད་ས སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. བཱ་ཧི་ར་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པེ་ན ཝཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ་ཏི ཨེ་ས ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་དྡྷ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་དྡྷ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་དྡྷ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཝ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་དྡྷ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཚ་ཏྟིཾ་ས, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཨ་ན་ནྟཱ ཧི ཨ་ས་དི་ས་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷེ་དཱ ས་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ས་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.