(༦) ༡. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་དྭེ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཛི་ཎྞཱཏི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱ. ཝུ་དྡྷཱཏི ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ. མ་ཧ་ལླ་ཀཱཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱཏི ཏ་ཡོ ཨ་དྡྷེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི པུ་ཏྟ་དཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. མ་ཡ་མ་སྶུ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི; བྷོ གོ་ཏ་མ, མ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ་ཙྩཱ ན ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཛི་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎཱཏི ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ. ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་མྷེ་ཧི ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠེ ཝཱ. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི, ཛ་རཱ་ཡ བྱཱ་དྷིཾ, བྱཱ་དྷི་ནཱ མ་ར་ཎཾ, མ་ར་ཎེ་ན པུ་ན ཛཱ་ཏིཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་པི ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནེ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཡོ་དྷ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཡ་མོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཡ་མོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་རོ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏཾ ཏ་སྶ པེ་ཏ་སྶཱཏི ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཏ་སྶ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཏ་སྶ ཏཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཏཱ་ཎཾ, ནི་ལཱི་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ལེ་ཎཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན དཱི་པོ, ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ས་ར་ཎཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་རཱ་ཡ་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གཱ་ཐཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏྭཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་དྭེ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣. དུ་ཏི་ཡེ བྷཱ་ཛ་ནནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི བྷ་ཎྜ་ཀཾ. སེ་སཾ པ་ཋ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡནྟི ས་མྨོ་ད་ཛ་ན་ནིཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ. ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན. ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ དྷ་མྨོ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོཏི ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀོ. ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོཏི ‘‘ཨེ་ཧི པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི. པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོཏི ཨཱ་དི་ནྣ་ག་ཧི་ཏ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. ཙེ་ཏེ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ པུ་ཙྪི་ཏོ, ས་ཏྠཱ་རཱ་པི སོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ. སོ ཧི སཱ་མཾ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི.
༤. པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཀོ. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་མྤཱིཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཾ.
༥. ནི་བྦུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. པ་ཉྩ་མེ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྦཾ. ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀནྟི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ.
༦. པ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧. ཚ་ཊྛེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཝཱི་ཙི མ་ཉྙེ ཕུ་ཊོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཝཱི་ཙི མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡོ ནི་ར་ནྟ་ར་ཕུ་ཊོ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞོ, མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨེ་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཀ་གཱ་མ་སྶ ཚ་ད་ན་པི་ཊྛི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་གཱ་མ་སྶ ཚ་ད་ན་པི་ཊྛེ པ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་དི་ཀཱ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, གཱ་མ་ནྟ་ར་ཏོ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་ནཾ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཾ་པཱ་དོ ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ གྷ་ན་ནི་ཝཱ་ས་ཏཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་ག་ར་ཏྟཱཏི རཱ་གོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨོ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, པ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་དྷ་མྨ་རཱ་གོ་ཏི. ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱཏི ལོ་བྷ་སྶ ས་མ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཝི་ས་མོ་ཝ ཨེ་ས. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མ་ལོ་བྷོ ནཱ་མ, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ཝི་ས་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. མི་ཙྪཱ་དྷ་མྨ་པ་རེ་ཏཱཏི ཨ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མི་ཙྪཱ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. དེ་ཝོ ན ས་མྨཱ དྷཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝ་སྶི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཾ ན ཝ་སྶ་ཏི. དུ་བྦྷི་ཀྑནྟི དུ་ལླ་བྷ་བྷི་ཀྑཾ. དུ་སྶ་སྶནྟི ཝི་ཝི་དྷ་ས་སྶཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནེ་ན དུ་སྶ་སྶཾ. སེ་ཏ་ཊྛི་ཀནྟི ས་སྶེ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ པཱ་ཎ་ཀཱ པ་ཏ་ནྟི, ཏེ་ཧི ད་ཊྛ་ཏྟཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ནི སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི ནི་སྶཱ་རཱ་ནི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སེ་ཏ་ཊྛི་ཀ’’ནྟི. ས་ལཱ་ཀཱ་ཝུ་ཏྟནྟི ཝ་པི་ཏཾ ཝ་པི་ཏཾ ས་སྶཾ ས་ལཱ་ཀཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཕ་ལཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཀྑཱཏི ཡ་ཀྑཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ. ཝཱ་ལེ༹ ཨ་མ་ནུ་སྶེ ཨོ་སྶ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཙ་ཎྜ་ཡ་ཀྑེ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟི, ཏེ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་ནྟི.
