(༡༨) ༣. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀཱ་ཡེཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཀ་པྤ་ནཱ. སཱ ཨ་ཊྛ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ཏ་ཐཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ན་ཝ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི. ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏཱུཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑནྟི ཨ་ཊྛ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དྭཱ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྑཾ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ. ས་ཙེ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཚཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་མཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟོ སཱ་མཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན པ་རེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ པ་རེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི ནཱ་མ. སེ་ས་དྭཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཱ ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི ཏཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ མི་ག་པ་ཀྑི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི, ས་ངྒྷཾ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི ཏཾ ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཱ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་ཧི པ་ཧ་ར་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀཾ ཨུ་གྒི་ར་ནྟི, ད་ཎྜཾ ཁི་པ་ནྟི, ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. གཱ་ཝི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི, སུ་ན་ཁཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི, ཌཾ་ས་ནྟི, སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི, ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱི་སུ་པི དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལི་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་མཱུ་ལི་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏི, ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་མཱུ་ལི་ཀཱ ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་སཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་མྤི ཝི་ཀ་པྤེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས ཀ་ཏྭཱ ས་ཏ་ཉྩ སོ་ལ༹་ས ཙ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་བྦཱ་པི ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ དྭེ ས་ཏཱ་ནི ཚ་ས་ཏྟ་ཏི ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ་ཀཱ་རོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཀཱ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ.
ཨི་མེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱཏི ཨི་མེ་སུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཐུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་གེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷེ་ན ཙ. སོ ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཾ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ན་སྶ ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ ཀཱ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་སྶ ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨི་དྷ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཁེ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. ཏ་ཉྷི ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཁེ་ཏྟཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཏྠུ, ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཏཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཀ་མ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཀ་པྤི་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏུ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཙུ་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀཱ དེ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏུ ཙ་ཝ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ དི་བྦ་ར་ཏི་ས་མ་པྤི་ཏཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ ས་ཏི ས་མྨུ་སྶ་ཏི, ཏེ ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ཨཱ་ཏ་པེ ཁི་ཏྟ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ མི་ལཱ་ཡ་ནྟི. མ་ནོ་པ་དོ་སི་ཀཱ དེ་ཝཱ པ་ར་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧེ་ཏུ ཙ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཏེ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ. ཏེ་སུ ཀི་ར ཨེ་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ར་ཐེ་ན ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཏཾ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷོ, ཨ་ཡཾ ཀ་པ་ཎོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཏཾ དི་སྭཱ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏོ ཝི་ཡ ག་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཀུ་དྡྷཱ ནཱ་མ སུ་ཝི་ཛཱ་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀུ་དྡྷོ མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི མ་ཡཱ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཱ, ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀུ་དྡྷེ ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཀུ་དྡྷོ ར་ཀྑ་ཏི, ཨུ་བྷོ་སུ པ་ན ཀུ་དྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཀོ་དྷོ ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཀོ་དྷོ ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷོ ཀ་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་རོ་དྷཱ་ནཾ ཙ་ཝ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙ པ་ར་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཙ ཧེ་ཏུ ཙ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙ པ་ར་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི་པི ད་ཎྜེ་ཧི་པི པ་ཧ་ར་ནྟི, ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ཧི་པི བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཝི་ས་མྤི ཁཱ་ད་ནྟི, པ་པཱ་ཏེ་པི པ་ཏ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀ་མྤི པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨ་གྒི་མྤི པ་ཝི་ས་ནྟི, པ་རེ་པི ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏྠ་ནེ ཝཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་པི པ་ར་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་པི ཀ་མ་ཏི.
ཀ་ཏ་མེ ཏེ་ན དེ་ཝཱ ད་ཊྛ་བྦཱཏི ཀ་ཏ་མེ ནཱ་མ ཏེ དེ་ཝཱ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏ་མེ དེ་ཝཱ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཐེ་རོ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི་ཏི? པ་ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན པ་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཉྷ་ནྟི ཐེ་རོ ན ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱཏི ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཉྷོ ཧེ་ཊྛཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, བྷ་ཝ་གྒེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏོ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏོ.
