(༡༠) ༥. ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནི. ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝ་སྶ་ཀི་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཉྷི ན ཨ་ཝ་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མ. སཱི་གྷཾ སཱི་གྷནྟི ཝེ་གེ་ན ཝེ་གེ་ན. ཏ་སྶ ཁོ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི སཱ ཨི་དྡྷི ཝཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝཱཏི སཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི སོ ཝཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི. ཨུ་ཏྟ་ར་སྭེཏི ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མི་ནཱིཏི ལ་དྡྷ་ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ. ཛཱ་ཡ་ནྟི་པཱིཏི ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ནི་ཀྑ་ནྟ་སེ་ཏ་ངྐུ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་ཏྟེ ནཱི་ལ་ངྐུ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ག་བྦྷཱི་ནི་པི ཧོ་ནྟཱིཏི དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ག་བྦྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པ་ཙྩ་ནྟི་པཱིཏི ཏ་ཡོ མཱ་སེ པ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ན ཝཱ ས་སྶེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, སཱ་ས་ནེ པ་ན ཏ་པྤ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏཾ ཏཾ ཨོ་པ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཏཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. སི་ཀྑཱ པ་ན ཨི་དྷཱ་པི མི་སྶི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༢. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. དུ་ཏི་ཡེ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཝི་ཝེ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་ཎཱ་ནཱིཏི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་ཙེ་ལཱ་ནི. མ་སཱ་ཎཱ་ནཱིཏི མི་སྶ་ཀ་ཙེ་ལཱ་ནི. ཚ་ཝ་དུ་སྶཱ་ནཱིཏི མ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི, ཨེ་ར་ཀ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་ནི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱིཏི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ན་ནྟ་ཀཱ་ནི. ཏི་རཱི་ཊཱ་ནཱིཏི རུ་ཀྑ་ཏ་ཙ་ཝ་ཏྠཱ་ནི. ཨ་ཛི་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨཱ་ནི. ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པནྟི ཏ་དེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷེ ཕཱ་ལི་ཏཾ, ས་ཧ་ཁུ་ར་ཀ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་ས་ཙཱི་རནྟི ཀུ་ས་ཏི་ཎཱ་ནི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་རཾ. ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལནྟི མ་ནུ་སྶ་ཀེ་སེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ. ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལནྟི ཨ་སྶ་ཝཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ. ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑི་ཀནྟི ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ.
སཱ་ཀ་བྷ་ཀྑཱཏི ཨ་ལླ་སཱ་ཀ་བྷ་ཀྑཱ. སཱ་མཱ་ཀ་བྷ་ཀྑཱཏི སཱ་མཱ་ཀ་ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷ་ཀྑཱ. ནཱི་ཝཱ་རཱདཱི་སུ ནཱི་ཝཱ་རཱ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཡཾ ཛཱ་ཏ་ཝཱི་ཧི་ཛཱ་ཏི. ད་དྡུ་ལནྟི ཙ་མྨ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ་མྨཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ. ཧ་ཊཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སི་ལེ་སོ་པི སེ་ཝཱ་ལོ་པི ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ་དི་རུ་ཀྑ་ནི་ཡྻཱ་སོ་པི. ཀ་ཎནྟི ཀུ་ཎྜ་ཀཾ. ཨཱ་ཙཱ་མོཏི བྷ་ཏྟ་ཨུ་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ལ་གྒོ ཛྷཱ་མ་ཨོ་ད་ནོ. ཏཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཨོ་ད་ན་ཀ་ཉྫི་ཡ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. པི་ཉྙཱ་ཀཱད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཝ. པ་ཝ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛཱིཏི པ་ཏི་ཏ་ཕ་ལ་བྷོ་ཛཱི. བྷུ་སཱ་གཱ་རནྟི ཁ་ལ་སཱ་ལཾ.
