༢. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ

(༦) ༡. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་དྭེ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༢. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཛི་ཎྞཱཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱ. ཝུ་དྡྷཱཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ. མ་ཧ་ལླ་ཀཱཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱཏི ཏ་ཡོ ཨ་དྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. མ་ཡ་མ་སྶུ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི; བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ་ཙྩཱ ན ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཛི་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཱཏི ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ. ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་མྷེ་ཧི ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠེ ཝཱ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི, ཛ་རཱ་ཡ བྱཱ་དྷིཾ, བྱཱ་དྷི་ནཱ མ་ར་ཎཾ, མ་ར་ཎེ་ན པུ་ན ཛཱ་ཏིཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནེ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ་དྷ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཡ་མོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཡ་མོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་རོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཾ ཏ་སྶ པེ་ཏ་སྶཱཏི ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཏ་སྶ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏ་སྶ ཏཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཏཱ་ཎཾ, ནི་ལཱི་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ལེ་ཎཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན དཱི་པོ, ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ས་ར་ཎཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་རཱ་ཡ་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གཱ་ཐཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་དྭེ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༣. དུ་ཏི་ཡེ བྷཱ་ཛ་ནནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷ་ཎྜ་ཀཾ. སེ་སཾ པ་ཋ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༣. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༤. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡནྟི ས་མྨོ་ད་ཛ་ན་ནིཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ. ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ དྷ་མྨོ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོཏི ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀོ. ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོཏི ‘‘ཨེ་ཧི པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི. པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི ཨཱ་དི་ནྣ་ག་ཧི་ཏ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ པུ་ཙྪི་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཱ་པི སོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. སོ ཧི སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི.

༤. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཀོ. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤཱིཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ.

༥. ནི་བྦུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༦. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྦཾ. ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀནྟི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ.

༦. པ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༧. ཚ་ཊྛེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཝཱི་ཙི མ་ཉྙེ ཕུ་ཊོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཝཱི་ཙི མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ ནི་ར་ནྟ་ར་ཕུ་ཊོ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞོ, མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨེ་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཀ་གཱ་མ་སྶ ཚ་ད་ན་པི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་གཱ་མ་སྶ ཚ་ད་ན་པི་ཊྛེ པ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་དི་ཀཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, གཱ་མ་ནྟ་ར་ཏོ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་ནཾ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་དོ ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ གྷ་ན་ནི་ཝཱ་ས་ཏཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི རཱ་གོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨོ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, པ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོ་ཏི. ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱཏི ལོ་བྷ་སྶ ས་མ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཝི་ས་མོ་ཝ ཨེ་ས. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མ་ལོ་བྷོ ནཱ་མ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ཝི་ས་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མི་ཙྪཱ་དྷ་མྨ་པ་རེ་ཏཱཏི ཨ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མི་ཙྪཱ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. དེ་ཝོ ན ས་མྨཱ དྷཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝ་སྶི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཾ ན ཝ་སྶ་ཏི. དུ་བྦྷི་ཀྑནྟི དུ་ལླ་བྷ་བྷི་ཀྑཾ. དུ་སྶ་སྶནྟི ཝི་ཝི་དྷ་ས་སྶཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནེ་ན དུ་སྶ་སྶཾ. སེ་ཏ་ཊྛི་ཀནྟི ས་སྶེ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ པཱ་ཎ་ཀཱ པ་ཏ་ནྟི, ཏེ་ཧི ད་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ནི སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི ནི་སྶཱ་རཱ་ནི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སེ་ཏ་ཊྛི་ཀ’’ནྟི. ས་ལཱ་ཀཱ་ཝུ་ཏྟནྟི ཝ་པི་ཏཾ ཝ་པི་ཏཾ ས་སྶཾ ས་ལཱ་ཀཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཕ་ལཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཀྑཱཏི ཡ་ཀྑཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ. ཝཱ་ལེ༹ ཨ་མ་ནུ་སྶེ ཨོ་སྶ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཙ་ཎྜ་ཡ་ཀྑེ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཏེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ནྟི.

༧. ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༨. ས་ཏྟ་མེ མ་ཧ་པྥ་ལནྟི མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀཾ. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀ་ཐ་ནཾ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཀཱ་ར་ཎོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ. ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏོཏི ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནནྟི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཀི་ཉྩི་པི གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་ཧི པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.

ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷ་ཀཾ ཝི་ལོ་མ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀོཏི པ་ནྠ་དཱུ་ཧ་ན་ཙོ་རོ. ཁ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི གུ་ཎ་ཁ་ན་ནེ་ན ཁ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཧ་ཏོཏི གུ་ཎུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ.

ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་སུ་ཙི་ཀ་ལ་ལ་ཀཱུ་པེ. ཨོ་ལི་ག་ལླེཏི ནི་དྡྷ་མ་ན་ཀ་ལ་ལེ. སོ ཙཱཏི སོ སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱཏི སཱི་ལ་རཱ་སི་ནཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མྤི ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནེ་ཝ. ཏཱ་ནི ཙ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ.

རོ་ཧི་ཎཱི་སཱུཏི ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་སུ. ས་རཱུ་པཱ་སཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྪ་ཀེ་ཧི ས་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་སུ. པཱ་རེ་ཝ་ཏཱ་སཱུཏི ཀ་པོ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་སུ. ད་ནྟོཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ. པུ་ངྒ་ཝོཏི ཨུ་ས་བྷོ. དྷོ་ར་ཡ྄ཧོཏི དྷུ་ར་ཝཱ་ཧོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ་ཝ་ནི་ཀྐ་མོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ་ནཱ ཛ་ཝེ་ན ག་ནྟཱ. ནཱ་སྶ ཝ་ཎྞཾ པ་རི་ཀྑ་རེཏི ཨ་སྶ གོ་ཎ་སྶ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི, དྷུ་ར་ཝ་ཧ་ན་ཀ་མྨ་མེ་ཝ པ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཀ་སྨི་ཉྩི ཛཱ་ཏི་ཡེཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏེ. ཡཱ་སུ ཀཱ་སུ་ཙི ཨེ་ཏཱ་སཱུཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་སུ ཡཱ་སུ ཀཱ་སུ་ཙི ཛཱ་ཏཱི་སུ.

བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི ཨོ་རོ་པི་ཏ་བྷཱ་རོ, ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་རཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷཱ་ར་ཉྩ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. པཱ་ར་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏེ་སཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་རཾ, པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་རཾ, པ་ཧཱ་ན་པཱ་རཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རཾ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་རཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཚ་བྦི་དྷཾ པཱ་རཾ ག་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ར་གཱུ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ར་ཧི་ཏོ. ཝི་ར་ཛེཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛ་ར་ཧི་ཏེ.

ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱཏི ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ. དུ་མྨེ་དྷཱཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ. ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ཁེ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ཝ་ནེ་ན ར་ཧི་ཏཱ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་མྷཱ སཱ་ས་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ. ན ཧི ས་ནྟེ ཨུ་པཱ་ས་རེཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སེ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. དྷཱི་ར་ས་མྨ་ཏེཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་མྨ་ཏེ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏེ. མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀུ་ལེ ཝཱ ཨི་དྷ ཛཱ་ཡ་རེཏི ཨི་དྷ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སྶ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཏི་ཝི་དྷཱ ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ གུ་ཎེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི.