ཨཱ་ག་ནྟཱ་རོ ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟཱ་རོ, ནེ་ཝ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ་རོ ཨི་ཏྠ་ཏྟནྟི ཨི་མཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ་རོ, ཧེ་ཊྛཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷ་ཝ་གྒེ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༢. ཝི་བྷ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི པ་ཉྩ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨོ་དྷི་སོཏི ཀཱ་ར་ཎ་སོ. བྱ་ཉྫ་ན་སོཏི ཨ་ཀྑ་ར་སོ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་མཱིཏི ཀ་ཐེ་མི. དེ་སེ་མཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མི. པ་ཉྙཱ་པེ་མཱིཏི ཛཱ་ནཱ་པེ་མི. པ་ཊྛ་པེ་མཱིཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མི. ཝི་ཝ་རཱ་མཱིཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མི. ཝི་བྷ་ཛཱ་མཱིཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་མཱིཏི ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་མི. སོ མཾ པ་ཉྷེ་ནཱཏི སོ མཾ པ་ཉྷེ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏུ. ཨ་ཧཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ཧ་མ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་ཐ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶཱ་མི. ཡོ ནོ དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཀུ་ས་ལོཏི ཡོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཀུ་ས་ལོ ས་ཏྠཱ, སོ ཨེ་ས ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ. ཡ་དི མ་ཡཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏཱ, ‘‘ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཧི ཏཱ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མཱ་སུ ཙ པ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཏི་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི.
༣. མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཕ་སྶཱ་ཀ་རཱ་ནཾ, ཕ་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་སེ་ས་ཏོ ནི་རུ་དྡྷེ་སུ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀི་ལེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ན་ཏྠ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཀི་ལེ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཉྷེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ མཱ ཧེ་ཝནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཧིཨི་ཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ མཱ བྷ་ཎཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ས ཨ་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཀོ་ཏི? ན ཨ་ཏྟཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀོ པ་ན ཏ་ཏྠེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ, སོ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་སྶ ལ་དྡྷིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡེ་པི ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་པེ་སོ པ་ཉྷོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་པྤ་པ་ཉྩཾ པ་པ་ཉྩེ་ཏཱིཏི ན པ་པ་ཉྩེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ པ་པ་ཉྩཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ མ་གྒཾ ཙ་ར་ཏི. ཏཱ་ཝ་ཏཱ པ་པ་ཉྩ་སྶ ག་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཚ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ག་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་པྤ་བྷེ་ད་སྶ པ་པ་ཉྩ་སྶ ག་ཏི. ཚ་ནྣཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ པ་པ་ཉྩ་ནི་རོ་དྷོ པ་པ་ཉྩ་ཝཱུ་པ་ས་མོཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཚ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ས་བྦ་སོ ནི་རུ་དྡྷེ་སུ པ་པ་ཉྩཱ་པི ནི་རུ་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་རུ་པྤེ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ནི་རུ་དྡྷཱ་ནི, ཚ་ཊྛ་སྶ པ་ན ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ་པི པ་པ་ཉྩཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ཝ. ཨ་པི་ཙ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥. ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༥-༡༧༦. པ་ཉྩ་མེ ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ས་ཀ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནོཏི ས་ག་ཧ་ཎོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་ཀ་རོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ. ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོཏི པ་ནྣ་ར་ས་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཨ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ཉྷཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི. ཚ་ཊྛཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༧. རཱ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱཏི ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཐ་དྡྷཱ་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. བཱ་ཧི་རཱཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ་སུ པཱ་སཱ་ཎ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཐ་དྡྷཱ་ཀཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན སེ་སཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦནྟི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ. དི་སྭཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨ་ཙྪེ་ཙྪི ཏ་ཎྷནྟི མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏ་ཎྷཾ ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཚི་ནྡི. ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཡི ཨུ་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཛ་ཧི. ས་མྨཱ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶ མཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ. ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡེ རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེ (སཾ. ནི. ༣.༩༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེ་པི (མ. ནི. ༣.༤༡༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེ (མ. ནི. ༢.༡༠༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ད་ཧ་ར་སྶེ་ཝ ས་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཀ་ཐི་ཏཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དེ (མ. ནི. ༢.༡༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀ་སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
༨. ཛ་མྦཱ་ལཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༨. ཨ་ཊྛ་མེ ས་ནྟཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྶ ནི་རོ་དྷཾ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོཏི ན པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦོ. ལེ་པ་ག་ཏེ་ནཱཏི ལེ་པ་མ་ཀྑི་ཏེ་ན.
ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན་ཏྠེ ན་དཱི་པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་པུ་རི་སོ་པ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར པུ་རི་སོ ཙ་ཎྜ་སོ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་མ་ཙྪཱ་ཀུ་ལཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཁེ་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏེ ཨ་ཊྛ ཀ་ཀུ་དྷ་རུ་ཀྑེ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྐཱ ཨི་མཱ་ཡ རུ་ཀྑ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟུ’’ནྟི མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཀུ་དྷ་རུ་ཀྑཱ ནཱ་མ མ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ ཧོ་ནྟི, སཱ་ཁཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱ ན ས་ཎྛ་ཧེ་ཡྻུ’’ནྟི ནི་གྲོ་དྷ་པི་ལ་ཀྑ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨེ་ཀཾ སཱ་ཁཾ ག་ཎྷི. ཧ་ཏྠོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གི. པུ་ན ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ་ན ཝཱ་མ་པཱ་དེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་གིཾ་སུ. སོ ཨ་དྷོ་སི་རོ ལ་མྦ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་རི་ན་དི་ཡཾ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ པུ་ཎྞཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ སོ་ཏེ ནི་མུ་གྒོ ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཏྠ ན་དཱི་སོ་ཏཾ ཝི་ཡ སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, སོ་ཏ་སྶ པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཨོ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཝི་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡོ, པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཀུ་དྷ་རུ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ལེ་པ་མ་ཀྑི་ཏེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན སཱ་ཁཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་ཧི སཱ་ཁཱ་ཡ བ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ལ་མྦ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ལ་གྒ་ཀཱ་ལོ, ཨུ་པ་རི་སོ་ཏེ ཝུ་ཊྛི ཝི་ཡ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལོ, ན་དི་ཡཱ པུ་ཎྞཱ་ཡ སོ་ཏེ ནི་མུ་གྒ་སྶ ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ སཾ་སཱ་ར་སོ་ཏེ ནི་མུ་གྒ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སུ་དྡྷེ་ན ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི སུ་དྷོ་ཏེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་ཧ་ཏྠེ་ན. ཨི་མ་སྨི་མྤི ཨ་ཏྠེ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཨོ་པ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ཏ་ཐེ་ཝ ཧི པཱ་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ པུ་རི་སོ ‘‘ཀ་ཀུ་དྷ་རུ་ཀྑཱ ནཱ་མ མ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ, ཀི་ལི་ཊྛ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠོ པ་རི་ག་ལེ་ཡྻཱ’’ཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ སུ་དྷོ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ སཱ་ཁཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ. ཏ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ…པེ… ཏ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མཾ, ཨ་ཊྛ་མ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རེ ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ག་ཏོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མེ་ཧི རུ་ཀྑེ་ཧི པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ནྟི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ‘‘ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟི་ཏ་ཀཱ་ལོ, སུ་དྡྷེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན སཱ་ཁཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀ་དྷ་མྨེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་རུ་ཀྑཱ་རོ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ, པ་ཋ་མ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བ་དྡྷ་སྶ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལོ…པེ… ས་ཏྟ་མ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ཊྛ་མཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བ་དྡྷ་སྶ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་ལོ. ཨ་ཊྛ་མ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བ་དྡྷ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པྤ་བྷེ་དཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ག་ཎ་བ་ཧ་ལ་མ་ཧཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཛ་མྦཱ་ལཱིཏི གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཨཱ་ཝཱ་ཊོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀཱཏི གཱ་མ་སྶ ཝཱ ན་ག་ར་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶ་ག་ཎཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ག་ཎི་ཀཱ. ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཝི་ས་ན་ཀ་ནྡ་རཱ. ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་ཝཱ་ཧ་ན་ཙྪི་དྡཱ་ནི. ན ཨཱ་ལི༹་པྤ་བྷེ་དོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོཏི ན པཱ་ལི༹་པྤ་བྷེ་དོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹ཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ག་ཝེ་ས་ཀ་ཨོ་པ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ན་ག་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ན་ཙྩཱ་ས་ནྣེ མ་ཧ་ནྟཾ ཛ་མྦཱ་ལིཾ ཨ་དྡ་ས. སོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀུ་དྡཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཀ་ནྡ་རཱ་ནི པི་དྷཱ་ཡ ཨ་པ་ཝཱ་ཧ་ན་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. དེ་ཝོ ན ས་མྨཱ ཝ་སྶི, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་པ་ཝཱ་ཧ་ན་ཙྪི་དྡེ་ན པ་རི་སྶ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏཾ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, པཱ་ཎ་ཀཱ ས་ཎྛི་ཏཱ, ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ པི་དྷཱ་ཡ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ཋི་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུ’’ནྟི པ་ཀྐཱ་མི.
