༡༠. མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ད་ས་མེ བྷོ་ག་ན་ག་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ. མ་ཧཱ་པ་དེ་སེཏི མ་ཧཱ་ཨོ་ཀཱ་སེ མ་ཧཱ་ཨ་པ་དེ་སེ ཝཱ, བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛེ་ཧི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ཝ ན སོ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཧི པ་ཙྪཱ ‘‘ཨི་དཾ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཀིཾ པུ་བྦེ་ཝ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨི་དཱ་ནི ན དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ལ་དྡྷིཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཀིཾ ཨེ་ས བཱ་ལོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་ཝ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཧི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱཏི. པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི. སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི སུ་ཊྛུ ག་ཧེ་ཏྭཱ. སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ན་ཡེ ས་ནྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཝི་ན་ཡེ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཏྟནྟི ཝི་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༥༧) ཝི་ན་ཡོཏི ཁ་ནྡྷ་ཀོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ན་ཡཱ་ཏི་སཱ་རེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་མྤི ན པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ པ་ན སུ་ཏྟཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭེ་ཡེ་ཝ པི་ཊ་ཀཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝཱ སུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ན ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ་ཉྷི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནི་དྡེ་སོ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ ཨ་པ་དཱ་ན་ནྟི.
སུ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི སུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ་རི –
‘‘ཡེ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ, སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ, ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ, མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ, ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ‘ནེ་སོ དྷ་མྨོ ནེ་སོ ཝི་ན་ཡོ ནེ་ཏཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན’ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡ, ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ, པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ, ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ‘ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨེ་སོ ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན’’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༦; ཨ. ནི. ༨.༥༣).
ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟེཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ རཱ་གཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ན ཙེ་ཝ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཱིཏི སུ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཚ་ལླིཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ གུ་ལ༹ྷ་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར-གུ་ལ༹ྷ་ཨུ་མྨ་གྒ-གུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་ཝེ་ད་ལླ་པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧི རཱ་གཱ་དི་ཝི་ན་ཡེ ཙ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཌྜེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི.
ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.