༨. ཏི་ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཏི་ཀ་ཎྞོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ པ་ཎྜི་ཏོ, ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ བྷཱ་ས་ཏི? སོ ཀི་ར ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་རཱ་ས་དཱ, མ་ཡི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ ཀ་ཐེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ. ས་ཙེ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མཾ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཐེ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ནྟི ‘ཏྭཾ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི, ཡེ་ན ཏེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་དྡྷ’ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ཡཾ ག་ར་ཧཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷཱ་ས་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཎཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་དྷཱི་རཱ ཨེ་ཝཾ་བྱ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ…པེ… ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.

ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཐཾ པ་ནཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀ་ཐཾ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏེ་ཝི་ཛྫཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་ཙྪི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཏོཏི དྭཱི་ཧི་པི པ་ཀྑེ་ཧི. མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙཱཏི ཡ་སྶ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, མཱ་ཏུ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, ཏ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི. པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, པི་ཏུ པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་སྶཱ་པི པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, སོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ. སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོཏི ཡ་སྶ སཾ་སུ་དྡྷཱ མཱ་ཏུ ག་ཧ་ཎཱི, ཀུ་ཙྪཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ’’ཏི པ་ན ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ག་ཧ་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཏུ པི་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧོ, པི་ཏཱ་མ་ཧ་སྶ ཡུ་གཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཡུ་གནྟི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ, ཏཱ་ཝ སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀྑི་ཏྟོཏི ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཐ ཨེ་ཏཾ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ན་ཝ་ཀྑི་ཏྟོ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོཏི ན ཨུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ, ན ཨ་ཀྐོ་སཾ ཝཱ ནི་ནྡཾ ཝཱ པ་ཏྟ་པུ་བྦོ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི? ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. ‘‘ཨི་ཏི་པི ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ཨི་དཾ ‘‘ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་ཏེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༣༢) ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ, མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟ་དྷ་རོ.

ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་བྦེ་ད་ཡ་ཛུ་བྦེ་ད་སཱ་མ་བྦེ་དཱ་ནཾ. ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཙ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ནཱ་མ་ནི་གྷ་ཎྜུ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཀཱ་ས་ཀ་ས་ཏྠཾ. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་ཏྠཾ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ན སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོཏི སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས, ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ. ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ.

པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ཉྩ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝེ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་ད་ས་ཏྠཾ. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ནྠ་པ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྠཾ, ཡ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་པ་རི་མཱ་ཎཱ བུ་དྡྷ་མ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ, བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨི་མེ་སུ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ནཱུ་ནོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཡོ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ. ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ མཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་སི, ཏ་སྨཱ སུ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཏཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ.

པ་ཋ་མཱ ཝི་ཛྫཱཏི པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་ཋ་མཱ, ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ཀིཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ མོ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨཾ, ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ. པེ་སི་ཏ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་དྡྷ་ནྟི.

ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་ཏི ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཏ་སྶ ཙ ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཏོ. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ བྷཱུ་མིཾ. ཏེ་ན ཧི ཉཱ་ཎེ་ན སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ པ་ན་སྶ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ པུ་བྦེ་ཝ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ན མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་བྷེ་དཱ ཛཱ་ཏི, སཱ མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ. ཏཾ སོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཝུ་སི་ཏནྟི ཝུ་ཏྠཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠཾ, ཀ་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ མེ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་རཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཱ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཝི་ཡ. ཏེ ཙ་རི་མ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལ་སྶཱཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཾ ཀཱ་ལེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན སཱི་ལཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྷི སུ་ཊྛ་པི་ཏཾ. དྷཱི་རནྟི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ. མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི མ་ཙྩུཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ས་བྦ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི ས་བྦེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. བུ་དྡྷནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བུ་དྡྷཾ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧི་ནནྟི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནཾ. ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི གོ་ཏ་མནྟི ཏཾ གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ་པི གོ་ཏ་མོ, ཏཾ གོ་ཏ་མཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ར་མྤ་རཾ. ཡོ་ཝེ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ་ཝེ་དཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཡོ ཨ་ཝེ་དི, ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་གྒཱ་པཱ་ཡ་ཉྩ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ན་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་པཱ་ཡེ པ་སྶ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནེ་ན ཝོ་སི་ཏོ. མུ་ནཱིཏི མོ་ནེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ཧཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི. ནཱ་ཉྙཾ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ནནྟི ཡོ པ་ན་ཉྙོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ལ་པི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་པ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ན ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ་པི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཀ་ཐེ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ནཱ་གྒྷ་ཏཱིཏི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

༩. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༠. ན་ཝ་མེ ཡ་སྶ་སྶཱུཏི ཡ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཛི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡ་ཉྙོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་དྡྷནྟི མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཐཱ་ལི་པཱ་ཀོཏི ཝ་ར་པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏེ་ཝི་ཛྫེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ དཱ་ནཾ ཏེ་ཝི་ཛྫེ་སུ ད་དེ་ཡྻ, ཏེ་ཝི་ཛྫཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༡༠. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༡. ད་ས་མེ ས་ངྒཱ་ར་ཝོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཛི་ཎྞ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མ་ཡ་མ་སྶཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛཱ་མཱཏི བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ས་བྦ་ཊྛ་ཀེ་ན ས་བྦ་སོ་ལ༹་ས་ཀེ་ན ས་བྦ་དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཡ་ཉྙོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ས་རཱི་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཡ་དི་དནྟི ཡཱ ཨེ་སཱ. ཡ་ཉྙཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཡ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཡཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི བ་ཧཱུ་ནཾ ད་ད་ནྟེ་པི དཱ་པེ་ནྟེ་པི བ་ཧཱུ་སུ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ནྟེ་སུ་པི དཱ་པེ་ནྟེ་སུ་པི པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཡ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཏྭ་ཉྩ ཏྭ་ཉྩ ཡ་ཛཱ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཙ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱཏི ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ད་མེ་ཏི. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་མེ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏཱིཏི རཱ་གཱ་དི་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཡཾ.

ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་སུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་དེ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ པ་ན པུ་ཉྙུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ནྟི ཝ་དེ་ཏི. ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ, ཧ་ནྡ་སྶ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏེ་ན ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཐཱ་ཡཾ མ་གྒོཏི ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཡེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨོ་ག་དྷཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་ཙྩཱ་ཡནྟི ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ.

ཨ་པྤ་ཊྛ་ཏ་རཱཏི ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ཧི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏ་རཱཏི ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པཱི་ལཱ༹་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མཱ་ར་མྦྷོ ན་ཏྠི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, བྷ་ཝཾ ཙཱ་ན་ནྡོ, ཨེ་ཏེ མེ པུ་ཛྫཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, བྷ་ཝ་ཉྩཱ་ན་ནྡོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ མ་མ པཱུ་ཛི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ དྭེ ཛ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཛྫཱ ཙ པཱ་སཾ་སཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ མཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཁོ པ་ན ཝ་ཎྞེ ཝུ་ཏྟེ པ་དུ་སྶ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ན ཁོ ཏྱཱ་ཧནྟི ན ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ. ཐེ་རོ་པི ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀནྟི ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. སཾ་སཱ་དེ་ཏཱིཏི སཾ་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻནྟི ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཏོ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧི ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཧེ་སེ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟོ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཏོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ ནྭ་ཛྫཱཏི ཀཱ ནུ ཨ་ཛྫ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཀ་ཏ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་དཱ ཀི་ར རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཏཱི་ཎི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁྭ་ཛྫ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཁྭ་ཛྫཱཏི ཨ་ཡཾ ཁོ ཨ་ཛྫ. པུ་བྦེ སུ་དནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སུནྟི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་མིཾ་སུ ཙེ་ཝ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་དཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’ཏི མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སོ་པྤེ་ན ཙེ་ཝ པ་མཱ་དེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི, པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༥) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ.

ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཋི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཏི་སྶོ མུ་ཏྟཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧ་ཏྠེ’’ཏི. སོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ ས་ར་བཱུ ‘‘མ་ཀྑི་ཀཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྑ་ནྟཱ, ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ མ་ཀྑི་ཀཱ པ་ལཱ་ཏཱ. སོ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཀ་ཏི མུ་ཏྟཱ་ཏི. སོ པུ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཝི་དཱུ་རེ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཏི་སྶོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ག་ཏ་ཋི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི་པི ཀ་ཐ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ མ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ མ་ནོ སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི་པི ཏེ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ཏི་པི ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ, ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུཾ ཙེ་པི ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི བ་ཧུཾ ཙེ་པི ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཡ་ཀྑ་པི་སཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་པྤ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ. སུ་ཏྭཱཏི ཏཾ སུ་ཏྭཱ. ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ སོ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་ཏི.

ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ནུ་སྶོ ‘‘ཨ་ཊྚཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་མཱ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་བྷཱ་ཡཾ ར་ཉྙོ ཙ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཏོ ཝི་ཡ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪ་ར་ནྟཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཊྚ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི. ག་ཙྪ, ཛ་ཡོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི.

ཨ་པ་རོ་པི ཐེ་རོ མོ་ལི༹་ཡ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ ན ཨ་དྡ་ས. སོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ དཱ་རི་ཀཱ ན ཨ་དྡ་སཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་སྶེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, མོ་ལི༹་ཡ་གཱ་མེ ཙ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་སྶ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ས ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ པ་ཋ་མ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ས ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ – ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ, ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་སྶ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛི་མོ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མོ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་རི་མོ ཧེ་ཊྛི་མཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཏྲ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝི ནཱ་མ ན་ཏྠི.

ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ. མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙ་མེ་ཝ, དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ. མཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ མ་ན་སཱ ཀ་རི་ཏྠ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་བྷེ་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ.

མཱ་ཡཱ་ས་ཧ་དྷ་མྨ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི མཱ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ་པི ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཾ མཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་ད་མྤི མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ མཱ་ཡཱ་ས་ཧ་དྷ་མྨ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ. ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཋི་ཏོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི.

ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རནྟི སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ. པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཾ. བྷ་ཝ་ཉྷི གོ་ཏ་མོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རནྟི ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ནྟི ན ག་ཎྷི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ས་བྦཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཨ་དྡྷཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ. ཨཱ་ས་ཛྫ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱཏི མ་མ གུ་ཎེ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་མེ་ཝ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཏྱཱ་ཧཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་པི་ཙ ཏེ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.

(༧) ༢. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ

༡. ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༢. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ. ཏི་ཏྠི་ཀ་རཱ ནཱ་མ ཏཱ་སཾ དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ ཡེ་སཾ ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ རུ་ཙྩ་ནྟི ཁ་མ་ནྟི. ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནཱ་མ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ‘‘ཀ་མྦོ་ཛོ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, གུ་ནྣཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཉྫཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ.

‘‘མ་ནོ་ར་མེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ, སེ་ཝ་ནྟི ནཾ ཝི་ཧ་ངྒ་མཱ;

ཚཱ་ཡཾ ཚཱ་ཡ་ཏྠི་ནོ ཡ་ནྟི, ཕ་ལ་ཏྠཾ ཕ་ལ་བྷོ་ཛི་ནོ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༥.༣༨) –

ཨེ་ཏྠ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༢༦) ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ ཨི་དྷ ས་བྦ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ས་བྦེ་པི ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ས་ཉྫཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ས་མོ་ས་ར་ཎ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་མོ་ས་ར་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཙ ནེ་སཾ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཏི་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་ཉྫཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི་པི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏེ་ནེ་ཝ་ཏྠེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི་པི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཀཱ ནཱ་མེ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ས་མ་ནུ་གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཐ ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་པ་ཀཱ་ནི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི. ཨ་པི་ཙ ཏཱི་ཎི་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་པུ་ཙྪཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ – ‘‘ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་སེ་སེ ཨེ་ཀ་ཊྛེ ས་མེ ས་མ་བྷཱ་གེ ཏ་ཛྫཱ་ཏེ ཏ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི.

པ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ ལ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་ར་མྤ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི. ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟེ སཾ་ཏི་ཊྛ་ནྟི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཱི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དཱི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ལ་དྡྷི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡོ…པེ… ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ལ་དྡྷི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ལ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ…པེ… ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ར་མྤ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ན སུ་ཝི་དཱུ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ཨ་ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཀོ་པི ཨེ་ཏེ་སཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏཱ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.

པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོཏི ས་ཏྟོ. ཀཱ་མ་ཉྩ པུ་རི་སོ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལོ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཡོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཝཱ. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ, པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ན་མེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ ཝཱ ཨི་མེ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ སེ་མྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཏི ཨ་ཊྛ རོ་གཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ས་ཏྟ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི ཏ་ཡོ ཀ་མྨ་རཱ་ས་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ་པི དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི་མེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝི་པཱ་ཀ་རཱ་ས་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ་པི དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཡེ་པི་མེ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀི་རི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙེ་ཏ་ནཱ་རཱ་ས་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ་པི ཏ་ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི.

ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨི་སྶ་རེ་ན ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཧི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨི་མཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ནེ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ རོ་གེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦེ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཀ་མྨ་རཱ་སཱི་སུ ཏཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀ་རཱ་སཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཙེ་ཏ་ནཱ་རཱ་སཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི.

ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཝི་ནཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏེ་ན ཝཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨི་མཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ པ་ནེ་ཏེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ རོ་གཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལ་དྡྷི་ཉྷི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ལ་དྡྷི་ཏོ ལ་དྡྷིཾ ས་ངྐ་མ་ནྟི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ན མ་ཡཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི. ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཡ ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏི ནེ་སཾ ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨ་ནྟོཏི ཏེ་ན ཧི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དི ཨེ་ཏཾ ས་ཙྩཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ་ན. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི ཡེ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ པཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ན ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ན ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ནཱ ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཀྐཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏུཾ, པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝོ ལ་དྡྷི. ཡ་ཐཱ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ, ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ནྟཱ་པི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ལ་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནི་གྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡི་ནོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏནྟི སཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ. ཚ་ནྡོཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ. ཨི་དཾ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨི་དཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨི་དཾ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཨི་དཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཚ་ནྡ་ཝཱ་ཡཱ་མེ་སུ ཝཱ ཨ་ས་ནྟེ་སུ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི་པི ‘‘ཨི་དཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི་པི ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཁོ པ་ན ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཙ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦེ ཙ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཐི་ར་ཏོ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ. ཡ་དི ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཙ ཝི་ར་མི་ཏུཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ཨེ་ས ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷི་ཡ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནནྟི ན་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ. ཨ་ནཱ་ར་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ཏནྟི ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ནི་རཱ་ར་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ. ན ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ས་མ་ཎ་ཝཱ་དོཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ མ་ཡཾ ས་མ་ཎཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ས་ཀཱ་ར་ཎོ ས་མ་ཎ་ཝཱ་དོ ན ཧོ་ཏི ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་མ་ཎཱ་པི ཧི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་པི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཀཱ་ར་ཎོ. ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱིཏི མ་མ ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏེ པ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དེ་པི.

ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ, ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཐུ་ས་ཀོ་ཊྚ་ན་ས་དི་ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒི་ས་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མ་མཱ་ན་ཁ་ཛྫུ་པ་ན་ཀ་ས་རི་ཀྑ་ཏཾ ཏཾ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ པུ་རི་མ་སྶ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ་པི པ་ཙྪི་མ་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎཱུ་པ་མ་ཏཾ ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ར་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་སྶ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཀྐ་སྶ ད་དྡ་བྷཱ་ཡི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ་ན ས་ས་ཀེ་ན ས་རི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོཏི ནི་ཀྐི་ལེ་སོ པ་རི་སུ་དྡྷོ, ‘‘སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ. ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོཏི ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛོཏི ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཝཱ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི. ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་ན ཨི་མཱ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་བྷཱ་ཝཱ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛོ དྷཱ་ཏྭ་ཊྛོ ནཱ་མ. ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ར་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱ.

པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་རི་པཱ་ཙ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་དྷཱ་ཏུ. ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཝི་ཛཱ་ན་ན་དྷཱ་ཏུ. ཨེ་ཝ་མི་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཨི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་པི ཨེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པེ དི་ཊྛེ སེ་སཱ་ནི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི དི་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མཾ, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པ་ནྟི ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟོ པུ་ན ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ཏེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ དྭཱ་ད་ས, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཚ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཊྛི རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཚ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཚ་ས་ཊྛི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ པ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི དྷ་མྨ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་ཏི ཨི་མེ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཚ་ས་ཊྛི ཙ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ས་བྦེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་ཏྟོ ཝཱ ཛཱི་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨི་མེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨི་དཾ ཝ་ཊྚཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཙ་ཀྑུ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཨཱ་ཀ་རོ ཝི་ཡ དྭེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི དྭེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཕ་སྶཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སོ་ཏཾ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནོ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝ – ཨེ་ཏྠ ཧི པུ་རི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ, ཏེ་སུ དི་ཊྛེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཚ་ཊྛཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ སེ་སཱ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ པ་སྶི་ཏྭཱ. སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡནྟི སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ མ་ནཾ ཙཱ་རེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་ཊྛཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཝཱ, ཡཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ. ཡཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ. ཡཾ དི་སྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་དྡཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཨི་དཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝ – ཙ་ཀྑུ སོ་ཏཾ གྷཱ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཀཱ་ཡོ, རཱུ་པཾ ས་དྡོ ག་ནྡྷོ ར་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ན་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏེ་སུ དི་ཊྛེ་སུ སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཏཱི་ཎི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི དི་ཊྛེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནི, ཨ་རི་ཡ་པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ནི ཝཱ ས་ཙྩཱ་ནི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ པ་དཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༢༩) པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཚ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཨི་དཾ ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ? སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཡ་སྶ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྭཱ་ད་ས་པ་དཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཧི ད་སྶི་ཏེ ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤི སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི པ་རཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷེ ཨུ་ཏུ་མྤཱི་ཏི སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཙྩ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཚ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་སྶ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཀིཾ མཱ་ཏུ, ཨུ་དཱ་ཧུ པི་ཏཱུ་ཏི? ན མཱ་ཏུ ན པི་ཏུ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ན ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ག་བྦྷོ ཙ ནཱ་མེ་ས ནི་ར་ཡ་ག་བྦྷོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ག་བྦྷོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ག་བྦྷོ མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷོ དེ་ཝ་ག་བྦྷོ་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཨོ་ཀྐ་ནྟི ནི་བྦ་ཏྟི པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ? ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ན ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་ནྡྷ་བྦོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༨).

ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཏེ་ཏྟིཾ་ས དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་མྤི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐེ་ཝ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ས་ཏི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ས་ཏི ཕ་སྶ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཕ་སྶེ ས་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ.

ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ་པི ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི. ‘‘ཝེ་དི་ཡཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ནཱ་མ, ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༡༣; དཱི. ནི. ༢.༣༨༠; ཝི་བྷ. ༣༦༣) ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨི་དྷཱ་པི ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་མཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན་ཏྠི ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི པ་ཉྙ་པེ་མི བོ་དྷེ་མི ཛཱ་ནཱ་པེ་མི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ – ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ཏ་ཎྷཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ པུ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཛཱ་ན་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་མཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་མཱི་ཏི ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ཝེ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཛཱ་ན་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི.

ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ས་བྦཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༣༧) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༣; དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; ཝི་བྷ. ༢༠༣) ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ཙ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ‘‘ཡོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༤; དཱི. ནི. ༢.༤༠༡; ཝི་བྷ. ༢༠༤) ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན.

ཏ་ཏྠ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་གེ་ན ཙ ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷེ་ན ཙ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན པ་དེ་ཧི ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི་པི ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ་ཏི་པི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ནཱ་མེ་ན ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ས་ཀ་ལ་སྶ. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་རཱ་སི་སྶ. ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷོ ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི ནི་བྦཱ་ན་མྤི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, དྭཱ་ད་ས་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོཏི ན ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཏཱུ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཱུ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི ན ནི་གྒ་ཧི་ཏོ. ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཧི ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ‘‘ན ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ‘‘པ་ཉྩ ཝཱ ཚ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ན ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཨ་ཉྙཱ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

༢. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱིཏི མཱ་ཏཱ ཙ པུ་ཏྟོ ཙ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཏྟཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི. ཡནྟི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟཾ ན་པྤ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་གྒི་བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པུ་ཏྟོ་པི མཱ་ཏ་རཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊ་ཝི་ས་ངྐོ་པོཏི ཨ་ཊ་ཝི་ཡཱ ས་ངྐོ་པོ. ཨ་ཊ་ཝཱི་ཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཊ་ཝི་ཝཱ་སི་ནོ ཙོ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་དཱ ཧི ཏེ ཨ་ཊ་ཝི་ཏོ ཛ་ན་པ་དཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི, ཏ་དཱ ཨ་ཊ་ཝི་ས་ངྐོ་པོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྐ་ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཡཱ་ན་ཙ་ཀྐ་མྤི. བྷ་ཡ་སྨིཾ ཧི ས་མྤ་ཏྟེ ཡེ་སཾ ཡཱ་ན་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཏེ་སུ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ་སཾ ན་ཏྠི, ཏེ ཀཱ་ཛེ་ན ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱི་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ ཙ་ཀྐ་ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་དཱ་ཙཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ལེ. ཀ་ར་ཧ་ཙཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ལཱི་ནཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀོཏི ན་དཱི་པཱུ་རོ. མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཀུ་ལླེ ཝཱ ཨུ་ལུ༹་མྤེ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ དཱ་རུ་ཀྑ་ཎྜེ ཝཱ ལ་གྒཾ ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏུཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ་ཏྠི་ནཱ ཝཱ པུ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཋི་ཏཾ པ་སྶི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི བྷ་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཏཱི་ཎི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཛ་རཱ་བྷ་ཡནྟི ཛ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཡཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཛ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་ཏྲཱ་སོ. བྱཱ་དྷིཾ པ་ཊི་ཙྩ, མ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བྷ་ཡཾ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་ཏྲཱ་སོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༢༡). སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.