སཱི་ལ་ཝཱཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. དུ་སྶཱི་ལྱ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཀོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི. ཨཱ་ས་ཝཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟོཏི སཱི་ལ་གྒ་པྤ་ཏྟོ. སཱ་ར་པྤ་ཏྟོཏི སཱི་ལ་སཱ་རཾ པ་ཏྟོ. སུ་དྡྷོཏི པ་རི་སུ་དྡྷོ. སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ. ས་མྤ་ནྣནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་པ་ཀྐ་སཱ་ལི་བྷ་རི་ཏཾ. ས་ངྒྷ་རཱ་པེ་ཡྻཱཏི ས་ངྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཡྻ. ཨུ་བྦ་ཧཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཁ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ. བྷུ་སི་ཀནྟི བྷུ་སཾ. ཀོ་ཊྚཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ མུ་ས་ལེ་ཧི པ་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ. ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་གྒཾ པ་ཏྟཱ་ནི. སཱ་ར་པྤ་ཏྟཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘དུ་སྶཱི་ལྱ་ཉྩ་སྶ པ་ཧཱི་ནཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣. ས་ར་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཝི་དྡྷེཏི ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ. དེ་ཝེཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ. ཨ་བྷི་ཝི་ཧ་ཙྩཱཏི ཨ་བྷི་ཝི་ཧ་ནི་ཏྭཱ. ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཝི་ར་ཛནྟི རཱ་ག་ར་ཛཱ་དི་ར་ཧི་ཏཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ མ་ལཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཙ་ཀྑུཾ. ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནནྟི དུ་ཝི་དྷ་མེ་ཝ་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་ན པུ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི.
༤. པ་རི་སཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི. ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱཏི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ན ག་ཎྷ་ནྟི. ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱཏི ཨོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི, ཏེ་སུ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ. པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟཱིཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶཱཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་སྶ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ. དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ཏི. ཡཾ ཏཱ་ཡ ཛ་ན་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ དི་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི པ་རི་སཱཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཡཾ པ་རི་སཱ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ནཱ. ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཛཱ་ཏ་ཀ་ལ་ཧཱ. བྷ་ཎྜ་ན་ནྟི ཙེ་ཏྠ ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ, ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀ་ལ་ཧོ ནཱ་མ. ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱཏི ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧཱིཏི གུ་ཎ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན ཕ་རུ་སཱ ཝཱ་ཙཱ ‘‘མུ་ཁ་ས་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་ཧི མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི. ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི.
ས་མ་གྒཱཏི ས་ཧི་ཏཱ. ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱཏི ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དཱ. ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཁཱི་རོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏཱ. པི་ཡ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་ས་ནྟེ་ཧི མེ་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི. པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་པི ཝི་ག་ཏ་ད་ར་ཐོ ཧོ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོཏི ཨ་སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ. སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྨཱ ཋ་པཱི་ཡ་ཏི.
ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེཏི མ་ཧཱ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ. པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་ར་པ་ད་ར་སཱ་ཁཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ནྡ་རོ ནཱ་མ ‘‘ཀ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན དཱ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་བྷི་ནྣོ པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སོ, ཡོ ‘‘ནི་ཏ་མྦྷོ’’ཏི་པི ‘‘ན་དི་ཀུ་ཉྫོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ད་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ཕ་ལི་ཏོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ. སཱ་ཁཱཏི ཀུ་སོ་བྦྷ་གཱ་མི་ནི་ཡོ ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡོ. ཀུ་སོ་བྦྷཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ. མ་ཧཱ་སོ་བྦྷཱཏི མ་ཧཱ་ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ. ཀུ་ནྣ་དི་ཡོཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ན་དི་ཡོ. མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོཏི ག་ངྒཱ་ཡ་མུ་ནཱ་དི་ཀཱ མ་ཧཱ་ས་རི་ཏཱ.