ཏ་ཏྠ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ནྟེ་ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཛ་མྦཱ་ལི་ཡཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་ཀཱ་ཡོ, ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཾ པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ, ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ, དེ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁེ་ཧི པ་རི་སྶ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ གུ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལོ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹ཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ལི༹ཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་རཱ་སིཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལོ, ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སེ་ཧི པ་རི་པཱུ་རི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དི་སྭཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ག་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝ་ཊྚ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚེ ཨ་བྷི་ར་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ལི༹་པྤ་བྷེ་དོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོཏི པཱ་ལི༹་པྤ་བྷེ་དོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹ཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དྷཱ་པི ཏ་དེ་ཝ ཨོ་པ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་པྤཱ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ, ཨ་པཱ་ཡ་མུ་ཁཱ་ནཾ པི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལོ, དེ་ཝ་སྶ ས་མྨཱ ཝུ་ཊྛ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ལི༹ཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སིཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཨཱ་ཡ་མུ་ཁེ་ཧི པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་ར་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑེ རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་སཱ་དཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. དེ་ས་ནཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶི་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི.
༩. ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༩. ན་ཝ་མེ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡཱ ས་ཉྙཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷིཾ ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ནཱི པ་ཉྙཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༩༩) ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ན ཛཱ་ན་ནྟི.
༡༠. མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ད་ས་མེ བྷོ་ག་ན་ག་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ན་ག་རཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ་ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ. མ་ཧཱ་པ་དེ་སེཏི མ་ཧཱ་ཨོ་ཀཱ་སེ མ་ཧཱ་ཨ་པ་དེ་སེ ཝཱ, བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦནྟི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛེ་ཧི སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ཝ ན སོ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཧི པ་ཙྪཱ ‘‘ཨི་དཾ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཀིཾ པུ་བྦེ་ཝ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨི་དཱ་ནི ན དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ལ་དྡྷིཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཀིཾ ཨེ་ས བཱ་ལོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་ཝ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཧི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱཏི. པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི. སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི སུ་ཊྛུ ག་ཧེ་ཏྭཱ. སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ན་ཡེ ས་ནྡ་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཝི་ན་ཡེ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཏྟནྟི ཝི་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༥༧) ཝི་ན་ཡོཏི ཁ་ནྡྷ་ཀོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ན་ཡཱ་ཏི་སཱ་རེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་མྤི ན པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ པ་ན སུ་ཏྟཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭེ་ཡེ་ཝ པི་ཊ་ཀཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝཱ སུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ན ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ་ཉྷི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཛཱ་ཏ་ཀཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནི་དྡེ་སོ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ ཨ་པ་དཱ་ན་ནྟི.
སུ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི སུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ་རི –
‘‘ཡེ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ, སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ, ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ, མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ, ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ‘ནེ་སོ དྷ་མྨོ ནེ་སོ ཝི་ན་ཡོ ནེ་ཏཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན’ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་རཱ་གཱ་ཡ, ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ སཾ་ཡོ་གཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ, པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ, ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ‘ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨེ་སོ ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན’’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༦; ཨ. ནི. ༨.༥༣).
ཏ་སྨཱ སུ་ཏྟེཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ རཱ་གཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ན ཙེ་ཝ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏ་ར་ནྟཱིཏི སུ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཚ་ལླིཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ གུ་ལ༹ྷ་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར-གུ་ལ༹ྷ་ཨུ་མྨ་གྒ-གུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡ་ཝེ་ད་ལླ་པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧི རཱ་གཱ་དི་ཝི་ན་ཡེ ཙ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨི་ཏི ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཌྜེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི.
ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཡ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.