༣. ཝེ་ནཱ་ག་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཀོ་ས་ལེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ. ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ. ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནཾ ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. སཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡཾ པ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་མ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ’’ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་ན ཙཱ་རི་ཀཱ་ཀ་ཐཱ སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༤) ཝུ་ཏྟཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་གཱ་མོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བྷོ་ག་གཱ་མོ་པི. ཨི་དྷ ས་མོ་ས་ར་ཎ་གཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ས་ན་གཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ད་ཝ་ས་རཱིཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ས་རི, ས་མྤ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཨ་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་སྶོ་སུནྟི སུ་ཎིཾ་སུ ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སུ, སོ་ཏ་དྭཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ, པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ན ‘‘ཨ་སྶོ་སུཾ ཨེ་ཝ, ན ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ས་ཝ་ན་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་མ་ཏྠཾ ཨ་སྶོ་སུཾ, ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, གོ་ཏ་མོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ ས་མ་ཎོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཁ་ལཱུཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. བྷོཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟཾ. གོ་ཏ་མོཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཎོ ཀི་ར, བྷོ, གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོཏི ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཀུ་ལཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ ཁོ པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལྱཱ་ཎོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, སེ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ཏྟི་ས་དྡོཏི ཀི་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ ཝཱ. ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོཏི ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོ. ཀི་ནྟི? ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ – སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ, ཨི་ཏི་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ཨི་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་རཱི་ནཾ ཨ་རཱ་ན་ཉྩ ཧ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༥-༡༢༧) བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ, ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ས་དེ་ཝ་ཀནྟི ས་ཧ དེ་ཝེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཧ མཱ་རེ་ན ས་མཱ་ར་ཀཾ. ས་ཧ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ. ས་ཧ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ. པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཛཱ, ཏཾ པ་ཛཾ. ས་ཧ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ. ཏ་ཏྠ ས་དེ་ཝ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ས་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ, པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝ་ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨོ་ཀཱ་ས་ལོ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ, དྭཱི་ཧི པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ་ཝ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་དེ་ཝ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ, ས་མཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ, ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ, ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན, ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝེ་ཧི ཝཱ ས་ཧ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་བྦ་ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཝཱ. པོ་རཱ་ཎཱ པ་ནཱ་ཧུ – ས་དེ་ཝ་ཀནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ས་མཱ་ར་ཀནྟི མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀནྟི བྲ་ཧྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ལོ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ཏི་བྷ་ཝཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏུཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ནྟི.

ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ས་ཡནྟི སཱ་མཾ, ཨ་པ་ར་ནེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་མཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ. པ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི བོ་དྷེ་ཏི ཉཱ་པེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི.

སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎནྟི སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏི, ཨཱ་དི་མྷི་པི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ་པི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ བྷ་དྡ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠི སཱ་ས་ན་སྶ. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཱ་ཡ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པཱ་དོ ཨཱ་དི ནཱ་མ, ཏ་ཏོ དྭེ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མ, ཨ་ནྟེ ཨེ་ཀོ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ མ་ཛ྄ཛྷཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨཱ་དི, ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ.

སཱ་ས་ན་སྶ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་དི ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཀོ ཙཱ་དི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ཉྩ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ དི་ཊྛི ཙ ཨུ་ཛུ་ཀཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༦༩). ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མ. ཕ་ལ་ཉྩེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏཾ་པཱ་རཾ ཨེ་ཏཾ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ པ་རི་ཡོ་ས་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷ་ཉྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༤༦༦) ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་དི་མྷི སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་གྒཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙོ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ –

‘‘ཨཱ་དི་མྷི སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཡྻ, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་གྒཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ;

པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མྷི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨེ་སཱ ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཎྛི་ཏཱི’’ཏི.

སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཡ་སྶ ཧི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནི་སྶི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི, ན སོ སཱ་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ དེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཾ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘སཱ་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ས་བྦ་ནི་རོ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ས་བྦ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ, ཏ་སྶ ད་མི་ལ༹་ཀི་རཱ་ཏ་ཡ་ཝ་ནཱ་དི་མི་ལ་ཀྑཱ་ནཾ བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན –

‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ, ལ་ཧུ་ཀཾ ག་རུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ;

ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལནྟི ས་ཀ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ན་ཏྠཱི་ཏི. པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཾ. ཡོ ཧི ‘‘ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱ་བྷཾ ཝཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཝཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོ ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ. ཏ་སྨཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ…པེ… པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་རི་ཡཾ, བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

སཱ་དྷུ ཁོ པ་ནཱཏི སུ་ནྡ་རཾ ཁོ པ་ན, ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པོ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི་པི ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དུ་ལླ་བྷ་ད་སྶ་ནཱ་ནཾ བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ་ཧི ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ་ཧི དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་རེ་ཧི ས་མཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནོ་ར་མ་ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཨ་ན་པྤ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏི་མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ནི་གྒྷོ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མེ་ན ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི ལ་དྡྷ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ. ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་སཱ་ད་སོ་མྨཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་དྷུ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྲ་ཧྨ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, སཱ་དྷུ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱ, ཏེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ས་ཙེ ནོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙོ་དེ་སྶ་ནྟི ‘ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཝ་ནྡི་ཏྠཱ’ཏི, ཏེ་སཾ ‘ཀིཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཝ་ནྡི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མ. ས་ཙེ ནོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཙོ་དེ་སྶ་ནྟི ‘ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན ཝ་ནྡི་ཏྠཱ’ཏི, ‘ཀིཾ སཱི་སེ་ན བྷཱུ་མིཾ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ནེ་ཝ ཝ་ནྡི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་མྤི ཝ་ནྡ་ནཱ ཨེ་ཝཱ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མཱ’’ཏི.

ནཱ་མ་གོ་ཏྟནྟི, ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ད་ཏྟོ ནཱ་མ མི་ཏྟོ ནཱ་མ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ནྟི ནཱ་མ. ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཧཾ ཝཱ་སེ་ཊྛོ ནཱ་མ ཀ་ཙྩཱ་ནོ ནཱ་མ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝེ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ ཀི་ར ད་ལི་དྡཱ ཛི་ཎྞ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཡེ པ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཏེ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པེ ཀ་རོ་ནྟེ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཝི་སྶཱ་སེ ས་ཏི ཨེ་ཀཾ དྭེ བྷི་ཀྑཱ ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་ནྟཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཱ ཝི་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི.

ཝེ་ནཱ་ག་པུ་རི་ཀོཏི ཝེ་ནཱ་ག་པུ་ར་ཝཱ་སཱི. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི པཱ་ད་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལེ་ཧི དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ས་རཱི་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་དེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཧི ཚ་བྦ་ཎྞཱ་ཧི གྷ་ན་བུ་དྡྷ་རཾ་སཱི་ཧི ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་རཱི་རཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝི་མྷ་ཡོ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ.

ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དནྟི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏ་སྶ ཧི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཾ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ མ་ནེ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་སཱ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ་སྶ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་སཱ་དོ་པི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཨེ་ས ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་སུ་དྡྷོཏི ནི་མྨ་ལོ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོཏི པ་བྷ་སྶ་རོ. སཱ་ར་དཾ བ་ད་ར་པ་ཎྜུནྟི ས་ར་ད་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏཾ ནཱ་ཏི་སུ་པ་རི་པ་ཀྐཾ བ་ད་རཾ. ཏ་ཉྷི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ཉྩ. ཏཱ་ལ་པ་ཀྐནྟི སུ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏཱ་ལ་ཕ་ལཾ. ས་མྤ་ཏི བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟནྟི ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི བ་ནྡྷ་ན་མཱུ་ལཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ར་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀེ ཋ་པི་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ནེ་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་དནྟི སུ་ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ གྷ་ཊི་ཀཱ. ད་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏནྟི ད་ཀྑེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་པུ་ཏྟེ་ན སུ་ཊྛུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁེ སུ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྤ་ཧ་ཊྛནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཨུ་དྡྷ་ནེ པ་ཙི་ཏྭཱ སུ་ཀུ་ས་ལེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ་ན གྷ་ཊྚ་ན་པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧཾ་ས་ནེ་ན སུ་ཊྛུ པ་ཧ་ཊྛཾ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨ་གྒི་ནཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དཱི་པི་དཱ་ཋཱ་ཡ གྷཾ་སི་ཏྭཱ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལེ ཋ་པི་ཏཾ. བྷཱ་ས་ཏེཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨོ་བྷཱ་ས་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ས་ཏེ. ཏ་པ་ཏེཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ཏ་པ་ཏེ. ཝི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ ནཱ་མ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨཱ་ས་ནྡཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྡཱིཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ནཾ. པ་ལླ་ངྐོཏི པཱ་དེ་སུ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. གོ་ན་ཀོཏི དཱི་གྷ་ལོ་མ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཛ་ཝོ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཀི་ར ཏ་སྶ ལོ་མཱ་ནི. ཙི་ཏྟ་ཀོཏི ཝཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. པ་ཊི་ཀཱཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡོ སེ་ཏ་ཏྠ་ར་ཀོ. པ་ཊ་ལི་ཀཱཏི གྷ་ན་པུ་པྥོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཀོ, ཡོ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་པ་ཊྚོ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པུ་ཎྞཱ ཏཱུ་ལི་ཀཱ. ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཀོ. ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀེ་ཙི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཊྚི་སྶནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏ་མེ་ཝ ཀོ་སི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀུ་ཏྟ་ཀནྟི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ནཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ན་ཡོ་གྒཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རཱད་ཡོ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀ་ཨ་ཏྠ་ར་ཀཱ ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཨ་ཏྠ་ར་ཀཱ ཙ. ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱིཏི ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧི མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པྤ་ཝེ་ཎཱི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.

ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་ཏི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་དུ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི མ་ཧ་ནྟ་ལཱ་བྷཱི, ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རཱ་ནེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི མ་ཉྙེ་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཡ་ན་ག་རུ་ཀོ, སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་པྤ་ས་ནྣི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ས ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནེ་སུ ནི་སཱི་ད་ཏི ཙེ་ཝ ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཏེ་ན་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་རི་སུ་དྡྷོ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨི་མཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི.

ལ་དྡྷཱ ཙ པ་ན ན ཀ་པྤ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་པྤ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻ་ཉྷི མ་ཉྩེ་པི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, གོ་ན་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན, ཨཱ་ས་ནྡི་ཡཱ པཱ་དེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, པ་ལླ་ངྐ་སྶ ཝཱ་ལེ༹ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ཏཱུ་ལི་ཀཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘བི་མྦོ་ཧ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་མཱ་ནི་པི ཨེ་ཀེ་ན ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཀ་པྤ་ནྟི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.

ཝ་ན་ནྟ་ཉྙེ་ཝ པ་ཝི་སཱ་མཱིཏི ཨ་ར་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་སཱ་མི. ཡ་དེ་ཝཱཏི ཡཱ་ནི་ཡེ་ཝ. པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟོ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པ་རཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ. མུ་ཁ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ. ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛོ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༦༤). ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མཱིཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ. དི་བྦོ མེ ཨེ་སོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ངྐ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཙ་ངྐ་མོ དི་བྦ་ཙ་ངྐ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶཱ་པི ཙ་ངྐ་མོ དི་བྦ་ཙ་ངྐ་མོ་ཡེ་ཝ. ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ.

སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི ‘‘རཱ་གོ མེ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ན་རཱ་ག་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི རཱ་གོ མེ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཉྷི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶཱ་པི ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༤. ས་ར་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ རཱ་ཛ་ག་ཧེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ས་དི་སཱ་ནི་སྶ ཀཱུ་ཊཱ་ནི, གི་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱ ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ, ཏ་སྨིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རི་ཏོ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ས་ར་བྷོ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ར་བྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷུ་ནཱ ཝི་བྦྷ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཧི ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ན་ཊྛ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ.༡༤; སཾ.ནི.༡.༢.༧༠).

ཏེ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཧཱི་ན་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘བྷོ, མ་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཛཱ་ཏཱ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ, ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཝ་ཛྫཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ – ‘‘ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨཱ་ཛཱི་ཝེ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཛྫཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཨི་མེ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པི་དྷཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མྤི པ་ཝེ་ས་ནཾ ན དེ་ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་དི་སཱ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ད་ཊྛུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. ས་ཙེ ཏཾ མ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ནོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཨུ་ལཱ༹་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པ་རོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་སི. ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་དཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཏཾ མ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.

ཏ་ཏོ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཏྭཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཏྭཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟེ ས་ར་བྷཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ག་རུ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ མཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ག་རུ ཨེ་ཏ་མཱ་ཙ་རི་ཡ ཨཱ་ཧ་ར, ཏྭཾ ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་སི ཨ་མྷེ་ཧི ཛེ་ཊྛ་ཀོ་ཏི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ལུ་མྤི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ས་མ་ཎ་སྶ པ་ན གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ས་དི་སེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. རུ་ཙྩ་ཏི ཝོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ ནོ དེ་ཧཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི མཾ དི་སྭཱ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན པཱ་དེ ཝ་ནྡི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཉྙེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙ་ཎྜཱ ཕ་རུ་སཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་ས་ནྣོ’’ཏི. བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཉ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, མ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ནེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྟཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒེ ཝི་ཙ་རཱ་མཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ དི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ནྡ་ཏི, ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏི, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་དེ དྷོ་ཝ་ཏི མ་ཀྑེ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི.

ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ས་ནྟཾ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ དི་སྭཱ, ‘‘པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ, ཏྭཾ ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ, ཀིཾ ན པ་བྦ་ཛ་སཱི’’ཏི. ཀོ མཾ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་སྶ་ཏི. མ་ཡ་ཉྷི ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ བྷ་ད་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་མྷཱ་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧཾ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཝ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀོ ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི པུ་ཙྪི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་དྷ་མྨོ ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་དྷཱ་ར་ཎཱི ཨ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཨེ་ས སི་ཀྑཱ་དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟ་མོ, ཨི་མ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི. ག་ཎྷཱ་ཝུ་སོ་ཏི ཐེ་རོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏོ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི.

སོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཡ་ཐཱ་ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏོ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ནཱ་ས་ཀྑི་ཏྠ མ་ཉྙེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི ཏཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཧ་ཊཱ མེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཱ, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ མ་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒཱ ཧོ་ཐ, མཱ ཝི་ཝཱ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྠཱ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཨ་མྷེ་པི ནཾ ཝཱ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་སཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ ས་བྦེ་པི – ‘‘ཨེ་ཐ, བྷོ, ན་ག་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ དྭཱ་ར་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན དྭཱ་རེ་ན ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཾ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ – ‘‘ས་ར་བྷོ ནཱ་མ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་དཾ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ར་བྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ན་ག་རེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་སཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མི, ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨོ་ས་རི་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཏ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏུ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་ར་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ས་ར་བྷོ་པི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ རཱ་ཛ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏོ མ་ཡཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་རི་ས་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཱ་ཏོཏི ཉཱ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་དྡྷོ, པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོཏི ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟོ. ས་ཙེ ཧི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཀོ་ཙི སཱ་རོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ནཱ་ཧཾ ཨ་པ་ཀྐ་མི་སྶཾ. ཏ་སྶ པ་ན སཱ་ས་ནཾ ཨ་སཱ་རཾ ནི་སྶཱ་རཾ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཱ ལོ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨ་ཐ ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ བྷཱ་ས་མཱ་ནེ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶོ་སུནྟི སུ་ཎིཾ་སུ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ‘‘ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.