༧. ཝ་ཙྪ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨. ས་ཏྟ་མེ མ་ཧ་པྥ་ལནྟི མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀཾ. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ནུ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀ་ཐ་ནཾ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོཏི ས་ཀཱ་ར་ཎོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ. ཝཱ་དཱ་ནུ་པཱ་ཏོཏི ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཏོ, ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནནྟི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཀི་ཉྩི་པི གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་ཧི པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ས་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝཱ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷ་ཀཾ ཝི་ལོ་མ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀོཏི པ་ནྠ་དཱུ་ཧ་ན་ཙོ་རོ. ཁ་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི གུ་ཎ་ཁ་ན་ནེ་ན ཁ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཧ་ཏོཏི གུ་ཎུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ.
ཙ་ནྡ་ནི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་སུ་ཙི་ཀ་ལ་ལ་ཀཱུ་པེ. ཨོ་ལི་ག་ལླེཏི ནི་དྡྷ་མ་ན་ཀ་ལ་ལེ. སོ ཙཱཏི སོ སཱི་ལ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱཏི སཱི་ལ་རཱ་སི་ནཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མྤི ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནེ་ཝ. ཏཱ་ནི ཙ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ.
རོ་ཧི་ཎཱི་སཱུཏི ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་སུ. ས་རཱུ་པཱ་སཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྪ་ཀེ་ཧི ས་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་སུ. པཱ་རེ་ཝ་ཏཱ་སཱུཏི ཀ་པོ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་སུ. ད་ནྟོཏི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནོ. པུ་ངྒ་ཝོཏི ཨུ་ས་བྷོ. དྷོ་ར་ཡ྄ཧོཏི དྷུ་ར་ཝཱ་ཧོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ་ཝ་ནི་ཀྐ་མོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ན ཨུ་ཛུ་ནཱ ཛ་ཝེ་ན ག་ནྟཱ. ནཱ་སྶ ཝ་ཎྞཾ པ་རི་ཀྑ་རེཏི ཨ་སྶ གོ་ཎ་སྶ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི, དྷུ་ར་ཝ་ཧ་ན་ཀ་མྨ་མེ་ཝ པ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཀ་སྨི་ཉྩི ཛཱ་ཏི་ཡེཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏེ. ཡཱ་སུ ཀཱ་སུ་ཙི ཨེ་ཏཱ་སཱུཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་སུ ཡཱ་སུ ཀཱ་སུ་ཙི ཛཱ་ཏཱི་སུ.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧི ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ནྣ་བྷཱ་རོཏི ཨོ་རོ་པི་ཏ་བྷཱ་རོ, ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་རཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷཱ་ར་ཉྩ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. པཱ་ར་གཱུ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏེ་སཾ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་རཾ, པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་རཾ, པ་ཧཱ་ན་པཱ་རཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རཾ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་རཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཚ་བྦི་དྷཾ པཱ་རཾ ག་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ར་གཱུ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྟཱ་པ་ར་ཧི་ཏོ. ཝི་ར་ཛེཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛ་ར་ཧི་ཏེ.
ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟཱཏི ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ. དུ་མྨེ་དྷཱཏི ནི་པྤ་ཉྙཱ. ཨ་སྶུ་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ཁེ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ཝ་ནེ་ན ར་ཧི་ཏཱ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་མྷཱ སཱ་ས་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ. ན ཧི ས་ནྟེ ཨུ་པཱ་ས་རེཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སེ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. དྷཱི་ར་ས་མྨ་ཏེཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་མྨ་ཏེ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏེ. མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་དྡྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀུ་ལེ ཝཱ ཨི་དྷ ཛཱ་ཡ་རེཏི ཨི་དྷ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སྶ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཏི་ཝི་དྷཱ ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ གུ་ཎེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི.