༥-༧. པ་ཋ་མ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧-༩༩. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ངྒེ་ཧཱིཏི གུ་ཎ་ངྒེ་ཧི. རཱ་ཛཱ་ར་ཧོཏི ར་ཉྙོ ཨ་ར་ཧོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོཏི ར་ཉྙོ ཨུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏོ. ར་ཉྙོ ཨ་ངྒནྟི ར་ཉྙོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི ཨཱ་ཧུ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོཏི པཱ་ཧུ་ན་ཀ་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོཏི ད་ས་ཝི་དྷ་དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི ཨ་ཉྫ་ལི་པ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱཏི ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ས་དི་སཾ པུ་ཉྙ་ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ.
ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝེ་ན ས་མྤ་ནྣོ. ཐཱ་མ་ཝཱཏི ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོཏི ཐི་ར་པ་ར་ཀྐ་མོ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོཏི ཨ་ཊྛ་པི་ཏ་དྷུ་རོ པ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷུ་རོ, ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་དྷུ་རཾ ན ནི་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཙ ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི. ཚ་ཊྛེ ཏཱི་ཎི ཙ མ་གྒཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙ ཕ་ལཱ་ནི, ཏཱི་ཧི མ་གྒ་ཕ་ལེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ནེ་ཝ ཙ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཕ་ལཾ པ་ན ཛ་ཝི་ཏ་ཛ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཛ་ཝོ་ཏི ཙ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༨. པོ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ཨ་ཊྛ་མེ ན་ཝོཏི ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀོཏི ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཝ་ཏྠཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོཏི པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. ཛི་ཎྞོཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞོ. ཨུ་ཀྑ་ལི་པ་རི་མ་ཛྫ་ནནྟི ཨུ་ཀྑ་ལི་པ་རི་པུ་ཉྪ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལོཏི ནི་སྶཱི་ལོ. དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡཱཏི གུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་བྦ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ. དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟི. ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལེ་ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན ཧོ་ཏི. ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི་སཾ་སེ་ནེ་ཝ ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ. ཨ་པྤ་གྒྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་གྒྷེ་ན ཨ་པྤ་གྒྷ་ཏཱ་ཡ. ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠནྟི ཏཱི་ཧི ཀ་པྤཱ་ས་ཨཾ་སཱུ་ཧི སུ་ཏྟཾ ཀ་ནྟི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. སཱི་ལཾ པ་ནེ་ཏྠ མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
༩. ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. ན་ཝ་མེ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཡནྟི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏནྟི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏཾ ཀ་མྨཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏེ་ཝ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྠ་མྤི ཨ་ཝུ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨོ་ཀཱ་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏེ་ན ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནཱ་མ.
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དེ་ཏཾ ས་ཏྟ་སུ ཛ་ཝ་ནེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟ་མེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཡ་ཉྩ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཡ་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཉྩ་ཛ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཝ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ལ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཁེ་པེ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཝུ་ཏྠཾ སུ་ཝུ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀནྟི པ་རི་ཏྟཾ ཐོ་ཀཾ མ་ནྡཾ ལཱ་མ་ཀཾ. ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་མེ་ཝ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཝི་པ་ཙྩི་ཏ་བྦཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ནཱ་ཎུ་པི ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཎུ་པི ན ཁཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟ་མྤི དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུ་དེ་ཝཱཏི བ་ཧུ་ཀཾ པ་ན ཝི་པཱ་ཀཾ ཀི་མེ་ཝ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏོ ཝ་ཊྚ་གཱ་མཱི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ད་སྶི་ཏོ. པ་རི་ཏྟོཏི པ་རི་ཏྟ་གུ་ཎོ. ཨ་པྤཱ་ཏུ་མོཏི ཨཱ་ཏུ་མཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ མ་ཧ་ནྟེ་པི གུ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤཱ་ཏུ་མོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པྤ་དུ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི པཱ་པེ་ན དུ་ཀྑ་ཝི་ཧཱ་རཱི. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. སོ ཧི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོ. བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལོཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏ་སཱི་ལོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི སཱི་ལཱ་ནི. ཨ་པ་རི་ཏྟོཏི ན པ་རི་ཏྟ་གུ་ཎོ. མ་ཧ་ཏྟོཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་ཏྟེ་པི གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ཏྟོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མ་མེ་ཝ. སོ ཧི པ་མཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱི ནཱ་མ.