སི་པྤི་ནི་ཀཱ་ཏཱི་རནྟི སི་པྤི་ནི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རཾ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ངྒ་ཝཱ་ཙ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཙོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཁ་ནྟིཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ས་ར་བྷ་སྶ ཝཱ་དཾ མ་དྡི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ས་ཙཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་མི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སྶ་ཏི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཝཱ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཀྑཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ་དཾ མ་དྡ་ཏི, པ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི. ན ཁོ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ་དེ པ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་དྡ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ མ་དྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཙེ་ཏཾ ཡྭཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ་དཾ མ་དྡེ་ཡྻཾ, ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཧི མ་ཡཱ ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ –

‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རཾ, ཡ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྟ་ནཱི;

ཏ་དཱ་སྶུ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫེ་ནྟི, སྭཱ་སྶུ ཏཾ ཝ་ཧ་ཏེ དྷུ་ར’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༢༩) –

ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཀོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཨེ་ཀི་སྶཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧེ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀི་སྶཱ དྷེ་ནུ་ཡཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཙྪ་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཙྪ་ཀཾ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་ད་པཱ་དི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ – ‘‘ཏ་ཝ གེ་ཧ་ཝེ་ཏ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ཨ་ཏྠི, ཨི་མ་མེ་ཝ ཝ་ཙྪ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཎྷ, ཨ་མྨཱ་ཏི. སཱ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཁཱི་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནི ད་ད་མཱ་ནཱ པོ་སེ་སི. སོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་རཱུ་པོ བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི ས་མྤ་ནྣཱ་ཙཱ་རོ, ཀཱ་ལ༹་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན. ཨ་ཐེ་ཀ་སྶ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཾ ལ་གྒི. སོ ད་ས་པི ཝཱི་ས་མྤི ཏིཾ་ས་མྤི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ ཝེ་ཏ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ཀ་ཊཾ མེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ – ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི’’ཏི དྷུ་ར་ས་ཀ་ཊེ ཡོ་ཏྟཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཡོ་ཛེ་སི. སོ ཏཾ ས་ཀ་ཊཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི. སོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་ཀ་ཊཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘སུ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི.

ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ན ཨ་ཀཱ་སི, ཝེ་ཏ་ན་ཏྠཾ མ་ཉྙེ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ས་ཀ་ཊ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཏ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. སོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ ཨུ་ཛུ་ཀཾ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ དི་སྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི, མཱ ཏྭཾ ‘མ་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ས་ཉྙ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ གོ་ཎཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན ཨ་བྦྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན མཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཝ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཧི མ་ཡཱ ཝ་ཧི་ཏ་བྦ་དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱཏི པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ལླཱ་ན་ཏོ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་སུ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ར་བྷ, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ ཨེ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་ཧཾ དྭེ ཀ་རི་སྶཱ་མི, དྭེ ཀ་རོ་ནྟེ ཙ་ཏྟཱ་རི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་རོ་ནྟེ པ་ཉྩ, པ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟེ ད་ས, ད་ས ཀ་རོ་ནྟེ ཝཱི་ས་ཏི, ཝཱི་ས་ཏི ཀ་རོ་ནྟེ ཏིཾ་སཾ, ཏིཾ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ པ་ཉྙཱ་སཾ, པ་ཉྙཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ཏཾ, ས་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ཧ་སྶཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.

ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ཝ མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ སུ་ར་ཏྟ་དུ་པ་ཊྚཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏ་མ་ཧཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་བ་ལོ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རིཾ་སུ, སོ ཨེ་ཏེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་པི ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཨ་ཛྫ ས་ར་བྷེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་ཡ་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.

པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པ་སཱ་ཁ་ནྟ་རེ་ཧི ས་མུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་དཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ས་ར་བྷོ ཛཱ་ཎུ་ཀ་ནྟ་རེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་ར་ཧོ་ཏི་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ར་ཧེ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི.

ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ས་ར་བྷཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུནྟི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཀི་ར ས་ར་བྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ཏྠུ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, ཙ་ཏ་སྶོ་པི པ་རི་སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་རིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་མྨཾ, ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝེ་རཱི་ནཾ པ་ཊི་ས་ཏྟཱུ་ནཾ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐོ་ཀ་མྤི ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་སི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏ་པཱ་ཀ་ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦེ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ.

ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི པ་ཏྠེ་ཡྻཱ་སི པི་ཧེ་ཡྻཱ་སི. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨོ་ན་ཏ་གཱི་ཝོ. ཨ་དྷོ་མུ་ཁོཏི ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁོ. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཏེ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཝ. ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི ཨི་མེ ནཱ་མ དྷ་མྨཱ ཏ་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སྶ་ཏཱིཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སྶ་ཏི. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷིཾ ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་རཾ པཱ་ཏུ་ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་རི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི མ་ནྡ་བ་ལ་ཝ་བྷེ་དོ ཀོ་དྷོ་ཡེ་ཝ.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ པུ་ན དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ཧི ན་ད་ནྟོ ཡོ ཁོ མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི སོ དྷ་མྨོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ན ཏཾ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱཏི ཡོ ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཡ་སྶ ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ག་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, དོ་ས་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, མོ་ཧ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ, ཝི་ཏ་ཀྐུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི. སོ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི སོ དྷ་མྨོ ཡོ ནཾ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་ར་བྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ས་ར་བྷོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོ ནི་སི་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་རི་སཱ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝི, ས་ཏྠཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ན་སྶ པཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱི་ཧ་ནཱ་དནྟི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་དཾ. ཝེ་ཧཱ་སཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི. ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑ་ནྡོ ཙ པ་ན ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.

ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཏོ་དེ་ན. ས་ཉྫ་མྦྷ་རི་མ་ཀཾ་སཱུཏི ས་མྦྷ་རི་ཏཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཕུ་ཊཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨུ་པ་རི ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙེཏི མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶཱ་མཱིཏི སཱི་ཧ་སྶ ན་ད་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི, ཨི་མ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ སཱི་ཧ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ན་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟེ ཨེ་ཀ་ཀོ ན་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ་སྶ སི་ངྒཱ་ལ་ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ནི་ཙྪ་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ན་ད་ཏཱིཏི. བྷེ་ར་ཎྜ་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ བྷི་ནྣ་སྶ་རཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་ས་དྡཾ ན་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་པ་མྨེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ སཱི་ཧ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ར་བྷཾ སི་ངྒཱ་ལ་ས་དི་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་མྦུ་ཀ་ས་ཉྩ་རཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ. པུ་རི་ས་ཀ་ར་ཝི་ཏཾ ར་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི མ་ཧཱ་ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ ར་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ་པི དྭེ པཱ་དཱ དྭེ པ་ཀྑཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ར་ཝི་ཏཾ ར་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ར་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་ནྟེ ར་ཝ་མཱ་ནཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ་ར་ཝཾ་ཡེ་ཝ ར་ཝི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་མྦུ་ཀ་ས་ཉྩ་རི་ར་ཝི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ར་ཝ་ཏཱིཏི. ཨུ་ས་བྷོཏི གོ་ཎོ. སུ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏུ་ཙྪཱ་ཡ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ས་བྷེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ. ག་མྦྷཱི་རཾ ན་དི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏཱིཏི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ས་བྷ་སྶ ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ག་མྦྷཱི་ར་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༥. ཀེ་ས་མུ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༦. པ་ཉྩ་མེ ཀཱ་ལཱ་མཱ་ནཾ ནི་ག་མོཏི ཀཱ་ལཱ་མཱ ནཱ་མ ཁ་ཏྟི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ནི་ག་མོ. ཀེ་ས་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀེ་ས་མུ་ཏྟ་ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་པཱ་ན་ཀཱ་ནི ཙ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་དཾ དཱི་པེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ལ་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཛོ་ཏེ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི. ཁུཾ་སེ་ནྟཱིཏི གྷ་ཊྚེ་ནྟི. ཝ་མྦྷེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནྟི. པ་རི་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ལཱ་མ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨོ་མ་ཀྑིཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. ཨ་པ་རེ་པི, བྷ་ནྟེཏི སོ ཀི་ར ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁེ གཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊ་ཝིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཙ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. ཏེ་སུ་པི པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཏེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཀཱ་ལཱ་མཱ ཨེ་ཀ་ལ་དྡྷི་ཡ་མྤི ས་ཎྛ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏེ་ཝ ཀ་ངྑཱཏི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཀ་ངྑཱ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ལནྟི ཡུ་ཏྟཾ.

མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱཏི པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ཏ་ནྟི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཊ་ཀ་ཏ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏཱུཏི ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏཱུཏི ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱཏི སུ་ནྡ་ར་མི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཁ་མི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ བྷ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ བྷ་བྦ་རཱུ་པོ, ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. མཱ ས་མ་ཎོ ནོ ག་རཱུཏི ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་རུ, ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི་པི མཱ ག་ཎྷི་ཏྠ. ས་མ་ཏྟཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ས་མཱ་དི་ནྣཱཏི ག་ཧི་ཏཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ. ཡཾ་ས ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི མེ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཀ་ཐི་ཏོ.

ཨི་དཱ་ནི མེ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡེ ཝཱ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༤༠) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝེ་ར་ཙི་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ར་སྶ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་རི་ནོ ཙ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝེ་ར་ཙི་ཏྟོ. ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཀོ་དྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡུ་ཀྑ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་ས་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ. ཨ་སྶཱ་སཱཏི ཨ་ཝ་སྶ་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ. ས་ཙེ ཁོ པ་ན ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོཏི ཡ་དི ཨི་མ་མྷཱ ལོ་ཀཱ པ་ར་ལོ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ…པེ… ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནཱི་གྷནྟི ནི་དྡུ་ཀྑཾ. སུ་ཁིནྟི སུ་ཁི་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱིཏི ཡ་ཉྩ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་མི, ཡ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏོ་པི ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༦. སཱ་ལ༹ྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༧. ཚ་ཊྛེ མི་གཱ་ར་ན་ཏྟཱཏི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ ན་ཏྟཱ. སེ་ཁུ་ནི་ཡ་ན་ཏྟཱཏི སེ་ཁུ་ནི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ན་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཀི་ར པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ ས་མུ་ཊྛི་ཏོ, ཏཾ པ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ནཱ་ཧོ་སི. ཏེ ‘‘ཏཾ པ་ཉྷཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘གཱ་མེ ཏཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ པ་ཉྷཾ སོ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པ་ཉྷཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ སཱ་ལ༹ྷཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ལོ་བྷོཏི ལུ་བྦྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ལོ་བྷོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི ཁོ ཨ་ཧཾ སཱ་ལ༹ྷཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏཾ ལོ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཧཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ཝ་དཱ་མི, ‘‘ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ས་མུ་ཊྛི་ཏ་པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ.

སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཏྠི ཨི་དནྟི ཨ་ཏྠི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ས ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠི ཨི་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཧཱི་ནནྟི ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ. པ་ཎཱི་ཏནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩཾ. ཨི་མ་སྶ ས་ཉྙཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཧུ པུ་བྦེ ལོ་བྷོཏི པུ་བྦེ མེ ལོ་བྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ད་ཧུ ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཨི་ཏི ཨེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཁེ་མ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ནི་ཙྪཱ་ཏོཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ. ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ནྟཱ་པ་ཀ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦུ་ཏོ. སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོཏི སཱི་ཏ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོ. སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏེ་ན. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

༧. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༨. ས་ཏྟ་མེ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཀ་ཐཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཀ་ཐཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་པི. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཀི་ཀཱི ནཱ་མ ཀཱ་སི་ཀ་རཱ་ཛཱ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མེ་ཏྟེ་ཡྻོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ངྑོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་སཱི་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ དྷ་མྨི་ཀོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི ནཱ་མ.

ཀ་ཐཱ་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ནཱཏི ཀ་ཐཱ་ས་མཱ་ག་མེ་ན. ཀ་ཙྪོཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཀ་ཙྪོཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ཉྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ, ‘‘ཙ་ཀྑུ, ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པུ་ཊྛེ་ན, ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སོ་ཏཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཉྷོ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཊྛེ་ན པ་ན ‘‘ན ཙ་ཀྑུ་མེ་ཝ, སོ་ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩཾ, གྷཱ་ན་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཉྷོ. ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ སོ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ སོ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཊྛེ་ན ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པུ་ཙྪ་སཱི’’ཏི པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཊྛེ་ན པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མཱ’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཉྷོ. ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པུ་ཊྛེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ས པ་ཉྷོ ན བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཋ་པ་ནཱི་ཡོ པ་ཉྷོ.

ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎེ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཡུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དིཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི ཏེ་ན ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དི་མྷི པ་ཧོ་ནྟེ ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི, པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་མྷི པ་ཧོ་ནྟེ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་དཱི, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་དི་མྷི པ་ཧོ་ནྟེ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ན ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ.

པ་རི་ཀ་པྤེ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནེ་པི པ་ཉྷ་ཀ་ཐ་ནེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ‘‘པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཎྛཾ སོ་དྷེ་ཏི, སོ ཨི་ཏ་རེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཏྭཾ པུ་ཙྪི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ་པི ‘‘པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ནུཾ སཾ་སོ་དྷེ་ཏི, སོ ཨི་ཏ་རེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨེ་ཏཾ, ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤེ ན ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ.

ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་དེ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་དེ ཛཱ་ནི་ཏ་ཝཱ་དེ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨི་ཏ་རོ ‘‘མ་ནཱ་པོ ཏ་ཡཱ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏོ, ཀ་ཧཾ ཏེ ཨེ་ས ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏ་རོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨ་པ་ཉྷཾ ནུ ཁོ པུ་ཙྪི་ཏ’’ནྟི ཝི་མ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་པ་རོ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏ་མ་ཉྙོ ‘‘སུ་ཊྛུ ཏེ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཀ་ཏྠ ཏེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ, པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་པི ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨ་པ་ཉྷོ ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝི་མ་ཏིཾ ཀ་རོ་ཏི.

པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ན ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ པུ་ཙྪི་ཏེ་ན ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒེ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཡཱ་གུཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི. དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ན ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཀ་ཙྪོ ཧོ་ཏཱིཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཡུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དིཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི ཏེ་ན ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ་པི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་སྶ་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ་པི ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ. པ་རི་ཀ་པྤེ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ‘‘པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཎྛཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མཾ ནཱ་མ པུ་ཙྪི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཧ་ནུཾ སཾ་སོ་དྷེ་ནྟོ་པི ‘‘ཏྭཾ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་མ, ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤེ ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ.

ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་དེ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཊྛུ ཏེ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏོ, པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཝི་མ་ཏིཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་པི ‘‘སུ་ཊྛུ ཏེ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཝི་མ་ཏིཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་ནི པཱ་ན་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་ད་ན་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཱ་ནི ད་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ས་ཎྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྶ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.