༨. ཏི་ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩. ཨ་ཊྛ་མེ ཏི་ཀ་ཎྞོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ པ་ཎྜི་ཏོ, ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ. ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ བྷཱ་ས་ཏི? སོ ཀི་ར ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་རཱ་ས་དཱ, མ་ཡི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟེ ཀ་ཐེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ. ས་ཙེ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མཾ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཐེ་ནྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ནྟི ‘ཏྭཾ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི, ཡེ་ན ཏེ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་དྡྷ’ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ཡཾ ག་ར་ཧཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷཱ་ས་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཉཱ་ཎཾ གྷ་ཊྚེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་དྷཱི་རཱ ཨེ་ཝཾ་བྱ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ…པེ… ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ཐཾ པ་ནཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀ་ཐཾ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏེ་ཝི་ཛྫཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ མཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པུ་ཙྪི, ནོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཏོཏི དྭཱི་ཧི་པི པ་ཀྑེ་ཧི. མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙཱཏི ཡ་སྶ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, མཱ་ཏུ མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, ཏ་སྶཱ་པི མཱ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི. པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, པི་ཏུ པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་སྶཱ་པི པི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, སོ ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་ཛཱ་ཏོ མཱ་ཏི་ཏོ ཙ པི་ཏི་ཏོ ཙ. སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོཏི ཡ་སྶ སཾ་སུ་དྡྷཱ མཱ་ཏུ ག་ཧ་ཎཱི, ཀུ་ཙྪཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ’’ཏི པ་ན ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ག་ཧ་ཎཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཏུ པི་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧོ, པི་ཏཱ་མ་ཧ་སྶ ཡུ་གཾ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཡུ་གནྟི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ, ཏཱ་ཝ སཾ་སུ་དྡྷ་ག་ཧ་ཎི་ཀོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀྑི་ཏྟོཏི ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཐ ཨེ་ཏཾ, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ན་ཝ་ཀྑི་ཏྟོ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོཏི ན ཨུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ, ན ཨ་ཀྐོ་སཾ ཝཱ ནི་ནྡཾ ཝཱ པ་ཏྟ་པུ་བྦོ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི? ཛཱ་ཏི་ཝཱ་དེ་ན. ‘‘ཨི་ཏི་པི ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ཨི་དཾ ‘‘ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ན དཱ་ནི་མེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཁོ, ཝཱ་སེ་ཊྛ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་ཏེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཨུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༣༢) ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཛྷཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ར་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ, མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. མ་ནྟེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟ་དྷ་རོ.
ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནནྟི ཨི་རུ་བྦེ་ད་ཡ་ཛུ་བྦེ་ད་སཱ་མ་བྦེ་དཱ་ནཾ. ཨོ་ཊྛ་པ་ཧ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ་ཏི པཱ་ར་གཱུ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཙ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི ནཱ་མ་ནི་གྷ་ཎྜུ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཀཱ་ས་ཀ་ས་ཏྠཾ. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་ཏྠཾ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ན སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོཏི སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནནྟི ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས, ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ་ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཁ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ. ཏེ་སཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝེ་དཱ་ནཾ.
པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་ཉྩ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝེ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ. ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་ད་ས་ཏྠཾ. མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ཀཾ དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ག་ནྠ་པ་མཱ་ཎཾ ས་ཏྠཾ, ཡ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་པ་རི་མཱ་ཎཱ བུ་དྡྷ་མ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ, བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ, བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ, ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཉཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨི་མེ་སུ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ནཱུ་ནོ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི, ཨ་ཝ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཡོ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ, ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ. ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞ་སི་པྤོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་སྨཱ མཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་སི, ཏ་སྨཱ སུ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི. ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཏཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ.
པ་ཋ་མཱ ཝི་ཛྫཱཏི པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི པ་ཋ་མཱ, ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་ཛྫཱ. ཀིཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི? པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀོ མོ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་མོཏི སྭེ་ཝ མོ་ཧོ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀོཏི སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་སྶ ཝི་ཛྫཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ ཝི་ན་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི པ་ད་དྭ་ཡེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨཾ, ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ. པེ་སི་ཏ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཧ་ཏཱ, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ཨེ་ཏ་སྶ ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ལ་དྡྷ་ནྟི.