པ་རི་ཏྟེཏི ཁུ་དྡ་ཀེ. ཨུ་ད་ཀ་མ་ལླ་ཀེཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་རཱ་ཝེ. ཨོ་ར་བྦྷི་ཀོཏི ཨུ་ར་བྦྷ་སཱ་མི་ཀོ. ཨུ་ར་བྦྷ་གྷཱ་ཏ་ཀོཏི སཱུ་ན་ཀཱ་རོ. ཛཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱཏི དྷ་ན་ཛཱ་ནི་ཡཱ ཛཱ་པེ་ཏུཾ. ཛྷཱ་པེ་ཏུ་ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ. ཨུ་ར་བྦྷ་དྷ་ནནྟི ཨེ་ལ༹་ཀ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་མཱུ་ལཾ. སོ པ་ན་སྶ ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, དེ་ཏི. ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི.
༡༠. པཾ་སུ་དྷོ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. ད་ས་མེ དྷོ་ཝ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏི. ས་ནྡྷོ་ཝ་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ དྷོ་ཝ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དྷོ་ཝ་ཏི. ནི་དྡྷོ་ཝ་ཏཱིཏི ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨ་ནི་དྡྷ་ནྟ་ཀ་སཱ་ཝནྟི ཨ་ནཱི་ཧ་ཏ་དོ་སཾ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝཾ. པ་བྷ་ངྒཱུཏི པ་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་ཀཱ་ཡ. གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀེཏི གཱི་ཝཱ་ལ་ངྐཱ་རེ.
ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ. ས་ཙེ་ཏ་སོཏི ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ. ད་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱདཱི་སུ ཀཱ་མེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ནཱ་མ. ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ བ་ཧཱུ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཉཱ་ཏི་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཛ་ན་པ་དོ ཁེ་མོ སུ་བྷི་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛ་ན་པ་ད་མཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ པ་རེ ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནཱ་མ. དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་སི་སྶ་ནྟཱིཏི དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ནཱ་མ ད་ས་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ. སོ ཧོ་ཏི ས་མཱ་དྷི ན ཙེ་ཝ ས་ནྟོཏི སོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ས་ནྟོ ན ཧོ་ཏི. ན པ་ཎཱི་ཏོཏི ན ཨ་ཏ་པྤ་ཀོ. ན་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷོཏི ན ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷོ. ན ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོཏི ན ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོཏི ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་རི་ཏོ, ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཚི་ནྣ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཀི་ལེ་སེ པ་ན ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ.
ཧོ་ཏི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་པྤཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ས་པྤཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ལོ. ཡཾ ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ན་གོ་ཙ་རེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ནྣི་སཱི་ད་ཏཱིཏི སུ་ཊྛུ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཀོ་དི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ས་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ. ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ལ་དྡྷོ. ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཚི་ནྣ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལེ་སེ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ. ས་ཏི ས་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙེ་ཝ ཨི་དཱ་ནི ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་བྦེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཙ ས་ཏི ས་ཏི་ཀཱ་ར་ཎེ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཙེ་ཏྠ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡. ནི་མི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏཱི་ཎི ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཏཱི་ཎི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལནྟི ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལེ, ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཧི ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་གྒ་ཧོཏི པ་ན ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ནཱ་མཾ, ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཏ་སྨཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་རི་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཋཱ་ནཾ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཉཱ་ཎ་ཛ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ.
ཨུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཱཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཾ ས་ཛྫེ་ཡྻ. ཨཱ་ལི་མྤེ་ཡྻཱཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་རེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ དྷ་མ་ནྟོ ཨ་གྒིཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻ. ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་ངྒཱ་རེ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཱ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཡྻ, མཱུ་སཱ་ཡ ཝཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི པ་ཀྐཱ་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི.
ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྨཱ ཋ་པཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ད་སྶི་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ལོ་ཎ་ཀ་པ་ལླ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.