༨. ཏི་ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཏི་ཀ་ཎྞོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ པ་ཎྜི་ཏོ, ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ བྷཱ་ས་ཏི? སོ ཀི་ར ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་རཱ་ས་དཱ, མ་ཡི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ ཀ་ཐེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ. ས་ཙེ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མཾ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཐེ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ནྟི ‘ཏྭཾ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི, ཡེ་ན ཏེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་དྡྷ’ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ཡཾ ག་ར་ཧཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷཱ་ས་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཎཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་དྷཱི་རཱ ཨེ་ཝཾ་བྱ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ…པེ… ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཐཾ པ་ནཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀ་ཐཾ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏེ་ཝི་ཛྫཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་ཙྪི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཏོཏི དྭཱི་ཧི་པི པ་ཀྑེ་ཧི. མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙཱཏི ཡ་སྶ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, མཱ་ཏུ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, ཏ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི. པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, པི་ཏུ པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་སྶཱ་པི པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, སོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ. སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོཏི ཡ་སྶ སཾ་སུ་དྡྷཱ མཱ་ཏུ ག་ཧ་ཎཱི, ཀུ་ཙྪཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ’’ཏི པ་ན ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ག་ཧ་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཏུ པི་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧོ, པི་ཏཱ་མ་ཧ་སྶ ཡུ་གཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཡུ་གནྟི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ, ཏཱ་ཝ སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀྑི་ཏྟོཏི ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཐ ཨེ་ཏཾ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ན་ཝ་ཀྑི་ཏྟོ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོཏི ན ཨུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ, ན ཨ་ཀྐོ་སཾ ཝཱ ནི་ནྡཾ ཝཱ པ་ཏྟ་པུ་བྦོ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི? ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. ‘‘ཨི་ཏི་པི ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ཨི་དཾ ‘‘ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་ཏེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༣༢) ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ, མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟ་དྷ་རོ.
ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་བྦེ་ད་ཡ་ཛུ་བྦེ་ད་སཱ་མ་བྦེ་དཱ་ནཾ. ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཙ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ནཱ་མ་ནི་གྷ་ཎྜུ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཀཱ་ས་ཀ་ས་ཏྠཾ. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་ཏྠཾ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ན སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོཏི སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས, ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ. ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ.
པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ཉྩ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝེ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་ད་ས་ཏྠཾ. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ནྠ་པ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྠཾ, ཡ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་པ་རི་མཱ་ཎཱ བུ་དྡྷ་མ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ, བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨི་མེ་སུ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ནཱུ་ནོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཡོ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ. ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ མཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་སི, ཏ་སྨཱ སུ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཏཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ.
པ་ཋ་མཱ ཝི་ཛྫཱཏི པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་ཋ་མཱ, ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ཀིཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ མོ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨཾ, ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ. པེ་སི་ཏ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་དྡྷ་ནྟི.
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་ཏི ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཏ་སྶ ཙ ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཏོ. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ བྷཱུ་མིཾ. ཏེ་ན ཧི ཉཱ་ཎེ་ན སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ པ་ན་སྶ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ པུ་བྦེ་ཝ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ན མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་བྷེ་དཱ ཛཱ་ཏི, སཱ མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ. ཏཾ སོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཝུ་སི་ཏནྟི ཝུ་ཏྠཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠཾ, ཀ་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ མེ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་རཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཱ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཝི་ཡ. ཏེ ཙ་རི་མ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལ་སྶཱཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཾ ཀཱ་ལེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན སཱི་ལཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྷི སུ་ཊྛ་པི་ཏཾ. དྷཱི་རནྟི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ. མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི མ་ཙྩུཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ས་བྦ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི ས་བྦེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. བུ་དྡྷནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བུ་དྡྷཾ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧི་ནནྟི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནཾ. ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི གོ་ཏ་མནྟི ཏཾ གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ་པི གོ་ཏ་མོ, ཏཾ གོ་ཏ་མཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ར་མྤ་རཾ. ཡོ་ཝེ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ་ཝེ་དཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཡོ ཨ་ཝེ་དི, ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་གྒཱ་པཱ་ཡ་ཉྩ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ན་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་པཱ་ཡེ པ་སྶ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནེ་ན ཝོ་སི་ཏོ. མུ་ནཱིཏི མོ་ནེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ཧཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི. ནཱ་ཉྙཾ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ནནྟི ཡོ པ་ན་ཉྙོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ལ་པི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་པ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ན ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ་པི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཀ་ཐེ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ནཱ་གྒྷ་ཏཱིཏི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.