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཛྫཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ་ཏི ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཾ ཏ་ཎྷཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཏ་སྶ ཙ ས་མྤཱ་པ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱཏི ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཏོ. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ བྷཱུ་མིཾ. ཏེ་ན ཧི ཉཱ་ཎེ་ན སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ པ་ན་སྶ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ པུ་བྦེ་ཝ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡཱ པ་ན མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་བྷེ་དཱ ཛཱ་ཏི, སཱ མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཁཱི་ཎཱ. ཏཾ སོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཝུ་སི་ཏནྟི ཝུ་ཏྠཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠཾ, ཀ་ཏཾ ཙ་རི་ཏཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ སེ་ཀྑཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་ཏྠ་ཝཱ་སོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི པུ་ན ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ མེ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་རཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཱ ཨ་པ་རཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀཱ རུ་ཀྑཱ ཝི་ཡ. ཏེ ཙ་རི་མ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལ་སྶཱཏི ཡ་སྶ སཱི་ལཾ ཀཱ་ལེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན སཱི་ལཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ནུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་སཱི་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏནྟི ཝ་སི་པྤ་ཏྟཾ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྷི སུ་ཊྛ་པི་ཏཾ. དྷཱི་རནྟི དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ. མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི མ་ཙྩུཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ས་བྦ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནནྟི ས་བྦེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. བུ་དྡྷནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་བུ་དྡྷཾ. ཨ་ནྟི་མ་དེ་ཧི་ནནྟི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནཾ. ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟི གོ་ཏ་མནྟི ཏཾ གོ་ཏ་མ་གོ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ་པི གོ་ཏ་མོ, ཏཾ གོ་ཏ་མཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ན་མ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ར་མྤ་རཾ. ཡོ་ཝེ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ཝེ་ཏི ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ་ཝེ་དཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཡོ ཨ་ཝེ་དི, ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་གྒཱ་པཱ་ཡ་ཉྩ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཚ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ན་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་པཱ་ཡེ པ་སྶ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནེ་ན ཝོ་སི་ཏོ. མུ་ནཱིཏི མོ་ནེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་མུ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ཧཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི. ནཱ་ཉྙཾ ལ་པི་ཏ་ལཱ་པ་ནནྟི ཡོ པ་ན་ཉྙོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ལ་པི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་པ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ན ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ་པི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཀ་ཐེ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཏེ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ལནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ནཱ་གྒྷ་ཏཱིཏི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༩. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠. ན་ཝ་མེ ཡ་སྶ་སྶཱུཏི ཡ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཉྙོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཛི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡ་ཉྙོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་དྡྷནྟི མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཐཱ་ལི་པཱ་ཀོཏི ཝ་ར་པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏེ་ཝི་ཛྫེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ དཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱཏི ས་བྦ་མེ་ཏཾ དཱ་ནཾ ཏེ་ཝི་ཛྫེ་སུ ད་དེ་ཡྻ, ཏེ་ཝི་ཛྫཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༠. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ད་ས་མེ ས་ངྒཱ་ར་ཝོཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཛི་ཎྞ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. མ་ཡ་མ་སྶཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. ཡ་ཉྙཾ ཡ་ཛཱ་མཱཏི བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ས་བྦ་ཊྛ་ཀེ་ན ས་བྦ་སོ་ལ༹་ས་ཀེ་ན ས་བྦ་དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན ས་བྦ་པ་ཉྩ་ས་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཡ་ཉྙོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀནྟི ཨ་ནེ་ཀ་ས་རཱི་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཡ་དི་དནྟི ཡཱ ཨེ་སཱ. ཡ་ཉྙཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཡ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཡཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི བ་ཧཱུ་ནཾ ད་ད་ནྟེ་པི དཱ་པེ་ནྟེ་པི བ་ཧཱུ་སུ་པི བ་ཧཱུ་ནཾ དེ་ནྟེ་སུ་པི དཱ་པེ་ནྟེ་སུ་པི པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཡ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཏྭ་ཉྩ ཏྭ་ཉྩ ཡ་ཛཱ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཙ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱཏི ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏ་སྨཱ ཝཱ. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ད་མེ་ཏི. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་གཱ་དི་ས་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་མེ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏཱིཏི རཱ་གཱ་དི་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཡཾ.
ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་སུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ པུ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་དཾ ཝ་དེ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ པ་ན པུ་ཉྙུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་དཾ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ནྟི ཝ་དེ་ཏི. ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀཾ, ཧ་ནྡ་སྶ ཨེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་རཱི་རི་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཏེ་ན ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཐཱ་ཡཾ མ་གྒོཏི ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཨ་ཧ་མ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, ཨ་ཡཾ མ་གྒོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཡེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨོ་ག་དྷཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་ཙྩཱ་ཡནྟི ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ.
ཨ་པྤ་ཊྛ་ཏ་རཱཏི ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ཧི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི. ཨ་པྤ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་ཏ་རཱཏི ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པཱི་ལཱ༹་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མཱ་ར་མྦྷོ ན་ཏྠི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, བྷ་ཝཾ ཙཱ་ན་ནྡོ, ཨེ་ཏེ མེ པུ་ཛྫཱཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, བྷ་ཝ་ཉྩཱ་ན་ནྡོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ མ་མ པཱུ་ཛི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ དྭེ ཛ་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཛྫཱ ཙ པཱ་སཾ་སཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ མཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཁོ པ་ན ཝ་ཎྞེ ཝུ་ཏྟེ པ་དུ་སྶ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ན ཁོ ཏྱཱ་ཧནྟི ན ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ. ཐེ་རོ་པི ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ནཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀནྟི ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. སཾ་སཱ་དེ་ཏཱིཏི སཾ་སཱི་དཱ་པེ་ཏི. ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻནྟི ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཏོ པ་རི་མོ་ཙེ་ཡྻཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧི ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཧེ་སེ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟོ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཝི་ཧེ་ས་ཏོ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀཱ ནྭ་ཛྫཱཏི ཀཱ ནུ ཨ་ཛྫ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ཀ་ཏ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་དཱ ཀི་ར རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཏཱི་ཎི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ཁྭ་ཛྫ, བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཁྭ་ཛྫཱཏི ཨ་ཡཾ ཁོ ཨ་ཛྫ. པུ་བྦེ སུ་དནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་སུནྟི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ག་མིཾ་སུ ཙེ་ཝ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨི་དཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’ཏི མ་ཉྙེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སོ་པྤེ་ན ཙེ་ཝ པ་མཱ་དེ་ན ཙ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི. ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི, པ་ཊི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༦༥) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ.
ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཋི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཏི་སྶོ མུ་ཏྟཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧ་ཏྠེ’’ཏི. སོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ ས་ར་བཱུ ‘‘མ་ཀྑི་ཀཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཀྑ་ནྟཱ, ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ མ་ཀྑི་ཀཱ པ་ལཱ་ཏཱ. སོ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མུ་ཏྟཱ ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟུ, ཀ་ཏི མུ་ཏྟཱ་ཏི. སོ པུ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐཱ་ཝི་དཱུ་རེ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཏི་སྶོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ག་ཏ་ཋི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི་པི ཀ་ཐ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ མ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ མ་ནོ སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཝཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི་པི ཏེ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ཏི་པི ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ, ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུཾ ཙེ་པི ཨཱ་དི་ས་ཏཱིཏི བ་ཧུཾ ཙེ་པི ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི ཡ་ཀྑ་པི་སཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་པྤ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ. སུ་ཏྭཱཏི ཏཾ སུ་ཏྭཱ. ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ སོ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ མ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ནུ་སྶོ ‘‘ཨ་ཊྚཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་མཱ ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་བྷཱ་ཡཾ ར་ཉྙོ ཙ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི ཨི་དཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཏོ ཝི་ཡ ར་ཉྙོ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྪ་ར་ནྟཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཊྚ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི. ག་ཙྪ, ཛ་ཡོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎི.
ཨ་པ་རོ་པི ཐེ་རོ མོ་ལི༹་ཡ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཨེ་ཀཱ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ ན ཨ་དྡ་ས. སོ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ དཱ་རི་ཀཱ ན ཨ་དྡ་སཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་སྶེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, མོ་ལི༹་ཡ་གཱ་མེ ཙ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཎི་ཧི་ཏཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ. ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་སྶ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཙ ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ས ཀ་སི་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ པ་ཋ་མ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ས ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ – ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མ་སྶ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཊྛ་པི་ཏཱ, ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨི་མཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་ཏི, ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་སྶ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡོ ཝཱ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷཱི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛི་མོ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མོ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་རི་མོ ཧེ་ཊྛི་མཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཏྲ་ཝ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ. མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙ་མེ་ཝ, དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ. མཱ ཨེ་ཝནྟི ནི་ཙྩ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མཱ མ་ན་སཱ ཀ་རི་ཏྠ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཕ་ལ་པྤ་བྷེ་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ.
མཱ་ཡཱ་ས་ཧ་དྷ་མྨ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི མཱ་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རོ་པི ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཾ མཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་ད་མྤི མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ མཱ་ཡཱ་ས་ཧ་དྷ་མྨ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ. ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་ཝི་ཛྫཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཧི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མེ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཋི་ཏོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ནི་པ་ནྣོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རནྟི སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ. པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏ་རཾ. བྷ་ཝ་ཉྷི གོ་ཏ་མོ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རནྟི ཨི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ནྟི ན ག་ཎྷི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ས་བྦཾ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧ. ཨ་དྡྷཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡནྟི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ཡཱ ཨ་ཡཾ. ཨཱ་ས་ཛྫ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱཏི མ་མ གུ་ཎེ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་མེ་ཝ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨ་པི་ཙ ཏྱཱ་ཧཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་པི་ཙ ཏེ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.